Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ανιχνευτής χημικών Ουσιών Πολύ Υψηλής Ανησυχίας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ανιχνευτής χημικών Ουσιών Πολύ Υψηλής Ανησυχίας

  • A-
  • A+
Η νέα εφαρμογή Scan4Chem έρχεται να κάνει τη ζωή μας πιο εύκολη καθώς είναι ανιχνευτής των επιβλαβών χημικών ουσιών που πιθανόν να υπάρχουν σε καταναλωτικά αγαθά -φυσικά χωρίς σήμανση- που προτιμάμε να αγοράζουμε. Είναι καιρός οι καταναλωτές να ασκήσουν το δικαίωμά τους για ασφαλείς αγορές και αυτή η νέα εφαρμογή για τα έξυπνα κινητά, που πλέον είναι διαθέσιμη και στη χώρα μας, είναι το κατάλληλο μέσο. Οσοι καταναλωτές έχουν ροπή προς την όσον το δυνατόν απαλλαγμένη από χημικές ουσίες καθημερινότητα, θα την υιοθετήσουν.

Ο καταναλωτής δικαιούται να γνωρίζει τι κρατά στα χέρια του, με τι υλικά στολίζει ή ντύνει το σπίτι του, από τι υλικό είναι το ρούχο που φοράει και πόσο ανώδυνο είναι για την υγεία του περιβάλλοντός του αλλά και του ιδίου ό,τι τον συντροφεύει στην καθημερινότητά του; Φυσικά και ναι.

Γι' αυτό μιλάμε πλέον τόσο συχνά για τον κωδικό ιχνηλασιμότητας που πρέπει να συνοδεύει τουλάχιστον τις τροφές που καταναλώνουμε ή για το ότι τα κάθε λογής τυποποιημένα τρόφιμα πρέπει να έχουν τις απαραίτητες σημάνσεις που θα προειδοποιούν τον καταναλωτή για την ύπαρξη π.χ. μεταλλαγμένων ουσιών κ.λπ.

Εχουμε κάνει τη ζωή μας δύσκολη στην προσπάθεια να την απλοποιήσουμε, με αποτέλεσμα να μιλάμε ακόμη και για επιβλαβείς για την υγεία μας ρύπους στο εσωτερικό των σπιτιών μας, ρύπους για τους οποίους ευθύνονται κατά το πλείστον τα υλικά κατασκευής, διακόσμησης ή ηλεκτρικής «ένδυσης» ενός σπιτιού ανάμεσα σε πολλές ακόμη πηγές.

Γιατί στο ερώτημα «τι τρώμε;», ο καθένας έχει και μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε συμβατικής καλλιέργειας ή βιολογικής, βιοδυναμικής, ορθής γεωργικής πρακτικής, παραδοσιακά, φυσικά κ.ά. προϊόντα και να έχει την ευθύνη της επιλογής του.

Ομως όταν κανείς αγοράζει σχολικά τετράδια ή μοκέτα για το σαλόνι ή θήκη για τον υπολογιστή ή θέλει ένα απλό αντικολλητικό τηγάνι, δεν μπορεί να φανταστεί ότι κάθε ένα από αυτά μπορεί να περιέχει επιβλαβείς χημικές ουσίες. Κάδμιο στα σχολικά τετράδια, επιβραδυντικά φλόγας σε ταπετσαρίες, μοκέτες και θήκες υπολογιστών, σε ηλεκτρικές συσκευές αλλά και στα λούτρινα κουκλάκια των παιδιών ή στα στρώματα, πλαστικοποιητές σε τραπεζομάντιλα και σε δάπεδα από pvc, σε υφάσματα ταπετσαρίας και καλωδιώσεις, σε παιχνίδια, σε μπότες από καουτσούκ και αυτοκόλλητα τοίχου, πολυφθοριωμένοι υδρογονάνθρακες σε αδιάβροχα ρούχα, σε αντικολλητικά σκεύη, ή δισφαινόλη Α σε κονσέρβες κασσίτερου. Δεν ξέρουμε πια από τι να προφυλαχτούμε.

Είμαστε υποχρεωμένοι να γνωρίζουμε τις παραπάνω ουσίες; Σήμερα που διαθέτουμε τόσο μεγάλη πληροφόρηση και πρόσβαση σε έρευνες που γνωστοποιούνται στο ευρύ κοινό, δεν θα έπρεπε τουλάχιστον να είμαστε πιο υποψιασμένοι;

Με αυτόν τον σκοπό και σε ανταπόκριση των αναγκών κάποιων πιο προσεκτικών ή απαιτητικών καταναλωτών λοιπόν, δημιουργήθηκε η εφαρμογή Scan4Chem για έξυπνα κινητά, που πλέον είναι διαθέσιμη και στην Ελλάδα, ικανή να ανιχνεύει Ουσίες Πολύ Υψηλής Ανησυχίας (Substances of Very High Concern, SVHCs), όπως ονομάζονται οι χημικές ουσίες που κατηγοριοποιήθηκαν από την επιστημονική κοινότητα ως επιβλαβείς για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Η εφαρμογή αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE Ask REACH (LIFE16 GIE/DE/000738), στο οποίο συμμετέχουν δεκατρείς ευρωπαϊκές χώρες, περισσότεροι από 20 φορείς και ερευνητικά κέντρα όπως και περιβαλλοντικές ή καταναλωτικές οργανώσεις, τη δε παρουσίασή της στο ελληνικό καταναλωτικό κοινό έκαναν στα μέσα Φεβρουαρίου το Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών σε συνεργασία με το ECOCITY.

H εφαρμογή διατίθεται δωρεάν και όταν κανείς την κατεβάσει στο κινητό του μπορεί να αναζητήσει, εύκολα, πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη Ουσιών Πολύ Υψηλής Ανησυχίας (ή αλλιώς ΟΠΥΑ ή SVHCs) στα προϊόντα που θέλει να αγοράσει ή που ήδη μπορεί να χρησιμοποιεί. Γιατί το δικαίωμα των καταναλωτών να γνωρίζουν και να απαιτούν πληροφόρηση από τους προμηθευτές διαφόρων αγαθών, διασφαλίζεται από το άρθρο 33 της ευρωπαϊκής νομοθεσίας REACH, που ρυθμίζει θέματα χημικών ουσιών.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, συγκεκριμένες χημικές ουσίες περιλαμβάνονται στον λεγόμενο κατάλογο υποψήφιων ουσιών που προκαλούν Πολύ Υψηλή Ανησυχία και οι καταναλωτές έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν εάν ένα προϊόν περιέχει ΟΠΥΑ από τον κατάλογο αυτό, σε συγκέντρωση άνω του 0,1% κατά βάρος.

Η εφαρμογή λοιπόν στοχεύει στο να βοηθήσει τους καταναλωτές να κάνουν πράξη το δικαίωμά τους να γνωρίζουν ποιες ουσίες περιέχονται στα προϊόντα που χρησιμοποιούν, και με αυτόν τον τρόπο να τους οδηγήσει σε πιο συνειδητές και ασφαλείς επιλογές.

Μπορεί να μην το έχουμε συνειδητοποιήσει ή να μην το πιστεύουμε, αλλά η αγοραστική μας δύναμη ως καταναλωτών μπορεί να οδηγήσει τις αγορές στην παραγωγή βιώσιμων προϊόντων, ασφαλών για εμάς, ασφαλών και για το περιβάλλον. Οσοι περισσότεροι λοιπόν εντάξουν την εφαρμογή ως εργαλείο απόφασης στις επιλογές των αγορών τους, στην ουσία θα ασκούν μια συνεχή πίεση στον προμηθευτή, επομένως και στον κατασκευαστή για την παραγωγή και προώθηση πιο φιλικών στον άνθρωπο και στο περιβάλλον προϊόντων.

Οπότε, σταδιακά, πίεση στην πίεση, ερώτηση στην ερώτηση, θα απαλλαγούμε από τον βραχνά των χημικών ουσιών, αφού αυτό δεν μπορεί να γίνει άμεσα, με μια μονοκοντυλιά.

Η εφαρμογή λοιπόν μπορεί να ανιχνεύσει τις βλαβερές ουσίες για όλα σχεδόν τα αντικείμενα (ηλεκτρονικές συσκευές, παπούτσια, παιχνίδια, ρούχα κ.λπ.), αλλά δεν μπορεί να λειτουργήσει για τρόφιμα, φάρμακα και μείγματα, όπως είναι τα καλλυντικά, τα καθαριστικά ή τα χρώματα. Μπορεί όμως να ανιχνεύσει τους περιέκτες τους, δηλαδή τη συσκευασία τους.

Η εφαρμογή, σύμφωνα με τα στοιχεία που μας δόθηκαν, είναι πλέον ή θα είναι σύντομα διαθέσιμη σε δεκατέσσερις χώρες, όπως η Γερμανία, η Σουηδία, η Αυστρία, η Κροατία, η Δανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία κ.ά. Επίσης έχει γίνει προσαρμογή στις τοπικές γλώσσες και σε ορισμένες περιπτώσεις στην εφαρμογή έχει δοθεί διαφορετικό όνομα (Tjek Kemien, Pytaj o chemię, Kemikalieappen, ToxFox).

Στόχος του προγράμματος είναι να επεκταθεί στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες μέσα στα επόμενα τρία χρόνια και να πετύχει αφ' ενός τη χρήση της εφαρμογής από μεγαλύτερο κοινό (ευκταίος αριθμός είναι τα 30 εκατομμύρια πολίτες), αφ' ετέρου τον εμπλουτισμό της βάσης δεδομένων -θέλουν δηλαδή να έχουν μεγαλύτερη ανταπόκριση από τους προμηθευτές-, έχοντας θέσει ως μεγάλο και τελικό σκοπό την κατάργηση των ΟΠΥΑ, ώστε να βγουν τελείως από την παραγωγική διαδικασία και τον κύκλο ζωής των προϊόντων και τελικά από τη ζωή μας.

Γιατί οι προβληματικές ουσίες που εμπίπτουν στην κατηγορία Ουσιών Πολύ Υψηλής Ανησυχίας, όπως αναφέρεται στο ενημερωτικό φυλλάδιο της εφαρμογής, «απελευθερώνονται στο περιβάλλον και βρίσκουν τον δρόμο τους προς τον οργανισμό μας, μέσω των τροφίμων, της επαφής με το δέρμα ή μέσω του αέρα που αναπνέουμε.

Μπορεί να είναι καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή επιβλαβείς για τη γονιμότητα. Αλλες μπορεί να μιμηθούν ή να μπλοκάρουν τις φυσικές ορμόνες, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι συμβάλλουν σε ασθένειες όπως ο καρκίνος του μαστού και των όρχεων, η παχυσαρκία, ο διαβήτης ή οι διαταραχές μάθησης και συμπεριφοράς στα παιδιά.

Οι ανθεκτικές χημικές ουσίες αποτελούν ειδικό πρόβλημα για το περιβάλλον, επειδή μπορούν να συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου σε επιβλαβή επίπεδα».

Η γνώση πολλές φορές χρειάζεται και ένα χάρισμα δίπλα της για να φτουρήσει ή για να γίνει ελκυστική. Αυτό του να αντέχεις την αλήθεια έτσι ώστε να μπορείς να περνάς άμεσα σε δράση και σε πράξεις συνειδητές. Οι καταναλωτές είτε θα είναι πιόνια των αγορών είτε θα τις καθοδηγήσουν. Η επιλογή είναι δική μας. Με το καλό να ξεπεράσουμε και τη δοκιμασία της πανδημίας και θα τα καταφέρουμε να ζήσουμε με πιο φυσικό τρόπο.

Πώς λειτουργεί η Scan4Chem;

Αφού έχουμε κατεβάσει την εφαρμογή, σκανάρουμε το barcode (γραμμωτούς κώδικες) ενός προϊόντος και αποστέλλουμε αίτημα στον προμηθευτή, ώστε να λάβουμε πληροφορίες σχετικά με την παρουσία προβληματικών ΟΠΥΑ στο προϊόν. Οι προμηθευτές είναι υποχρεωμένοι να απαντήσουν εντός 45 ημερών αν το προϊόν τους περιέχει κάποια ΟΠΥΑ σε συγκέντρωση μεγαλύτερη από 0,1%.

Αν τώρα δεν υπάρχουν στοιχεία στη βάση δεδομένων που είναι συνδεδεμένη με την εφαρμογή, και στην οποία οι προμηθευτές έχουν τη δυνατότητα να καταχωρίσουν πληροφορίες σχετικά με τα προϊόντα τους (προκειμένου αυτές να είναι άμεσα διαθέσιμες στους καταναλωτές), τότε περνάμε στο τρίτο βήμα, που είναι η αποστολή αιτήματός μας απ' ευθείας στον προμηθευτή για την παροχή των πληροφοριών.

Είναι εύκολα αντιληπτό ότι όσα περισσότερα στοιχεία εισάγουν στην πανευρωπαϊκή βάση δεδομένων σχετικά με την ύπαρξη ή μη ΟΠΥΑ στα προϊόντα τους οι προμηθευτές, τόσο πιο εύκολη θα κάνουν τη ζωή των καταναλωτών αφού θα μπορούν να έχουν άμεση πληροφόρηση για το προϊόν το οποίο τους ενδιαφέρει.

Επομένως είναι κρίσιμης σημασίας η ανταπόκριση των καταναλωτών στην εν λόγω εφαρμογή προκειμένου να εμπλουτιστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η βάση δεδομένων. Οπως χαρακτηριστικά αναγράφεται στο ενημερωτικό φυλλάδιο της Scan4Chem, «όσο περισσότερο χρησιμοποιούμε την εφαρμογή Scan4Chem, τόσο συνεισφέρουμε συλλογικά στη βελτίωσή της και βοηθάμε τους προμηθευτές να συνειδητοποιήσουν ότι οι καταναλωτές θέλουν προϊόντα που δεν περιέχουν επιβλαβείς ουσίες». Και όπως έδειξαν πρόσφατη έρευνα του Eurobarometer αλλά και έρευνα που διενεργήθηκε στο πλαίσιο του έργου Ask REACH, «οι Ελληνες καταναλωτές νιώθουν ανεπαρκώς ενημερωμένοι ως προς τα χημικά που υπάρχουν σε προϊόντα καθημερινής χρήσης σε ποσοστό μεγαλύτερο από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους πολίτες. Επιπλέον, οι Ελληνες καταναλωτές εκφράζουν αυξημένα ποσοστά ανησυχίας για τις επιπτώσεις των χημικών αυτών ουσιών τόσο στην υγεία όσο και στο περιβάλλον. Ιδιαίτερα σε προϊόντα όπως παιχνίδια, παπούτσια, ρούχα και άλλα, η απόφασή τους για την αγορά ή όχι του προϊόντος δήλωσαν πως θα μπορούσε να βοηθηθεί με τη χρήση μιας εφαρμογής για smartphones».​​​​​​

ℹ️ Info

● Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη δωρεάν στο Google Play και το App Store.

● Για πληροφορίες επισκεφτείτε τις ιστοσελίδες:

LIFE Ask REACH 
www.iersd.noa.gr
www.ecocity.gr

ή αντίστοιχα στο:

Facebook: @Scan4Chemgr
Instagram: @Scan4Chemgr

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η άπληστη λαιμαργία μας καταστρέφει τον πλανήτη
Περισσότεροι από 100 εκατομμύρια καρχαρίες και σελάχια αλιεύονται κάθε χρόνο στις θάλασσες του κόσμου. Οι θάλασσες μακελεύονται στο όνομα της ανθρώπινης όρεξης. Μα, καταναλώνουμε όσα σκοτώνουμε;
Η άπληστη λαιμαργία μας καταστρέφει τον πλανήτη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ελιές από τον τόπο μας, με ισχυρισμό υγείας!
Υπάρχουν ελληνικές επιτραπέζιες ελιές που να φέρουν ισχυρισμό υγείας; Ναι, και μάλιστα βραβεύτηκαν πρόσφατα. Ο λόγος για τις «Λεμονένιες» και «Βαλσαμικές» επιτραπέζιες ελιές των Βιολογικών Ελαιώνων...
Ελιές από τον τόπο μας, με ισχυρισμό υγείας!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο καλός περιβολάρης κάνει «πράσινες συμμαχίες»
ο βιβλίο της Louise Riotte «Συγκαλλιέργειες για το βιολογικό περιβόλι» έρχεται να βοηθήσει τους ερασιτέχνες λάτρεις της κηπουρικής να έχουν ένα εύρωστο και παραγωγικό περιβόλι με την απλή, φυσική μέθοδο της...
Ο καλός περιβολάρης κάνει «πράσινες συμμαχίες»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το Αρσενικό Νάξου πήγε Ευρώπη κι έγινε ΠΟΠ
Η Ευρωπαϊκή Ενωση ανακοίνωσε την ένταξη του «Αρσενικό Νάξου» στα μητρώα ΠΟΠ στα μέσα του Ιανουαρίου σε όλα τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης. Ηταν εύκολη υπόθεση; Καθόλου. Περισσότερο από τέσσερα χρόνια κράτησαν οι...
Το Αρσενικό Νάξου πήγε Ευρώπη κι έγινε ΠΟΠ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Καταναλώνουμε περισσότερο απ’ όσο αντέχει ο πλανήτης
Καθώς η κλιματική κρίση αναγνωρίζεται πλέον ως η πρώτιστη απειλή για την οικονομία, την ευζωία ανθρώπων και οικοσυστημάτων, μια νέα έκθεση της Circle Economy προστέθηκε στη λίστα των μελετών που αποδεικνύουν...
Καταναλώνουμε περισσότερο απ’ όσο αντέχει ο πλανήτης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι ηθικοί καταναλωτές θα φέρουν την αλλαγή;
Μπορούν τα συνεργατικά σχήματα να λειτουργήσουν ως πυρήνες γέννησης μιας νέας ηθικής κουλτούρας; Η απάντηση είναι ναι! Σημαντικό παράδειγμα το Park Slope Food Coop στο Μπρούκλιν.
Οι ηθικοί καταναλωτές θα φέρουν την αλλαγή;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας