Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Είμαστε αυτό που ψηφίζουμε»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Είμαστε αυτό που ψηφίζουμε»

  • A-
  • A+

Δεν είναι κάτι απλό αυτό που έχει γίνει με τη φετινή παράσταση του Αρη Μπινιάρη. Ο νέος σε ηλικία αλλά μεγάλος σε ταλέντο Αρης έχει κατορθώσει να βάζει τη δική του, ξεχωριστή υπογραφή στα έργα με τα οποία καταπιάνεται και το κάνει καλά. Πολύ καλά. Φέτος, στο Θέατρο Τέχνης, σκηνοθετεί την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή, όπου κρατάει και τον ρόλο του Παιδαγωγού. Πήρε το κείμενο της τραγωδίας, συγκεκριμένα το μεταφρασμένο κείμενο σε έξοχη μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά, και το «πείραξε». Αφησε κομμάτια και από το αρχαίο κείμενο (δραματουργικά επιδρούν πολύ δυνατά στην παράσταση) και δημιούργησε με τη Νίκη Ψυχογιού σχεδόν ψυχεδελικά, πολύ σκοτεινά κοστούμια, τα οποία, παρ' όλο που δρουν ως νέα αυτόνομα «σώματα», δεν κυριαρχούν στη σκηνή αλλά λειτουργούν οργανικά με τη ρυθμικότητα του κειμένου, μεταβολίζοντας, με το σώμα και τη φωνή, τον ήχο και τον ποιητικό λόγο σε θεατρική δράση.

Η τέχνη της υποκριτικής

Η Ηλέκτρα περιμένει τον αδελφό της Ορέστη να πάρει εκδίκηση για τον θάνατο του πατέρα τους. Μέσα της η οργή δεν πρόκειται να σταματήσει. Απέναντί της, η μητέρα της Κλυταιμνήστρα. Μια επίσης τραγική φιγούρα -στην οποία, δεν θα το αρνηθώ, ήμουν πάντα στο πλευρό της. Τον ρόλο ερμηνεύει η Εβελίνα Παπούλια. Κάτι τα κοστούμια, κάτι η ιδιαίτερη εκφορά του λόγου, αν δεν ξέρεις ποιος είναι επί σκηνής, δεν την καταλαβαίνεις αμέσως.

Αν και θεατρικά επιλέγει δυνατούς ρόλους και κλασικού ρεπερτορίου, η φετινή επιλογή της κάτι μας λέει ότι δεν θα ξεχαστεί εύκολα: ναι, ως Κλυταιμνήστρα πραγματικά μαγεύει. Πολύ έντονα, αλλά δωρικά, δυναμικά, αλλά σταθερά, η Εβελίνα/Κλυταιμνήστρα εναντιώνεται στην ίδια της την κόρη, διατηρώντας το δικαίωμα της οργής και για την ίδια.

Και η Εβελίνα Παπούλια εκφράζει αυτό το δικαίωμα με κάθε τι: σώμα, φωνή, κίνηση, ερμηνεία: «Ο ηθοποιός πρέπει να μπορεί να εκφραστεί με όλα τα μέσα του» μας λέει. «Ενας ρόλος, πέρα από φωνή και έκφραση, έχει και σώμα. Αν ο ηθοποιός δεν ξέρει τι να κάνει το σώμα του, όλα θα γίνονται ανόργανα. Οσο πιο πειστικός είσαι σε έναν ρόλο τόσο πιο "εύκολα" μπορείς να επηρεάσεις τον θεατή και για να γίνει αυτό πρέπει να γίνεσαι ο άνθρωπος που υποδύεσαι... σώμα, πνεύμα, φωνή».

● Η Κλυταιμνήστρα δολοφονεί τον άντρα της επειδή θυσίασε τη μικρή τους κόρη ή για να ζήσει ελεύθερα με τον Αίγισθο; Ποια είναι η δική σας ανάγνωση αυτής της πράξης της;

Πιστεύω πως ήταν καθαρή εκδίκηση για τον χαμό της κόρης της. Ο Αγαμέμνονας θυσίασε το παιδί τους... και όχι μόνο! Καμία μάνα δεν θα το άντεχε αυτό. Η επιλογή του εραστή της επίσης δείχνει ότι ήξερε τι έκανε. Δεν επέλεξε κάποιον τυχαίο, αλλά τον ξάδελφο του συζύγου της. Θα έκανε τα πάντα για να πονέσει και να εκδικηθεί τον σύζυγό της. Το να ζήσει ελεύθερα τον έρωτά της φαντάζει ρηχό μπροστά στον πόνο που είχε μέσα της ως μάνα. Ο Αγαμέμνονας της στέρησε αρχετυπικά πράγματα.

● Ο Αγαμέμνονας, πέρα από την Ιφιγένεια, σκότωσε και το μωρό που είχε η Κλυταιμνήστρα με τον πρώτο της άντρα, τον Τάνταλο. Και όμως, είναι η Κλυταιμνήστρα που συχνά παρουσιάζεται ως δόλια. Πώς προσεγγίσατε εσείς αυτή την ηρωίδα και ποια ήταν η σκηνοθετική γραμμή του Αρη Μπινιάρη;

Στο ανέβασμα του Αρη Μπινιάρη η ανάγνωση είναι μία: όλοι είναι με το μέρος της Ηλέκτρας και του Ορέστη! Δεν υπάρχει δικαιολογία σε αυτή την εκδοχή. Η Κλυταιμνήστρα είναι ένα πρόσωπο αλαζονικό, βδελυρό, εγωκεντρικό, φιλόδοξο και αιμοβόρο. Αυτές οι πτυχές της φωτίζονται. Η τραγικότητα του ρόλου φυσικά δεν αναιρείται, αλλά δεν φωτίζεται κιόλας στην παράστασή μας. Στην εκδοχή μας όλα είναι ένα παιχνίδι ανάμεσα στο καλό και το καλό, το δίκαιο και το άδικο.

● Στην επί σκηνής συνάντηση Κλυταιμνήστρας - Ηλέκτρας βγαίνει στην επιφάνεια όλο το αμοιβαίο μίσος που τρέφουν η μία για την άλλη σε μία από τις κορυφαίες στιγμές της παράστασης (η μάνα φωνάζει στην κόρη: «Ψόφα!»). Ποιες ήταν οι προκλήσεις της συγκεκριμένης σκηνής και πώς το χειριστήκατε δραματουργικά;

Είναι από τις αγαπημένες μου σκηνές στο έργο. Δύο δυνατά πλάσματα δηλώνουν με όλο τους το είναι και το πάθος τους τον πόνο και τον τρόμο που έχουν η μία για στην άλλη. Εκφράζουν τα συναισθήματά τους, χωρίς ίχνος ενδοιασμού και ευγένειας. Διαξιφίζονται λεκτικά και η ατμόσφαιρα γίνεται επικίνδυνη. Με την Ελένη Μπούκλη, που παίζει την Ηλέκτρα, έπρεπε να βρούμε την ισορροπία, όχι μόνο των εντάσεων, αλλά και της επικοινωνίας μας. Πότε, δηλαδή, είναι από πάνω η Κλυταιμνήστρα και πότε η Ηλέκτρα. Φυσικά αυτό γινόταν με βάση και τα ζητούμενα του σκηνοθέτη μας. Η χημεία μου με την Ελένη εξ αρχής ήταν εξαιρετική, οπότε παίρναμε πράγματα η μία από την άλλη. Και η επικοινωνία μας ήταν εξ αρχής άριστη. Είναι εξαιρετική ηθοποιός και ένας υπέροχος άνθρωπος. Χαίρομαι να συνεργάζομαι με τόσο ταλαντούχα νέα παιδιά.

● Το κείμενο είναι πολύ δυνατό, και η μετάφραση του Χειμωνά φυσικά αλλά και η διασκευή του Μπινιάρη. Βλέποντάς το ειδικά στην παρούσα χρονική στιγμή, δεν θα ήταν άτοπο ίσως αν γινόταν στο μυαλό του θεατή κάποια αντιστοιχία με την πολιτική σκηνή: η μία αδελφή (Χρυσόθεμις) που ναι μεν θέλει να επαναστατήσει, αλλά συμβιβάζεται, η άλλη αδελφή (Ηλέκτρα) που ναι μεν μένει σταθερή στη θέση της, αλλά δεν αναλαμβάνει δράση η ίδια, ο Ορέστης που ουσιαστικά αναγκάζεται να δράσει αναλαμβάνοντας μια ευθύνη για την οποία ίσως δεν είναι έτοιμος, ένας Αίγισθος οπορτουνιστής και μια Κλυταιμνήστρα αδίστακτη. Πιστεύετε ότι είναι και πολιτικό κείμενο ή ότι θα μπορούσε να αντιστοιχεί στο σήμερα;

Μια οικογένεια θα μπορούσε άνετα να είναι μια μικρογραφία της πολιτικής σκηνής. Αλλωστε είμαστε αυτό που ψηφίζουμε. Παρ' όλα αυτά οι γυναίκες τότε δύσκολα μάτωναν τα χέρια τους. Ενα μαχαίρι θέλει δύναμη και σωματική επαφή. Δεν ήταν εύκολο μια γυναίκα να σκοτώσει ή αλλιώς να πάρει τον νόμο στα χέρια της. Εξ ου και οι συμπεριφορές των γυναικών στο συγκεκριμένο έργο. Από την άλλη, ακόμα και ο Ορέστης με τέχνασμα σκοτώνει τη μάνα του και τον εραστή της. Δεν πολεμά με ευθύ τρόπο. Ακριβώς όπως γίνεται και στην πολιτική. Τα χτυπήματα κάτω από τη μέση ή κάτω από το τραπέζι είναι συχνό φαινόμενο.

● Εσείς είστε πολιτικοποιημένη; Θεωρείτε ότι είναι χρέος ή έστω επιθυμητό από έναν ηθοποιό να παίρνει πολιτική θέση απέναντι στα σύγχρονα ζητήματα; Θα κατεβαίνατε, για παράδειγμα, σε κάποια πορεία;

Δεν εκφράζω ποτέ την άποψή μου δημόσια με λόγια. Την κάνω πράξη. Εχω κατέβει σε αρκετές πορείες. Η ζωή μού έχει μάθει πως τα λόγια δεν βγάζουν κάπου, ενώ οι πράξεις κάτι μπορεί να αλλάξουν. Ταυτόχρονα δεν είναι λίγα τα όσα με στενοχωρύν σήμερα στη χώρα. Με στενοχωρεί πολύ που βλέπω τόσους άστεγους στους δρόμους. Οταν δε είναι και ηλικιωμένοι, αυτό με τσακίζει. Δεν ξέρω πώς η Ελλάδα έχει καταντήσει έτσι. Οι άστεγοι δεν είναι μόνο πρόσφυγες -είναι και Ελληνες. Δεν θα μπορούσα όμως ποτέ να διαχωρίσω τους ανθρώπους. Οι άνθρωποι είναι άνθρωποι και όλοι χρειάζονται τροφή και στέγη. Είναι λυπηρό μέσα σε δέκα-δεκαπέντε χρόνια να έχουν έρθει τα πάνω κάτω.

● Επιστρέφοντας στην τραγωδία (ως είδος και όχι ως σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα), οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το σύνολο των ανθρώπινων συναισθημάτων φαίνεται μέσα από αυτή. Επίσης γλωσσολόγοι και ιστορικοί υποστηρίζουν ότι δεν μπορούμε ακόμα να ξέρουμε με σιγουριά τι προηγήθηκε: η δημοκρατία της τραγωδίας ή το αντίστροφο. Ποια είναι η δική σας οπτική;

Αυτό που μου αναφέρετε μου θυμίζει το... η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα! Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί να μπαίνουν διαχωριστικές γραμμές, ενώ ξέρουμε όλοι πως οι αλληλεπιδράσεις φέρνουν την εξέλιξη. Οπότε, αν μου επιτρέπετε, δεν θα ήθελα να σταθώ σε θεωρίες τέτοιου τύπου, γιατί δεν έχει κάποιο νόημα. Ο κάθε τραγικός ποιητής εξέφραζε με γλαφυρότητα, μεστότητα και ουσία τον ψυχισμό των ανθρώπων. Ηταν σαν να έκαναν ανατομία στην ψυχή. Σαν να ήξεραν τη συνταγή των μύχιων σκέψεων των ηρώων τους. Δεν είναι μονοδιάστατες οι πράξεις καθώς προέρχονται από την περιπλοκότητα των χαρακτήρων και τα πολλά πρόσωπα που κρύβει ο κάθε άνθρωπος μέσα του. Γι’ αυτό και είναι μεγαλειώδες το κάθε έργο. Η πολιτική σε αυτά τα έργα είναι κρυμμένη με μαεστρία. Ετσι χτυπούσαν τότε το καθεστώς.

● Σε μια πόλη που ανεβαίνουν πάνω από 1.500 παραστάσεις τον χρόνο κατά πόσο μπορούμε να μιλάμε για πολιτισμική αναβάθμιση;

Η ποσότητα δεν κάνει την ποιότητα κατά την άποψή μου. Για μένα δείχνει μια ανάγκη έκφρασης των ανθρώπων που καταπιάνονται με το θέατρο, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως πολιτισμική αναβάθμιση. Μάλλον μοιάζει με μια προσπάθεια για έκφραση, πειραματισμό και εξερεύνηση, για μια νέα ταυτότητα στα θεατρικά δεδομένα.

Ανθρωπος της πράξης

● Εσείς ως ηθοποιός έχετε καταπιαστεί με διάφορα είδη: στην τηλεόραση σχεδόν με τα πάντα (και σε κωμωδίες και σε αστυνομικά και σε σίριαλ). Στο θέατρο οι επιλογές σας είναι ίσως πιο κλασικές. Τι είναι αυτό που σας κάνει κάθε φορά να οδηγηθείτε στη μία ή την άλλη επιλογή;

Η διάθεσή μου, οι προτάσεις που μπορεί να έχω εκείνη τη δεδομένη στιγμή και η προσωπική μου ανάγκη για έκφραση -αυτοί είναι οι βασικοί άξονες καθορισμού των τελικών επιλογών. Δεν είμαι άνθρωπος που μπορώ να παίζω το ίδιο και το ίδιο ή να κάνω μια μανιέρα που να την ακολουθώ κατά γράμμα. Βαριέμαι εύκολα και πολλές φορές αυτό δεν μου κάνει τη ζωή εύκολη... Θέλω να αλλάζω, να μη μοιάζω με τον ρόλο που έκανα την προηγούμενη σεζόν. Μ’ αρέσει να ψάχνω τους ρόλους και να τους φαντάζομαι, πώς μιλάνε, πώς κινούνται. Τους αντιμετωπίζω σαν πραγματικούς ανθρώπους. Γι’ αυτό πάντα προτιμώ να μη λέω με λόγια την ανάλυση που έχω κάνει στον χαρακτήρα που υποδύομαι, αλλά να τον ερμηνεύω. Είμαι πιο πολύ της πράξης παρά της θεωρίας, όπως προείπα.

● Να τελειώσω με κάτι «προβοκατόρικο»... Μπορεί πράγματι το θέατρο ν’ αλλάξει τον θεατή;

Φυσικά. Μια παράσταση που μπορεί να μιλήσει στην ψυχή του, θα αποτυπωθεί για πάντα στην καρδιά του! Γι’ αυτό το θέατρο είναι σπουδαίο. Εχει αυτήν την αμεσότητα, την επαφή και την ενέργεια που ανταλλάσσει ο θεατής με τον ηθοποιό.


📍 Στο Θέατρο Τέχνης, (Φρυνίχου 14, Πλάκα, τηλ.: 210-3222464) Τετάρτη-Κυριακή: 21.15 Προπώληση: viva.gr, artinfo.gr, 210-9213310
Πρωταγωνιστούν: Ελένη Μπούκλη (Ηλέκτρα), Εβελίνα Παπούλια (Κλυταιμνήστρα), Δημήτρης Μανδρινός (Ορέστης), Λένα Μποζάκη (Χρυσόθεμις), Αρης Μπινιάρης (Παιδαγωγός), Νίκος Τσολερίδης (Αίγισθος)
Χορός: Τάσος Κορκός, Λεωνή Ξεροβάσιλα, Δώρα Ξαγοράρη, Κατερίνα Δημάτη
Μουσικός επί σκηνής: Χρήστος Γεωργόπουλος
Διασκευή βασισμένη στη μετάφραση του Γ. Χειμωνά: Αρης Μπινιάρης
Σκηνοθεσία/ Δραματουργία: Αρης Μπινιάρης
Μουσική σύνθεση: Χρήστος Γεωργόπουλος
Επιμέλεια κίνησης: Αρης Μπινιάρης, Ιωάννα Τουμπακάρη
Σκηνικός χώρος: Κωστής Καραντάνης
Κουστούμια: Νίκη Ψυχογιού
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης

ΝΗΣΙΔΕΣ
Πώς η μοναδικότητα μπορεί να γίνει τραγικότητα
VAULT: Ενα θέατρο, δύο αληθινές ιστορίες: Η πρώτη ήταν μια περιθωριακή γυναίκα σε ένα προάστιο της Καλιφόρνιας, τέλη του 20ού αιώνα. Ο δεύτερος, ένα παραμορφωμένο παιδί στις φτωχογειτονιές της Βρετανίας, τέλη...
Πώς η μοναδικότητα μπορεί να γίνει τραγικότητα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η μία Σοφία για την άλλη... Σοφία
Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά το πρώτο του ανέβασμα στο Εθνικό Θέατρο, «O ουρανός κατακόκκινος», ο δυνατός μονόλογος της Λούλας Αναγνωστάκη, επανέρχεται στο θεατρικό σανίδι υπό τη σκηνοθετική ματιά της Σοφίας...
Η μία Σοφία για την άλλη... Σοφία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γράμματα στη Νόρα
Η Πηνελόπη Φλουρή και η ομάδα της, Abnormal, κατόρθωσαν κάτι πραγματικά θαυμάσιο. Το ανέβασμα ενός ιδιαίτερου κειμένου, που δεν είναι καν κείμενο: Πρόκειται για το «Γράμματα στη Νόρα», το εμβληματικό έργο του...
Γράμματα στη Νόρα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Ιστορία «γράφεται» με τις αισθήσεις
Το μουσικό έργο «Ανάμνηση Σμύρνης», θα παιχτεί για μία και μόνη φορά, αύριο Κυριακή 1 Σεπτεμβρίου, στο Ηρώδειο. Δεκάδες τραγουδιστές, μουσικοί, χορευτές και ηθοποιοί θα προσπαθήσουν να «αναδημιουργήσουν», όλη...
Η Ιστορία «γράφεται» με τις αισθήσεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η παράσταση «Ανα ή Το πανέξυπνο κορίτσι» απαντά...
Είναι η «ελευθερία» μία ακόμη λέξη; Μπορούν οι λέξεις ν' αλλάξουν τον κόσμο ή έστω έναν άνθρωπο; Η παράσταση «Ανα ή Το πανέξυπνο κορίτσι» απαντά με τον πλέον αληθινό και πρωτοποριακό τρόπο.
Η παράσταση «Ανα ή Το πανέξυπνο κορίτσι» απαντά...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Indian Summer Cafe
Το έργο Indian Summer της Λούσι Μορίς, ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Βαροτσάκη στον Πολυχώρο Δημοτικής Κίνησης Ηλίου-πόλις. Ολες οι παραστάσεις ενισχύουν το Δίκτυο Αλληλεγγύης που στηρίζει περίπου 100...
Indian Summer Cafe

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας