• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.2°C / 27.4°C
    2 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.1°C / 24.2°C
    2 BF
    53%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.2°C / 26.5°C
    1 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.9°C / 19.4°C
    1 BF
    62%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    0 BF
    52%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.0°C / 20.0°C
    1 BF
    42%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.9°C / 16.4°C
    0 BF
    59%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    1 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 27.7°C
    4 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 22.9°C
    2 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.4°C / 25.4°C
    4 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.3°C / 23.7°C
    2 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    4 BF
    68%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.8°C / 22.9°C
    0 BF
    38%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.8°C / 26.6°C
    1 BF
    34%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    4 BF
    35%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.5°C / 26.9°C
    2 BF
    35%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.3°C / 20.5°C
    3 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.7°C / 23.9°C
    2 BF
    64%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.3°C / 16.3°C
    1 BF
    78%

Εργο του Καντίνσκι

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η γεροντοκτονία και η 4η ηλικία

  • A-
  • A+

Οπως πάντα, στην εξαμηνιαία της ανανέωση η καινούργια προεδρία θα παρουσιάσει τις προτεραιότητες της Ενωσης. Η Κροατία, που ήρθε η σειρά της, ορθώς επέλεξε το δημογραφικό: ο πληθυσμός της Ενωσης είναι στάσιμος και γερνάει. Αυτό έχει καθολικές επιπτώσεις στην οικονομία, την παραγωγικότητα της εργασίας και τη διανομή του εισοδήματος, στην αυξημένη κινητικότητα των πληθυσμών (με ειδική μνεία στο προσφυγικό), την καινοτομία και τις επενδύσεις, την παιδεία και το πιο αδιαίρετο, δύσκολο ζεύγος, την ασφάλιση και την υγεία. Ειδικά το θέμα της υγείας, σε απλή γλώσσα το πρόβλημα της ζωής και του θανάτου, έχει γίνει ξαφνικά εκρηκτικό. Το παράδοξο συνίσταται στο ότι αυτό δεν ομολογείται· το γιατί θα φανεί σε όλη την τραγικότητά του αμέσως.

Μπρος στην πρωτόγνωρη τάξη μεγέθους του προβλήματος, ο νουνεχής Γιούνκερ είχε από καιρό προτείνει τη συμβολική ενίσχυση της αστυνόμευσης των παράνομων πληθυσμιακών ροών στην επόμενη δεκαετία κατά μόλις 10 χιλιάδες άτομα - ενώ οι προβολές των ειδικευμένων οργανισμών καταγράφουν πληθυσμιακούς όγκους γύρω στο 1 δισεκατομμύριο (κοιτάζοντας λίγο πιο μακριά αλλά και πάλι κυριολεκτικά «αύριο», 2 και μισό δισ. είναι η τρέχουσα πρόβλεψη μόνο για το ήδη φλεγόμενο τμήμα της Βόρειας Αφρικής).

Με το κραυγαλέο αυτό παράδειγμα αναντιστοιχίας ανάμεσα στα διακοσμητικά και κάλπικα σχέδια και την τόσο διάφανη πραγματικότητα, επιχειρώ, χωρίς ενδοιασμούς, να προκαλέσω: το δημογραφικό και η υπερθέρμανση του πλανήτη είναι ένα και το αυτό πρόβλημα συνολικής επιβίωσης με μία, όμως, σημαντική διαφορά: τη φύση δεν τη λυπάσαι όταν τη σέβεσαι, την ανθρωπότητα όταν τη σέβεσαι τη λυπάσαι.

Καταφεύγοντας σε αποκρουστική γλώσσα, θέλω να σε αποτροπιάσω, αναγνώστη, δίνοντάς σου, πέρα από την περιγραφική, τόσο διασκεδαστική εικόνα (που σου σερβίρεται ήδη πλουσιοπάροχα κατ’ οίκον), τη μυρωδιά του αίματος, την πλαστικοποιημένη αφή και τη σύνθετη γλίτσα του θανάτου. Το ασύμμετρο δημογραφικό πρόβλημα δεν βρίσκεται στις απαρχές του, είναι ήδη σφικτά δομημένο και αυτοματισμένο, έτσι που μόνο με σκληρότατη παρέμβαση -στα όρια της γεροντοκτονίας- αντιμετωπίζεται. Αυτή είναι η πανάθλια καταφυγή, που συνιστά τη σημερινή πρακτική, αν και είναι κρυμμένη ακόμη τώρα πίσω από τα τείχη του χρήματος. Η ανάλυση που ακολουθεί είναι ψυχρή και μακάβρια. Τα κύρια και καθοριστικά δεδομένα είναι δυστυχώς ολοκληρωτικά και ακλόνητα:

Μπρος στα επτά, οκτώ ή εννιά δισεκατομμύρια (προβολή τα έντεκα δισεκατομμύρια για το έτος αναφοράς, δηλ. το 2050, που απέχει μόλις 30 χρόνια από σήμερα) θα υπάρχει, μας βεβαιώνουν θριαμβολογούντες, επάρκεια ειδών διατροφής, μα δεν μας λένε πού και πώς θα πεθάνουν και θα ανακυκλωθούν όλοι αυτοί. Η υπαρκτή Ευρώπη έχει μόνο μισό δισεκατομμύριο κατοίκους που όμως γερνούν ραγδαία, η γενική πτώση της θνησιμότητας κυριαρχεί, ενώ η ειδικότερη πτώση της γεννητικότητας καλύπτεται από την εξωτερική μετανάστευση.

Αυτόματα, το πρόβλημα της υγείας πολλαπλασιάζεται, η υγεία είναι ακριβή και ακριβαίνει, τα χέρια που την υπηρετούν σπανίζουν, να κρατήσεις έναν επιπλέον άνθρωπο ζωντανό για μιαν ακόμη εβδομάδα σωληνωμένης ζωής κοστίζει παραπάνω από τη συντήρηση για ένα μήνα ενός ολόκληρου ανθρώπινου οικισμού. Η γεροντοκτονία σαφώς συμφέρει, γι’ αυτό εξάλλου και οι αρχαίοι ημών πρόγονοι είχαν εφεύρει τη μέγιστη ποικιλία εφαρμογής της. Η γεροντοκτονία δεν είναι παρά η φυσική απόληξη ενός δομημένου συστήματος που -με την ανισότητα που η δική της δυναμική αναπαράγει- υπονομεύει τη βιωσιμότητά του.

Η τρίτη ηλικία είναι είδος υπερπολυτελείας, μόνο οι πλούσιοι μπορούν να την αγοράσουν, έστω σωληνωμένοι. Αλλά οι πλούσιοι γίνονται όλο και λιγότεροι. Οπως και τα παιδιά, που ολοένα ακριβαίνουν και γι’ αυτό μειώνονται, έτσι το σύστημα παράγει ό,τι φτηνότερο μπορεί, δηλαδή τους πρόσφυγες, αυτούς που φροντίζουν για τις σωληνώσεις. Πόσους συνοροφύλακες θα προβλέψει ο όποιος νουνεχής Γιούνκερ για να σφραγίσει τα σύνορα, πόσα ρομπότ θα θέλει ο κάθε πλούσιος για την ασφάλεια και ακεραιότητά του, ποιος στην Πολιτεία αυτή που ήδη τουλάχιστον πειραματικά λειτουργεί θα μας φυλάξει από τους Φύλακες.

Ενώ μ’ ένα φουσκωτό βαρκάκι και ένα μάτσο εναλλακτικές εκλεκτικές συμμαχίες ή συγκρούσεις (πόσο μοιάζουν...) μπορείς ν’ απολαύσεις τις βρομιάρικες αμμώδεις παραλίες, να ζαλίσεις το σύστημα της μεγάλης ανισότητας με τα αναρίθμητα νέα όντα της ολοένα και νεότερης ανισότητας, τα στόματα χωρίς δουλειά, μόνη τους τέχνη και τροφή ψυχής η απόγνωση και, τόσο πλησίον, το αίμα. Μόνο τη γεροντοκτονία δεν χρειάζεται να την προγραμματίσεις, το κάνει και θα το κάνει από μόνη της με το δόλιο ένστικτο της αυτοοργάνωσης, τελικός θρίαμβος της ανισότητας.

Ο νουνεχής κύριος Γιούνκερ θα πήγαινε στην τουαλέτα, εκεί να ψιθυρίσει τα ανομολόγητα μυστικά για τα οποία η πολιτική ορθότης του επίσημου βίου του θα του ξερίζωνε τη γλώσσα: μα είναι προφανές, θα αποτολμούσε ν’ ακούσει τα περιττώματα να ψιθυρίζουν, κάτω από τη Μεσόγειο το πρόβλημά τους είναι άλυτο, πάνω από τη Μεσόγειο το πρόβλημά τους είναι εξίσου άλυτο, αν όμως πάντρευαν τα δυο προβλήματα μαζί θα εξαφανίζονταν ως διά μαγείας αυτομάτως, θα ήταν λύση λογικο-συλλογική γιατί θα χώραγε και τους δυο, φαντάσου! Τεράστιες ηλιόλουστες οικολογικές μονάδες φιλοξενίας των γερόντων μέχρι η φύση να τους καλέσει με χαμόγελο, διαλέγοντας την ώρα τους ν’ ανταποκριθούν.

Στην τέταρτη πια ηλικία, που είναι στο χέρι των ανθρώπων να δημιουργήσουν, ο κάθε ταξιδιώτης του οίκου ευγηρίας θα είχε συντροφιά του ώς και 5 μα και 10 νέους ανθρώπους, που εργαζόμενοι σε πεντάστερες συνθήκες μαζί θα σπούδαζαν διαρκώς τα πάντα, ώσπου να διασφαλισθεί η ολοκληρωμένη εξισορρόπηση της δημογραφικής πυραμίδας με όλες τις μύριες και απρόβλεπτες γόνιμες καινοτομίες και παραλλαγές, συνέχεια εμπλουτίζοντας αυτό που μόνοι τους οι μεσογειακοί λαοί δεν κατάφεραν ποτέ, τη βιώσιμη ιεραρχία της ανισότητας: μια μικρή διόρθωση της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη θα χρειαστεί, η μόνη ισότητα που μπορεί να επιβληθεί είναι η ελευθερία, η μόνη αδελφότητα που μπορεί να επιβιώσει είναι εκείνη όπου η ανισότητα θα βρει την τελείωσή της στην υπηρεσία της ελευθερίας.

Αν η ουτοπία ήταν τόσο ευκολοπίστευτη όσο ο λεγόμενος ρεαλισμός, που τρέφει ακόμα τον πυρήνα της ελευθερίας, τότε θα είχαν συμφιλιωθεί η δίκαιη ιεραρχική διάταξη με την αρετή, το σχετικό με το απόλυτο, το φύσει φευγαλέο και πονηρό με το μέλλει να πραγματωθεί στο τέλος του: βασίζομαι στην αμαρτωλή περιέργεια της ελευθερίας.

Πάμε όμως και στα 500 εκατομμύρια κρυουλιάρηδες Ευρωπαίους, γιατί αυτός, ο ευρωπαϊκός, είναι ο πολιτισμός όλου του πλανήτη και είναι, ας μη γελιόμαστε, ο μόνος, που τρέφει ακόμα τον πυρήνα της ελευθερίας, κι αν δεν ήταν θα του άξιζε να ξεμείνει παρατημένος και να σαπίζει στην τόσο προχωρημένη παρακμή του. Οταν όμως άρχισε να φοβάται τη γλώσσα του, κρυπτόμενος με μαεστρία πίσω από τα δυνητικά της αποστειρωμένα νοήματα, τότε η παρακμή είχε πλέον δομικά δρομολογηθεί. Η κάθε άρνηση τρέφει τον τρόμο του νοήματος, κλιμακτήριος της παρακμής είναι η αλλοίωση του νοήματος, σύμμαχός της η καλοκρυμμένη μα καθόλου παράλογη καχυποψία, μήπως και το όποιο νόημα έφυγε για τα καλά. Βάλε τώρα όλα αυτά μαζί στο στροβιλιζόμενο μείγμα προθέσεων και επιδιώξεων, η ανισότητα ταυτόχρονα βωμός και ναός, για να χωρέσουν οι όλο και περισσότεροι ιδιοτελείς άνισοι.

Κινδυνεύει ώς και αυτό που δεν έγινε μαζί μ’ αυτό που δεν θα μπορούσε να είχε γίνει. Ομως, το πράγμα ξέφυγε, η τέταρτη ηλικία δεν έχει προκάνει, η τρίτη ηλικία ξέρει μονάχα να σωληνώνει και να αποδέχεται τη σαπίλα των άδειων σαρκοφάγων. Η Ιστορία πάτησε ένα απρόσμενο κουμπί, αυτό είναι όλο. Ομως στην παρακμή που είσαι τώρα πια ταγμένος, έχεις ακόμα το κατιτίς, εσύ ο άλλοτε λευκός κι ηγεμονικός πολιτικός άρχων, χωρίς άλλες πια αδειασμένες νοσταλγίες, να δηλώσεις, να θελήσεις, ότι μπορείς να βρεις και να επιβάλεις τη σωστή ανισότητα έτσι που το ήδη υπάρχον ακριβοθώρητο προτεκτοράτο να μπορέσει κι αυτό να αγγίξει τη σανίδα που περίσσεψε απ’ το ναυάγιο και τώρα απλά επιπλέει και περιμένει. Διότι η γεροντοκτονία είναι ήδη εδώ, μη βαυκαλίζεσαι πως θα της ξεφύγεις, μονάχα να την ανατρέψεις μπορείς, αλλ’ αυτό μάλλον δεν φαίνεσαι να το θέλεις. Επεσες, δυστυχώς, στα δύσκολα, η Ιστορία δεν θα σου το συγχωρέσει. Πάμε λοιπόν απ’ την αρχή, να εννοήσουμε, δηλαδή να κατασκευάσουμε, το δομικό στοιχείο της τέταρτης ηλικίας.

Δεν υπάρχει τίποτε το φυσικό στη διαίρεση της ανθρώπινης ζωής σε ηλικιακές ζώνες· και οι τρεις, όπως τώρα λειτουργούν, είναι κατασκευές της Ιστορίας, και για τις τρεις χαρακτηριστικό είναι ότι για να γίνουν χρειάστηκε αίμα. Οι πρωτοπόροι της βιομηχανικής επανάστασης την ξεκίνησαν με ξερίζωμα του κόσμου της υπαίθρου, φυλακή για τους οφειλέτες και πολλαπλές αγχόνες για τους μικροκλέφτες, η μεταφορά στις αποικίες ξαλάφρωσε τις φυλακές και την κοινωνική πίεση, ο βούρδουλας κράτησε την ευλογημένη του επιρροή ώς τα μέσα σχεδόν του περασμένου αιώνα, η αποψίλωση κάθε ηγετικής μορφής βοήθησε στο πάγωμα της αμφισβήτησης και την εξαφάνιση της γλώσσας ενώ, παραδίπλα, στην πολιτική επανάσταση, δοκιμάζονταν τα αυτόματα (όχι εμπροσθογεμή) τυφέκια πάνω στους αναιδέστατους απεργούς του απέναντι εργοστασίου. Μα οι πρωταγωνιστές της ισότητας ισοπάλεψαν, έτσι τσακώθηκαν και μέχρι να συγκροτηθούν ξανά είχαν στηθεί δομές περιορισμού της άνωθεν εξουσίας και ιδεολογίας. Η ουτοπία της ανθρώπινης ελπίδας πίστεψε σε έναν κόσμο κανονικό και ήπιο, δεν θέλησε ελευθερία πέραν όσης το σύστημα κατασκεύασε με τέχνην και πονηρίαν.

Πρώτη ηλικία είναι όταν τα παιδιά είναι στο σχολείο και όχι κάτω από τη γη να σκάβουν πλούτο. Η δεύτερη ηλικία είναι όταν οι ενήλικες εργάζονται υπό όρους και πετυχαίνουν μέχρι και την ελευθερία που δίνει η ιδιοκατοίκηση. Η τρίτη ηλικία ήταν εκείνη που φωτίζει πλέον όλη τη δομή της ανισότητας και τους όρους πρόσβασης στον θάνατο. Αυτή η τρίτη ηλικία τώρα βρίσκεται ταυτόχρονα σε ιδεολογική παρακμή και οικονομική κρίση.

Η κατασκευή της τέταρτης ηλικίας είναι η εφεύρεση που αποσκοπεί να την υποκαταστήσει. Φυσικά, οι πλούσιοι είναι που θα ωφεληθούν πρώτοι και περισσότερο. Ομως δεν μπορούν πια να έχουν το μονοπώλιο. Η τέταρτη ηλικία είναι κάτι σαν μια όψιμη αποκατάσταση της δικαιοσύνης που ενδημεί σαν άλικο χρώμα μέσα στην ελευθερία. Χωρίς αυτήν δεν υπάρχει καμία δομή ηλικίας. Στην Αφρική, όπου και η γενετική ρίζα του ανθρώπου και του πολιτισμού, η τέταρτη ηλικία θα πραγματοποιήσει την πρώτη της ουτοπική δοκιμασία. Πρωταγωνιστές οι Γάλλοι μηχανικοί και οι Ιταλοί αρχιτέκτονες, το ζευγάρι που έχει αντικαταστήσει ήδη από την Αναγέννηση τους ποιητές και τους παραμυθάδες, αλλά με την πρώτη επιτυχία θα γίνουν όλοι ένα.

Επίμετρο

Η τέταρτη ηλικία, η ηλικία της ελευθερίας: πόσο εύκολη είναι η ευτυχία, πόσο η ζωή η ίδια θέλει δουλειά.

*Ο Γ. Κριμπάς είναι ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνων


 

 


 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αναβολή στη δίκη για το γηροκομείο – κολαστήριο στα Χανιά
Για τις 18 Νοεμβρίου αναβλήθηκε η δίκη των κατηγορούμενων για την τρομακτική υπόθεση που αφορά σε ιδιωτική δομή φιλοξενίας της κρητικής πόλης, όπου καταγράφηκαν πολλοί θάνατοι ηλικιωμένων.
Αναβολή στη δίκη για το γηροκομείο – κολαστήριο στα Χανιά
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ξεκινά η δίκη για την υπόθεση του οίκου ευγηρίας στα Χανιά
Στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο Χανίων αναμένεται να ξεκινήσει σήμερα η δίκη για την υπόθεση με το γηροκομείο – κολαστήριο στα Χανιά που αφορά πλημμεληματικού χαρακτήρα αδικήματα.
Ξεκινά η δίκη για την υπόθεση του οίκου ευγηρίας στα Χανιά
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αγία Σκέπη: Παραμένει ανοιχτή, παρά τις νέες απάτες
Σε ανακοίνωση που απέστειλε η Μαρία Ευαγγέλου Παπαδάκη, συνήγορος υποστήριξης κατηγορίας της οικογένειας του ηλικιωμένου (και ήδη θανόντος) που βάσει του χτεσινού δελτίου τύπου της ΕΛ.ΑΣ. φέρεται να έπεσε θύμα...
Αγία Σκέπη: Παραμένει ανοιχτή, παρά τις νέες απάτες
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ζέστη: Τι να προσέξω;
H υπερβολική έκθεση στη ζέστη είναι κρίσιμη και μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση του οργανισμού, θερμική εξάντληση και θερμοπληξία, που είναι απειλητικές για την υγεία και τη ζωή των ανθρώπων.
Ζέστη: Τι να προσέξω;
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Στο σκαμνί η Περιφέρεια Κρήτης για το γηροκομείο-κολαστήριο
Παραπέμπονται σε δίκη ο πρώην και ο νυν αντιπεριφερειάρχης Χανίων ● Στραβά μάτια και ευνοϊκή μεταχείριση προς τους ιδιοκτήτες του γηροκομείου τούς καταλογίζει ο εισαγγελέας.
Στο σκαμνί η Περιφέρεια Κρήτης για το γηροκομείο-κολαστήριο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας