Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η τρομακτική ομορφιά ζωής και θανάτου

«Female Leg», 1951

© Stella Bloom Trust | Courtesy, Museum of Fine Arts, Boston
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η τρομακτική ομορφιά ζωής και θανάτου

  • A-
  • A+
Μια έκθεση που περιλαμβάνει περίπου 70 δραματικές ζωγραφιές και σχέδια του κορυφαίου Αμερικανού καλλιτέχνη παρουσιάζεται στο πρωτοποριακό μουσείο της ανατολικής ακτής των ΗΠΑ. Συνδυάζουν και διερευνούν τη δύναμη και την προοπτική του ανθρώπινου σώματος, αποτυπώνοντας τη φυσική και πνευματική υπόστασή του στον καμβά, εξερευνώντας τη μορφή της φθοράς και της απώλειας, αναζητώντας την υπαρξιακή αγωνία μας και τη σημασία των σημαντικών, βαθιά κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων.

Ζωή και θάνατος, φως και σκοτάδι, σώμα και πνεύμα, θέματα φαινομενικά αντιφατικά αλλά σε πλήρη σύνθεση. Ολα, ουσιαστικοί ακρογωνιαίοι λίθοι του κύκλου της ύπαρξης.

Το θαύμα της ζωής, η κυκλική της φύση, που στη διαδρομή της περιλαμβάνει τον θάνατο σε καλλιτεχνικές αναζητήσεις και προβληματισμούς. Μια εικαστική αναζήτηση για την εσωτερική αλήθεια μέσω της σύλληψης μαγευτικών εικόνων της ζωής και του θανάτου.

Περιδιαβαίνοντας μέσα από την εντυπωσιακή έκθεση «Hyman Bloom: Matters of Life and Death» που έχει καταλάβει τις αίθουσες στο Μουσείο Καλών Τεχνών (MFA) της Βοστόνης ο θεατής σίγουρα νιώθει συγκλονισμένος και ίσως μερικές φορές ενοχλημένος από τις οδυνηρές και βίαιες εικόνες του ανθρώπινου σώματος.

Ο Hyman Bloom (1913-2009) μέσα από το έργο του με πάθος προσπαθεί να δει τι βρίσκεται, τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά, κάτω από το δέρμα. Η ζωγραφική του, οδυνηρή κάποιες φορές, θα μπορούσε να είναι η «αυτοπροσωπογραφία» καθενός από εμάς.

Γεννημένος στο χωριό Brunoviski της Λετονίας το 1913, ο Bloom μετανάστευσε στις ΗΠΑ το 1920 με τους Εβραίους γονείς και τον μεγαλύτερο αδελφό του και ενώθηκαν με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς τους που ήδη είχαν εγκατασταθεί στη Βοστόνη. Η δεξιοτεχνία του και το πάθος του για το σχέδιο ήταν εμφανή σε εκείνον πολύ νωρίς και στην ηλικία των 14 ετών κέρδισε υποτροφία για να παρακολουθήσει μαθήματα τέχνης στο σχολείο του MFA.

Ο Bloom σπούδασε επίσης τέχνη στο West End Settlement House με τον ζωγράφο Howard K. Zimmerman και έλαβε οικονομική υποστήριξη από τον σημαντικό συλλέκτη της Βοστόνης, τον καλλιτέχνη και ευεργέτη του MFA Denman Waldo Ross. Μέχρι τη δεκαετία του 1930 μάλιστα, ο Bloom ζούσε και διδασκόταν στο στούντιό του καθώς ο Ross βοηθούσε αφιλοκερδώς νέους καλλιτέχνες με οικονομικά προβλήματα.

Η πρώτη του έκθεση έγινε το 1942, όταν το έργο του παρουσιάστηκε σε μια σημαντική έκθεση στο MoMA. Στο έργο του πάντα υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για το ανθρώπινο σώμα, αλλά η «εξερεύνησή του» για τον θάνατο, την πνευματικότητα και την εσωτερική του προσέγγιση άρχισε σύντομα.

Επισκέφτηκε το 1943 ένα νεκροτομείο της Βοστόνης, συνοδεύοντας τον φίλο και συνάδελφό του ζωγράφο David Aronson (1923-2015) στο νοσοκομείο του Kenmore για να σκιτσάρει νεκρά σώματα για ένα έργο πάνω στο οποίο εργαζόταν. Με αυτή την πρωτόλεια εμπειρία που τον συγκλόνισε, του δόθηκε η ευκαιρία να σκιαγραφήσει κόσμους οδυνηρούς, εσωτερικούς και απρόσιτους, φέρνοντας τη ζωή του και την καλλιτεχνική του υπόσταση στο σημείο ώστε να συνεχίσει να διερευνά αυτά τα θέματα καθ 'όλη τη διάρκεια της καριέρας του.

Η μεγάλη αυτή έκθεση, που συνεχίζει μέχρι τις 23 Φεβρουαρίου να παρουσιάζεται στο πρωτοποριακό μουσείο της ανατολικής ακτής των ΗΠΑ, διερευνά θέματα της ζωής και του θανάτου μέσα από περίπου 70 μαγευτικά έργα και σχέδια. Τα εικαστικά του δημιουργήματα επικεντρώνονται στην αναζήτηση του ζωγράφου, τόσο με φυσικούς όσο και με μεταφυσικούς τρόπους, ώστε να μπορέσουμε να κατανοήσουμε την υποκείμενη δομή των πραγμάτων.

Ο Bloom είναι ένας από τους πολλούς καλλιτέχνες της Ιστορίας -συμπεριλαμβανομένων των Λεονάρντο ντα Βίντσι, Μιχαήλ Αγγελου, Ρέμπραντ και Théodore Géricault- οι οποίοι μέσα από τη ζωγραφική τους με αντικείμενο νεκρούς και μέσα από μαθήματα ανατομίας θέλησαν να καταλάβουν τη δομή της ανθρώπινης μορφής.

Μπόρεσε λοιπόν ωμά να εκφράσει τη δύναμη και την προοπτική του ανθρώπινου σώματος, αποτυπώνοντας τη φυσική και πνευματική υπόστασή του στον καμβά. Το κατάφερε εξερευνώντας επισταμένως τη μορφή της φθοράς και της απώλειας, αναζητώντας την υπαρξιακή αγωνία και τη σημασία των σημαντικών της ζωής για το πνεύμα πέρα από τον θάνατο, βαθιά, κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων.

Ο Ολλανδο-Αμερικανός καλλιτέχνης Willem de Kooning (1904-1997) και η μεγάλη φιγούρα του αφηρημένου εξπρεσιονιστικού κινήματος Τζάκσον Πόλοκ (1912-1956) όταν για πρώτη φορά είδαν το έργο του Bloom τον θεώρησαν «τον πρώτο καλλιτέχνη αφηρημένου εξπρεσιονισμού στην Αμερική».

Κι ενώ ο αφηρημένος εξπρεσιονισμός κυριάρχησε στον αμερικανικό χώρο της τέχνης, ο Bloom απογοητεύθηκε από αυτόν, ονομάζοντάς τον «συναισθηματική κάθαρση, χωρίς πνευματική βάση». Επέλεξε να μείνει στη Βοστόνη με αποτέλεσμα να μην αποκτήσει ποτέ τη φήμη που έτυχε από τους κριτικούς τέχνης ο Πόλοκ και άλλοι. Σεμνός, δεν επεδίωξε την αυτοπροβολή του και ποτέ δεν έδωσε μεγάλη αξία στην κριτική αναγνώριση.

Οι εικόνες των πτωμάτων του είναι από τις πλέον συναρπαστικές και αμφιλεγόμενες. Ο ίδιος εξήγησε πως είχε την ελπίδα ζωγραφίζοντας τα σώματα που αποσυντίθενται να έρθει σε επαφή με τον θάνατο. Πίστευε ακράδαντα ότι ο θάνατος ήταν μια μεταμόρφωση από τη μία μορφή της ζωής στην άλλη, καθώς το σώμα καταναλωνόταν από ζωντανούς οργανισμούς, δηλαδή μια διαδικασία για την οποία η ανάσταση μπορεί να θεωρηθεί μεταφορά. Η περιέργεια, το θαύμα και το αίσθημα της παραβίασης των ορίων έφεραν την πολυπλοκότητα στα έργα του, με αποτέλεσμα να διακρίνουμε την οδύνη, την «ομορφιά» και την πνευματικότητα της εσωτερικότητάς του.

Στα έργα του συναντάμε ραβίνους, με εμφανή την καλλιτεχνική και όχι τη θρησκευτική προσέγγιση και πρόθεσή του. Αρχισε να αμφισβητεί την εβραϊκή του πίστη νωρίς στη ζωή του και ισχυρίστηκε πως ήταν αυτό που ο ίδιος ήξερε.

Εχει ενδιαφερθεί για τον ανατολικό μυστικισμό και τη μουσική τους. Αυτοδίδακτος παίζει sitar, oud και άλλα όργανα και από το 1960 με μια ομάδα μουσικών διοργάνωνε συναυλίες και συνέλεγε ηχογραφήσεις Ινδών καλλιτεχνών.

Πάντα τολμηρός στη ζωή του προχώρησε σε ακραία πράγματα χάριν της τέχνης. Μάλιστα πήρε LSD υπό την επίβλεψη γιατρών που μελέτησαν τα αποτελέσματα του χημικού ναρκωτικού στη δημιουργικότητά του. Κατά τη διάρκεια του «ταξιδιού του», δημιούργησε σουρεαλιστικά σκίτσα και ακατανόητες μουντζούρες, σε μια σελίδα μάλιστα έγραψε τις λέξεις «Hindu religion» (ινδουιστική θρησκεία).

Το έργο του αντανακλά την ανησυχία του για τη θεοσοφία και τον πνευματικό κόσμο. Σκελετοί, σχισμένα πτώματα, νύφες που φέρουν μέσα τους το θαύμα της ζωής και νεκρικά πτώματα. Ανάμεσα στα έργα του υπάρχει μια σειρά από «ζαλιστικά» σουρεαλιστικά σχέδια φτιαγμένα με κάρβουνο, όπου μοναχικές φιγούρες έχουν εισέλθει στο αστρικό επίπεδο μέσω θανάτου ή διαλογισμού και περιβάλλονται από τέρατα. Ερωτηθείς γιατί επέλεξε να τα απεικονίσει όλα αυτά τα τρομακτικά πλάσματα μ’ αυτόν τον τρόπο, ο Bloom απάντησε: «Ζωγραφίζεις τις εμπειρίες σου».

Υπάρχει επίσης στην έκθεση μια ομάδα εκπληκτικών σχεδίων του με εικόνες ηλικιωμένων που είναι ιδιαίτερα συγκινητικές.

Ο Bloom χρησιμοποίησε πυκνή βαφή σε υπέροχους τόνους που μοιάζουν με κόσμημα στους καμβάδες του, για να τραβά την προσοχή του θεατή στο όμορφα τρομακτικό έργο του.

Χρησιμοποίησε το πινέλο του σαν ένα νυστέρι ή ένα ίσως αρχαιολογικό μυστρί, ανασκάπτοντας βασικές αλήθειες μέσα από τη ζωγραφική του. Με το οδυνηρά συγκλονιστικό έργο του κατάφερε να εκφράσει τη σύνθεση του σώματος με το πνεύμα και προχώρησε την εικαστική του δεινότητα πολλά βήματα ώστε όλες οι δημιουργίες του να θεωρούνται μια έρευνα σχετικά με τις συνεχείς κυκλικές διαδικασίες της γέννησης, του θανάτου και της ανανέωσης στη ζωή.

📍 «Hyman Bloom: Matters of Life and Death». Στο Μουσείο Καλών Τεχνών, Βοστόνη (MFA). Μέχρι τις 23 Φεβρουαρίου 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αντισυμβατική τέχνη του Μαρσέλ Ντισάν
Η ζωή και η κληρονομιά του ανατρεπτικού Γάλλου δημιουργού περνούν μέσα από 50 έργα που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό από το Smithsonian Hirshhorn Museum and Sculpture Garden της Ουάσινγκτον.
Η αντισυμβατική τέχνη του Μαρσέλ Ντισάν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι ιμπρεσιονιστές μπήκαν... στη θέση τους
Οι νέες γκαλερί του Μουσείου Τέχνης της Φιλαδέλφειας στις ΗΠΑ ● Πάνω από 13 χρόνια διήρκεσε η εντυπωσιακή ανακαίνιση στο κεντρικό κτίριο του ιστορικού μουσείου ● Οι μεγάλες αίθουσες που άνοιξαν πρόσφατα για το...
Οι ιμπρεσιονιστές μπήκαν... στη θέση τους
ΝΗΣΙΔΕΣ
Φθίνουσα ομορφιά, αβέβαιο μέλλον
Κινητικά γλυπτά, βιντεοεγκαταστάσεις και φωτογραφίες της Georgie Friedman αναδεικνύουν, σε μια έκθεση στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστόνης, τα ευαίσθητα τοπία της Ανταρκτικής Χερσονήσου.
Φθίνουσα ομορφιά, αβέβαιο μέλλον
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα πολλά πρόσωπα της μοναδικής Μαρία Λάσνιγκ
Με 200 έργα, το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Stedelijk της ολλανδικής πρωτεύουσας παρουσιάζει τη συνεχή έμπνευσή της για πάνω από εβδομήντα χρόνια προσφοράς της φεμινίστριας Αυστριακής καλλιτέχνδας στον εικαστικό...
Τα πολλά πρόσωπα της μοναδικής Μαρία Λάσνιγκ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το εικονογραφικό σύμπαν του Χουάν Μιρό
Αυτή την εποχή το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Νέας Υόρκης παρουσιάζει την έκθεση «Joan Miró: Birth of the World», που διερευνά την ανάπτυξη του εικονογραφικού σύμπαντός του Καταλανού δημιουργού.
Το εικονογραφικό σύμπαν του Χουάν Μιρό
ΝΗΣΙΔΕΣ
Στο Μουλέν Ρουζ συντροφιά με σούπερ σταρ
«Toulouse-Lautrec and the Stars of Paris», μια έκθεση στο Μουσείο Καλών Τεχνών στη Βοστόνη, με 200 υποβλητικές αφίσες, εκτυπώσεις και πίνακες ζωγραφικής που μας παρασύρουν στην κουλτούρα της διασκέδασης του...
Στο Μουλέν Ρουζ συντροφιά με σούπερ σταρ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας