Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οχι και τόσο Μεγάλη Βρετανία
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οχι και τόσο Μεγάλη Βρετανία

  • A-
  • A+

«Σε όλους τους πολέμους η Αγγλία κερδίζει μίαν μάχην. Την τελευταίαν», είχε πει ο Ελευθέριος Βενιζέλος, αλλά εάν η αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ενωση έπειτα από 47 χρόνια παραμονής σ’ αυτήν, το περίφημο Brexit, που τέθηκε σε ισχύ στις 31/1/2020, θεωρηθεί μάχη σε έναν πόλεμο, είναι μάλλον αμφίβολο εάν την έχει κερδίσει. Οπωσδήποτε είναι πολλοί οι Βρετανοί που ανησυχούν σφόδρα για το μέλλον της πατρίδας τους εκτός της ευρωπαϊκής οικογένειας.

Είναι γεγονός πως οι Αγγλοι θεωρούν εαυτούς νησιώτες (islanders), ενώ όταν μιλούν για την Ευρώπη συνήθως αναφέρονται σ’ αυτήν ως «η ήπειρος» (the continent), διατηρώντας μιαν απόσταση από τις ευρωπαϊκές αξίες, που υπερβαίνει τη θαλάσσια έκταση που τους χωρίζει από την Ευρώπη. Ισως αυτή η ψυχική απομάκρυνση, που τεκμηριώθηκε πολιτικά στο Brexit, έχει να κάνει με τον αντίλαλο από τα περασμένα μεγαλεία τής πάλαι ποτέ Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Στο κάτω κάτω, τι μετράει περισσότερο, μια μάλλον μικρή και συνωστισμένη ήπειρος, βεβαρημένη με ιστορικές, ιδεολογικές και θρησκευτικές νεφώσεις, ή μια αχανής αυτοκρατορία όπου ο ήλιος δεν δύει ποτέ, όπως ονομάστηκε η Βρετανική στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν είχε φτάσει στο απόγειο της αποικιακής της εξάπλωσης;

Ο Ιρλανδός συγγραφέας Τζορτζ Μπέρναρντ Σο είχε πει κάποτε πως «η Αγγλία και η Αμερική είναι δυο χώρες που χωρίζονται από την ίδια γλώσσα». Η γλώσσα δεν χωρίζει μόνο όμως, αποκαλύπτει κιόλας τις συνάφειες και τις αιτίες. Είναι ενδιαφέρον να δούμε την ετυμολογία κάποιων τοπωνυμίων – ίσως καταλάβουμε περισσότερα πράγματα για τον βρετανικό λαό και τις επιλογές του.

Το ίδιο το όνομά της, ας πούμε: η λέξη «Βρετανία» (Britain) έρχεται από το λατινικό «Brittania», μέσω του παλιού γαλλικού «Bretaigne» και του μεσαιωνικού αγγλικού «Breteyne». Λοιπόν, χίλια χρόνια πριν από τη γέννηση του Χριστού, το νησί κατοικήθηκε από τους Βρετανούς, που ήταν μία από τις φυλές των Κελτών. Η πρώτη αναφορά έρχεται από τον αρχαίο Ελληνα έμπορο, εξερευνητή και γεωγράφο Πυθέα, που έζησε στη Μασσαλία τον 4ο π.Χ. αιώνα, στο έργο του «Περί Ωκεανού».

Σε αυτό, τα βρετανικά νησιά αναφέροναι ως «Πρεταννικές Νήσοι», από τους «Pritani», τους «Πρεταννούς», που ήταν μια γαλατική φυλετική ομάδα, με την οποία οι αυτόχθονες είχαν συγγενικούς δεσμούς, σύμφωνα με τον συγγραφέα. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης και ο Στράβωνας αναφέρονται στον Πυθέα στα έργα τους, ονομάζοντας τη Βρετανία «Πρεταννική» ή «Νήσοι Πρετάννιαι». Το ωραίο είναι πως αυτό το «Pretani» στα κέλτικα σημαίνει ο «ζωγραφισμένος λαός», με την έννοια αυτών που έχουν κάνει τατουάζ, λόγω της εκτεταμένης δερματοστιξίας που συνήθιζαν αυτοί οι αρχαίοι Κέλτες...

Υπάρχει και η αναφορά στη Βρετανία στον μη σωζόμενο «Μασσαλιωτικό Περίπλου», του 6ου αιώνα π.Χ., που θεωρείται πως είχε συνταχθεί από τους Φοίνικες εμπόρους, για να το χρησιμοποιούν στα ταξίδια τους στην Ευρώπη ως οδηγό ναυσιπλοΐας. Αποσπάσματά του διασώθηκαν στο έμμετρο έργο «Ora Maritima» («Θαλάσσιες Ακτές») του Λατίνου συγγραφέα Ποστούμιου Ρούφιου Φέστου Αβιηνού, που έζησε στον 4ο αιώνα μ.Χ. Σε αυτό, η περιοχή των Βρετανικών Νησιών ονομάζεται «Albionum», δηλαδή «Αλβιώνα».

Τώρα, το τοπωνύμιο «Αγγλία» και το εθνωνύμιο «Αγγλοι» είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από τα «Βρετανία - Βρετανοί». Το τρέχον «England» προέρχεται από το παλαιό «Englaland»: η χώρα των Αγγλων. Αν και συνηθίζουμε να αναφερόμαστε στη Μεγάλη Βρετανία, ή το Ηνωμένο Βασίλειο, ως «Αγγλία», στην πραγματικότητα η Αγγλία είναι μια γεωγραφική και πολιτική διαίρεση του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως η Ουαλία ή η Σκοτία, μόνο που είναι η μεγαλύτερη. Το «Αγγλία», λοιπόν, από το λατινικό «Anglia», προέρχεται από τους «Angli», οι ο οποίοι ήταν βορειογερμανικά φύλα, τα οποία πλημμύρισαν τα Βρετανικά Νησιά τον 5ο αιώνα μ.Χ. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Τάκιτος είχε μιλήσει για τους άγριους επιδρομείς Angli, οι οποίοι προήλθαν από την περιοχή «Angul» του Σλέσβιχ της Γερμανίας – αυτό το αρχαίο γερμανικό «ανγκούλ» ανάγεται στη μοροφολογία της περιοχής και σημαίνει «άγκιστρο, γάντζος», σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας...

Μετά όμως τους Αγγλους, που... αγκιστρώθηκαν στη Βρετανία με φωτιά και με μαχαίρι, που λένε, μεταλαμπαδεύοντας τις ευρωπαϊκές αξίες στους ντόπιους, ήρθαν αργότερα και οι Σάξονες, Γερμανοί κι αυτοί. Μετά ακολούθησαν οι Γιούτοι (οι κάτοικοι της Γιουτλάνδης) από τη Δανία και την Ολλανδία. Γύρω στον 7ο-8ο αιώνα, όταν είχε κοπάσει κάπως η επέλαση των γερμανικών φύλων, με τους Αγγλοσάξονες να κυριαρχούν στο νησί, θεωρώντας το πλέον πατρίδα τους, πλάκωσαν οι Βίκινγκς στη Βρετανία!

Για αιώνες οι Αγγλοι προσπαθούσαν να αναχαιτίσουν τους αγρίους Σκανδιναβούς πολεμιστές, που δεν επέδραμαν μόνο για το μεροκάματο, αλλά και για να ριζώσουν σε ένα νέο, εύφορο, καταπράσινο πεδινό τόπο, γεμάτο καλλιεργήσιμες εκτάσεις, δάση και ποτάμια, εντελώς διαφορετικό από την ορεινή και άγονη Δανία...

Αυτό που λέμε σήμερα εθνική βρετανική συνείδηση είναι στ’ αλήθεια ένα αμάλγαμα από ετερόκλητα εθνοτικά και πολιτισμικά στοιχεία. Η αρχαία κουλτούρα των γηγενών, όπως συγχωνεύτηκε με αυτή των Κελτών, των Γερμανών και των Βίκινγκς, αποτυπώθηκε στη γλώσσα και στην τέχνη. Ασφαλώς τα ίχνη τους στον βρετανικό πολιτισμό άφησαν και οι Ρωμαίοι, που από τον 1ο μέχρι το 5ο αιώνα μ.Χ. είχαν επιβάλει τον προηγμένο πολιτισμό τους. Οταν έφυγαν αυτοί, για αιώνες οι Βρετανοί χρησιμοποιούσαν μισογκρεμισμένες ρωμαϊκές γέφυρες και πατούσαν ακόμα όσους ρωμαϊκούς δρόμους μπορούσαν να πατηθούν, ή έχτιζαν αχυροκαλύβες μεσα σε μισοερειπωμένες ρωμαϊκές επαύλεις για να στεγαστούν, μια και η τέχνη και η τεχνική των Ρωμαίων είχε ανεπίστρεπτα χαθεί, μαζί με τους ίδιους...

Ισως ο μόνος τρόπος να διαχειριστούν οι Βρετανοί την ταραχή που τους προξένησε το Brexit της Οχι Και Τόσο Μεγάλης Πλέον Βρετανίας από την Ευρώπη είναι εκείνος του διάσημου αγγλικού χιούμορ. Οι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν την αρετή του αυτοσαρκασμού – απόδειξη πως ψήφισαν τον Μπόρις Τζόνσον για πρωθυπουργό τους.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οχι και τόσο Μεγάλη Βρετανία
Είναι γεγονός πως οι Αγγλοι θεωρούν εαυτούς νησιώτες ενώ όταν μιλούν για την Ευρώπη αναφέρονται σ’ αυτήν ως «η ήπειρος» (the continent), διατηρώντας μιαν απόσταση από τις ευρωπαϊκές αξίες.
Οχι και τόσο Μεγάλη Βρετανία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ποιητής... εκ του προχείρου
Πρώτη του μήνα ξύπνησα με μια κεφαλαλγία... Θα φταίει που μας έφυγε, παιδιά, η Βρετανία! Το Brexit ήρθε κι είναι ’δώ, μ’ αρέσει δεν μ’ αρέσει κι οι Αγγλοι στην Ευρώπη μας δεν έχουν πλέον θέση
Ποιητής... εκ του προχείρου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Διχασμένοι μέσα σε «ξένο σώμα»
Ο αριθμός των Βρετανών που πιστεύουν πως η έξοδος της Βρετανίας από την Ε.Ε. θα διαφυλάξει την «ταυτότητά» τους παραμένει υψηλός, παρόλο που όλα τα σενάρια του Βrexit δείχνουν να μη συμφέρουν.
Διχασμένοι μέσα σε «ξένο σώμα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πικρές αλήθειες για το Ολοκαύτωμα της Βιάννου
Κάθε χρόνο στην επέτειο του ολοκαυτώματος σκύβοντας ευλαβικά στη μνήμη των θυμάτων και στον αγώνα τους, καταγινόμαστε με την ιστορική αναδίφηση: πώς έγιναν τα γεγονότα, τι έγινε και τι θα μπορούσε να γίνει.
Πικρές αλήθειες για το Ολοκαύτωμα της Βιάννου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο λήσταρχος που έσπασε το ηθικό Γάλλων και Βρετανών
Ο Χρήστος Νταβέλης έγινε, με τις πράξεις του, σύμβολο αντίστασης των Ελλήνων απέναντι στον γαλλο-αγγλικό στρατό κατοχής που έδρευε στον Πειραιά, στη διάρκεια του Κριμαϊκού Πολέμου (1853-1856).
Ο λήσταρχος που έσπασε το ηθικό Γάλλων και Βρετανών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ποιητής... εκ του προχείρου
Ολη η Αγγλία ψάχνεται τώρα μια λύση να ’βρει και στη Βουλή ξεπρόβαλε αίφνης μια «Ράβδος Μαύρη» ζητώντας να ανασταλεί η κάθε εργασία κι έγινε πανδαιμόνιο μ’ αυτή την ιστορία.
Ποιητής... εκ του προχείρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας