Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σελίδες μνήμης για τα κάστρα και τους μύθους
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σελίδες μνήμης για τα κάστρα και τους μύθους

  • A-
  • A+
Το «Λακωνικόν Ημερολόγιον» του 2020 είναι αφιερωμένο στα Κάστρα της Λακωνίας, τα οποία, διατηρούν ζωντανές τις μνήμες του παρελθόντος, αναδεικνύουν την ιστορία και τον πολιτισμό τούτου του τόπου και αποτελούν μνημεία πολύτιμα της κληρονομιάς μας.

Σελίδες μνήμης για τα κάστρα και τους μύθους

Το «Λακωνικόν Ημερολόγιον» του 2020 είναι αφιερωμένο στα Κάστρα της Λακωνίας, τα οποία, διατηρούν ζωντανές τις μνήμες του παρελθόντος, αναδεικνύουν την ιστορία και τον πολιτισμό τούτου του τόπου και αποτελούν μνημεία πολύτιμα της κληρονομιάς μας

Της Νόρας Ράλλη

Ποια ήταν η Ωραία Ελένη της Σπάρτης; Ποια είναι τα γένη της Μάνης; Πόσα είναι τα κάστρα της Λακωνίας; Πώς ήταν στο παρελθόν, πώς σήμερα; Σε τι χρησιμοποιούνταν; Τι συμβολίζουν; Ποια είναι τα «ιστορικά μυθολογήματα» και ποια τα «μυθολογικά ιστορήματα»; Γιατί ο Μυστράς είναι παγκόσμιο μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς; Την «Πριγκηπέσσα Ιζαμπώ» του Αγγελου Τερζάκη ποιος τη θυμάται;

Τελειωμό δεν έχουν οι ερωτήσεις στις οποίες δίνει απαντήσεις το φετινό «Λακωνικόν Ημερολόγιον». Κάθε χρόνο, από όταν το μάθαμε, γράφουμε γι' αυτό και κάθε χρόνο ευχόμαστε οι εκδόσεις «Ιδιομορφή» (ένας ξεχωριστός, ιδιαίτερος εκδοτικός οίκος με έδρα τη Σπάρτη) να μη σταματήσουν και να βγάζουν ένα τόσο διαφορετικό, τόσο ξεχωριστό και τόσο πλούσιο (σε υλικό, αρχειακό, γνωσιακό και φωτογραφικό) ημερολόγιο.

Το «Λακωνικόν Ημερολόγιον» είναι και ημερολόγιο. Φέρει όλα τα χαρακτηριστικά ενός κανονικού ημερολογίου όπως το ξέρουμε: με τις ημερομηνίες, τις γιορτές και τα όλα του. Αυτό όμως καταλαμβάνει μόνο λίγες σελίδες από το πολυσέλιδο εκδοτικό αυτό εγχείρημα, που είναι περισσότερο βιβλίο παρά κάτι άλλο. Και μάλιστα όχι ένα απλό βιβλίο, αλλά ένα πολυσέλιδο κάθε φορά αφιέρωμα που εμπεριέχει τόσα νέα στοιχεία, τα περισσότερα ανέκδοτα, τόσο σπάνιες φωτογραφίες και αρχειακό υλικό που το ανάγει στα βιβλία τα οποία θέλουμε να έχουμε και να φυλάμε στη βιβλιοθήκη μας και να ανατρέχουμε σε αυτά, όταν υπάρξει ανάγκη, καθώς είναι μοναδικά.

Πέρα λοιπόν από τις κοινές ημερολογιακές αναφορές, το «Λακωνικόν Ημερολόγιον» του 2020 περιλαμβάνει ένα εξαιρετικό αφιέρωμα στα κάστρα της Λακωνίας όπως τα παρουσιάζουν οι αρχαιολόγοι της περιοχής με ακόμα μια «έκπληξη»: εμπεριέχει αναφορές με πάνω από 100 χαρακτικά που δημοσιεύονται για πρώτη φορά από το αρχείο του συλλέκτη Αντώνη Τάντουλου.

«Η Πελοπόννησος αποτελεί μια γεωγραφική περιοχή όπου συνδυάζονται αρμονικά ο πλούτος του φυσικού περιβάλλοντος με αυτόν των ιστορικών μνημείων. Ειδικότερα στον νομό Λακωνίας διακρίνονται μεγάλες οχυρωματικές κατασκευές που έπαιξαν σημαντικό αν όχι αποφασιστικό ρόλο στην ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Επιπλέον αποτέλεσαν και αξιόλογα δείγματα της οχυρωματικής αρχιτεκτονικής της εποχής τους έως και σήμερα. Ποιος δε γνωρίζει την Καστροπολιτεία του Μυστρά, τα κάστρα του Γερακίου, του Πασσαβά, της Κελεφάς ή την Καστροπολιτεία του φημισμένου λιμανιού της Μονεμβασιάς;» γράφει η αρχαιολόγος/μουσειολόγος Γιάννα Κατσουγκράκη ως πρόλογο στο κείμενό της για τις οχυρωματικές καστροπολιτείες της περιοχής.

Ωστόσο η απάντηση στο ερώτημα που θέτει δεν είναι η επιθυμητή. Ελάχιστοι γνωρίζουμε αυτά τα κάστρα, τη σημασία τους, τον συμβολισμό τους ακόμα και τη γεωγραφική τους θέση ή το όνομά τους. Κι όμως, ειδικά η περιοχή της Λακωνίας είναι διάσπαρτη από αυτά, η μεσαιωνική πόλη του Μυστρά ήταν από τις σημαντικότερες της ύστερης (κυρίως) Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, θεωρείται μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και η γνωστή σε πολλούς Μονεμβασιά δεν είναι μόνο ρομαντικός ή ολιγοήμερης εξόρμησης προορισμός, αλλά πολλά περισσότερα και ενδιαφέροντα.

Γι' αυτό είναι σπουδαία αυτή η προσπάθεια των εκδόσεων «Ιδιομορφή»: γιατί, μέσω κειμένων επιστημόνων, λογοτεχνών και ερευνητών μάς γνωρίζει ή ξαναθυμίζει μια Ελλάδα (εν προκειμένω τις περιοχές της Λακωνίας) που δεν ξέρουμε ή έχουμε ξεχάσει ή δεν μάθαμε ποτέ.

«Το Λακωνικόν Ημερολόγιον του 2020 είναι αφιερωμένο στα Κάστρα της Λακωνίας, τα οποία, είτε μεμονωμένα και ερειπωμένα, είτε αναστηλωμένα και συντηρημένα, διατηρούν ζωντανές τις μνήμες του παρελθόντος, αναδεικνύουν την ιστορία και τον πολιτισμό τούτου του τόπου και αποτελούν μνημεία πολύτιμα της κληρονομιάς μας» μας λέει ο εκδότης Γιώργος Κώτσος.

«Οι αγαπητοί φίλοι και συνεργάτες από τον χώρο της αρχαιολογίας μάς πρόσφεραν κείμενα μεστά και τεκμηριωμένα, που τα αναδεικνύουν. Κείμενα για τα κάστρα του Μυστρά, της Μονεμβάσιας, του Γερακίου, της Σελινούντας, των Βατίκων, της Ζαραφώνας, της Βελεμίνας, του Τηγανιού, του Πασσαβά, της Κελεφάς, του Αχιλλείου, της Ανω Πούλας, της Καστάνιας. Τα Κάστρα μας δεν πέρασαν απαρατήρητα στο πέρασμα των αιώνων. Πολλοί τα απεικόνισαν: Ελληνες και ξένοι περιηγητές, με φαντασία στην αρχή, με περηφάνια ύστερα και, τέλος, με ρομαντισμό, όταν πια η χρησιμότητά τους πλησίαζε στο τέλος της. Πολλές από αυτές τις απεικονίσεις (πάνω από 100), που αποτελούν μέρος της πλούσιας συλλογής του Αντώνη Τάντουλου, καταγράφονται για πρώτη φορά στο ημερολόγιό μας. Στο δεύτερο μέρος του ημερολογίου, που αναφέρεται στους μύθους, προσφέρουμε δύο αξιόλογα κείμενα: το ένα επικεντρώνεται στον μύθο και τη μορφή της Ωραίας Ελένης στην αρχαία ελληνική γραμματεία, με όλη τη γοητεία και τις αντιφάσεις του. Το άλλο είναι οι μύθοι και οι παραδόσεις των γενών στη Μάνη -και τα δύο εξαιρετικά ενδιαφέροντα καθώς είναι ζητήματα που μοιάζουν "ειδικά", αλλά αν καταπιαστεί κάποιος μαζί τους, χάνεται σε μια ομορφιά που σίγουρα η ελληνική μυθολογία, Γραμματεία και Ιστορία μπορούν να προσφέρουν».

📍 Info: 

Η παρουσίαση του φετινού Λακωνικού Ημερολογίου θα γίνει μεθαύριο Δευτέρα, 20/1, στις 19.00, στο Επιγραφικό Μουσείο (Τοσίτσα 1 -ανάμεσα σε Αρχαιολογικό Μουσείο και Πολυτεχνείο). Θα μιλήσουν οι: Γιώτα Κουλουρίδου- Χατζηθεοχάρους (φιλόλογος-ιστορικός), Αθανάσιος Θέμος (προϊστάμενος του Επιγραφικού Μουσείου), Δημήτρης Καστάνης (πρόεδρος του Συνδέσμου των εν Αττική Λακεδαιμονίων) και ο Αντώνης Τάντουλος (γιατρός, ερευνητής). Επίσης θα προβληθεί το μικρού μήκους ντοκιμαντέρ του Adrian Günder: «Ο Βράχος της Μονεμβασίας» (1960).

● Το «Λακωνικόν Ημερολόγιον» μπορείτε να το βρείτε στα βιβλιοπωλεία και απευθείας από τις εκδόσεις «Ιδιομορφή»: Ορέστη 7, 23100 Σπάρτη, τηλ. 27310-82203, e-mail: [email protected]

ΝΗΣΙΔΕΣ
2018: Η χρονιά της Μάνης
Το «Λακωνικόν Ημερολόγιον» κυκλοφορεί για 21η χρονιά και φέτος μάς συστήνει τη Μάνη, σε όλο της το μεγαλείο, μέσα από Ιστορία που φτάνει έως την αρχαιότητα. Για όσους δεν έχει τύχει να το γνωρίζουν, οι...
2018: Η χρονιά της Μάνης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οχι ακόμη ένα ημερολόγιο... και για το 2017
Είθισται στην αρχή κάθε χρονιάς να επιλέγουμε μία ημερολογιακή ατζέντα με την ελπίδα ότι θα γεμίσει με χαρμόσυνα γεγονότα. Ωστόσο, το «Λακωνικόν Ημερολόγιον», που κυκλοφορεί για 20ή χρονιά, δεν είναι ακόμη μία...
Οχι ακόμη ένα ημερολόγιο... και για το 2017
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οχι ένα ακόμα ημερολόγιο
Μπορεί ο τίτλος του να εμπεριέχει τη λέξη «ημερολόγιον», αλλά δεν πρόκειται για μία ακόμη ημερολογιακή ατζέντα. Ισα ίσα, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό και πολύ ευρύτερο σε ύλη, δομή και μορφή. Και εξαιρετικά...
Οχι ένα ακόμα ημερολόγιο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δωρεάν εργαστήριο για εφήβους
Οι Massimo Pizzocaro και Ελισάβετ Λαλουδάκη θα διδάξουν αυτό που ξέρουν πολύ καλά: πώς να αφηγούμαστε ιστορίες με εικόνες. Στο «ExileRoom» στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «PLANET G(REECE).
Δωρεάν εργαστήριο για εφήβους
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο άνθρωπος που δεν μπήκε σε μάντρα
Μάριος Χάκκας - 48 χρόνια από τον θάνατό του ● Ηταν λογοτέχνης. Σπουδαίος λογοτέχνης. Δεν πρόλαβε να γράψει πολλά, γιατί πέθανε νωρίς, αλλά όσα άφησε είναι διαμαντάκια.
Ο άνθρωπος που δεν μπήκε σε μάντρα
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Νέοι είστε και φαίνεσθε»
Οι Γάλλοι έχουν παράδοση στο συγκεκριμένο είδος: αυτό, της δραματικής κομεντί. Και η ταινία «Νέοι είστε και φαίνεσθε» είναι ανατρεπτική. Και κάπως πικρή. Και γλυκιά. Και γλυκόπικρη. Και ουσιαστική.
«Νέοι είστε και φαίνεσθε»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας