Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο αντισημιτισμός είναι εδώ!
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο αντισημιτισμός είναι εδώ!

  • A-
  • A+

Ο αντισημιτισμός είναι εδώ. Το ίδιο και τα παράγωγά του, ανεξαρτήτως βαθμού και έντασης. Ο αντισημιτισμός, καμουφλαρισμένος και ύπουλος, σηκώνει την κατάλληλη στιγμή κεφάλι. Για την ακρίβεια, πολλά κεφάλια για να μας θυμίσει το άσβεστο μίσος που στοιχειώνει την κοινωνία μας, αιώνες τώρα. Το μίσος κατά των Εβραίων μάς πηγαίνει πολύ πίσω, παλαιότερα και από τον Μεσαίωνα. Και το ερώτημα που γεννάται αυτόματα είναι το εξής: τι είναι εκείνο που μετά την ολοκληρωτική καταστροφή ενός πληθυσμού έξι εκατομμυρίων Ευρωπαίων Εβραίων εξακολουθεί να παράγει αντισημιτισμό; Θαρρείς και όσο δεν γινόταν λόγος επί δεκαετίες μετά τη λήξη του πολέμου και το Ολοκαύτωμα, αντισημιτισμός δεν υπήρχε πουθενά. Λες και ξαφνικά έκανε την εμφάνισή του όταν ξεκίνησε να γίνεται αναφορά σε αυτόν. Η Ελλάδα υπέφερε όσο καμία χώρα στην Ευρώπη και στα Βαλκάνια αρχικά από τον τουρκικό ζυγό με δεκάδες ολοκαυτώματα και άλλα τόσα ίσως και πιο αποκρουστικά από τους Γερμανούς ναζί. Και όμως! Μετά την Κατοχή δεν ξαναφάνηκαν αντιγερμανικά συνθήματα στους δρόμους, ούτε όμως και κατά του τουρκικού ζυγού και του Ισλάμ. Το ερώτημα, όμως, παραμένει: Γιατί να υπάρχουν αντισημιτικά συνθήματα; Χριστιανοί βρέθηκαν συνεργάτες των Γερμανών, όπως χριστιανοί βρέθηκαν διασώστες των διωκόμενων Ελλήνων Εβραίων.

Οι Ελληνες Εβραίοι ήταν και είναι Ελληνες. Προφανώς, η διαφορά θρησκείας είχε ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις, επειδή κράτησε τους Εβραίους ως ξεχωριστή οντότητα μέσα στη δική μας και άλλες κοινωνίες, καθιστώντας τους ως κάτι «άλλο», κάτι ξένο. Μήπως θα έπρεπε στο όνομα μιας αμφίδρομης σχέσης, που λειτουργεί μεταξύ των διαφορετικών θρησκευτικών κοινοτήτων μέσα στην κοινωνία μας, να γίνει μια προσπάθεια να μεταφρασθεί σε κανονικότητα η διαφορετικότητα του «άλλου»; Οτι δηλαδή ο Ελληνας που τυχαίνει να είναι Εβραίος κατά το θρήσκευμα και όχι στην καταγωγή, όπως ακούγεται κατά κόρον από πολιτικούς, δημοσιογράφους και από την ίδια την κοινωνία, δεν είναι ούτε πιο έξυπνος ούτε πιο πλούσιος ή πιο ικανός από τους συμπατριώτες του χριστιανούς.

Μπορεί κάποιοι σε βαθμό ακόμα και αστειότητας να κολακεύονται με τους παραπάνω χαρακτηρισμούς και να χαίρονται υπόγεια, αλλά χωρίς να το καταλάβουν περιθωριοποιούνται αυτόματα. Χρειάζεται γνώση, λοιπόν. Γιατί ακριβώς στη βάση του αντισημιτισμού ένα πράγμα υπάρχει: η άγνοια. Από την άλλη πλευρά, υπήρχαν και πολλά παραδείγματα, ειδικά κατά τη διάρκεια του πολέμου, όπως η Εκκλησία και τα αντιστασιακά κινήματα (π.χ. ΕΑΜ) που φυγάδευσαν και έσωσαν πολλούς Ελληνες Εβραίους.

Υπήρξαν πολλές περιπτώσεις Ελλήνων χριστιανών που βοήθησαν οικογένειες Εβραίων να κρυφτούν ή να φύγουν προς την ιταλική ζώνη κατοχής, άλλοι με επιτυχία και άλλοι ανεπιτυχώς. Γενικότερα, οι ιστορίες διάσωσης των κυνηγημένων Εβραίων τούς εμπλέκουν πιο στενά με την ελληνική εθνική ιστορία της περιόδου, ξεγυμνώνοντας τις αδυναμίες της ελληνικής κοινωνίας. Ταυτόχρονα αποδομούν και τον μύθο της παθητικότητας εκ μέρους των Εβραίων. Και αυτό γιατί, όχι μόνο αντιπαραβάλλουν την προσωπική πρωτοβουλία μπροστά στον κίνδυνο, τη συνεργασία, τη συνεννόηση, την αλληλεγγύη, την υπακοή σε κανόνες προστασίας, αλλά προβάλλουν την αντίσταση στην εκτόπιση και την εξόντωση. Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφέρουμε ότι η προκατάληψη εναντίον των Εβραίων διαφέρει από εκείνην εναντίον άλλων φυλών. Ο αντισημιτισμός έχει μια ιδιαίτερη ποιότητα.

Εναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, που τον ξεχωρίζει από άλλες φυλετικές προκαταλήψεις, όπως εκείνη εναντίον των Τσιγγάνων, των Αρμενίων ή των μαύρων, με τους οποίους η θρησκεία παίζει δευτερεύοντα ρόλο. Κι εδώ θα πρέπει να επισημανθεί το γεγονός ότι ο αντισημιτισμός της ναζιστικής Γερμανίας είχε φυλετικό και όχι θρησκευτικό χαρακτήρα. Σε αντίθεση με τον αντισημιτισμό του υπόλοιπου κόσμου και του δικού μας ελληνορθόδοξου λαού. Σημαντική επίσης είναι και η σύγχρονη μορφή εβραιοφοβίας, η οποία καταχράται την έννοια του «ιμπεριαλισμού», για να καταγγείλει τον «σιωνισμό» ως πανταχού παρόντα πράκτορα του πρώτου.

Η υποθετική ριζοσπαστικότητα των εβραϊκών κοινοτήτων (υποθετική, διότι οι Εβραίοι είχαν ιστορία αιώνων κατοικίας στην Ευρώπη) ήταν ένα βασικό αδίκημα ενάντια στη σχέση εθνότητας. Εθνότητας και γης που υποστήριζε την ιδεολογία του εθνικισμού του 19ου αιώνα στην Ευρώπη και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Ως εκ τούτου, ο αντισημιτισμός ήταν πιθανό να είναι ιδιαίτερα επιθετικός σε περιοχές όπου ο εθνικισμός διαπέρασε την πολιτική ατζέντα και την πολιτική ρητορική.

Ο αντίκτυπός του ενισχύθηκε με την εισαγωγή δημοκρατικής πολιτικής σε περιοχές όπου η δημοκρατία λειτουργούσε ατελείωτα ή καθόλου και η ανάπτυξη αυτού θα μπορούσε να ονομαστεί μαζική πολιτική. Δηλαδή, μια κατάσταση στην οποία οι κυβερνήσεις επιδίωξαν να επιτύχουν τη γενική αφοσίωση του λαού χωρίς να ζητήσουν απαραιτήτως τις ψήφους του. Μια νοοτροπία-λογική που επικρατεί και σήμερα σε πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες.

Μια σκέψη για το τέλος

Κλείνοντας, θα ήθελα να γίνει και μια αναφορά στους νέους ανθρώπους, οι οποίοι δείχνουν αδιάφοροι, αμφίθυμοι ή καχύποπτοι όταν έρχονται σε επαφή με την τραυματική μνήμη του Ολοκαυτώματος. Κυρίως, ειδικά σήμερα που στην ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζουν μια σειρά από προσωπικά, οικογενειακά, κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, αλλά και επειδή δεν αναγνωρίζουν την ιστορική τους σύνδεση με το Ολοκαύτωμα. Το ενδιαφέρον για την ιστορικοποίηση του Ολοκαυτώματος είναι ότι η διαιρεμένη μνήμη είναι εν μέρει αποτέλεσμα της μεταπολεμικής μυθοπλασίας που αναπτύχθηκε γύρω από το γεγονός.

Αυτή συνίσταται σε πλαστογραφίες, ανακρίβειες και μύθους που δρουν ευεργετικά στο φαντασιακό της κοινότητας. Η γενοκτονία των Εβραίων της Ευρώπης αποτελεί τόσο για την ελληνική κοινωνία όσο και για την πλειονότητα των ευρωπαϊκών κοινωνιών ένα ανεπεξέργαστο συλλογικό τραύμα που στοιχειώνει την ιστορική συνείδησή τους.

Στην Ελλάδα τού σήμερα, η έλλειψη σχετικής παιδείας ή ο εθνοκεντρισμός έπαιξαν τον ρόλο τους στην όξυνση του ρατσισμού, του αντισημιτισμού και της ξενοφοβίας. Αλλά και στην Ευρώπη, που τα σημάδια είναι ανησυχητικά, παρά τις ευγενείς προθέσεις και τις σποραδικές, συγκυριακές ή συστηματικές πρωτοβουλίες δεκαετιών. Ισως να είναι χαρακτηριστικό κάποιων παγιωμένων αντιλήψεων, ότι το θέμα της εβραϊκής παρουσίας στην Ελλάδα στις αρχές του 21ου αιώνα δεν έχει εισαχθεί ακόμα στα σχολικά βιβλία της Ιστορίας. Και αυτό λέει πολλά για το πού βαδίζουμε ως κοινωνία…

ΝΗΣΙΔΕΣ
«128239»
Εκείνο το βράδυ, άντρες των Ες Ες εισέβαλαν στο σπίτι μας. Με προτεταμένα τα όπλα, βρίζοντας και χτυπώντας μας, μας οδήγησαν μες στη νύχτα στην αίθουσα ενός κινηματογράφου. Οχι! Δεν θα βλέπαμε κάποια ταινία....
«128239»
ΝΗΣΙΔΕΣ
7 ημέρες στο Αουσβιτς, 73 χρόνια μετά
Αουσβιτς. Η λέξη από μόνη της έχει γίνει πλέον σύμβολο της «τελικής λύσης». Οσο περισσότερο προσπαθεί κανείς να κατανοήσει πώς μια πολιτισμένη ήπειρος και μια πολιτισμένη χώρα έφτασαν σε αυτό το σημείο τόσο τα...
7 ημέρες στο Αουσβιτς, 73 χρόνια μετά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μνήμες από ένα γκέτο
Μια σοκαριστική ματιά στην καθημερινότητα της εβραϊκής συνοικίας της πόλης Λοτζ στην Πολωνία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσα από τη φωτογραφική μηχανή του Χένρικ Ρος. Εθαψε φωτογραφίες και αρνητικά για να...
Μνήμες από ένα γκέτο
ΝΗΣΙΔΕΣ
To Αουσβιτς και τα αυτονόητα παραλειπόμενα...
Το «δεν ήξερα», «δεν το περίμενα», «δεν το φαντάζομαι» μετά τα εκατομμύρια νεκρών, τις εκατοντάδες χιλιάδες εικόνες και τα ντοκουμέντα από τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και μετά, μάλλον δεν μπορεί να ανήκει στη...
To Αουσβιτς και τα αυτονόητα παραλειπόμενα...
ΚΟΣΜΟΣ
Η σκύλα είναι πάλι γκαστρωμένη
Η χθεσινή τελετή μνήμης για τα 75 χρόνια από την απελευθέρωση του Αουσβιτς-Μπίρκεναου σημαδεύτηκε από σκηνές υψηλού ιστορικού και πολιτικού συμβολισμού.
Η σκύλα είναι πάλι γκαστρωμένη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας