Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Φες, η «μυστήρια» πόλη

Στους δρόμους του Μαρακές

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φες, η «μυστήρια» πόλη

  • A-
  • A+

Επισκεφθήκαμε στο Μαρόκο τη Φες, μια πόλη με μεγάλη ιστορία, που πάντα ήταν το μήλον της Εριδος για τους ισχυρούς της γης... Θα μου πείτε, ήταν η πρώτη ή η τελευταία που της προόριζαν μια τέτοια τύχη;

Επειδή λοιπόν δεν θέλω να έχω τον ρόλο του «άδολου» τουρίστα, αλλά να παρατηρώ τον τόπο και τους ανθρώπους του με το πνεύμα του περιηγητή, κατέγραψα κατά το δυνατόν όσα φαινόμενα της εκεί ζωής μού έκαναν εντύπωση. Και πρώτα από όλα τα όσα συμβαίνουν στις λαϊκές αγορές τους, στα ονομαστά παζάρια τους.

Για να προσεγγίσει κανείς τα εκεί μαγαζιά απαιτείται η υπομονή του... Ανατολίτη, έστω κι αν αυτός βρίσκεται στη Δύση. Ανθρωποι, τρίκυκλα, αμάξια που άλλοτε σέρνουν οι υπομονετικοί γάιδαροι κι άλλοτε οι καταϊδρωμένοι ιδιοκτήτες τους, ποδήλατα και κάθε λογής μηχανάκια στριμώχνονται στους στενούς δρόμους για να προσπεράσουν ο ένας τον άλλο.

Η φράση μπαλάκ, μπαλάκ (σημ. στην άκρη, στην άκρη) αντιλαλεί παντού. Στα πατροπαράδοτα παζάρια που ακολουθούν και όλοι σχεδόν γνωρίζουμε, οι Ελληνες απολαμβάνουν… ευνοϊκή αντιμετώπιση, καθώς οι Μαροκινοί είναι ιδιαίτερα φιλικοί μαζί μας, ίσως και γιατί μας θεωρούν ενδεχομένως τους φτωχούς συγγενείς των Βορειοευρωπαίων!

Ετσι, με το πνεύμα του περιηγητή, προσπάθησα να εξετάσω, κατά το δυνατόν, τα όσα έβλεπα και από την άλλη τους πλευρά, αυτή δηλαδή που συνήθως παραμένει ασχολίαστη.

Στη «μυστήρια» λοιπόν πόλη των παζαριών και των σουκ, των πολυδαίδαλων και στενών δρομίσκων που χαρακτηρίζουν τον πρωταρχικό πολεοδομικό ιστό της, κατασκευάζονται σήμερα σημαντικά έργα λαϊκής τέχνης. Πολλά από αυτά, ιδιαίτερα τα ψηφιδωτά, θα μπορούσαν να κοσμήσουν ολόκληρα μουσεία!

Βαφή δερμάτων στη Φες

Αλλά και ο τρόπος της δημιουργίας-παραγωγής τους είναι εξίσου αξιοπρόσεκτος. Για να κάνει μια ψηφίδα ο συνήθως ισχνός τεχνίτης αποκόπτει ένα κομμάτι μαρμάρου, κεραμικού ή και ημιπολύτιμου λίθου και στη συνέχεια το λαξεύει με σκαρπέλο και χτένι, ώστε να αποκτήσει το επιθυμητό σχήμα και μέγεθος.

Κάθεται στο δάπεδο ενός υποφωτισμένου χώρου και χωρίς να χρησιμοποιεί κανένα σύγχρονο εργαλείο, έστω και κόφτη ή παντογράφο, δουλεύει ακατάπαυστα στην πιο δύσκολη φάση της παραγωγής: πρέπει σε συγκεκριμένο χρόνο να έχει ετοιμάσει καθορισμένο εκ των προτέρων αριθμό ψηφίδων...

Μετά από αυτόν τις παραλαμβάνει ο παρακείμενος τεχνίτης, αυτός που κάνει τη σύνθεση του έργου. Τις τοποθετεί πάνω σ’ ένα δάπεδο κατασκευασμένο από μωσαϊκό, στην πραγματικότητα σ’ ένα υπόβαθρο καμωμένο από ψηφίδες παρόμοιων χρωμάτων.

Κι αυτό, όπως είναι ευνόητο, δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες! Αλλά η εφικτή αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων στη γαλέρα των σκληρών συνθηκών εργασίας φαίνεται να αποτελεί μια λεπτομέρεια ήσσονος σημασίας…

Και το παραπάνω συμπέρασμα δεν προκύπτει μόνο με την κατασκευή των ψηφιδωτών, αλλά και σε άλλες επαγγελματικές δραστηριότητες, οι περισσότερες από τις οποίες είναι του τομέα της παραγωγής αντικειμένων τουριστικού ενδιαφέροντος.

Αναφέρω ενδεικτικά εκείνες των κατασκευαστών μεταλλικών δοχείων, όπως χάλκινα καζάνια, κατσαρόλες κ.λπ., κοκάλινων και ξύλινων αντικειμένων (σκάκια, τάβλια κ.ά.), αγγειοπλαστών (χρηστικά σκεύη και διακοσμητικά αντικείμενα), διακοσμητών-ζωγράφων επί μικρών αντικειμένων και αγγείων κ.ά.

Εκείνη ωστόσο η δραστηριότητα που προκαλεί το ενδιαφέρον είναι το βούτηγμα και εν συνεχεία η επεξεργασία δερμάτων σε εν σειρά στρογγυλές ή οβάλ δεξαμενές, γεμάτες με νερό και διάφορα υγρά, στα οποία έχουν προσθέσει… ούρα αγελάδων και κόπρανα κατσικιών!

Για να μπορέσουν ωστόσο οι επισκέπτες -πολλοί από αυτούς είναι εν δυνάμει αγοραστές- να αντιμετωπίσουν τη δυσοσμία και να προσεγγίσουν τα γύρω καταστήματα δερμάτινων προϊόντων… τους προσφέρονται ανθοδέσμες από δυόσμο!

Αλλά όσοι επισκέπτονται το Μαρόκο, τις πόλεις του ή την έρημο γνωρίζουν καλά ότι ξεχωρίζει όχι μόνο για τα μνημεία του και την ιστορία του, αλλά και για τις μυρουδιές, τις γεύσεις, τα χρώματα και τους ήχους.


 

 


 

 


 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Μηλίτσα
Στο τέρμα του δρόμου, η λαϊκή βούιζε σαν τεράστιο πρασινωπό έντομο κάτω από την ισχνή σκιά των αθηναϊκών νεραντζιών. Δυο γυναίκες έσερναν τους υπερτονισμένους γοφούς και στήθη τους.
Η Μηλίτσα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το «θαυματουργό» δέντρο αργκάν
Στο νοτιοδυτικό Μαρόκο βρίσκεται η επαρχία της Εσαουίρα, με πρωτεύουσα την ομώνυμη πόλη. Στην κοιλάδα Σους, εκτός από την ελιά, ευδοκιμεί ακόμη ένα αιωνόβιο δέντρο, γνωστό περισσότερο ως αργκάν.
Το «θαυματουργό» δέντρο αργκάν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ποιος τελικά ευθύνεται για τον εκτοπισμό των κατοίκων;
Ο εκτοπισμός κατοίκων από το κέντρο δεν οφείλεται μόνο ή κυρίως στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, αλλά σε περισσότερο μακροχρόνιες διαδικασίες, τουλάχιστον από τα τέλη της δεκαετίας του 1980.
Ποιος τελικά ευθύνεται για τον εκτοπισμό των κατοίκων;
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Οδοιπορικό στην Ελεύθερη Ελλάδα των βουνών
Εδώ στην Ελλάδα των βουνών ήταν που χτίστηκε με αίμα και θυσίες μια ελεύθερη πατρίδα... Τα χωριά που παρουσιάζουμε έπαιξαν καθοριστικό ρόλο και πλήρωσαν το βαρύ τίμημα του αγώνα για την ελευθερία.
Οδοιπορικό στην Ελεύθερη Ελλάδα των βουνών
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Χριστοπαναγία η ένοπλη
Το βίντεο που παράγγειλε το ΓΕΕΘΑ, μέσα από το κιτσάτο νεομπαρόκ του, κατάφερε να απεικονίσει τα πολλαπλά αδιέξοδα μιας κοινωνίας.
Χριστοπαναγία η ένοπλη
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Αυτός φταίει που αγάπησα τους σκύλους
Ο Αρης ήταν ο πρώτος μου σκύλος -ένας ημίαιμος μεγαλόσωμος γκέκας-, και τον βρήκα, κουταβάκι μια σταλιά, στην παραλία της Ραφήνας, όπου έκανα βόλτες ένα βροχερό χειμωνιάτικο πρωί.
Αυτός φταίει που αγάπησα τους σκύλους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας