Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το διασημότερο τάνγκο και η Νέα Φιλαδέλφεια
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το διασημότερο τάνγκο και η Νέα Φιλαδέλφεια

  • A-
  • A+

Η διαδρομή των ονομάτων, και ιδιαίτερα των τοπωνυμίων, οριοθετεί τη ζωή μας. Γεννιόμαστε και μεγαλώνουμε, ερωτευόμαστε και πληγωνόμαστε, χαιρόμαστε και κλαίμε πάντα κάπου, και αυτό το κάπου έχει πάντα ένα όνομα: η γειτονιά που είναι το σπίτι μας, η πλατεία που πήραμε και δώσαμε το πρώτο μας φιλί, ο δρόμος που δέχεται τα βήματά μας: όλα αυτά έχουν ένα όνομα. Κι αυτά τα ονόματα σφραγίζουν τις μέρες μας, μπαίνουν σαν λεζάντες στα στιγμιότυπα της ζωής μας.

Κάποια τοπωνύμια φτάνουν σε μας από κάποιον πολύ μακρινό χωροχρόνο, φέροντας ένα νοηματικό φορτίο αναπάντεχα μεγάλο και ενδιαφέρον. Παρελαύνουν, θα 'λεγε κάποιος, μέσα στον χρόνο μέχρι να φτάσουν σε μας. Πράγματι, μια μικρή παρέλαση έχει κάνει και η πολύ γνωστή λέξη «Κομπαρσίτα» (Cumparsita), που σημαίνει ακριβώς στα ισπανικά «μικρή παρέλαση», εννοείται καρναβαλική, μιας και η λέξη προέρχεται από το «comparsa», που είναι το καρναβάλι. Αυτή λοιπόν η Κομπαρσίτα έχει κάνει ένα πολύ μεγάλο ταξίδι: από την Ουρουγουάη στη Νέα Φιλαδέλφεια...

Λοιπόν, περισσότερο από έναν αιώνα πριν, στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης, ένας 17χρονος φοιτητής Αρχιτεκτονικής (την οποία δεν θα τελειώσει ποτέ, προτιμώντας να γίνει συνθέτης και δημοσιογράφος), ο Χεράρδο Χερνάν Μάτος Ροντρίγκες, θα καθίσει στο πιάνο της Ομοσπονδίας των Ουρουγουανών Φοιτητών και θα συνθέσει το πρώτο του κομμάτι, που θα γίνει διάσημο. Η περίφημη «Κομπαρσίτα» θα γίνει το πιο γνωστό τάνγκο στην ιστορία αυτού του είδους μουσικής, παρ' όλο που ο Ροντρίγκες είναι πολύ ντροπαλός για να το παίξει δημόσια, προτιμώντας να το εκτελούν άλλοι μουσικοί...

Η Κομπαρσίτα αρχικά δεν έχει στίχους, καθώς γράφτηκε ακριβώς σαν ένα μαρς, ένα καρναβαλικό εύθυμο και γρήγορο εμβατήριο, που συνοδεύει την παρέλαση των καρναβαλιστών. Ομως ο Μάτος Ροντρίγκες τυγχάνει γιος του ιδιοκτήτη του πολύ γνωστού καμπαρέ «Μουλέν Ρουζ» του Μοντεβιδέο, Εμίλιο Πάτος.

Με τέτοιες οικογενειακές διασυνδέσεις, το κομμάτι απογειώνεται. Τον Φεβρουάριο του 1916 ο Μάτος δείχνει το κομμάτι του στον πιανίστα και διευθυντή ορχήστρας Ρομπέρτο Φίρπο. Αυτός το μεταβάλλει από καρναβαλικό μαρς σε ζωηρό τάνγκο, ενσωματώνοντας στην αρχική σύνθεση μέρη από δύο δικές του τάνγκο συνθέσεις, καθώς και ένα μικρό κομμάτι από την άρια «Μιζερέρε» της όπερας «Τροβατόρε» του Βέρντι. Ετσι, η Κομπαρσίτα με την τελική μορφή της, με την οποία είναι γνωστή μέχρι και σήμερα, πρωτοπαρουσιάζεται τον Φεβρουάριο του 1916 στο Café La Giralda στο Μοντεβιδέο – και γίνεται χαμός. Ομως, το τραγούδι θα απογειωθεί όταν θα προστεθούν οι στίχοι από τον Πασκουάλ Κοντούρσι και τον Ενρίκε Πέδρο Μαρόνι.

Η Κομπαρσίτα αγαπήθηκε από όλο τον κόσμο – κυριολεκτικά. Μόνο και μόνο οι διασκευές της άφησαν εποχή – ο Κάρλος Γαρδέλ και ο Αστορ Πιατσόλα την τίμησαν με το ταλέντο τους, ενώ το κομμάτι ακούστηκε σε κλασικές ταινίες: ο Τζιν Κέλι το χόρεψε στο «Βίρα τις άγκυρες» του 1945, ενώ στο «Μερικοί το προτιμούν καυτό» ο Τζακ Λέμον, ως «Δάφνη», ντυμένος γυναικεία, χορεύει σε μια ξεκαρδιστική σκηνή την Κομπαρσίτα με τον Τζο Μπράουν...

Επίσης, στους Ολυμπιακούς του Σίδνεϊ το 2000, η ομάδα της Αργεντινής (της πατρίδας του τάνγκο) παρήλασε υπό τους ήχους της Κομπαρσίτας, κάτι που εκνεύρισε τα μάλα τους Ουρουγουανούς, οι οποίοι διατύπωσαν επισήμως τη διαμαρτυρία τους για τον σφετερισμό του κοσμαγάπητου τραγουδιού! Λογικό, μιας και η Κομπαρσίτα, με νόμο του 1997, ορίστηκε ως λαϊκός και πολιτιστικός ύμνος της Ουρουγουάης...

Τώρα, για να φτάσουμε στα δικά μας, η ελληνική μουσική σκηνή κάποια στιγμή άλλαξε την ουρουγουανή υπηκοότητα της Κομπαρσίτας, δίνοντάς της την ιταλική, άγνωστο γιατί, σε μια διασκευή πολύ μπερδεμένη, που τραγούδησε και ο Μπιθικώτσης: «Κομπαρσίτα, Κομπαρσίτα / Βενετσιάνα μου γλυκιά/ σενιορίτα, σενιορίτα / μου 'χεις κάψει την καρδιά»! Πάντως, το τραγούδι, διασκευασμένο ή με ελληνικούς στίχους, ακουγόταν για πολλά χρόνια στην Ελλάδα.

Η Κομπαρσίτα παίχτηκε από πολλές και διαφορετικές ορχήστρες, από λαϊκές μέχρι δημοτικές. Αρεσε τόσο πολύ στους Ελληνες αυτό το τάνγκο, ώστε κάμποσα νυχτερινά κέντρα πήραν το όνομά της. Το πιο γνωστό από αυτά, κι εδώ ερχόμαστε στη χαοτική διαδρομή των τοπωνυμίων, ήταν φυσικά η «Κομπαρσίτα», το εξοχικό κέντρο στη Νέα Φιλαδέλφεια, κοντά σε μία από τις εισόδους του Αλσους, δίπλα σχεδόν από το συγκρότημα των εργατικών πολυκατοικιών της Φιλαδέλφειας.

Σήμερα η παλιά «Κομπαρσίτα» δεν υπάρχει, έχει γίνει σούπερ μάρκετ. Οπως στο μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Εκο, «Το όνομα του Ρόδου», που είναι το μόνο που απομένει από το λουλούδι όταν χαθεί το ίδιο και η ευωδιά του, έτσι και από το νυχτερινό κέντρο έχει απομείνει μόνο το όνομά του: «Κομπαρσίτα» είναι το όνομα μιας στάσης λεωφορείων, στην άνοδο της λεωφόρου Δεκελείας, στο σημείο του παλιού κέντρου.

Για μας, εννοώ για τα παιδιά που μεγάλωσαν στις εργατικές πολυκατοικίες, όλη η περιοχή γύρω από τη στάση ονομάζεται Κομπαρσίτα. Η αίγλη του μαγαζιού, που μεσουρανούσε στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, άφησε στη γειτονιά τον απόηχό της.

Οι παλιοί Φιλαδελφειώτες θυμούνται ακόμα τα αστέρια του λαϊκού και ελαφρολαϊκού πενταγράμμου που ανέβηκαν στο πάλκο της «Κομπαρσίτας»: από τον Καζαντζίδη, τη Μαρινέλλα και τον Μενιδιάτη, μέχρι τη Ζωζώ Σαπουντζάκη, τον Τώνη Μαρούδα, τη Σούλη Σαμπάχ και τη Μαίρη Λίντα.

Πράγματι, μεγάλη ήταν η διαδρομή της Κομπαρσίτας, του πιο γνωστού τάνγκο της ιστορίας, που συνέθεσε ένας 17χρονος Ουρουγουανός φοιτητής της Αρχιτεκτονικής πριν από έναν αιώνα και βάλε...

ΝΗΣΙΔΕΣ
Το μοιραίο πάθημα ενός σκοτεινού μπίζνεσμαν
Το μυθιστόρημα του Κίκε Φεράρι «Από μακριά μοιάζουν με μύγες» είναι χτισμένο πάνω σε έναν γνώριμο κι από τα δικά μας χαρακτήρα· αυτόν του επιτυχημένου, αλλά με σκοτεινά μέσα, επιχειρηματία.
Το μοιραίο πάθημα ενός σκοτεινού μπίζνεσμαν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Με το γαρίφαλο στην κάννη του όπλου
Στο βιβλίο «Το δικό σου πρόσωπο θα είναι το τελευταίο» ο συγγραφέας Joao Ricardo Pedro διηγείται με ευαισθησία και συναρπαστική γραφή το ανεξίτηλο σημάδι του πολέμου και των πολιτικών συνεπειών σε μια...
Με το γαρίφαλο στην κάννη του όπλου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το σώμα του χώρου, ο χώρος του σώματος
Το AMID, τη multimedia dance performance της Χρυσάνθης Μπαδέκα εξελίσσεται μέσα σε μία εικαστική εγκατάσταση, όπου το κοστούμι-μάσκα, ο ήχος, το φως και η ψηφιακή εικόνα υφαίνουν ένα δίκτυο ανάμεσα στο σώμα...
Το σώμα του χώρου, ο χώρος του σώματος
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η ηθική είναι σαν τον Θεό»
Συνάντησα τον Γκασπάρ Νοέ, που ήταν καλεσμένος στο 29ο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Στοκχόλμης για μια ειδική προβολή της τελευταίας του ταινίας «Climax». Προκλητικός ή διανοητικός -σημασία πολλή δεν...
«Η ηθική είναι σαν τον Θεό»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο επαναστάτης ιερέας
Ο Γιάννης Αγιάννης ζει ξανά στο Μπουένος Αϊρες το 2018. Εφτασα στη συνοικία Λα Μπόκα. Εκεί βρίσκεται το Νησί Μασιέλ, μια πολύ φτωχή περιοχή, όπου κατοικεί ο ιερέας Φραγκίσκος Ολβέιρα, ένας από τους...
Ο επαναστάτης ιερέας
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ολα είναι tango
Βάσανο, πόνος, θλίψη, φυλές που ξεριζώθηκαν και εξαφανίστηκαν, μετανάστες που μοχθούν να ριζώσουν στον ξένο τόπο, έρωτας (ανεκπλήρωτος), πάθος, λυγμός, έκρηξη… Τάνγκο. Το τάνγκο της Αργεντινής είναι το τάνγκο...
Ολα είναι tango

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας