Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Χαράμι το μπάρμπεκιου
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Χαράμι το μπάρμπεκιου

  • A-
  • A+

Καθώς τον τελευταίο καιρό κάποιες κοινωνικές αντιδράσεις έχουν συνδεθεί με τη μαγειρική και κάποια εδέσματα έχουν μεταβληθεί σε όπλα που στρέφονται συνήθως εναντίον των εχθρών του έθνους, ας πούμε πέντε πράγματα για τα κοψίδια, τον παντός είδους κανιβαλισμό και το τι είναι επιτρεπτό και τι όχι.

Οχι πως η ετυμολογική θεώρηση κάποιων λέξεων θα φέρει επιφοίτηση σε καμένα μυαλά και στεγνές ψυχές, που τρέφουν το εσωτερικό τους έρεβος με ψησταριές μπροστά σε αναγκεμένους και κατατρεγμένους ανθρώπους, αλλά να, κάτι πρέπει να κάνουμε και να πούμε, για να μη φρικάρουμε τελείως, για να μην αναφωνήσουμε κι εμείς «ζητώ ακρόαση Θεού και αλλαγή πλανήτη»...

Λοιπόν, μία από τις επίμαχες λέξεις είναι ο όρος «μπάρμπεκιου». Μπάρμπεκιου σημαίνει σχάρα για ψήσιμο, σημαίνει επίσης την ίδια τη διαδικασία του ψησίματος, αλλά και την κοινωνική συγκέντρωση στην ύπαιθρο, κατά την οποία ψήνονται κρέατα στη σχάρα, λέει το Μείζον Ελληνικό Λεξικό.

Η αγγλική λέξη «barbecue» προέρχεται από τον ισπανικό όρο «barbacoa». Αυτός, με τη σειρά του, κατάγεται από τη λέξη «barabicu», στη γλώσσα των Ινδιάνων της Καραϊβικής Αραγουάκ και των Τιμούκουα της Φλόριντα, και σημαίνει έναν ξύλινο σκελετό, σαν εξέδρα, με μια ορθογώνια σχάρα να στηρίζεται σε τέσσερις όρθιους πασσάλους.

Οι ιθαγενείς της Καραϊβικής, όπως οι Ινδιάνοι Τάινο, που ζούσαν στην Κούβα, τη Δομινικανή Δημοκρατία, την Αϊτή, την Τζαμάικα, το Πουέρτο Ρίκο και τις Μικρές Αντίλες, ήταν οι πρώτοι αυτόχθονες με τους οποίους ήρθε σε επαφή ο Κολόμβος το 1492, όταν ανακάλυψε τυχαία την Αμερική πηγαίνοντας προς τις Ινδίες. Αυτοί οι αυτόχθονες Αμερικανοί χρησιμοποιούσαν την μπαρμπακόα, που στη γλώσσα τους σήμαινε «ιερός λάκκος με φωτιά», για να ψήνουν και να καπνίζουν κρέατα, ανάβοντας μια χαμηλή φωτιά από κάτω της, αλλά και σαν υπερυψωμένο κρεβάτι, για να προστατεύονται από τα τρωκτικά όταν κοιμούνταν.

Σ’ αυτή τη σχάρα όμως, σ’ αυτό το «μπαρμπεκόα», όπως το διατύπωσε για πρώτη φορά το 1526 ο Ισπανός εξερευνητής Γκονζάλο Φερνάντες ντε Οβιέδο ι Βαλντές (Gonzalo Fernández De Oviedo y Valdés), στη δεύτερη έκδοση του Λεξικού της Ισπανικής Γλώσσας (Diccionario de la Lengua Española ), οι ιθαγενείς της Καραϊβικής, κάποιοι από αυτούς τουλάχιστον, έψηναν πότε πότε και ανθρώπινο κρέας, ασκώντας κάποιας μορφής κανιβαλισμό.

Οι εθνολόγοι μιλούν κυρίως για ενδοκανιβαλισμό, εντός της φυλής τους. Οι Ινδιάνοι ενίοτε έτρωγαν τα σώματα των συγγενών τους που πέθαιναν, για να τους τιμήσουν, καθώς θεωρούσαν κρίμα να αποσυντεθούν οι αγαπημένοι τους ή να τους φάνε τα ζώα...

Αναφορές για κανιβαλικά μπάρμπεκιου στην περιοχή υπάρχουν, κυρίως στα έργα των περιηγητών Εντμουντ Χικερινγκίλ και Τεοντόρ ΝτεΜπρι, που όμως ελέγχονται για την αξιοπιστία τους. Ωστόσο, δεν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά –κυριολεκτικά, στην προκειμένη περίπτωση... Ο όρος «κανίβαλος», όπως λέει το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, ο ανθρωποφάγος, αυτός που τρώει άλλα άτομα του είδους του, προέρχεται από την ισπανική λέξη «cannibal», που χρησιμοποιήθηκε από τον Κολόμβο για τους ανθρωποφάγους κατοίκους της Καραϊβικής, παράλληλος τύπος του «carribal», το οποίο προέρχεται από το «carib», που στη γλώσσα των Αραγουάκ σημαίνει «δυνατός, γενναίος».

Από τους Ινδιάνους Καρίμπ πήρε και το όνομά της η ίδια η Καραϊβική Θάλασσα (Carribean Sea). Τώρα, βέβαια, το μπάρμπεκιου των Ινδιάνων με ανθρώπινη σάρκα δεν ξέρω καθόλου κατά πόσον έδωσε το ηθικό δικαίωμα στους Ισπανούς να τους εξανδραποδίσουν, να τους προσηλυτίσουν στον χριστιανισμό διά της βίας κι εντέλει να εξοντώσουν όσους αντιστέκονταν, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία...

Το μπάρμπεκιου είναι μια μάλλον υγιεινή μέθοδος να ψήνεις κρέατα ή λαχανικά, αν είσαι βίγκαν. Και ως κοινωνική εκδήλωση ασφαλώς κι έχει την πλάκα του, καθώς οι συμμετέχοντες πίνουν τις μπιρίτσες τους τσιμπολογώντας. Εάν όλα αυτά γίνονται σε φιλικό ή συγγενικό κύκλο, μια χαρά είναι η φάση – τότε λες «χαλάλι» το μπάρμπεκιου.

Να θυμίσω πως το επίρρημα «χαλάλι» σημαίνει «ας είναι, δεν πειράζει, άξιζε να γίνει». Η λέξη προέρχεται από το τουρκικό «halal», που σημαίνει «νόμιμος». «Χαλάλ» όμως είναι, στα αραβικά, το επιτρεπτό από τον ισλαμικό νόμο. Η λέξη χρησιμοποιείται κυρίως για τα τρόφιμα: για παράδειγμα, «χαλάλ» κρέας για τους μουσουλμάνους είναι εκείνο το κρέας που προέρχεται από ζώο που έχει σφαγεί κατά τρόπο συμβατό με τις επιταγές του Ισλάμ. Και που δεν είναι χοιρινό, μιας και το κρέας του χοίρου απαγορεύεται απολύτως: «Σας απαγορεύεται (για τροφή) το ψόφιο κρέας, το αίμα, το χοιρινό κρέας, καθώς και εκείνο για το οποίο επικαλέστηκαν –(κατά τη σφαγή)– το όνομα άλλου αντί του Αλλάχ» (Κοράνι 5:4).

Στους αντίποδες του «χαλάλ», του επιτρεπτού, είναι βέβαια το «χαράμ». Στη γλώσσα μας έχει μεταφερθεί ως «χαράμι». Αυτό το επίρρημα σημαίνει «άδικα, ανώφελα». Χαράμι λέμε όταν κάτι πάει στα χαμένα, όταν γίνεται χωρίς να πρέπει ή χωρίς να είναι το σωστό. Το χαράμι προέρχεται από το τουρκικό «haram», που σημαίνει κάτι απαγορευμένο από τη θρησκεία, κάτι κακό. Ο τουρκικός όρος έχει προκύψει από το αραβικό «harim», δηλαδή το απαγορευμένο....

Το ηθικό δίδαγμα σε όλη αυτή την ιστορία είναι ότι όταν «κανιβαλίζεις» αδύναμους ανθρώπους, προσβάλλοντας όχι μόνο τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, με την τσίκνα του χοιρινού κάτω από τη μύτη τους, αλλά και τη δυστυχία τους, τότε το μπάρμπεκιού σου πάει χαράμι. Αν όμως το έκανες αλλού, χωρίς να προκαλέσεις κανέναν, για τη δική σου ικανοποίηση, τότε για τα κρέατα που θα φας, μαζί με τις μπιρίτσες, ακόμα κι αν δεν είναι χαλάλ για τους μουσουλμάνους, κανείς δεν πρόκειται να σε κατηγορήσει, χαλάλι σου.

ΓΕΥΣΕΙΣ
Τυρινές συνταγές
Η Τυρινή είναι η τρίτη και τελευταία εβδομάδα του Τριωδίου. Κατά τη διάρκειά της, η παράδοση θέλει να απέχουμε από το κρέας και να καταναλώνουμε γαλακτοκομικά προϊόντα. Το τέλος της θα σημάνει το ξεκίνημα της...
Τυρινές συνταγές
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
Σήμερα, κυρίες και κύριοι, έχω για σας τρία γλωσσικά θεματάκια - και μην πάει ο νους σας στο κακό.
Της Αλλοπάρ*
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μου επιτρέπω να αδυνατίσω
Οταν κανείς πλησιάσει τον εαυτό του και διακρίνει πώς έχει μάθει να λειτουργεί, αυτομάτως έχει το δικαίωμα να διαλέξει να λειτουργήσει με διαφορετικό τρόπο.
Μου επιτρέπω να αδυνατίσω
ΝΗΣΙΔΕΣ
Φαγητό χωρίς πείνα
Καθημερινά δίνουμε τη μάχη για την ψυχική και σωματική μας επιβίωση. Οι άνθρωποι που έχουν ψυχαναγκασμό με το φαγητό την ώρα που κάθονται να φάνε δεν αναρωτιούνται εάν πεινάνε ή εάν το φαγητό το έχουν ανάγκη...
Φαγητό χωρίς πείνα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ωρα για γυμναστική
Ωρα για γυμναστική, τώρα που επιστρέφουμε από τις (όποιες) διακοπές μας. Πάντα είναι ώρα για γυμναστική, αλλά πού να τη βρούμε, την... ώρα. Εγώ πάντως κάθε πρωί «κλέβω» μισή ωρίτσα, να ξέρετε.
Ωρα για γυμναστική
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο άλλος «ρουφιάνος»
Διάβασα (Νησίδες, 1-2 Αυγούστου 2020) με προσοχή το άρθρο του κ. Παύλου Μεθενίτη και θα μου επιτρέψετε να προσθέσω ακόμη μία εκδοχή για την ετυμολογία της λέξης «ρουφιάνος».
Ο άλλος «ρουφιάνος»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας