Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

  • A-
  • A+

Σαράντα έξι χρόνια συμπληρώνονται αύριο από την εξέγερση των φοιτητών του Πολυτεχνείου κατά της δικτατορίας. Το «Πολυτεχνείο», όπως έχουμε συνηθίσει να ονομάζουμε το ιστορικό γεγονός, από το μορφωτικό ίδρυμα όπου συνέβησαν όλα, είναι πλέον μία επέτειος με μεγάλο ειδικό βάρος.

Για κάποιους λίγους, εξηντάρηδες και βάλε, το Πολυτεχνείο ήταν η κορφή της νιότης τους, τότε που βρέθηκαν μπροστά στις μπούκες των τανκς φωνάζοντας «Ψωμί-παιδεία-ελευθερία».

Των υπολοίπων ποικίλλει η στάση έναντι στο γεγονός: παράδειγμα προς αγωνιστική μίμηση, διάθεση κριτικής αποδόμησης, αδιαφορία – το Πολυτεχνείο πλέον είναι ακόμα μια εθνική γιορτή, με ό,τι συνεπάγεται αυτή η θεώρηση.

Πολλά έχουν γραφτεί για τη 17η Νοεμβρίου και πολλά θα γραφτούν ακόμα, όσο απομακρύνεται το γεγονός από το παρόν. Και πολλά θα ειπωθούν ακόμα, οπότε ας πούμε μερικά πράγματα για το ίδιο το μορφωτικό ίδρυμα όπου συνέβησαν όλα, για το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Κατ’ αρχάς η ονομασία του δεν ήταν πάντα αυτή: το 1837 ιδρύθηκε με βασιλικό διάταγμα το «Βασιλικόν Σχολείον των Τεχνών», που λειτουργούσε μόνο Κυριακές, εορτές και αργίες, προσφέροντας εκπαίδευση «εις την αρχιτεκτονικήν», για όσους ήθελαν να γίνουν αρχιτεχνίτες, δηλαδή μάστορες και αρχιμάστορες στον κλάδο της οικοδομής.

Η προσέλευση των μαθητών ήταν τόσο μεγάλη, ώστε την άνοιξη του 1840 δημιουργείται και Σχολείο σε καθημερινή βάση, παράλληλα με το κυριακάτικο.

Με τα χρόνια αυτό το Σχολείο αναβαθμίζεται και τα μαθήματα εμπλουτίζονται, ώστε να ανταποκρίνονται στις νέες κοινωνικές ανάγκες της ανοικοδόμησης και της εκβιομηχάνισης που προκύπτουν τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Τότε το Σχολείο είναι στεγασμένο στην οικία Βλαχούτση, επί της οδού Πειραιώς.

Από εκεί θα αρχίσει το 1871 η μετεγκατάστασή του στον σημερινό χώρο του, σε καινούργια κτίρια επί της οδού Πατησίων, και θα ονομαστεί Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ένα όνομα που θα επικυρωθεί με νόμο το 1914. Γιατί όμως Μετσόβιο; Επειδή η δημόσια παιδεία κοστίζει...

Για να ολοκληρωθούν τα κτίρια της Πατησίων, κάποιοι έβαλαν βαθιά το χέρι στην τσέπη: ο μεγάλος ευεργέτης Νικόλαος Στουρνάρης (ή Στουρνάρας) και οι συγγενείς και συμπατριώτες του από το Μέτσοβο Μιχαήλ Τοσίτσας (θείος του Στουρνάρα), η σύζυγός του Ελένη Τοσίτσα και ο Γεώργιος Αβέρωφ.

Ολοι αυτοί λοιπόν κατάγονται από την ορεινή κωμόπολη της Ηπείρου, 52 χιλιόμετρα από τα Γιάννενα, το Μέτσοβο. Τώρα το ίδιο το τοπωνύμιο (Μέτσοβο) δεν έχει απολύτως βέβαιη ετυμολόγηση. Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας αναφέρει πως το όνομα της κωμόπολης παράγεται από το σλάβικο «mecovo», που σημαίνει «αρκουδότοπος».

Η Βικιπαιδεία διαφωνεί, θεωρώντας πως κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Επίσης δεν βρίσκει κάποια ετυμολογική σχέση μεταξύ του τοπωνυμίου «Μέτσοβο» και του όρου «Μεσόβουνο» ή «Μεσοβούνι», εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης της κωμόπολης ανάμεσα σε δύο βουνά, όπως έχει προταθεί.

Η διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια αναφέρει πως η λέξη «Μέτσοβο» παράγεται από το βλάχικο «Μίντζιου» (Mind3u), από το οποίο προκύπτουν και τα εθνικά «Μίντζιανου-Μίντζιανα» (Mid3anu-Mid3anə), δηλαδή «Μετσοβίτης-Μετσοβίτισσα», καθώς και τα επίθετα «μιντζιανέσκου-μιντζιανεάσκα» (mid3ənescu-mid3əneascə), που σημαίνουν «μετσοβίτικος,-ίτικη,-ίτικο», τα οποία χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα από τους βλαχόφωνους κατοίκους του Μετσόβου.

Αυτοί οι εθνικοί ευεργέτες, που έδωσαν στο Πολυτεχνείο το όνομα της γενέτειράς τους, έζησαν περιπετειώδη βίο. Ο ευρυμαθής και πολύγλωσσος Στουρνάρης δημιούργησε τη μεγάλη περιουσία του στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, κοντά στον θείο του Μιχαήλ Τοσίτσα.

Αν και πέθανε νέος, σε ηλικία 47 ετών, πρόλαβε να υποστηρίξει, με κληροδοτήματα, πολλά αγαθοεργά και κοινωφελή ιδρύματα στην Ελλάδα καθώς και σχολεία στην Αλεξάνδρεια και στο Μέτσοβο και βέβαια την Πολυτεχνική Σχολή στην Ελλάδα. «Με τα υπόλοιπα χρήματα της καταστάσεώς μου να κτισθή εις Αθήνας εν λαμπρόν Πολυτεχνειον» έγραφε στη διαθήκη του το 1852.

Ο Μιχαήλ Τοσίτσας, που γεννήθηκε το 1787 στο Μέτσοβο, ουσιαστικά έχτισε την περιουσία του κι αυτός στην Αλεξάνδρεια.

Ηταν προσωπικός φίλος και σύμβουλος του αντιβασιλέα Μεχμέτ Αλή, ο οποίος του είχε τόση εμπιστοσύνη, ώστε διόρισε τον Τοσίτσα επικεφαλής της πρώτης κρατικής τράπεζας, της ποταμοπλοϊκής εταιρείας του Νείλου, και διαχειριστή των κτημάτων του.

Η βαμβακοκαλλιέργεια απέφερε τεράστιο πλούτο στον Ηπειρώτη επιχειρηματία, ο οποίος υποστήριξε τον Ελληνισμό της Αιγύπτου με πολλούς τρόπους.

Ο Τοσίτσας εξαγόραζε Ελληνες αιχμαλώτους από τα τουρκικά σκλαβοπάζαρα, ίδρυε νοσοκομεία, σχολεία και βιβλιοθήκες, ενώ η δράση του επεκτάθηκε στο Μέτσοβο και την Αθήνα: μισθοδοτούσε δασκάλους στο Μέτσοβο, στην Αθήνα πλήρωσε για έργα οδοποιίας, ενώ ενίσχυε διάφορα μορφωτικά ιδρύματα – μόνο για το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ο Τοσίτσας έδωσε 100.000 γαλλικά τάλιρα.

Οσο για τον Γεώργιο Αβέρωφ, που γεννήθηκε στο Μέτσοβο το 1815 ως Γεώργιος Αυγέρος Αποστολάκας, έγινε ίσως ο πιο επιτυχημένος έμπορος της Αιγύπτου δημιουργώντας μια αμύθητη περιουσία.

Με αυτήν ο Αβέρωφ χρηματοδότησε σωρεία φιλανθρωπικών και κοινωφελών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε Αίγυπτο και Ελλάδα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η Γεωργική Σχολή στη Λάρισα, η Σχολή Ευελπίδων, το Ωδείο Αθηνών, το Παναθηναϊκό Στάδιο και βέβαια το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Αυτοί ήταν λοιπόν, πολύ συνοπτικά, οι Ηπειρώτες ευεργέτες από το βλαχοχώρι του Μετσόβου, που μπορεί να σημαίνει «αρκουδότοπος», μπορεί και όχι.

Ο πλούτος τους έπιασε τόπο -ούτε οι ίδιοι όμως δεν θα μπορούσαν να φανταστούν πως το κυριακάτικο σχολείο των χτιστών και των μαστόρων θα γινόταν το αρχαιότερο πνευματικό ίδρυμα της χώρας, ένας φάρος φωτεινός της σύγχρονης εθνικής αντίστασης, στο οποίο σήμερα σπουδάζουν περισσότεροι από είκοσι χιλιάδες φοιτητές, ένα από τα καλύτερα Πανεπιστήμια του κόσμου και το τρίτο στην Ευρώπη (στον τομέα των Πολιτικών Μηχανικών), το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.


 

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Με ασπίδα... τη διαθήκη
Το κτίριο στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Στουρνάρη μοιάζει να κινείται στη σκιά του κτιρίου Αβέρωφ, το οποίο, μαζί με την πύλη του Πολυτεχνείου. είναι η παρακαταθήκη της Εξέγερσης του ΕΜΠ.
Με ασπίδα... τη διαθήκη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αδάμαστη αριστερή νιότη
Για να αποσαφηνιστεί η σχέση νιότης και εξουσίας υπό το στρατιωτικό καθεστώς της χούντας των κολονέλων θα πρέπει να εξετάσουμε τη δεκαετία του ’60 στην Ελλάδα, όχι μόνο σε πλαίσιο πολιτικής ή κοινωνικής...
Η αδάμαστη αριστερή νιότη
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ενα διαρκές «παρών» στα ελληνικά Γράμματα και την Παιδεία
​Απώλεια για τα ελληνικά γράμματα, ο θάνατος του Φάνη Κακριδή, που απεβίωσε την Τρίτη σε ηλικία 86 ετών. Ενας από τους σημαντικότερους φιλολόγους της χώρας μας μεταπολεμικά, αφήνει πίσω του σημαντικό...
Ενα διαρκές «παρών» στα ελληνικά Γράμματα και την Παιδεία
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Χιλιάδες κόσμου τίμησαν την 45η επέτειο του Πολυτεχνείου
Μέσα σε φορτισμένο συγκινησιακά κλίμα, περισσότεροι από δέκα χιλιάδες άνθρωποι τίμησαν και φέτος την επέτειο της 17 Νοέμβρη και της εξέγερσης του Πολυτεχνείου ● Κορύφωση των εκδηλώσεων με τη μεγάλη πορεία προς...
Χιλιάδες κόσμου τίμησαν την 45η επέτειο του Πολυτεχνείου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Πολυτεχνείο του 1973 ανήκει σε ένα σπάνιο αστερισμό...
Ήρθε ξανά η επέτειος του Πολυτεχνείου, σε μία κάπως μουδιασμένη εποχιακή συγκυρία είναι η αλήθεια. Και πάρα πολλοί μπαίνουν στη διαδικασία να διερευνήσουν πτυχές των συμβολισμών και της ουσίας της...
Το Πολυτεχνείο του 1973 ανήκει σε ένα σπάνιο αστερισμό...
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Άνοιξε τις πύλες του το Πολυτεχνείο
Ξεκίνησαν από νωρίς το πρωί της Πέμπτης οι εκδηλώσεις για τον εορτασμό της 17ης Νοεμβρίου και τα 45 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η κεντρική πύλη του ιδρύματος θα παραμείνει ανοιχτή για το επόμενο...
Άνοιξε τις πύλες του το Πολυτεχνείο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας