Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο φίλος μου Γιάννης Σπανός

Ο Γιάννης Σπανός με τον Δημήτρη Φωτόπουλο στο σπίτι του Σπύρου Βασιλείου γιορτάζουν τα κούλουμα

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο φίλος μου Γιάννης Σπανός

  • A-
  • A+

Εξ όσων ενθυμούμαι τώρα, πρέπει να γνωριστήκαμε τη μέρα της Καθαρής Δευτέρας του 1982 την 1η Μαρτίου, στο σπίτι της οδού Γουέμπστερ 5 του άρτι πεθερού μου Σπύρου Βασιλείου που γιόρταζε τα παραδοσιακά κούλουμα, βεβαίως ανάμεσα σε εκατοντάδες ανθρώπους. Επειδή είχα τους περισσότερους δίσκους του, γνώριζα ότι ο «Μια Κυριακή», καθώς και ο «Οδός Αριστοτέλους» φιλοξενούσαν στα εξώφυλλά τους έργα του κορυφαίου μας ζωγράφου.

Μας συνέστησε ο οικοδεσπότης, παρόντων των Νίκου Καρύδη, Φρέντυ Γερμανού και Αλέκου Πατσιφά, ο οποίος αναλάμβανε και την ορχήστρα που θα έπαιζε τη μέρα της γιορτής. Ο Γιάννης επειδή δεν μπορούσε την πολυκοσμία έφυγε εγκαίρως και δώσαμε αόριστο ραντεβού στο μπαρ Barino στην πλατεία Αμερικής και συγκεκριμένα στη γωνία Πατησίων και Θάσου, το κυρίαρχο στέκι του για πολλά χρόνια πριν, επειδή πέραν των άλλων ήταν κοντά στο σπίτι του της οδού Μοσχονησίων.

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ. Ο Σπανός προσήρχετο μετά τις 12 και καθόταν μονίμως και αποκλειστικώς στην μπάρα και ποτέ σε τραπέζι. Δεν άργησα να καταλάβω ότι όλοι σχεδόν οι θαμώνες ήσαν γνωστοί και φίλοι μεταξύ τους και, κυρίως, ότι η παρουσία του πιάνου δεν ήταν απλώς διακοσμητική.

Διότι πέραν του Γιάννη, τακτικότατοι πελάτες ήσαν ο Λουκιανός Κηλαηδόνης οι τραγουδίστριες Αλέκα Μαβίλη και Μαρία Δουράκη, καθώς και η Κατερίνα Γώγου, η Βίκυ Βανίτα, η ενδυματολόγος και σύζυγος μου Ντήμη Βασιλείου, οι ζωγράφοι Περικλής Σωτηρίου (ζωγράφιζε τα χαρτονομίσματα στο νομισματοκοπείο), και Σούλης Κωνσταντινίδης.

Η αποθέωση ήταν όταν έπαιζαν συγχρόνως Σπανός και Κηλαηδόνης. Σύντομα επήλθαν δύο προσωπικές μου απομυθοποιήσεις. Η πρώτη γιατί θεωρούσα τον εαυτό μου δυνατό πότη, επειδή έπινα πέραν από το κρασί της ταβέρνας και 4 ή 5 ουίσκι χωρίς να μεθάω και η δεύτερη επειδή πίστευα ότι ήμουν μεγάλος ξενύχτης γιατί άντεχα μέχρι τις 4 το πρωί ακμαίος.

Λοιπόν ο Σπανός μπορούσε να φτάσει διψήφιο νούμερο (έως και 15, πάντα Black Label) και να φεύγει για το σπίτι μετά το χάραμα.

Γι’ αυτό, όπως καταλαβαίνετε, οι συναντήσεις μας εκεί συνέβαιναν μερικά Σαββατόβραδα τον χρόνο, διότι διδασκαλία των μαθηματικών και ξενύχτι με πιοτό είναι έννοιες ασύμβατες.

Τον Γιάννη λοιπόν τον γνώρισα εκτενέστερα τα Καλοκαίρια στην Ερέτρια, την οποία και αυτός τη γνώρισε από τους Βασιλείου, τον γοήτευσε και απέκτησε εξοχικό από το 1974 περίπου.

Είναι ένα παλιό διώροφο (πολύ κοντά στο αρχαίο θέατρο), με μεγάλο περιβόλι, όπου φύτευε μόνον λουλούδια, και τον στάβλο στο βάθος τον μετέτρεψε σε στούντιο όπου δέσποζε ένα πιάνο με ουρά.

ΑΣΧΟΛΙΟΤΑΝ ΠΟΛΛΕΣ ΩΡΕΣ με τον κήπο, φύτευε και γνώριζε με το όνομά τους δεκάδες είδη τριανταφυλλιάς, είμαι δε βέβαιος ότι ήταν στιγμές έμπνευσης, γιατί πολλές φορές άφηνε το κλαδευτήρι και έσπευδε δίπλα στο πιάνο και έπαιζε μια μελωδία την οποία έγραφε στο μαγνητόφωνο που είχε πάντα δίπλα του.

Ο Γιάννης μάλιστα είναι ο μόνος που έχει δώσει συναυλία στο ιδιάζον αρχαίο θέατρο της Ερέτριας, κατόπιν ειδικής αδείας της φίλης εφόρου αρχαιοτήτων Εφης Σακελλαράκη.

Προ 15ετίας περίπου, οπότε άρχισε να λειτουργεί και το σύνδρομο επιστροφής στις ρίζες, αγόρασε στη γενέτειρα του, το Κιάτο, το σπίτι της ηθοποιού Μάρθας Βούρτση, που διέθετε κήπο, κτήμα δηλαδή τεσσάρων στρεμμάτων, οπότε τον ανέδειξε σε ανθοφόρο πρώτης γραμμής.

ΕΔΩ ΓΙΑ ΛΟΓΟΥΣ ΤΑΞΕΩΣ, οφείλω να αναφέρω ότι ο Γιάννης Σπανός, παρά τη σεμνότητα του και την κατά καιρούς ανασφάλειά του, διατηρούσε και ένα ιδιότυπο μη ήπιο πολλές φορές χιούμορ, καθώς και μια ετοιμότητα στη σκέψη του, που εκφραζόταν πολλές φορές με μια επιθετική ετοιμολογία όταν ήθελε να καταστεί διακριτός από την ομήγυρη.

Κυρίως αυτού του τύπου η έκφανση της συμπεριφοράς του, με διευκόλυνε να αναγνωρίσω ευθύς αμέσως τον υψηλό δείκτη ευφυίας του. Επίσης, όπως συμβαίνει με τους περισσοτέρους επιφανείς, τον διέτρεχε και αυτόν η αγωνία να είναι ο «κύριος ομιλητής» στο τραπέζι (οι ταβέρνες δεν διατηρούν μπάρα), και πολλές φορές να καθορίζει και την ατζέντα της βραδιάς, κάτι που εμένα δεν με ενοχλούσε, διότι το θεωρούσα πρόσφορο πεδίο να αναδείξω και τις αιρετικές (για μερικούς) απόψεις μου.

Κατόπιν αυτών είναι σαφές για όσους με γνωρίζουν καλώς, ότι οι πρώτες μας συναντήσεις διατηρούσαν κόσμια μεν, «αντιμαχόμενα» όμως χαρακτηριστικά.

Σύντομα όμως τη σχέση μας την καθόριζε κυριολεκτικά η ειλικρινής φιλία και κυρίως η αμοιβαία αγάπη. Γι’ αυτό δεν θα ξεχάσω ποτέ (συγγνώμη που το αναφέρω) τη γενναιοδωρία του, που ένα βράδυ προ εικοσαετίας περίπου, ενώπιον συνάθροισης φίλων δήλωσε αιφνίδια και με στόμφο: «Ο Δημήτρης είναι ο ευφυέστερος άνθρωπος που έχω γνωρίσει».

Οπως επίσης ένα βράδυ που έπαιζε στο κέντρο ΧΑΜΑΜ, είπε από μικροφώνου: «Και τώρα αυτό το τραγούδι το αφιερώνω στον φίλο μου τον Δημήτρη, που το χορεύει και τις Δευτέρες και τις Πέμπτες και τις Παρασκευές», και ακολούθησε το «Μια Κυριακή». Επί τη ευκαιρία το συστήνω στους χορευτές γιατί έχει πολλές εναλλαγές και γυρίσματα.

Και βεβαίως, όπως οι περισσότεροι διάσημοι, διατηρούσε τη δική του αυλή, η οποία πολλές φορές τού ήταν απαραίτητη, ως έμφυτη και εγγενής με τον τρόπο ζωής του Καλλιτέχνη Σπανού.

Σπανίως ο Σπανός ερχόταν μόνος στην Ερέτρια, τις περισσότερες φορές τον συνόδευε κουστωδία φίλων και γνωστών. Η ποιοτική διαφορά όμως της δικής του αυλής: ήταν άνθρωποι αξιόλογοι με καλλιέργεια και κυρίως φίλοι πολυετείς που τον αγαπούσαν και τον νοιάζονταν.

ΚΛΕΙΝΩ ΜΕ ΕΝΑ ΖΗΤΗΜΑ, που το θεωρώ μείζον για την προσωπικότητα του Σπανού και για το οποίο δεν έχει γίνει καμία αναφορά στα δεκάδες δημοσιεύματα που συνόδευσαν τον θάνατό του και εννοώ τις πολιτικές απόψεις του Γιάννη, οι οποίες ήταν εναρμονισμένες με την υπόστασή του, δηλαδή με το είναι του.

Λοιπόν, ο Γιάννης Σπανός ήταν ένας κατ’ εξοχήν προοδευτικός άνθρωπος και, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, ήταν αριστερός και ψήφιζε το ΚΚΕ Εσωτερικού, γι’ αυτό και ήταν και το μοναδικό κόμμα που ο Σπανός έδωσε συναυλία σε φεστιβάλ του.

Ενθυμούμαι καλώς ότι ήταν σε ένα φεστιβάλ της Αυγής-Θούριου στο άλσος της Νέας Σμύρνης το διάστημα 1979 – 82 (οι Ρηγάδες της εποχής μπορούν να μας βοηθήσουν), και τραγούδησε μάλιστα και η Βίκυ Μοσχολιού.

Αυτή του η πολιτική επιλογή ήταν ένας πρόσθετος λόγος για τη σύσφιγξη της φιλίας μας.

Είχε όμως πικραθεί και διαφωνήσει έντονα για τη στάση του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ το γνωστό 1989 (με την παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου), το οποίο, όπως έχω γράψει, είχε και τεράστιο πολιτικό κόστος στην ενιαία τότε Αριστερά.

Αγαπημένε μας φίλε Γιάννη, «να το θυμηθείς» ότι θα σε θυμόμαστε και θα σε νοσταλγούμε πάντα για τις όμορφες στιγμές που μας χάρισες και το πολύπλευρο έργο σου θα μας συντροφεύει στης ζωής μας τις στράτες.

* μαθηματικός, συγγραφέας


 

 


 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οταν η φιλοσοφία μπαίνει στο καμπαρέ
Η Φούλια Οζλεμ, η «δούκισσα» του Ταρλάμπασι, στην Κωνσταντινούπολη, είναι εδώ παρέα με τα φαντάσματα για να εξορκίσει τους δαίμονές μας μέσω τραγουδιού, πρόζας και φιλοσοφίας. Συνεργάζεται με άλλες δύο κοπέλες...
Οταν η φιλοσοφία μπαίνει στο καμπαρέ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η μουσική που επιλέγουμε να ακούμε είναι πολιτική επιλογή
Το ντοκιμαντέρ του Μελέτη Μοίρα «Diamonds in the Night Sky» ανατρέχει στην ιστορία του ραδιοφωνικού σταθμού Jazz FM και μας θυμίζει ότι δεν υπάρχει καν ραδιοφωνική εκπομπή στα FM που ν’ ασχολείται με την τζαζ,...
Η μουσική που επιλέγουμε να ακούμε είναι πολιτική επιλογή
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αριστερά να προσγειωθεί, αλλά να παραμείνει ριζοσπαστική
Το πρόσφατο βιβλίο του Γιάννη Λούλη «Ανομος κόσμος. Πώς φτάσαμε στην εποχή Τραμπ», ήταν μια θαυμάσια ευκαιρία για τη συζήτησή μας με τον συγγραφέα, επικοινωνιολόγο και πολιτικό αναλυτή.
Η Αριστερά να προσγειωθεί, αλλά να παραμείνει ριζοσπαστική
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κλιματική αλλαγή και Ευρωπαϊκή Αριστερά: Χρειάζεται κοινή γλώσσα
Ενημερωτική εκδήλωση για την κλιματική αλλαγή οργάνωσε η Ευρωπαϊκή Αριστερά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παρουσία ευρωβουλευτών, βουλευτών των εθνικών Κοινοβουλίων των κρατών-μελών αλλά και της κοινωνίας των...
Κλιματική αλλαγή και Ευρωπαϊκή Αριστερά: Χρειάζεται κοινή γλώσσα
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Ενας πιστός, άγνωστος φίλος
Παρέα μου, δύο έμπιστοι και αχώριστοι φίλοι μου, το τσίπουρό μου και το τσιγάρο μου, που δεν με αφήνουν ποτέ μόνο. Ηθελα να μάθω. Γιατί αυτός ο θρήνος για έναν άνθρωπο που ποτέ μου δεν συνάντησα. Και έπρεπε να...
Ενας πιστός, άγνωστος φίλος
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ωραία τραγούδια, με «υπόθεση»
«Ξέρετε τι μου αρέσει στα τραγούδια του Γιάννη Σπανού; Οτι είναι όλα με υπόθεση», έλεγε μια κοπέλα σε παρέα. Και μου θύμισε μια παρεμφερή έκφραση που άκουγα, όντας έφηβος, από παρέες γυναικών για...
Ωραία τραγούδια, με «υπόθεση»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας