Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δεσμοί συνείδησης…
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δεσμοί συνείδησης…

  • A-
  • A+
Μιλά για ένα σύνολο θεμάτων: την αξία του παραμυθιού στη διαμόρφωση του χαρακτήρα, την τραγική μοίρα των ανθρώπων της Μικράς Ασίας και τη σημασία των ταξιδιών. Μνημονεύει επίσης τη λυτρωτική δύναμη της γραφής αλλά και το «όπιο του λαού», την τηλεόραση

«Ανασκαφές»: πρόκειται για ένα βιβλίο στηριγμένο σε σημειώσεις της Διδώς Σωτηρίου την περίοδο 1988-1994, από τις εκδόσεις Κέδρος. «Η ισχύς εν τη ενώσει» επιβεβαιώνεται ακόμα μια φορά, καθώς αρκετοί άνθρωποι με σεβασμό και επιμονή συνέβαλαν στην ολοκλήρωση του βιβλίου: Σοφία Μπόρα, Νίκος Μπελογιάννης, Μαρία Σπανάκη, Κυριακή Τομτσικιώτη, Ξένια Τρύφων.

Το εξώφυλλο του βιβλίου σχεδιασμένο με αυθεντικότητα, χωρίς πρόθεση, από την ίδια τη συγγραφέα: δικός της ο τίτλος, δικός της και ο γραφικός χαρακτήρας. Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση και εξομολογητική διάθεση, η Διδώ Σωτηρίου μάς δίνει πληροφορίες για τον χαρακτήρα της και για την οικογένεια της – από τα χρόνια των προπατόρων έως και την ιστορία των επιγόνων.

Διδώ Σωτηρίου, «Ανασκαφές», εκδόσεις Κέδρος, σ.168 , 2018

Ως «καθαρόαιμη πεζογράφος», έγραφε «για να εκφράσει κάποια συναισθήματα της στιγμής και μετά τα άφηνε στην τύχη τους» (σσ. 12-13). Και τώρα τα συγκεκριμένα γραπτά της λειτουργούν ως ύδωρ σε μια άνυδρη εποχή.

Οπως η ίδια ομολογεί, «τη ρεβάνς την πήρα μόλις άρχισα να μιλάω» (σ. 27). Ετσι, χρόνια μετά τον βιολογικό θάνατό της, έχουμε ένα βιβλίο πολλαπλών αναγνώσεων. Μιλά για ένα σύνολο θεμάτων: την αξία του παραμυθιού στη διαμόρφωση του χαρακτήρα, την τραγική μοίρα των ανθρώπων της Μικράς Ασίας εξαιτίας των εθνικιστικών εκκαθαρίσεων. Ακόμα, για τη σημασία των ταξιδιών για «την απελευθέρωση από τα ταμπού της αστικής ηθικής και της περιορισμένης ζωής» (σ. 32). Μνημονεύει επίσης τη λυτρωτική δύναμη της γραφής αλλά και το «όπιο του λαού», την τηλεόραση.

Μας ψιθυρίζει με τον ιδιαίτερο πάντα τρόπο της για την ουσία της αθανασίας: ο άνθρωπος ζει μετά θάνατον μέσα από τα λόγια όσων τον αγάπησαν. Οπως ο παππούς της, Γεώργιος Παππάς, «που όλοι τον έλεγαν σοφό» και η μικρή Διδώ «τον γνώριζε μόνο από τις ζωηρές διηγήσεις της γιαγιάς Ερηνάκη, που συνέχιζε να είναι ερωτευμένη μαζί του» (σ. 22) αλλά και ο σύζυγος της ίδιας: «Παντρεύομαι τον καθηγητή μαθηματικών Πλάτωνα Σωτηρίου, τον πιο πλούσιο ψυχικά άνθρωπο και τον πιο οικονομικά φτωχό» (σ. 35).

Η λογοτεχνία είναι μάχη και ο λογοτέχνης «αν έχει τα κότσια το βίωμα, το πιο ζωντανό και γερό υλικό, να το κάνει τέχνη» (σ. 109), τότε «ποτέ δεν νιώθει αληθινά ξοφλημένη γιαγιούλα που λέει μόνο παραμύθια» (σ. 107). «Αν σαν συγγραφέας βρεις και περιγράψεις αλήθειες που αντέχουν στο χρόνο σε γλώσσα που δεν γερνάει» (σ. 71), τότε «προσπαθείς να δώσεις με βοηθό τη λογοτεχνική σου έφεση τα πάθη του τόπου μας» λέγοντας «αλήθειες με μια γλώσσα που έκαιγε και παρηγορούσε συνάμα» (σ. 92).

Στο πλοίο για την Αίγινα το καλοκαίρι του 1962

«Τα κείμενά μου πια κραυγές αγωνίας» (σ. 82). Οχι μόνο λόγω των γηρατειών που, επειδή «έχει στιγμές που απεργεί ολότελα ο νους» (σ. 69), την θυμώνουν και «την κουράζουν» (σ. 87). Κυρίως, γιατί πραγματεύεται και πολεμά στο διηνεκές μέσω της γραφής της κακοήθη μορφώματα του κόσμου τούτου: πολυεθνικές, ναρκωτικά, πολιτικό αμοραλισμό, πνευματική νάρκωση, άδικη ενοχοποίηση της νεολαίας. Δεν χαρίζεται ούτε στον εαυτό της, ούτε στους άλλους: «Η συμπεριφορά κάποιων “ηγετών” με “βοήθησε” να πάψω να θυσιάζω όλο το χρόνο μου για να εκτελώ τη στραβή πολιτική της ζαχαριαδικής ηγεσίας…» (σ. 92).

Στις 6 Μαΐου 1993 γράφει σε «[…] μια τραγική ώρα για τη Σερβία […] για το ήδη αποφασισμένο έγκλημα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας του Κλίντον […] σε έναν πολύ πιο επικίνδυνο πόλεμο […] κι αυτά γίνονται όταν έχασαν οι σοσιαλιστές στη Γαλλία, αρχίζει νεοναζισμός στη Γερμανία και μεις έχουμε εδώ τις αθλιότητες της μητσοτακικής καμόρας των οικονομικών και εθνικών σκανδάλων και […] ο θεός ξέρει τι άλλα» (σ. 47). Αν, αντί για Σερβία και Κλίντον, έγραφε Συρία και Τραμπ –τα καθ’ ημάς απολύτως ίδια!– εύκολα θα μπορούσε η χρονολογία να είναι 2019. Ή μήπως όχι;

Η ίδια, πάντως, προειδοποιούσε τους σύγχρονους ηγέτες-Κρέοντες∙ Ευρωπαίους που στρουθοκαμηλίζουν ή νίπτουν τας χείρας τους, Αμερικανούς που σφυρίζουν αδιάφορα και ευλογούν εγκληματικές επιλογές, Τούρκους που βάλλουν κατά των αδυνάτων, αποφασίζοντας μια ακόμη γενοκτονία: «Θεοί του σκότους, έλεος!/ Ελεος!/ Να είναι επικλήσεις;/ Δεκάδες χέρια υψώνονται μέσα από λάβα./ Βοήθεια! Βοήθεια!/ Μας δολοφονούν./ Επικλήσεις και οιμωγές./ Μας χλευάζουν./ Μας δολοφονούν./ Η ι σ τ ο ρ ί α ε κ δ ι κ ε ί τ α ι!» (σ. 145).

Γνωρίζοντας καλά πως «σε μια ζούγκλα δεν περπατάς με την αγιαστούρα»(σ. 103) και εμμένοντας πως «ο άνθρωπος είναι γεννημένος αγωνιστής… μη σκιάζεστε» (σ. 105), μας προτρέπει «σώσε την αξιοπρέπειά σου, είναι το μόνο που δεν μπορούν να σου πάρουν» (σ. 148).

Ισχυροί δεσμοί συνείδησης, λοιπόν, ανακαλύπτονται μέσω των «Ανασκαφών»: δεν είναι θέμα επιλογής, αλλά θέμα υποχρέωσης η αφύπνιση. Αλλιώς, «παραδώστε το πνεύμα και ζωή σ’ ελόγου σας» (σ.151).


 

 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Δεν ξεχνάμε, πάμε όμως μπροστά χωρίς διαιρέσεις
Ο συγγραφέας Αλέξης Πανσέληνος βρέθηκε καλεσμένος του ποιητή Θοδωρή Γκόνη. Είχαμε την τύχη να είμαστε στη συντροφιά τους καθώς ανηφόριζαν τον λιθόστρωτο δρόμο της Παναγίας στην Καβάλα.
Δεν ξεχνάμε, πάμε όμως μπροστά χωρίς διαιρέσεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ρυθμός μιας ηπείρου
Πραγματικά αξίζει τον κόπο από κάθε άποψη η γνωριμία μ’ ένα ιερό τέρας της νοτιοαμερικανικής ποίησης, την Ουρουγουανή ποιήτρια Δελμίρα Αγουστίνι (Μοντεβιδέο 1886-1914), εκ των κορυφαίων εκπροσώπων του...
Ο ρυθμός μιας ηπείρου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ποίηση για τον ανθρωπισμό της Αριστεράς
Ποιήματα με ρυθμό, καθαρά νοήματα, κατανοητούς συμβολισμούς και καθημερινές λέξεις μας οδηγούν να καταλάβουμε τι σημαίνει «ανθρωπισμός» για μια Αριστερά που μπορεί να αντιστέκεται.
Ποίηση για τον ανθρωπισμό της Αριστεράς
ΝΗΣΙΔΕΣ
H δικαίωση της εντιμότητας
Ο Ευάγγελος Αυδίκος στο μυθιστόρημα «Οδός Οφθαλμιατρείου» καταπιάνεται με την ιστορία του Ηπειρώτη Κώστα Κρυστάλλη, δημιουργού που μίλησε με αυθεντικότητα για τις αλήθειες μας.
H δικαίωση της εντιμότητας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ποιητής, ο μεταφραστής και τα άνθη τους
Είναι αδύνατον να έρθει κάποιος σε επαφή με το ποιητικό έπος «Τα Ανθη του Κακού» του Σαρλ Μποντλέρ και να μην «καεί» από την άγρια ομορφιά τους. Να μη μαγευτεί από τον τόπο που φυτρώνουν τα «ωραιότερα άνθη» κι...
Ο ποιητής, ο μεταφραστής και τα άνθη τους
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εξόριστος στην πατρίδα του
Ο Ναζουάν Νταρουίς είναι από τους σημαντικότερους ποιητές του αραβόφωνου κόσμου. Γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ το 1978. Συλλογές και ανθολογίες ποιημάτων του έχουν μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες.
Εξόριστος στην πατρίδα του

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας