Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Να τελειώνουμε με την κανονικοποίηση της τοξικής αρρενωπότητας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Να τελειώνουμε με την κανονικοποίηση της τοξικής αρρενωπότητας

  • A-
  • A+

Είναι ευχάριστο γεγονός ότι ένα βιβλίο όπως το «Να τελειώνουμε με τον Εντύ Μπελγκέλ», αυτοβιογραφικό του Εντουαρ Λούι, που περιγράφει την ομοφοβία, το bullying και τα ταξικά εμπόδια που αντιμετώπισε ένα γκέι αγόρι τη δεκατία του 1990 κάπου στην επαρχία της Γαλλίας, έφτασε στην Ελλάδα και φαίνεται να διαβάζεται και να εκτιμάται πολύ.

Ως «τρίτο μάτι» που το διαβάζει, κάποιος θα ξεχωρίσει τις σκηνές ωμής βίας και βαρβαρότητας που περιγράφει. Θα έρθει σε επαφή με το κοινωνικοοικονομικό σκηνικό μιας ευρωπαϊκής, βιομηχανικής επαρχίας στις αρχές του 1990. Θα ανοίξει τη βεντάλια της ομοφοβίας, του σεξισμού και των διαφορετικών εκφράσεών τους στο οικογενειακό, σχολικό, κοινωνικό πλαίσιο, αλλά και τη διαθεματική προσέγγισή τους καθώς διασταυρώνονται με τις χαμηλότερες κοινωνικές τάξεις. Πάνω κάτω αυτά περιγράφονται εύστοχα σε πολλές από τις δημοσιευμένες κριτικές του έργου.

Αναρωτιέμαι, όμως, πώς διαβάζει το ίδιο έργο ένα γκέι αγόρι ή νεαρός ενήλικας του σήμερα, στην Ελλάδα. Το διαβάζει εύκολα, μονομιάς, ή σταματά συχνά, με παύσεις ανάμεσα στις σελίδες, δυσκολία και διακεκομμένη ανάγνωση; Το διαβάζει ως μυθιστόρημα, ως αυτοβιογραφία ενός ξένου συγγραφέα ή ως ένα μικρό, κρυφό ημερολόγιο του ίδιου του αναγνώστη, που το κρατά στο κομοδίνο και επιστρέφει στις προηγούμενες σελίδες σαν να θέλει κάτι να ξαναθυμηθεί ή να διαχειριστεί ένα βαθύτερο τραύμα;

Ενα από τα μεγαλύτερα (και βαρύτερα ταυτόχρονα) δώρα του βιβλίου αυτού είναι ότι ο αφηγηματικός του χρόνος εκτείνεται – από το «εκεί και τότε», πρέπει να είμαστε έτοιμοι να παραδεχτούμε ότι όσα περιγράφει υπάρχουν και στο «εδώ και τώρα». Δίπλα μας – και σε μερικά άτομα μέσα τους, στις εμπειρίες και το παρόν τους. Και ο συγγραφέας παραδίδει έμμεσα διάφορα μαθήματα με αυτόν τον τρόπο.

Μάθημα 1ο: Ο σεξισμός και η ομοφοβία είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Οσο περισσότερη ομοφοβία υπάρχει στην ατμόσφαιρα ενός πεδίου τόσο σεξισμό, τοξική αρρενωπότητα και καταπίεση προς τις γυναίκες θα συναντήσεις στο ίδιο πεδίο. Τα γκέι αγόρια τού σήμερα εξακολουθούν να βρίζονται, να καταπιέζονται ή να εξωθούνται σε συμμόρφωση γιατί είναι πολύ «θηλυπρεπή» και η έννοια της θηλυκότητας πάντοτε υστερεί από αυτή της αρρενωπότητας και της μαγκιάς. Αυτό συμβαίνει όποτε λέμε ποια παιχνίδια είναι αγορίστικα και ποια όχι, όποτε προτείνουμε στα αγόρια να μην κάνουν σαν «κοριτσάκια», όποτε λέμε στους γιους μας να παίζουν ποδόσφαιρο και να μην κάνουν μπαλέτο.

Μάθημα 2ο: Οι ρόλοι στην οικογένεια, το σχολείο, την εργασία δίνουν τον τόνο ως προς το ποιες συμπεριφορές είναι αποδεκτές και ποιες όχι. Δεν έχει σημασία αν θεωρητικά μαθαίνετε στο παιδί σας να είναι «καλό κι ευγενικό». Εχει σημασία αν βλέπει να υπάρχει ισότητα μεταξύ των γονιών του, αν ξέρει ότι γυναίκες και άνδρες πληρώνονται ισότιμα, αν μαθαίνει ότι με κάποιο περίεργο τρόπο πάντα ο λόγος του άνδρα του σπιτιού βαραίνει λίγο παραπάνω, αν βλέπει τη μητέρα του να κάνει τις διπλάσιες δουλειές στο σπίτι ή να πιέζεται για να παραμένει όμορφη και «ελκυστική».

Μάθημα 3ο: Ο σχολικός εκφοβισμός δεν είναι πρόβλημα –κατ’ αρχάς– του θύτη. Ο θύτης είναι η κορυφή του παγόβουνου, είναι το παιδί που παραστράτησε και πήρε πολύ σοβαρά όλα όσα έμαθε για τους έμφυλους ρόλους – με τραγικές συνέπειες. Το πρόβλημα είναι κυρίως στον/ην εκπαιδευτικό που υποψιάζεται, αλλά δεν μιλάει και που, όταν μιλάει, επιβεβαιώνει όλα τα στερεότυπα. Το πρόβλημα είναι και στο ευρύτερο περιβάλλον που θεωρεί ότι στο σχολείο η βία είναι «ο τρόπος που παίζουν τα παιδιά, ειδικά τα αγόρια» και που επιτρέπει τα αγγίγματα χωρίς συναίνεση σε κορίτσια, γιατί «έτσι σου δείχνει ότι του αρέσεις», προωθώντας έτσι την κουλτούρα του βιασμού.

Μάθημα 4ο: Το να είσαι γκέι δεν είναι κατάρα, ατυχία, αναποδιά. Και βέβαια δεν είναι ανωμαλία ή ασθένεια. Ενα από τα δυσκολότερα εσωτερικευμένα στερεότυπα που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα γκέι νεαρά αγόρια και οι λεσβίες είναι η πεποίθηση ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός τους ισοδυναμεί με μια ζωή γεμάτη μοναξιά, δυστυχία, διακρίσεις. Οσο και αν –ακριβώς λόγω των διακρίσεων– αυτό το στερεότυπο έχει μία βάση αλήθειας, αυτό που λείπει από τα νέα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα είναι η αυθόρμητη σιγουριά ότι μπορούν να γίνουν ευτυχισμένα, η απόλαυση δηλαδή αυτής της δυνατότητας πρόσβασης στην ευτυχία.

Μάθημα 5ο: Χωρίς διαθεματική προσέγγιση κανένα βίωμα δεν μπορεί να γίνει βαθιά αντιληπτό. Δεν είναι το ίδιο να είσαι ένας ευκατάστατος γκέι άνδρας σε μια μητρόπολη της Ευρώπης, με το να είσαι ένα νεαρό, φτωχό γκέι αγόρι στην ελληνική επαρχία. Δεν είναι το ίδιο να έχεις γονείς που έχουν αποφασίσει να σε στηρίξουν απέναντι στις διακρίσεις που θα υποστείς, με το να έχεις γονείς που σε διώχνουν από το σπίτι ή παύουν να σου μιλάνε. Το νόημα εδώ δεν είναι η σύγκριση. Δεν υπάρχει μετρητής διακρίσεων και των επιπτώσεών τους. Το νόημα είναι η καθεμιά και ο καθένας από εμάς να γνωρίζει τα (διαφορετικά) προνόμιά του και να αποφασίζει να τα διαχειριστεί συνειδητά.

Ο συγγραφέας αυτού του βιβλίου έκανε και κυριολεκτικά αυτό που πολλά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα κάνουν με εσωτερικό και συμβολικό τρόπο: επανεφηύρε τον εαυτό του. Θέλοντας να ξορκίσει το παρελθόν και το στίγμα που είχε δεχτεί ως παιδί, μετονομάστηκε από Εντύ Μπελγκέλ σε Εντουάρ Λουί και αποφάσισε να κυνηγήσει μια αξιοβίωτη ζωή. Το βιβλίο αυτό του Λουί είναι ένας ύμνος στο τραύμα και τα σημάδια που αφήνει, αλλά και στο πώς αργά και σταθερά μπορεί αυτό να μετουσιωθεί σε μία βαθιά ψυχική ανθεκτικότητα που τολμά να διεκδικήσει το δικαίωμα στην ευτυχία.

Καμιά φορά, με όλες τις ακραίες δυσκολίες που μας οδηγούν εκεί, μια καινούργια ζωή, πιο κοντά σε όσα μας αξίζουν κερδίζεται με μια ξεκάθαρη, στιγμιαία απόφαση να τελειώνουμε οριστικά με την παλιά.

* MSc. Ψυχολόγος, επιστημονικά υπεύθυνη Ελληνικού Τμήματος Πιστοποίησης Θυμάτων Βασανιστηρίων και Orlando LGBT+ Ψυχική Υγεία Χωρίς Στίγμα

ΝΗΣΙΔΕΣ
Αναγνώριση και δικαιοσύνη
Οι πολιτικές του/της Ζακ/Zackie Oh ● Η πολιτική του Ζακ δεν περιορίζεται σε ένα μονοθεματικό γκέι/ΛΟΑΤ ζήτημα. Η καταπίεσή του ως queer, ως αδερφής αποτελεί ένα όχημα εμπάθειας θα έλεγα, εν-συναίσθησης άλλων...
Αναγνώριση και δικαιοσύνη
ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ
Διώξεις
Τις συλλήψεις 40 ομοφυλόφιλων ακτιβιστών στην Τσετσενία κατήγγειλε το ρωσικό δίκτυο ΛΟΑΤΚΙ. Οπως γράφει η ρωσική εφημερίδα «Novaïa Gazeta», από τις αρχές Δεκεμβρίου, οι ρωσικές αρχές προχώρησαν σε δεκάδες...
Διώξεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο τρόμος και η ελπίδα στις υπόγειες φυλακές της Πόλης
Το κελί είναι κρύο, όπως κάθε κελί. Οι ανακριτές και οι βασανιστές είναι ανθρώπινα τέρατα, ηδονιστές που προκαλούν τον πόνο και τον τρόμο. Βασανιστές που ο βασανισμός δεν είναι γι’ αυτούς παρά μια ρουτίνα....
Ο τρόμος και η ελπίδα στις υπόγειες φυλακές της Πόλης
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Καιρός για νέες ουτοπίες ή για νέες συντριβές!»
Τον Γιάννη Αγγελάκα τον ξέρουμε ως τραγουδιστή, μουσικό και ποιητή. Αυτή τη φορά γράφει ένα «ανατρεπτικό» βιβλίο, πρόζα θα έλεγα, με δύο παράξενους τύπους. Το «Ο Μεγάλος Μαθητής και ο Μικρός Δάσκαλος»...
«Καιρός για νέες ουτοπίες ή για νέες συντριβές!»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Νέα Φιλαδέλφεια- Νέα Χαλκηδόνα: ιστορικές διαδρομές μέσα στον 20ό αιώνα»
Το Παγκόσμιο Πολιτιστικό Ιδρυμα Ελληνισμού της Διασποράς-Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού «Φιλιώ Χαϊδεμένου» και τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας παρουσιάζουν το βιβλίο: «Νέα Φιλαδέλφεια-Νέα Χαλκηδόνα:...
«Νέα Φιλαδέλφεια- Νέα Χαλκηδόνα: ιστορικές διαδρομές μέσα στον 20ό αιώνα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Στην Ευρώπη δεν είμαστε πλέον επαρκώς σύγχρονοι»
Στο βιβλίο του «Οι αντινομίες του Αντόνιο Γκράμσι», ο σπουδαίος ιστορικός και κοινωνιολόγος Πέρι Αντερσον επιχειρεί να συστηματικοποιήσει, να ταξινομήσει και να ομαδοποιήσει τις ασάφειες, αντιφάσεις,...
«Στην Ευρώπη δεν είμαστε πλέον επαρκώς σύγχρονοι»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας