Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οταν οι νέοι «γράφουν» το μέλλον του τόπου τους
Φωτ. Νόρα Ράλλη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οταν οι νέοι «γράφουν» το μέλλον του τόπου τους

  • A-
  • A+

Την ίδια ώρα που οι περισσότεροι μιλάνε για το γνωστό brain drain, για τους νέους που φεύγουν στο εξωτερικό για μια καλύτερη τύχη όσον αφορά κυρίως τα εργασιακά, για την επαρχία που ερημώνει, για τις δουλειές που δεν υπάρχουν, για τις ευκαιρίες που δεν δίνονται, κάποιοι κάνουν τη διαφορά.

Μπορεί να μην είναι λίγοι, δεν είναι ωστόσο και αρκετοί. Είναι όμως νέοι, ικανοί, φιλόδοξοι, οραματιστές και κυρίως αποτελεσματικοί. Ισως γιατί πάνω και πέρα απ' όλα τα παραπάνω, αλλά και από ακόμη περισσότερες δυσκολίες -αντικειμενικές, κοινωνικές ακόμα και προσωπικές- τα παιδιά αυτά κατορθώνουν να στέκονται όχι μόνο στα πόδια τους αλλά και να ανοίγουν νέους δρόμους, δίνοντας ένα ακέραιο παράδειγμα που συνδυάζει όραμα και πράξη.

Ο Γιάννης Κοζαδίνος και η Ελένη Μποφίλιου είναι δύο νέα παιδιά, εκεί γύρω στα 30, με καταγωγή από την Κύθνο που αποφάσισαν εν τέλει να επιστρέψουν στο νησί τους και να δραστηριοποιηθούν εκεί, παρ' όλες τις αντιξοότητες, με κάτι εντελώς δικό τους.

Γιάννης Κοζαδίνος

Οταν οι μνήμες γίνονται μέλλον

«Ο πατέρας του πατέρα μου, Εμμανουήλ, πήγε στο Αϊβαλί στα 25 του, όπως έκαναν πολλοί τότε, για να γίνει τσαγκάρης. Ωστόσο, επέστρεψε γρήγορα πίσω και οι συγχωριανοί του τον έβγαλαν Τσαγκαράκη, κοροϊδευτικά, επειδή δεν έμαθε την τέχνη του τσαγκάρη. Γύρισε στο νησί και ασχολήθηκε με καλλιέργειες σιταριού και κτηνοτροφία. Απ’ ό,τι έχω ακούσει ήταν εξαιρετικός άνθρωπος, όπως και η γυναίκα του, ευγενέστατες φυσιογνωμίες. Διάβαζε μέχρι που πέθανε στα 92 του, χωρίς γυαλιά, ακόμα και εφημερίδα - ήταν από τους λίγους που το έκαναν αυτό. Ηταν γεννημένος το 1919 και έλεγε στους συγχωριανούς του ότι θα έρθει η εποχή που ο κόσμος θα μιλάει μέσα από ένα σύρμα. Οταν γυρνούσα απ' το σχολείο τον χειμώνα στο νησί, ψήναμε κάστανα στο μαγκάλι και μας έλεγε ιστορίες. Πολλές από αυτές έχουν μείνει στο υποσυνείδητό μου και τις θυμάμαι σε ανύποπτο χρόνο. Μεγαλώνοντας κι έχοντας καταλάβει τη σημασία τους, προσπάθησα να τα καταγράψω, να μείνουν κάπου».

Από την πέτρα στο ξύλο

»“Κόψε ξύλο κάμε Αντώνη / και από πλάτανο Μανόλη / και αν ρωτήσεις για τον Γιάννη, ό,τι ξύλο να ’ναι κάνει” έλεγε ο παππούς μου. Ε, αυτό το ξύλο έμελλε να είναι και η δική μου τύχη, εμένα που με λένε Γιάννη!». «Στην οικογένειά μου η τέχνη της πέτρας ήταν που δουλευόταν. Τη σκάλα του μεταλλείου στα Λουτρά (σ.σ. παραλία της Κύθνου) την έχει χτίσει ο παππούς μου, που η φωτογραφία του είναι στο Λαογραφικό Μουσείο στη Χώρα. Αυτό το συνέχισε και ο πατέρας μου. Αν ρωτήσετε ποιος είναι ο καλύτερος τεχνίτης της πέτρας θα πουν για τον πατέρα μου και ελπίζω να συνεχίσει και ο αδελφός μου σ' αυτό. Εγώ δεν συνέχισα με την πέτρα, συνέχισα με το ξύλο. Θυμάμαι, όμως, να λεν πως στην ερώτηση “πόσα πρόσωπα έχει μια πέτρα;”, ο παππούς μου απαντούσε: “Η πέτρα έχει τρία πρόσωπα. Δύο οι πλευρές της και ένα ακόμη: το δικό σου που την κοιτάς”! Αυτό το κράτησα και για τη δική μου τέχνη.

»Ζω στην Κύθνο μόνιμα πλέον. Τελείωσα το σχολείο στο νησί και μετά αναγκαστικά πήγα στην Αθήνα, επειδή ήθελα να ολοκληρώσω την τέχνη μου ως ξυλουργός - κάτι που ήθελα από παιδί. Μύριζα τη μυρωδιά του ξύλου και καταλάβαινα ότι αυτό θέλω. Ακόμα και τώρα, μπαίνω στο ξυλουργείο μου και αυτή η μυρωδιά με εκστασιάζει. Ετσι φοίτησα στη Σιβιτανίδειο Σχολή. Και μετά, για ν' αποκτήσω εμπειρία, δούλεψα για τρία χρόνια στην Αθήνα σε δύσκολες συνθήκες. Ημουν μικρός, οι ώρες εργασίας πολλές, οι φίλοι μου έκαναν άλλα πράγματα, σπουδές κ.λπ., εγώ έπρεπε να δικαιώσω την επιλογή μου, ήταν όλα δύσκολα.

Να μείνουν ή όχι;

»Εχω αρκετούς φίλους στην ηλικία μου, κάποιοι σκέφτονται όπως εγώ, βλέπω άλλους εντελώς αδιάφορους -και αυτό είναι κάπως ενοχλητικό- και βλέπω κάποιους να προσπαθούν. Προσωπικά επέλεξα να ξαναγυρίσω στο νησί. Θεωρώ ότι ένας νέος μετά τα 18 πρέπει να φεύγει απ' την Κύθνο, να δει κι άλλα πράγματα, ν' ανοίξει το μυαλό του και αν επιστρέψει στο νησί, να είναι από επιλογή. Γιατί αν δεν έχεις πάει πουθενά αλλού, μπορούν να βγουν και απωθημένα κάποια στιγμή. Ενώ αν έχεις δει κι άλλα πράγματα, μπορείς να πεις συνειδητά ότι θέλω να μείνω στην Κύθνο.

»Αν ήμουν κοπέλα, θα έκανα αργαλειό, που έχει μεγάλη παράδοση το νησί και πολλοί αργαλειοί είναι ανενεργοί πλέον. Ηρθε ο Λάκης Γαβαλάς στο Λαογραφικό Μουσείο και ζήτησε ένα λινό πουκάμισο να το αγοράσει - έπαθε σοκ με αυτά που είδε. Το Λαογραφικό Μουσείο το ξεκινήσαμε μια παρέα, ήμουν 23 τότε, και είχαμε πει να φέρουμε μία από τις γιαγιάδες και όλο το καλοκαίρι να μπαίνει στον αργαλειό που έχουμε στο Μουσείο και να υφαίνει για να το βλέπει ο κόσμος. Ολα αυτά θα μπορούσαν να έχουν οικονομικό και πολιτισμικό όφελος για το νησί.

»Για την τέχνη μου, για την ξυλουργική, θα μπορούσα να μιλάω ώρες. Κοιμάμαι και ονειρεύομαι τι μπορώ να φτιάξω. Δεν ήταν πάντα εύκολα, το αντίθετο. Ωστόσο, με την οικογένειά μου να με στηρίζει και την πίστη σ' αυτό που αγαπώ, όχι μόνο συνεχίζω αλλά και εξελίσσομαι στον τομέα μου. Αρχισα να ψάχνω κι άλλα πράγματα, για παράδειγμα την ψάθα, που είναι τοπική παράδοση στην Κύθνο και οικογενειακή μας παράδοση. Αυτό ήθελα να το επαναφέρω - είναι πολύ δύσκολη τέχνη, θέλει ώρες και είναι λεπτοδουλειά, αλλά αξίζει! Υπάρχει ήδη μία ιστοσελίδα (konstantinos art) και είμαι έτοιμος να δημιουργήσω μία έκθεση σε χώρο κοντά στο “Πανωχώρι” (σ.σ. η οικογένεια έχει το ομώνυμο ζαχαροπλαστείο στη Χώρα της Κύθνου, με εξαιρετικά γλυκά και ξακουστές παραδοσιακές πίτες που φτιάχνουν η μητέρα και η αδερφή του Ροζαλία, απόφοιτος της Le Monde, καθώς και μπαράκι ακριβώς δίπλα). Δυστυχώς, ακόμη κάθε έργο μου το βλέπω σαν παιδί μου και δυσκολεύομαι να το πουλήσω κι ας μου έχουν προσφέρει πολλά χρήματα. Αυτό, βέβαια, με την έκθεση θα αλλάξει φαντάζομαι.

»Το νησί έχει πολλά προβλήματα, παρ' ότι είναι δίπλα στην Αθήνα. Πολλοί με λένε καλλιτέχνη και εγώ απαντώ ότι πολλοί καλλιτέχνες πέθαναν στην ψάθα, αλλά όπως είπαμε εγώ την ψάθα την ξέρω. Επιδιώκω προσωπικά αυτό που θέλω και για το νησί: να εξελιχθούμε και οι δυο, διατηρώντας τα “αυτόχθονα” χαρακτηριστικά μας. Το νησί έχει τη δική του ξεκάθαρη ταυτότητα, την οποία πρέπει να διατηρήσει, παράλληλα με την τουριστική αξιοποίηση.

»Ταυτόχρονα, πιστεύω πάρα πολύ στις παρέες. Οχι στις μεγάλες συλλογικότητες - στις μικρές παρέες, που κυρίως δρουν με όραμα και όχι με σκοπό το χρήμα ή την ψηφοθηρία (κάτι που συμβαίνει σε μικρούς τόπους). Στο νησί λένε ότι για να προχωρήσεις πρέπει να κουνήσεις τα χέρια σου, δεν μπορεί να κοιτάς τους γύρω σου. Να κουνήσουμε τα χέρια μας λοιπόν».

Ελένη Μποφίλιου... 

ή αλλιώς «Cat with Hat»

Η Ελένη είναι νέα. Πολύ νέα. Την καλοκαιρινή περίοδο θα τη βρεις στο μαγαζί της, στην είσοδο της Χώρας της Κύθνου. Το όνομα αυτού: «Cat with Hat». Σπούδασε πολιτικός μηχανικός και εργάστηκε στον χώρο για κάποια χρόνια. Παράλληλα ασχολήθηκε με τη δημιουργία: από κόσμημα έως σαπούνι. Κατάγεται από την Κύθνο, η οικογένειά της ζει εκεί και η ίδια επιστρέφει κάθε καλοκαίρι με σκοπό να μείνει μόνιμα.

«Το όνομα της επιχείρησης προήλθε συνδυαστικά. Μόλις μου είχαν χαρίσει ένα γάτο και ταυτόχρονα έπαιζαν στο μυαλό μου εικόνες από την “Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων”. Αυτό ξεκίνησε σαν ιδέα το 2012. Το ξεκίνησα ως χόμπι, παρακολουθούσα διάφορα σεμινάρια για καλλυντικά κ.λπ. Εφτιαχνα από σαπούνια και κρέμες έως τις ετικέτες. Από κάποιους φίλους που έπαιρναν τα προϊόντα μου για να κάνουν δώρα, πλέον έφτασα να βιοπορίζομαι από αυτό. Δεν είχα ιδέα πώς θα το έκανα “επίσημα”. Μου πήρε τριάμισι χρόνια, προχωρώντας σχεδόν στα τυφλά. Είναι δύσκολη διαδικασία, με πιστοποιήσεις και ένα σωρό άλλα, αλλά τα κατάφερα και χωρίς μεγάλο αρχικό κεφάλαιο.

»Δημιουργώ καλλυντικά 80% φυτικά. Προσπαθώ να αυξήσω το ποσοστό και οι συσκευασίες να είναι 100% οικολογικές. Αυτή τη στιγμή διαθέτω όλα τα προϊόντα σώματος, τα περισσότερα από τα προϊόντα προσώπου, προϊόντα για σπα, λάδια μαυρίσματος, μάσκες προσώπου με πρώτη ύλη τον άργιλο και σαπούνια με βάση το λάδι. Και βέβαια το μέλι, το οποίο παράγουν ο πατέρας και ο αδερφός μου. Μέλι παράγει αρκετό το νησί, είναι θυμαρίσιο, βγαίνει λιγότερο ως ποσότητα (καθώς εξαρτάται και από τις καιρικές συνθήκες), αλλά είναι εξαιρετικής ποιότητας.

»Ως πολιτικός μηχανικός έβγαζα περισσότερα, αλλά δεν το σκέφτομαι καν έτσι. Θεωρώ αυτό που κάνω πιο δημιουργικό και δεν με περιορίζει καθόλου. Αυτό μου δίνει ώθηση και κουράγιο.

Οι δυσκολίες

»Στο νησί είναι κάπως δύσκολα τον χειμώνα. Οι επιλογές είναι ελάχιστες. Είναι λίγο άγρια, δεν έχεις να κάνεις σχεδόν τίποτα. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει καν βιβλιοπωλείο! Ενας μαθητής αν χρειαστεί ένα βιβλίο, πρέπει να ζητήσει να το στείλουν από Αθήνα. Ρούχα, σχολικά, γιατροί, όλα στην Αθήνα. Τα άτομα που δεν έχουν φύγει για σπουδές ή δουλειά και έχουν μείνει εδώ, δεν δραστηριοποιούνται τον χειμώνα. Ασχολούνται λίγο με τα χωράφια και μέχρι εκεί... Ούτε στιλό δεν υπάρχει να αγοράσεις κάπου. Φέρνω μαζί μου από Αθήνα!». Και ενώ μας λέει αυτό, εκείνη τη στιγμή μπαίνει στο μαγαζί μία γειτόνισσα, ζητώντας ένα στιλό να γράψει κάτι! Γελάμε...

«Μπορεί στιλό να μην μπορείς ν' αγοράσεις στο νησί, αλλά εδώ είναι αλλιώς. Και υπάρχουν παιδιά νέα, όπως κι εγώ, που μπορούμε να ξεκινήσουμε μία αλλαγή - μια εξελικτική διαδικασία αν το θες. Κανείς δεν σε υποχρεώνει να μείνεις στον τόπο σου. Οταν αυτό είναι συνειδητή επιλογή, μόνο εξέλιξη μπορεί να φέρει. Η Κύθνος μπορεί να είναι δίπλα στην Αθήνα, αλλά μπορεί να είναι και αυτόνομη. Δεν χρειάζονται και πολλά. Μία συνειδητή επιλογή αρκεί!

»Δεν είναι ότι δεν έζησα και το “άλλο”. Πριν από δύο χρόνια είχα ανοίξει το ίδιο μαγαζί στο Κολωνάκι. Θέλησα να δοκιμάσω κι εκεί. Πήγε καλά, δεν είναι ότι δεν πήγε καλά, αλλά έπεσαν πολλά μαζεμένα και δεν μπορούσα να τα χειριστώ όλα μαζί. Επρεπε να διαλέξω. Επέλεξα να κρατήσω το κατάστημα της Κύθνου και να το συνδυάσω με τη λειτουργία ενός εξελιγμένου και ανανεωμένου e-shop το οποίο ελπίζω μέχρι τα Χριστούγεννα να είναι έτοιμο.

Οι δυνατότητες

»Το νησί δίνει δυνατότητες. Η μεγαλύτερη είναι ο ίδιος ο τόπος. Αν τον αγαπάς, σε καλεί να επιστρέψεις. Αλλά καθώς δεν έχει, θα πρέπει εμείς οι ίδιοι να δημιουργήσουμε “τις επιλογές” που σου προσφέρει η Αθήνα. Είτε αυτό λέγεται σινεμά, βιβλιοπωλείο, ιατρείο ή ό,τι άλλο. Θα ήθελα να φανταστώ το νησί πιο φιλικό τον χειμώνα, με περισσότερο νέο κόσμο, περισσότερες επιλογές και εμένα μόνιμα εδώ. Η δουλειά πάει καλά, αν μεγαλώσει και λίγο η σεζόν, θα είναι ακόμα καλύτερα. Επίσης διαρκώς δημιουργούνται νέες υποδομές, γίνονται προσφορές στους επισκέπτες, καθώς και εναλλακτικές δραστηριότητες όπως πεζοπορία, ορειβασία κ.ά.

»Αυτό θα ήθελα να προσφέρει η Κύθνος, περισσότερες εναλλακτικές δραστηριότητες και επιλογές, όχι κάτι κοσμικό και τετριμμένο. Γίνονται βήματα αναβάθμισης. Για παράδειγμα, ξεκίνησε ανακύκλωση - μόλις δύο χρόνια πριν, αλλά έστω. Αλλά όλα εξαρτώνται από τον άνθρωπο. Κάποιοι άνθρωποι αλλάζουν, άλλοι όχι. Για παράδειγμα, η σχέση των κατοίκων με τα ζώα. Υπάρχει κτηνοτροφία στο νησί, κάποιοι ζουν από αυτό, αλλά υπάρχουν και άλλα θέματα, όπως τ' αδέσποτα. Σε ένα νησί που ο χώρος είναι περιορισμένος, είναι ευκολότερο να εφαρμοστούν προγράμματα στείρωσης. Απ’ όσο ξέρω ο δήμος δεν έχει ενδιαφερθεί αν και έχουν υπάρξει άτομα που το ζήτησαν. Ξαναλέω, όλα εξαρτώνται από τον άνθρωπο».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και αξιοπρεπή εργασία για τους νέους
Βασικός στόχος της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς είναι η διασφάλιση της δυνατότητας κεντρικού συντονισμού των οριζόντιων πολιτικών για τη νεολαία. Αυτό τονίζει ο γενικός γραμματέας Παυσανίας Παπαγεωργίου...
Ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και αξιοπρεπή εργασία για τους νέους
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κορίτσια στον καιρό της κρίσης: Εργάζονται, διεκδικούν
Τα νέα παιδιά έχουν μπει για τα καλά στην αγορά εργασίας, είτε γιατί είναι αυτοσυντηρούμενοι, είτε γιατί θέλουν να συμβάλουν στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Τα περισσότερα έχουν πτυχία ή αναγκάζονται να έχουν...
Κορίτσια στον καιρό της κρίσης: Εργάζονται, διεκδικούν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Φιλί... The Kiss Venture
Θα μπορούσε να είναι απλά ένας διαγωνισμός, αλλά όχι. Είναι μεν, αλλά δεν είναι κιόλας και δεν είναι και μόνο αυτό. Πιο σωστά θα λέγαμε ότι είναι ένα δημιουργικό παιχνίδι, με διάθεση εξωστρέφειας.
Φιλί... The Kiss Venture
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δωρεάν για όλους! Το 22ο ΦΝΘ πάει online...
Ενα από τα καλύτερα και μεγαλύτερα φεστιβάλ ντοκιμαντέρ, αυτό της Θεσσαλονίκης (ΦΝΘ) που εδώ και 22 χρόνια πραγματοποιείται κάθε Μάρτιο στη συμπρωτεύουσα, φέτος, θα μεταφερθεί στην οθόνη του υπολογιστή μας και...
Δωρεάν για όλους! Το 22ο ΦΝΘ πάει online...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο θάνατος μας δημιουργεί το πάθος για τη ζωή
Πρέπει να υπάρχει αυτό που θα μας οδηγήσει στην ανάταση. Και αυτό είναι πρωτίστως η τέχνη. Χωρίς τις δυνάμεις ανάτασης, μετά την πανδημία θα είμαστε μεν ζωντανοί αλλά και πιο κοντά στα τετράποδα.
Ο θάνατος μας δημιουργεί το πάθος για τη ζωή
ΝΗΣΙΔΕΣ
Βιβλία που... σου τα διαβάζουν!
Οι Αναγνώσεις του #snfccAt Home, του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στρέφονται στο παιδικό βιβλίο και παρουσιάζουν δυο κλασικά βιβλία σε... ανάγνωση.
Βιβλία που... σου τα διαβάζουν!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας