Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Η κατάρα του ψαριού»

Η εμπειρία από το πάρκο της Αλοννήσου δείχνει ότι αν σταματήσουμε την αλίευση για ένα διάστημα τα ψάρια ανακάπτουν

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η κατάρα του ψαριού»

  • A-
  • A+

«Αυτός που θα με πιάσει χάρη και προκοπή να μη δει. Αυτός που θα με πουλήσει όσα τα λέπια μου τόσες και οι λίρες που θα πάρει» είναι η κατάρα του ψαριού, η κατάρα της υπεραλίευσης όπως θα μου την περιγράψει γλαφυρά ο Δημήτρης Κουτσάκης, τρίτης γενιάς ψαράς, στο ραντεβού που έδωσαν για πρώτη φορά στο πανέμορφο νησί της Αλοννήσου εκπρόσωποι των Φορέων Διαχείρισης από έντεκα Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές (ΘΠΠ), προκειμένου να αναζητήσουν βιώσιμες λύσεις τόσο για τους αλιείς όσο και για το μοναδικό θαλάσσιο περιβάλλον.

Στο ρητό αυτό εμπεριέχεται όλη η κουλτούρα των ψαράδων μιας άλλης Ελλάδας, μιας Ελλάδας που ήξερε να σέβεται και να προστατεύει τα οικοσυστήματα, αφού η επιβίωση των ανθρώπων είναι άμεσα συνδεδεμένη μαζί τους. Αν τα καταστρέψεις, χάρη και προκοπή δεν θα δεις. Αν τα εκμεταλλευτείς ορθολογικά και με σεβασμό, οι λίρες, τα οφέλη που θα αποκομίσεις θα είναι πολλαπλά.

Η μείωση των ιχθυαποθεμάτων, η κατάρρευση των οικοσυστημάτων, οι ανεξέλεγκτες παράνομες δραστηριότητες και ένα νωχελικό κράτος που αργεί να αντιδράσει ήταν τα ζητήματα που απασχόλησαν στο διήμερο συνέδριο τους εκπροσώπους των αλιέων και των Φορέων Διαχείρισης των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών.

Ηταν μια πρωτοβουλία του Ιδρύματος Thalassa που υλοποίησε σε συνεργασία με τον Φορέα Διαχείρισης Αλοννήσου Βορείων Σποράδων. Στη συνάντηση εργασίας συμμετείχαν εκπρόσωποι των Φορέων Ζακύνθου, Θερμαϊκού Κόλπου, Βόλβης-Χαλκιδικής, Δέλτα Νέστου-Βιστωνίδας-Ισμαρίδας και Θάσου, Εβρου και Σαμοθράκης, Ευβοίας, Καρπάθου-Σαρίας και Κυκλάδων. «Για πρώτη φορά φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών μαζί με ψαράδες μαζεύονται γύρω από ένα τραπέζι ώστε όλοι μαζί να διαμορφώσουν έναν οδικό χάρτη τόσο για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όσο και για το επάγγελμα του αλιέα» θα πει η αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Thalassa, Βέρα Αλεξανδροπούλου.

Προστατευόμενες Περιοχές και Φορείς Διαχείρισης

Ηταν το μακρινό 1992 όταν υπογράφηκε το Προεδρικό Διάταγμα για τη δημιουργία του Θαλάσσιου Πάρκου Β. Σποράδων και ενώ είχε προηγηθεί ήδη από τη δεκαετία του ’70 ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την προστασία της μεσογειακής φώκιας, μετά τη συνεχώς αυξανόμενη απειλή του είδους. Ωστόσο «αυτό έγινε με πρόχειρο τρόπο αφού στη διαβούλευση δεν συμμετείχε η τοπική κοινωνία, η οποία δεν θα δεχόταν εύκολα τις απαγορεύσεις» θα πει στον χαιρετισμό του ο δήμαρχος Αλοννήσου, Πέτρος Βαφίνης. Η ουσιαστική λειτουργία όμως του Φορέα Διαχείρισης ξεκίνησε τον Μάιο του 2007 όταν στελεχώθηκε για πρώτη φορά με προσωπικό και απέκτησε δικά του γραφεία.

Πολύ πριν στελεχωθεί ο Φορέας Διαχείρισης της Αλοννήσου, η MΟm, η Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας, είχε εγκατασταθεί στο νησί, αφού το Πάρκο Αλοννήσου είναι μια από τις πιο σημαντικές περιοχές της Μεσογείου για τη μεσογειακή φώκια. «Αναγνωρίσαμε την οικολογική αξία της περιοχής και αρχίσαμε να σχεδιάζουμε μέτρα βιωσιμότητας ώστε και στο μέλλον να υπάρχουν ιχθυαποθέματα αλλά και τουρισμός» θα πει ο πρόεδρος της MΟm, Πάνος Δενδρινός, ενώ, όπως σημείωσε, για να έχουν αποτέλεσμα τα μέτρα δεν φτάνει να τα σχεδιάζεις, πρέπει να τα εφαρμόζεις κιόλας. «Είναι χειρότερο να κηρύξεις μια περιοχή προστατευόμενη και να μην κάνεις τίποτα για να την προστατεύσεις» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Δενδρινός.

Το Θαλάσσιο Πάρκο της Αλοννήσου χωρίζεται σε δύο ζώνες. Στη Ζώνη Β είναι η Αλόννησος και η παράκτια περιοχή της με λιγότερες απαγορεύσεις και περιορισμούς, ενώ όσο απομακρύνεσαι από το νησί, μπαίνοντας πιο βαθιά στη θάλασσα και στις βραχονησίδες Κυρά Παναγιά, Σκάντζουρα, Γιούρα, Ψαθούρα, μπαίνεις στη Ζώνη Α, όπου οι περιορισμοί αυξάνονται με αποκορύφωμα τη νήσο Πιπέρι, που είναι και ο πυρήνας του Θαλάσσιου Πάρκου. Στο Πιπέρι οι απαγορεύσεις είναι καθολικές. Απαγορεύονται η αλιεία, το αγκυροβόλι και κάθε άλλη δραστηριότητα, σε απόσταση τριών μιλίων από το νησί. Το Ιδρυμα Thalassa με την παραχώρηση σκαφών και την τοποθέτηση καμερών στις βραχονησίδες συμβάλλει σημαντικά στη φύλαξη του Θαλάσσιου Πάρκου, αφού ο Φορέας Διαχείρισης δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο μεγάλο κόστος που έχει ένα σκάφος περιπολίας. Ο Αντώνης Μπουρίκας, ο καπετάνιος του σκάφους περιπολίας του Ιδρύματος Thalassa, θα πει στην «Εφ.Συν.»: «Στην αρχή των περιπολιών πέφταμε συνεχώς πάνω σε παράνομους αλιείς. Στην πορεία όμως αυτό μειώθηκε». Ωστόσο, χρειάζεται να λειτουργεί και το κράτος, όπως σχολίασε, καταδικάζοντας «τη γραφειοκρατία που καθυστερεί να αποδώσει την τιμωρία στον παραβάτη».

Μπορεί ο πρωταγωνιστής στο Θαλάσσιο Πάρκο της Αλοννήσου να είναι η μεσογειακή φώκια που βρίσκει καταφύγιο στις σπηλιές των βραχονησίδων και ιδιαίτερα στον πυρήνα του πάρκου στο Πιπέρι, ωστόσο η πλούσια πανίδα της περιοχής είναι εξίσου σημαντική και εντυπωσιακή. Κορμοράνοι, σχιζαετοί και θαλασσοπούλια αποκλείεται να μην τραβήξουν την προσοχή του επισκέπτη, ενώ η pina nobilis είναι ένα από τα 300 είδη ιχθυοπανίδας που υπάρχουν στην περιοχή. Δυστυχώς όμως φαίνεται πως η πίνα είναι είδος προς εξαφάνιση. Σε επιτόπια έρευνα που πραγματοποίησε ο συντονιστής του Φορέα Διαχείρισης Ζακύνθου, Laurent Sourbes, οι πίνες στον βυθό του Θαλάσσιου Πάρκου της Αλοννήσου ήταν όλες νεκρές. «Αυτό που είδα ήταν ένα νεκροταφείο από πίνες» θα πει ο Λοράν. Ενα παράσιτο που έχει εξοντώσει τις πίνες στην Ισπανία και τη Γαλλία εμφανίστηκε τώρα και στην Ελλάδα. «Είμαστε λίγο απελπισμένοι γιατί δεν μπορούμε να καταλάβουμε την αιτία» καταλήγει.

Διακόσια ενενήντα εφτά είδη πουλιών και σαράντα είδη θηλαστικών έχει να διαχειριστεί μεταξύ άλλων ο Φορέας Διαχείρισης της Προστατευόμενης Περιοχής του Θερμαϊκού Κόλπου. Ωστόσο, όπως εξήγησε η πρόεδρος του Φορέα, Αθηνά Παναγιώτου, η ρύπανση από τη μυδοκαλλιέργεια στην περιοχή θέτει σε κίνδυνο το ευαίσθητο οικοσύστημα. «Η παραλία της Αλυκής Κίτρου βρέθηκε η πιο ρυπασμένη από 22 περιοχές της Ευρώπης».

«Πάνω από 600 οικογένειες υποστήριζε η λίμνη Κορώνεια το 1950, με 1.500 τόνους παραγωγή» θα πει η πρόεδρος του Φ.Δ., Δήμητρα Μπόμπορη. Με τη μόλυνση της λίμνης όμως από τα βυρσοδεψεία της περιοχής η μαζική απώλεια της ιχθυοπανίδας οδήγησε στην απαγόρευση της αλιείας το 2003, αφενός λόγω της οικολογικής κατάρρευσης του συστήματος, αφετέρου λόγω της ασφάλειας της υγείας των καταναλωτών. Ανάλογη περίπτωση και η λίμνη Κάρλα που ήταν κάποτε ένας από τους πιο γνωστούς μεσογειακούς υγρότοπους, που φημίζονταν για την υψηλή βιοποικιλότητα και την έντονη τοπική κουλτούρα. Οταν η λίμνη αποξηράνθηκε τη δεκαετία του ’60 για μετατροπή σε γεωργική γη, όλα αυτά χάθηκαν. Η τοπική κουλτούρα που ήταν συνδεδεμένη με τον υγρότοπο καταστράφηκε, τα μεταναστευτικά πουλιά εξαφανίστηκαν, ενώ οι κάτοικοι έπρεπε να μετακομίσουν για να ζήσουν, αφού η διείσδυση θαλασσινού νερού στον υδροφόρο ορίζοντα δεν άφηνε περιθώρια για σοβαρές γεωργικές αποδόσεις. «Φτιάχναμε τα σπίτια μας από τα υλικά της λίμνης, με τα καλάμια από την Κάρλα» θα πει ο κύριος Αθανάσιος Οικονόμου, μέλος του Δ.Σ. της Προστατευόμενης Περιοχής Κάρλας-Μαυροβουνίου-Κεφαλόβρυσου-Βελεστίνου-Δέλτα Πηνειού.

Για «φορέα σαν άδειο πουκάμισο» έκανε λόγο ο πρόεδρος του Φ.Δ. Ευβοίας, Κωνσταντίνος Πεχλιβάνογλου, αφού ένας φορέας που έχει να διαχειριστεί 4.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα στεριάς και 1.300 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας περιοχής όχι μόνο δεν έχει εκπαιδευμένο προσωπικό αλλά ούτε καν έναν χώρο για να στεγαστεί. Αντίστοιχα προβλήματα έχει και ο νέος φορέας του Κορινθιακού Κόλπου, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο, Τάσο Δροσόπουλο. Η διάβρωση των ακτών, η αμμοληψία για την Ολυμπία Οδό, οι ανεμογεννήτριες, οι υδατοκαλλιέργειες, καθώς και μεγάλη βιομηχανία παραγωγής ενέργειας που πήρε άδεια από το υπουργείο παρά την αρνητική γνωμοδότηση του φορέα είναι μερικά από τα μεγάλα ζητήματα που έχει να διαχειριστεί. Τα δίχτυα-φαντάσματα και η εισβολή ξενικών ειδών λόγω κλιματικής αλλαγής και υπεραλίευσης είναι τα ζητήματα που απασχολούν τη Στέλλα Αδαμαντοπούλου από την Προστατευόμενη Περιοχή της Καρπάθου-Σαρίας.

Βιώσιμη αλιεία

Οι παράκτιοι αλιείς της Αλοννήσου, βλέποντας το εισόδημά τους να μειώνεται λόγω της μείωσης των αλιευμάτων, από την πρώτη στιγμή συναίνεσαν και βοήθησαν με την εμπειρία τους στον καθορισμό της προστατευόμενης θαλάσσιας περιοχής, παρά το γεγονός ότι γνώριζαν πολύ καλά πως οι απαγορεύσεις θα περιόριζαν τόσο το αλιευτικό τους πεδίο όσο και τα αλιευτικά τους εργαλεία. «Εμείς η νέα γενιά ψαράδων κατανοούμε σήμερα ότι η εφαρμογή καλών πρακτικών βιώσιμης αλιείας είναι απαραίτητη για το μέλλον του τόπου μας, το δικό μας και των παιδιών μας» θα πει ο αλιέας και μέλος του Φ.Δ., Θεόδωρος Μαλαματένιας.

Τα ιχθυαποθέματα στην Ελλάδα συνεχώς μειώνονται και αν δεν υπάρξει σωστή διαχείριση, οι πρώτοι χαμένοι απ’ αυτό θα είναι οι ψαράδες. Η εμπειρία από το Πάρκο της Αλοννήσου έδειξε ότι αν σταματήσουμε για λίγο καιρό το ψάρεμα, τα αλιεύματα ανακάμπτουν. «Οταν κλείνει μια περιοχή για κάποιο διάστημα, τα ψάρια αναπαράγονται ανενόχλητα, προστατεύεται το ενδιαίτημα και αυξάνονται τα ιχθυαποθέματα μέσα και έξω από την προστατευόμενη περιοχή» εξηγεί ο καθηγητής Βιολογίας του ΑΠΘ, Θανάσης Τσίκληρας.

Ακριβώς επειδή η Αλόννησος προστατεύτηκε νωρίς λόγω ενάλιων αρχαιοτήτων, τα αλιεύματα έχουν ανακάμψει και η κατάσταση σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα είναι πολύ καλύτερη, όχι μόνο σε ποσότητα αλλά και σε ποιότητα σε σχέση με την ηλικία και το μήκος των ψαριών. «Οταν προστατεύουμε τα αποθέματα, τα κάνουμε πιο υγιή και πιο ανθεκτικά. Αυτό σημαίνει ότι είναι δύσκολο να εισβάλει ξενικό είδος, όπως τα λεοντόψαρα, που έχουν κατασπαράξει τα υπόλοιπα ψάρια» διευκρινίζει ο κ. Τσίκληρας.

Ωστόσο παρά το γεγονός ότι η κήρυξη θαλάσσιων περιοχών ως προστατευόμενων είναι πραγματικά μια πολύ ελπιδοφόρα τακτική, αφού συμβάλλει στην αύξηση των ιχθυαποθεμάτων, αυτές προσελκύουν αλιείς, επαγγελματίες αλλά και ερασιτέχνες, από άλλες περιοχές. «Αν από την εποχή που δημιουργήθηκε το Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου είχαν δημιουργηθεί και άλλα θαλάσσια πάρκα σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, σίγουρα σήμερα η κατάσταση στο Αιγαίο θα ήταν πολύ καλύτερη και οι ντόπιοι ψαράδες κάθε τόπου δεν θα αναγκάζονταν να αναζητούν μεροκάματο σε άλλες περιοχές» σημειώνει ο κ. Μαλαματένιας.

Επιπλέον, όπως εξήγησε η κ. Αγγελική Αδαμίδου, ερευνήτρια από το Ινστιτούτο Αλιευτικής Ερευνας (ΙΝΑΛΕ), μια χώρα όπως η Ελλάδα είναι απαραίτητο να γνωρίζει τι ιχθυαποθέματα έχει. Αλλωστε είναι υποχρέωση που απορρέει από την Ευρωπαϊκή Ενωση και αν δεν την τηρήσουμε θα πληρώσουμε τα αντίστοιχα πρόστιμα. Το ΙΝΑΛΕ σήμερα τρέχει ένα εθνικό πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο από την Ε.Ε. για την αξιολόγηση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, την αξιολόγηση του στόλου, την παρακολούθηση των υδατοκαλλιεργειών, τη συλλογή δεδομένων ακόμη και για την ερασιτεχνική αλιεία, την κατάσταση στα εσωτερικά νερά (λίμνες, ποτάμια), την εκτίμηση του απορριπτόμενου αλιεύματος, που είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό κομμάτι για τη σωστή εκτίμηση του ιχθυαποθέματος (πόσα ψάρια δηλαδή έφτασαν στην αγορά και πόσα πετάχτηκαν ξανά στη θάλασσα), τον προσδιορισμό του μεγέθους της ερασιτεχνικής αλιείας καθώς και τη συλλογή δεδομένων για τα αλιευτικά εργαλεία και τα είδη των ψαριών που αλιεύτηκαν.

Αλιευτικός τουρισμός

Το σκάφος του ιδρύματος «Thalassa» που περιπολεί στο θαλάσσιο πάρκο της Αλοννήσου

«Οταν ξεκινήσαμε να δουλεύουμε για την προστασία της θαλάσσιας περιοχής της Αλοννήσου είχαμε συμμάχους τους ψαράδες, που βλέπανε το εισόδημά τους να μειώνεται, αλλά είχαμε πρόβλημα με τους επαγγελματίες του τουρισμού που θεωρούσαν ότι με τις απαγορεύσεις διώχναμε τους τουρίστες» θυμάται η Ελενα Τούντα από τη MΟm. Ωστόσο μακροπρόθεσμα αυτό άλλαξε, αφού η Αλόννησος έγινε διάσημη για το Θαλάσσιο Πάρκο της, τις φώκιες της και τα δελφίνια της, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο.

Ολο και περισσότεροι αλιείς, βλέποντας τα εισοδήματά τους να μειώνονται, στρέφονται σε εναλλακτικές μορφές τουρισμού όπως ο αλιευτικός τουρισμός. «Αντί να σπάμε τα σκάφη μας για να πάρουμε τις επιδοτήσεις μπορούμε να δείξουμε στους τουρίστες πώς ζούσαμε» θα πει ο Γιώργος Νικολάτος, αλιέας από τη Ζάκυνθο. Ο Γιώργος, αφού έκανε τις απαραίτητες μετατροπές στο σκάφος του προκειμένου να είναι ασφαλές για τους τουρίστες, ρίχνει τα δίχτυα εξηγώντας τους τι σημαίνει βιώσιμη αλιεία. Στη συνέχεια θα τηγανίσουν την ψαριά και με τσιπουράκι θα προσφέρουν στους πελάτες τους μια μοναδική εμπειρία της ελληνικής φιλοξενίας. «Πρόκειται για πελάτες με ανεπτυγμένη οικολογική συνείδηση, γι’ αυτό και ζητάνε πιστοποίηση οικολογικού τουρισμού» εξηγεί ο Γιώργος.

Ωστόσο πρωτοπόρος στην ανάπτυξη του αλιευτικού τουρισμού στην Ελλάδα είναι ο μηχανολόγος μηχανικός, Γιώργος Λουρδής. Μεγαλωμένος μέσα στην επαγγελματική βάρκα ψαρέματος του πατέρα του, ήξερε πολύ καλά πώς να οργανώσει ταξίδια ψαρέματος. Ετσι το 2012 δημιούργησε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα με την ονομασία fishingtrips, ώστε ο καθένας να μπορεί πολύ εύκολα να προγραμματίσει και να κλείσει το ψάρεμά του, ενώ παράλληλα να έχει διαθέσιμες όλες τις αναγκαίες τουριστικές πληροφορίες στην περιοχή που επιλέγει. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο δραστήριος και ευγενής Γιώργος Λουρδής είχε ενεργό ρόλο στις συζητήσεις για την υλοποίηση του νομικού πλαισίου στη χώρα μας.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Laurent Sourbes, για όλα τα είδη τουρισμού θα πρέπει να υπάρχει η αρχή της φέρουσας ικανότητας.

Τα συμπεράσματα

Σε μια καθοριστική στιγμή για τους φορείς διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών, αφού το υπουργείο Περιβάλλοντος επανασχεδιάζει τόσο τις περιοχές προστασίας όσο και τους φορείς, στην πρώτη τους αυτή συνάντηση, οι εκπρόσωποι των φορέων και των αλιέων κατέληξαν σε 18 σημεία, μεταξύ των οποίων, η σύσταση Εθνικού Δικτύου των Προστατευόμενων Θαλάσσιων Περιοχών, η χωροθέτηση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, η επαναφορά της άδειας της ερασιτεχνικής αλιείας -αφού εκφράζονται ανησυχίες για τις επιπτώσεις της στις προστατευόμενες περιοχές-, η αποτελεσματική φύλαξη των προστατευόμενων περιοχών, σύστημα καταγραφής και αποζημιώσεων των αλιέων για απώλεια εισοδήματος από θαλάσσια είδη και φυσικά να παραμείνει το σημερινό καθεστώς λειτουργίας των ΦΔΠΠ. Γιατί, όπως λένε οι ψαράδες, «θέλουν να παραδώσουν στα παιδιά τους και στις επόμενες γενιές την κληρονομιά όπως την παρέλαβαν εκείνοι από τους πατεράδες τους. Να εξακολουθήσει να υπάρχει το επάγγελμα του ψαρά, να εξακολουθήσουν να υπάρχουν τα παράκτια επαγγελματικά καΐκια, που ανήκουν στη μακραίωνη παράδοση της ναυπηγικής τέχνης».

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Οι ωκεανοί χρειάζονται μιαν ανάσα
Από το 1950, οι στόλοι της βιομηχανικής αλιείας διπλασίασαν τις αποστάσεις των ταξιδιών τους προκειμένου να φτάσουν στα αλιευτικά πεδία, αλλά αλιεύουν μόνο το ένα τρίτο των ψαριών που έπιαναν πριν από 65...
Οι ωκεανοί χρειάζονται μιαν ανάσα
ΝΗΣΙΔΕΣ
H «Εφημερίδα των Συντακτών» στον κόσμο των βιολογικών
Η προσπάθειά μας μέσα από τις σελίδες του περιοδικού Efsyn Bio να αναδείξουμε τη δυναμική του πρωτογενούς τομέα της χώρας, αλλά και να κάνουμε γνωστή την κουλτούρα που βρίσκεται πίσω από την παραγωγή και...
H «Εφημερίδα των Συντακτών» στον κόσμο των βιολογικών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Βιώνουμε την κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα;
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα ενδέχεται να είναι πιο σοβαρές εξαιτίας της αλλαγής της εμφάνισης ακραίων κλιματικών φαινομένων, παρά εξαιτίας μιας αλλαγής στο "μέσο" κλίμα.
Βιώνουμε την κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η κλιματική κρίση είναι αληθινή;
Η κλιματική κρίση είναι αληθινή ή όλες οι ιστορίες περί αλλαγής του κλίματος είναι μυθεύματα; Πόσοι άνθρωποι ασπάζονται τη μια ή την άλλη άποψη; Ευτυχώς για τους περισσότερους κατοίκους του πλανήτη η απάντηση...
Η κλιματική κρίση είναι αληθινή;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Στην εποχή των πλαστικών
Ηδη γνωρίζουμε ότι τα θηλαστικά, τα ψάρια, οι θαλάσσιοι οργανισμοί αλλά και τα πτηνά είναι τα πρώτα στη σειρά θύματα της πλαστικής μόλυνσης που μαστίζει τα οικοσυστήματα του πλανήτη μας.
Στην εποχή των πλαστικών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μας πήρε το ποτάμι
Χρόνια τώρα η Φωκίωνος, η οποία πήρε το όνομά της από τον Φωκίωνα Νέγρη, υφίσταται «αναπλάσεις». Αλλοτε ανώδυνες, άλλοτε όχι. Η οποία, παρά τα κατά καιρούς ραπίσματα, είναι πάντα το ωραιότερο βουλεβάρτο της...
Μας πήρε το ποτάμι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας