Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η πρώτη μεγάλη επιτυχία της επανάστασης του 1821
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η πρώτη μεγάλη επιτυχία της επανάστασης του 1821

  • A-
  • A+
Μέχρι τότε δεν είχε δοθεί καμιά ουσιαστική μάχη για την κατάληψη της πόλης. Οι Ελληνες περιορίζονταν σε ενέδρες (χωσιές), συνήθως από το μεσημέρι έως και το βράδυ έφταναν πέριξ των τειχών, εκεί που έβγαιναν οι Τούρκοι για να χορτολογήσουν –να βοσκήσουν τα άλογά τους και να συλλέξουν τρόφιμα–, τους φόνευαν, τους λήστευαν και μετά αποχωρούσαν ● Η Τριπολιτσά παραδόθηκε. Κανένας από τους οπλαρχηγούς δεν μπόρεσε να επιβληθεί στο πλήθος των στρατιωτών που διψούσαν για εκδίκηση προς τους τυράννους τους και ποθούσαν λάφυρα. Οι πολιορκητές για τρεις μέρες εξαπέλυσαν άγρια σφαγή.

13 Σεπτεμβρίου 1821. Ολα έδειχναν ότι η πεντάμηνη πολιορκία της Τριπολιτσάς από τους εξεγερμένους Ελληνες αγωνιστές έβαινε προς το τέλος της. Μετά τις νικηφόρες μάχες των Ελλήνων στο Βαλτέτσι και στα Βέρβερα-Δολιανά, όλο και περισσότερο έσφιγγε ο κλοιός της πολιορκίας γύρω από την πόλη. Αρχιστράτηγος είχε ανακηρυχθεί ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, υπό την υπέρτατη ηγεσία του Δημητρίου Υψηλάντη.

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, όμως, με τα ηγετικά του προσόντα και τον στρατηγικό νου του, ήταν ο πραγματικός αρχηγός. Στις ελληνικές δυνάμεις ήταν ο Σκώτος φιλέλληνας Τhomas Gordon με άλλους φιλέλληνες εθελοντές, τρία πυροβόλα και εξακόσια τουφέκια, όπως και ο Γάλλος συνταγματάρχης και συγγραφέας Maxime Raybaud.

Για την επικράτηση της Επανάστασης στον Μοριά, ο τοπικισμός των ηγεμόνων της και η πολυδιάσπαση των πολεμικών επιχειρήσεων παραμερίστηκε. Η απελευθέρωση της Τριπολιτσάς, που ήταν το διοικητικό, στρατιωτικό και οικονομικό κέντρο της Πελοποννήσου, έγινε ο κεντρικός στόχος των επαναστατών.

Στην πρωτεύουσα του Μοριά, οι πολιορκούμενοι Τούρκοι, Αρβανίτες και Εβραίοι είχαν εξαντληθεί από τις κακουχίες και από τον τύφο. Ο πληθυσμός της πόλης ασφυκτιούσε. Σύμφωνα με την απογραφή στις 2 Μαΐου, που έγινε για επισιτιστικούς λόγους στην πόλη, στην Τρίπολη βρέθηκαν 34.000 ψυχές.

Ο άμαχος πληθυσμός ήταν 18.000, εκ των οποίων 10.000 ντόπιοι Τούρκοι, Εβραίοι και ελάχιστοι Ελληνες, καθώς και 8.000 Τούρκοι πρόσφυγες από τα μέρη που είχαν καταλάβει οι αγωνιστές της Επανάστασης. Οι πολιορκητές είχαν φτάσει από 10.000 στην αρχή της πολιορκίας στις 20.000, καθώς η παράδοσή της ήταν θέμα ημερών και αυτοί διψούσαν για λάφυρα.

Οθωμανοί, Αλβανοί και Ελληνες συγκεντρώνονται για να διαπραγματευτούν τους όρους παράδοσης της πόλης.

Εξω από την πύλη του Αγίου Αθανασίου, στα ριζά του Μαινάλου, στήθηκε μια σκηνή. Εκεί συναντήθηκαν οι εκπρόσωποι των πολιορκητών και των πολιορκουμένων και να διαπραγματευτούν τους όρους παράδοσης της πόλης. Οι πληροφορίες για το κλίμα των διαπραγματεύσεων μας μεταφέρονται από τον Γάλλο στρατιωτικό και συγγραφέα Maxime Raybaud, o οποίος βρισκόταν στο στρατόπεδο των Ελλήνων.

Προχωρούσαν αργά, έφιπποι, οι εκπρόσωποι των πολιορκουμένων, πέντε Τούρκοι και δύο Αλβανοί άρχοντες. Ηλικιωμένοι, με αξιοσέβαστο παρουσιαστικό, με περιποιημένη γενειάδα που έφτανε μέχρι το στήθος τους, με διαφόρων ειδών χρυσοΰφαντα σαρίκια στο κεφάλι τους. Φορούσαν καφτάνια από μεταξωτό ατλάζι και φορέματα με πολύχρωμη φόδρα και σαμαρόγουνα. Αφρικανοί σκλάβοι και πολυάριθμη συνοδεία τούς ακολουθούσαν πεζοί.

Στις επάλξεις του χαμηλού τείχους της πόλης είχαν ανεβεί μερικές δεκάδες από τους πολιορκούμενους. Το θέαμα της ταπείνωσης των αρχηγών τους, που άλλοτε σκορπούσαν τρόμο, ήταν οδυνηρό. Το βλέμμα τους αλαφιασμένο, καθώς ήταν προφανές ότι βρίσκονταν στο κατώφλι του θανάτου.

Τις τελευταίες μέρες γέροι, γυναίκες και παιδιά εξέρχονταν ομαδικώς από τις πύλες της πόλης ή γκρεμίζονταν από τα τείχη στην προσπάθειά τους να φύγουν. Οι ελάχιστοι χριστιανοί έκαναν το παν για να εξέλθουν. Οι Αλβανοί στις πύλες λήστευαν και μετά άφηναν ελεύθερους όσους επιθυμούσαν να φύγουν.

Γύρω από τη μεγάλη σκηνή όπου θα ξεκινούσαν οι διαπραγματεύσεις είχαν τοποθετηθεί φρουροί για να απομακρύνουν τους περίεργους που όλο και περισσότερο πλήθαιναν. Για μια ολόκληρη ώρα οι αντιπρόσωποι των πολιορκουμένων παρέμειναν μόνοι τους στη σκηνή.

Μόλις εισήλθαν οι Ελληνες αντιπρόσωποι, οι Τούρκοι σηκώθηκαν όρθιοι – σημάδι ότι αναγνώριζαν ως ισότιμο μέλος τους Ρωμιούς συνομιλητές τους. Ηταν ο Παλαιών Πατρών Γερμανός εκ μέρους του κλήρου, ο Παναγιώτης Κρεββατάς και ο Αναγνώστης Δεληγιάννης εκ μέρους των προκρίτων, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, ο Κολοκοτρώνης, ο Αναγνωσταράς εκ μέρους των στρατιωτικών και ο Π. Αναγνωστόπουλος, εκπρόσωπος του Δημητρίου Υψηλάντη.

Χαιρετίστηκαν κατά τον ασιατικό τρόπο: φέρνοντας τα χέρια προ του στήθους. Μόνο ο Κολοκοτρώνης στάθηκε σκληρός, με έκφραση ειρωνείας και περιφρονητικότητας. Προσφέρθηκε καφές και με τη βοήθεια των σκλάβων ακολούθων των Τούρκων άναψαν τις πίπες. Οι Οθωμανοί εκπρόσωποι κάπνιζαν σιωπηλοί, καθώς ο χρόνος κυλούσε σαν να μην μετρούσε.

Μετά από αρκετό διάστημα η σιωπή διακοπτόταν με ερωτήσεις που δεν είχαν κανένα ενδιαφέρον για τα αίτια των πραγμάτων και αν πίσω από τους επαναστατημένους Ελληνες υπάρχει κάποια ευρωπαϊκή δύναμη που υποδαυλίζει τον ξεσηκωμό τους.

Ο Κολοκοτρώνης έθεσε τέρμα στη συνάντηση, καθώς ήταν προφανές ότι δεν υπήρχε καμιά διάθεση από τους εκπροσώπους των πολιορκουμένων να διαπραγματευτούν τους όρους παράδοσης της Τριπολιτσάς. Με τη βροντώδη φωνή του τάραξε την αταραξία των Οθωμανών αρχόντων: «Τι τα θέλετε αυτά. Αν τ’ άρματά μας τούς υποχρεώνουν να ομολογήσουν νικημένον τον εαυτόν τους, ας στοχαστούν καλά και ας παραδοθούν· αν δεν δώσουν τα’ άρματα, τους τα παίρνομεν!»

Το χάσμα της στάσης και της συμπεριφοράς μεταξύ των κατακτητών και των κατακτημένων ήταν αγεφύρωτο. Οι Οθωμανοί εκπρόσωποι φαίνονται αδύναμοι να κατανοήσουν ότι δίνουν μάχη με τον χρόνο, αφού η πόλη δεν ήταν καλά οχυρωμένη, είχε ολιγάριθμη φρουρά, έλλειψη πυροβολικού, εφοδίων και τροφίμων. Σπεύδουν βραδέως, καπνίζουν, είναι νωχελικοί. Αντλούν δύναμη και πυγμή ως εκπρόσωποι μιας μεγάλης αυτοκρατορίας, χωρίς να μπορούν να κατανοήσουν ότι απειλούνται. Ισως γιατί ο σουλτάνος είχε υποβαθμίσει την εξέγερση των Ελλήνων, γιατί ήταν απασχολημένος με τον πόλεμο και τις ραδιουργίες του Αλή Πασά.

Προφανώς, το σύνθημα των εξεγερμένων Ελλήνων «Ελευθερία ή θάνατος», είχε φτάσει στ’ αυτιά τους αλλά δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι ακριβώς αυτό σημαίνει. Η εμπειρία της επίσημης διαπραγμάτευσης με τους εκπροσώπους των Ελλήνων ήταν πρωτόγνωρη για τους Οθωμανούς· πώς δηλαδή ξαφνικά από εκεί που συνομιλούσαν ξεχωριστά με τους αρχηγούς της κάθε φατρίας και είχαν για συμμάχους τους κοτζαμπάσηδες, ξαφνικά όλοι οι εκπρόσωποι των κοινωνικών ομάδων –στρατιωτικοί, προεστοί, κλήρος, φιλικοί– είχαν τις ίδιες διεκδικήσεις. Επίσης, δεν μπορούσαν να καταλάβουν αυτή την ακμάδα, τη ζωτικότητα και την εμπιστοσύνη που απέπνεε ο Κολοκοτρώνης στους Ελληνες αγωνιστές.

Μέχρι τότε δεν είχε δοθεί καμιά ουσιαστική μάχη για την κατάληψη της πόλης. Οι Ελληνες περιορίζονταν σε ενέδρες (χωσιές), συνήθως από το μεσημέρι έως και το βράδυ έφταναν πέριξ των τειχών, εκεί που έβγαιναν οι Τούρκοι για να χορτολογήσουν –να βοσκήσουν τα άλογά τους και να συλλέξουν τρόφιμα–, τους φόνευαν, τους λήστευαν και μετά αποχωρούσαν.

Απών στη συνάντηση αυτή ήταν ο Δημ. Υψηλάντης. Είχε εκστρατεύσει στον Κορινθιακό κόλπο με 500 άντρες και τους γιους του Κολοκοτρώνη, Πάνο και Γενναίο, για να αναχαιτίσουν τυχόν απόβαση στρατιωτών από τον τουρκικό στόλο που κατέπλεε εκεί.

Ηδη από τα τέλη Αυγούστου ο Υψηλάντης, βλέποντας τις επιδημίες, είχε διατυπώσει πρόταση για την παράδοση της πόλης, η οποία απορρίφθηκε από τους Τούρκους. Ο Υψηλάντης ήταν μια από τις ευγενέστερες φυσιογνωμίες της Ελληνικής Επανάστασης· θερμός πατριώτης, έντιμος, ποτισμένος με τα εθνικά ιδεώδη και τον ιερό σκοπό του αγώνα των Ελλήνων για την ανεξαρτησία.

Οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν ύστερα από άλλες δύο άκαρπες συναντήσεις. Οι Ελληνες αντιλήφθηκαν και εκμεταλλεύτηκαν τις διαφωνίες των εκπροσώπων των πολιορκουμένων και προχώρησαν σε ξεχωριστές διαπραγματεύσεις με τους Αλβανούς, οι οποίες στις 19 Σεπτεμβρίου κατέληξαν σε συμφωνία.

Οι Αλβανοί έδωσαν την μπέσα (λόγο τιμής) μαζί με 13 σφραγισμένα κιβώτια πολύτιμο υλικό που τα παρέλαβε ο Κολοκοτρώνης για να τους τα παραδώσει μετά την έξοδό τους. Οι Αλβανοί θα έφευγαν με τα όπλα τους και τις αποσκευές τους, τα χαρέμια των πασάδων, τον Κεχαγιάμπεη και τους Τούρκους αξιωματούχους, τον καϊμακάμη, τον καδή. Υπόσχονταν ότι θα πολεμούσαν στο πλευρό του Αλή Πασά μόλις επέστρεφαν σώοι και αβλαβείς στην Ηπειρο.

Η συμφωνία των Αλβανών με τους Ελληνες έσπειρε τη διχόνοια και τον πανικό στους κατοίκους της Τριπολιτσάς. Σύμφωνα με τους αυτόπτες μάρτυρες, συναγωνιστές και φιλέλληνες, M. Raybaud και Τh, Gordon, οι Ελληνες οπλαρχηγοί διαπραγματεύονταν με πλούσιους Τούρκους και Εβραίους την εξαγορά της ζωής τους με τεράστια ποσά και πολύτιμα αντικείμενα.

Τις παραμονές της άλωσης, ζώα φορτωμένα με χρήματα και σκεύη μεταφέρονταν τη νύχτα στις σκηνές των οπλαρχηγών. Τότε άρχισαν τα παράπονα και στο ελληνικό στρατόπεδο, καθώς οι απλοί στρατιώτες και οι μικροί οπλαρχηγοί έβλεπαν να φεύγουν μέσα από τα χέρια τους τα αναμενόμενα λάφυρα και οι θησαυροί των Αλβανών.

Το θέμα των λαφύρων είχε καθοριστεί από τις 11 Σεπτεμβρίου με γραπτή συμφωνία από τους εκπροσώπους των Ελλήνων πολιορκητών. Από τα λάφυρα τα ¾ θα ήταν των στρατιωτών και το 1/4 θα πήγαινε στο Εθνικό Θησαυροφυλάκιο.

Στις 23 Σεπτεμβρίου το πρωί επικρατούσε μεγάλη αναστάτωση στην πόλη. Τούρκοι και Αλβανοί ετοιμάζονταν να υπογράψουν νέα συμφωνία με τους πολιορκητές. Καθώς κατευθύνονταν προς το σεράγι ο Ελμάζμπεης με Αλβανούς και τον Φωτάκο ακούστηκαν πυροβολισμοί από την ανατολική πλευρά της πόλης.

Οι Ελληνες πολιορκητές έκαναν ξαφνική έφοδο και εισέβαλαν από την Πύλη του Ναυπλίου στην πόλη. Με αστραπιαία ταχύτητα άνοιξαν και οι επτά πύλες του τείχους από τον ορμητικό χείμαρρο των Ελλήνων στρατιωτών. Μόλις αντιλήφθηκε την κατάσταση ο Κολοκοτρώνης, τήρησε τη συμφωνία και φρόντισε αμέσως για την ασφαλή αποχώρηση των Αλβανών.

Η Τριπολιτσά παραδόθηκε. Κανένας από τους οπλαρχηγούς δεν μπόρεσε να επιβληθεί στο πλήθος των στρατιωτών που διψούσαν για εκδίκηση προς τους τυράννους τους και ποθούσαν λάφυρα. Οι πολιορκητές για τρεις μέρες εξαπέλυσαν άγρια σφαγή.

…Και εντός της πόλης, εις τα οδούς και αυλάς, επί πολλάς τινάς ημέρας έκειντο τα πτώματα άταφα μένοντα και θέαμα οικτρόν και ελεεινόν, ικανοποιούν άλλως το πνεύμα της εθνικής εκδικήσεως…

Με την άλωση της Τριπολιτσάς σταθεροποιείται, γενικεύεται και επιβάλλεται η Ελληνική Επανάσταση. Είναι η πρώτη μεγάλη επιτυχία που σημειώνουν οι Ελληνες εναντίον των τακτικών πολεμικών δυνάμεων των Οθωμανών. Η ενδοχώρα της Πελοποννήσου περιέρχεται στον αποκλειστικό έλεγχο των επαναστατών. Η εξουσία του πασά καταλύεται και οι αρχηγοί των δυναστών σφαγιάζονται από τα πλήθη. Στο Εθνικό Ταμείο δεν μπήκαν χρήματα, όμως ο τόπος γέμισε από όπλα.

Τώρα ο αγώνας των Ελλήνων για την ανεξαρτησία τους δεν διεξάγεται με μαχαίρια. Οι πρώτες προσπάθειες για τη δημιουργία εθνικού στρατού ξεκινούν. Οι Ελληνες αποκτούν συνείδηση της δύναμής τους και της αποστολής τους.

*Δρ ιστορικός-οικονομολόγος


Διαβάστε στο αφιέρωμα στην Απελευθέρωση της Τριπολιτσάς

Αλωση χωρίς διαταγή εφόδου

● Η πρώτη μεγάλη επιτυχία των εξεγερμένων Ελλήνων
● Τα παζάρια των οπλαρχηγών με τους Οθωμανούς
● Το λουτρό αίματος μετά την πτώση της πόλης
● Η καθημερινή ζωή και η πολεοδομική δομή πριν την απελευθέρωση
● Ο ρόλος του Κολοκοτρώνη

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
1821 = το δικαίωμα στην Επανάσταση
Το Εικοσιένα δεν είναι ούτε η κατεστημένη του Ιστορία ούτε η κατεστημένη του Αμφισβήτηση. Αυτοί που πολέμησαν το 1821 δεν φορούσαν ούτε το φωτοστέφανο του αγίου ούτε τα κέρατα του διαβόλου
1821 = το δικαίωμα στην Επανάσταση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα ρολόγια τσέπης των αγωνιστών του '21!
Η αλήθεια είναι πως αναλογιζόμενοι τα 200 χρόνια που σχεδόν έχουν συμπληρωθεί από την Επανάσταση του 1821 θα σκεφτόμασταν πολλά, αλλά στα ρολόγια τσέπης των αγωνιστών της εποχής δεν νομίζω πως θα πήγαινε ο...
Τα ρολόγια τσέπης των αγωνιστών του '21!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γδάρτης και παλουκοκαύτης
Ολο αυτό το αίμα. Μία στιγμή δεν αφήνεται ο άνθρωπος ήσυχος απ’ το αίμα, είναι βουτηγμένος στο αίμα των θεών του, των γυναικών του, των πολέμων του, των βρωμάτων του, βουτηγμένος σε μια λίμνη αίματος σαν...
Γδάρτης και παλουκοκαύτης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο ιός της γρίπης
Σ’ ολόκληρη τη ζωή μου μία φορά μόνο έφαγα μπακαλιάρο. Εκτός από τις μέρες (και τις νύχτες) που ήμουν πράγματι άρρωστος, υπήρχαν και μέρες που υποκρινόμουν τον άρρωστο από γρίπη και μάλιστα με πολύ μεγάλη...
Ο ιός της γρίπης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εξήντα εννέα στροφές
– Δυνατά και καθαρά. – Από κρότον οργάνων βοΐζει της Γραβιάς το βουνό αντικρύ… – Οχι, όχι έτσι, θα μιμηθείς εμένα, όπως το απαγγέλλω εγώ, καθαρά...
Εξήντα εννέα στροφές
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κροκέτες μπακαλιάρου
Κάθε χρόνο τα ίδια. Από τότε που παντρεύτηκε, από το ’66 δηλαδή. Εστελνε τον άντρα της στην αγορά τέσσερις μέρες πριν από του Ευαγγελισμού. Επρεπε να διαλέξει τον σωστό μπακαλιάρο.
Κροκέτες μπακαλιάρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας