• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 16.7°C / 19.4°C
    3 BF
    63%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.1°C / 19.0°C
    3 BF
    48%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 13.3°C / 19.4°C
    2 BF
    94%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    2 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    2 BF
    59%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    17°C 13.0°C / 18.3°C
    3 BF
    58%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    3 BF
    58%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 11.7°C / 19.4°C
    2 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.0°C / 21.7°C
    1 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 20.0°C
    5 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 16.1°C / 16.1°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    2 BF
    76%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 17.2°C
    1 BF
    88%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 16.1°C / 18.3°C
    2 BF
    89%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.0°C / 22.2°C
    4 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.9°C / 16.1°C
    2 BF
    88%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    1 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    1 BF
    56%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    3 BF
    58%
Ο «μυθικός»* Νικόλαος Δημητρακόπουλος
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο «μυθικός»* Νικόλαος Δημητρακόπουλος

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η Ελλάδα στις αρχές του 20ού αιώνα βρισκόταν σ’ ένα σταυροδρόμι. Ή θα παρέμενε μια υποανάπτυκτη χώρα της περιφέρειας ή θα προχωρούσε στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις που θα την καθιστούσαν μια σύγχρονη αστική δημοκρατία.

Τι σημαίνει αυτό; Πρωτίστως την εμπέδωση κράτους δικαίου και συνεπώς τη δημιουργία θεσμών για την αποτελεσματική λειτουργία του. Προϋποθέσεις γι’ αυτό ήταν η επικράτηση της αρχή της νομιμότητας χωρίς εξαιρέσεις και η λειτουργία του Κοινοβουλίου με εύρυθμο τρόπο.

Βασικός πυλώνας του κράτους δικαίου είναι η Δικαιοσύνη, η οποία έπρεπε να είναι αμερόληπτη, γρήγορη και αποτελεσματική, εγγυώμενη τα δικαιώματα των πολιτών και θέτοντας εκποδών αντιλήψεις επικρατούσες μέχρι τότε, οι οποίες υπέσκαπταν το έργο της.

Η ισότητα απέναντι στον νόμο, αλλά κυρίως η τήρηση και η εφαρμογή του ήταν άκρως αναγκαίες.

Στη χρονική αυτή συγκυρία πραγματοποιήθηκε μια σχετικά ομαλή μετάβαση από τον ολιγαρχικό κοινοβουλευτισμό σε ευρύτερες μορφές πολιτικής συμμετοχής. Με αυτό τον τρόπο ενισχύθηκε η εμπιστοσύνη των αναδυομένων αστικών στρωμάτων στους θεσμούς που επιχείρησαν να σταθεροποιήσουν το οικονομικό σύστημα, έτσι ώστε να ασκούνται οι οικονομικές δραστηριότητες με κανόνες τιθέμενους εκ των προτέρων.

Οι αλλαγές, λοιπόν, που έπρεπε να επέλθουν ήταν πολλές. Στο πεδίο της Δικαιοσύνης, ειδικότερα, ανατέθηκαν στον πλέον κατάλληλο άνθρωπο και αυτός δεν ήταν άλλος από τον Νικόλαο Δημητρακόπουλο (Καρύταινα 1864 - Βιέννη 1921), διαπρεπή δικηγόρο των Αθηνών και εξαίρετο νομομαθή. Η διδακτορική διατριβή του με τίτλο «Το εξ αδιαθέτου κληρονομικό δικαίωμα των τέκνων» (1888) επαινέθηκε από τον δάσκαλό του, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πέτρο Παπαρρηγόπουλο, (Κωνσταντινούπολη 1817-Αθήνα 1891), αδελφό του εθνικού μας ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου, με καταγωγή από τη Βυτίνα. Την τριάδα των επιφανών Αρκάδων νομικών συμπληρώνει ο Βασίλειος Οικονομίδης (Βυτίνα 1814 - Αθήνα 1894).

Ο Δημητρακόπουλος είχε, ήδη, παράσχει τις συμβουλές του στην κυβέρνηση του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη (1909) και του είχε γίνει πρόταση για να αναλάβει το υπουργείο Δικαιοσύνης. Ο Δημητρακόπουλος δεν το δέχτηκε, διότι δεν είχε εκλεγεί βουλευτής κατά τις εκλογές της 26ης Μαρτίου 1906. Στις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 εξελέγη βουλευτής Αρκαδίας και στις 6 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς διορίστηκε υπουργός Δικαιοσύνης από τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ευθύς αμέσως απέστειλε εγκύκλιο προς όλες τις αρμόδιες αρχές, στην οποία καταγράφονται οι προθέσεις του για την αναδιοργάνωση της Δικαιοσύνης, επισημαίνοντας τις ελλείψεις, τις ατέλειες και τις αδυναμίες της, αλλά και τη θέλησή του να αποκτήσει η χώρα νομοθεσία ικανή να καλύψει τις εθνικές ανάγκες.

Αδέκαστος, αμερόληπτος και συνεπής στις απόψεις του, έστω και αν αυτές δυσαρεστούσαν άλλους συναδέλφους του και αυτόν τον ίδιο τον Ελευθέριο Βενιζέλο, πραγματοποίησε τιτάνιο έργο μόνο σε 19 μήνες, αφού παραιτήθηκε στις 19 Μαΐου του 1912.

Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι το αναμορφωτικό έργο του Δημητρακόπουλου κατέλαβε κάθε τομέα του Δικαίου, φέρνοντας προς ψήφιση 50 νομοθετήματα, τα οποία έγιναν νόμοι.

Καταρχάς, ήταν ο εισηγητής των αναθεωρητέων διατάξεων του Συντάγματος του 1864, στη Β΄ Αναθεωρητική Βουλή. Επέβαλε την άποψή του ότι η Βουλή πρέπει να έχει ευρείες αναθεωρητικές αρμοδιότητες, αλλά να μην είναι συντακτική. Οι προτάσεις του Δημητρακόπουλου ενσωματώθηκαν στο Σύνταγμα του 1911. Μεταξύ αυτών κυρίαρχη θέση κατέχουν οι προτάσεις περί ισοβιότητας των δικαστών και περί της ιδρύσεως Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου. Μέσα στις επαναστατικές συνθήκες της εποχής είχε διαμορφωθεί η άποψη ότι πρέπει να καταργηθεί ή τουλάχιστον να ανασταλεί η ισοβιότητα των δικαστών, η οποία προβλεπόταν από το Σύνταγμα του 1864, αλλά είχε καταστεί γράμμα κενό. Αυτό, σύμφωνα με τον Δημητρακόπουλο, θα επέφερε βαρύ πλήγμα στο κύρος της Δικαιοσύνης, διότι η κυβέρνηση θα είχε τη δυνατότητα να παύει κατά το δοκούν δικαστές που δεν της ήταν αρεστοί. Τότε, ακριβώς, ήταν που έδωσε τη μνημειώδη απάντηση σε όσους είχαν την αντίθετη και λανθασμένη, κατ’ αυτόν, άποψη «Ει δε τινί άλλως δοκεί, παρίημι αυτώ την αρχήν», που σημαίνει «Εάν δε κάποιος έχει διαφορετική γνώμη, παραδίδω σε αυτόν την εξουσία». Και βεβαίως επικράτησε η άποψη του Δημητρακόπουλου.

Η θέσπιση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου ήταν μια καινοτόμα πρόταση, με την οποία η δικαστική ανεξαρτησία αποκτούσε ένα σημαντικό θεσμικό οχυρό σε συνδυασμό με την ισοβιότητα των δικαστών. Ο θεσμός αυτός υπάρχει μέχρι σήμερα (άρθρο 90 του ισχύοντος Συντάγματος). Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο είναι αρμόδιο, μεταξύ άλλων, για τις τοποθετήσεις, μεταθέσεις, προαγωγές και παύσεις των δικαστών.

Η συζήτηση για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης είναι επίκαιρη και σήμερα, διότι ένα κομβικό σημείο της πολιτικής αντιπαράθεσης αφορά τις επεμβάσεις της εκάστοτε κυβέρνησης στη λειτουργία της Δικαιοσύνης. Αλλο μέτρο που εισηγήθηκε για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης ήταν η αύξηση των αποδοχών των δικαστών κατά 50% εντός τριετίας, χωρίς να αναμένει από αυτούς να υποβάλουν σχετικό αίτημα.

Ασκησε, επίσης, δεκάδες διώξεις κατά δικαστών, συμβολαιογράφων, δικαστικών κλητήρων και δικηγόρων, υπερθεματίζοντας στο γενικότερο αίτημα «απομάκρυνσης των αναξίων στοιχείων». Πολύ συχνά δε ο ίδιος ο Δημητρακόπουλος έκανε αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις στα δικαστήρια.

Συνέστησε επιτροπές, με αδιάβλητες διαδικασίες, από κορυφαίους νομικούς «διά την ριζικήν ανακάθαρσιν της νομοθεσίας» με την «εισαγωγήν Αστικού Κώδικος, την ανακαίνισιν της Πολιτικής Δικονομίας, την ανακαίνισιν και μεταβολήν του Ποινικού Νόμου και την εισαγωγήν του Εμπορικού Κώδικος». Ας σημειωθεί ότι ακόμη και σήμερα η Ελλάδα δεν διαθέτει Εμπορικό Κώδικα.

Ηταν ο πρώτος που έθεσε και το θέμα τού «πόθεν έσχες» των πολιτικών.

Ομως οι προσπάθειες αυτές δεν καρποφόρησαν λόγω του βραχύβιου βίου του ως υπουργού Δικαιοσύνης.

Από το τεράστιο νομοθετικό έργο του Δημητρακόπουλου αξίζει να μνημονευτούν τα εξής:

1. Ο νόμος «Περί ζωοκλοπίας και ζωοκτονίας». Παγιώθηκε η αγροτική ασφάλεια προκαλώντας ιδιαίτερη ανακούφιση στον κόσμο της υπαίθρου.

2. Ο νόμος «Περί συμβατικού τόκου, τοκογλυφίας κ.λπ.». Αντιμετωπίστηκε η τοκογλυφία που ανθούσε την εποχή εκείνη. Ο νόμος αυτός περιελήφθη αργότερα στον Αστικό Κώδικα (άρθρα 179, 294).

3. Ο νόμος «Περί διαθηκών». Καταργήθηκε προηγούμενη νομοθεσία σχετική με το δίκαιο των διαθηκών, η οποία ήταν τελείως αναχρονιστική και δυσνόητη. Οι διατάξεις αυτές ήταν τόσο άρτιες ώστε περιελήφθησαν αμετάβλητες στον Αστικό Κώδικα.

4. Εξι νόμοι σχετικοί με την επιτάχυνση της εκδίκασης των υποθέσεων.

5. Ο νόμος «Περί ευθύνης οδηγών οχημάτων». Ρυθμίζει την αστική ευθύνη των οδηγών, κατόχων και ιδιοκτητών αυτοκινήτων για ζημιές σε πρόσωπα και πράγματα. Ισχύει μέχρι σήμερα.

6. Ο νόμος «Περί υγιεινής και ασφαλείας εργατών». Φιλεργατικός νόμος που εξασφαλίζει τις συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας στους χώρους εργασίας.

7. Ο νόμος «Περί δικηγόρων». Είναι ο Κώδικας περί δικηγόρων της εποχής.

8. Ο νόμος «Περί διαφορών εργαζομένων και εργοδοτών». Φιλεργατικός νόμος που επιτάχυνε την εκδίκαση των σχετικών διαφορών.

9. Ο νόμος «Περί εργασίας γυναικών και ανηλίκων». Φιλεργατικός νόμος, με τον οποίο θεσπίστηκαν κλιμακωτές απαγορεύσεις της εργασίας ανηλίκων, καθώς και των γυναικών σε βαριές εργασίες ή επικίνδυνες για την υγεία τους. Με τον ίδιο αυτό νόμο καθιερώθηκαν επίσης άδειες τοκετού και λοχείας. Επίσης θεσπίστηκε η Σύσταση Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας.

Το συγγραφικό του έργο είναι πολύπλευρο και εκτείνεται και πέραν του πεδίου της Νομικής Επιστήμης. Επιβεβαιώνεται έτσι η άποψη ότι ο καλός νομικός πρέπει να είναι και κοινωνικός επιστήμονας ευρύτερα με φιλοσοφικές αναζητήσεις.

Η «Ανόρθωση», το προεκλογικό σύνθημα του Βενιζέλου κατά τις εκλογές του 1910, έγινε πράξη χάρις και στις εργώδεις προσπάθειες και τον αποστολικό ζήλο του διορατικού Νικολάου Δημητρακόπουλου. Το έργο αυτό μπορεί να συγκριθεί μόνο με αυτό του Γεωργίου Λουδοβίκου Φον Μάουρερ (1790-1872), του διάσημου Βαυαρού νομομαθή και Αντιβασιλέα του Οθωνα, ο οποίος σε διάστημα 18 μηνών έθεσε τις βάσεις της Δικαιοσύνης στο νεοσύστατο Βασίλειο.

* Ο χαρακτηρισμός «μυθικός» ανήκει στον καθηγητή Νομικής και ακαδημαϊκό Μιχάλη Σταθόπουλο

** δικηγόρος


 

ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ
«Νύχτα» τυπώθηκε το ΦΕΚ του Νόμου Τσιάρα
Στα κοινωνικά δίκτυα οι ικανοποιημένοι μπαμπάδες που προσβλέπουν στις μειώσεις του ποσού της διατροφής και στις πολλές νέες δυνατότητες προσφυγών για κακή άσκηση γονικής μέριμνας κατά της συζύγου-μητέρας που...
«Νύχτα» τυπώθηκε το ΦΕΚ του Νόμου Τσιάρα
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
O νόμος που βλέπει τα αδέσποτα ως πρόβλημα θα οδηγήσει πολλά αδέσποτα σε κάποιο άσυλο-φυλακή, σαν εγκληματίες στερώντας τους την ελευθερία/
Της Αλλοπάρ*
ΕΥΡΩΠΗ
Ο Πούτιν υπέγραψε τον νόμο που μπορεί να τον κάνει ισόβιο πρόεδρο
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν απέκτησε και επισήμως το δικαίωμα να παραμείνει στην εξουσία έως και το 2036, καθώς υπέγραψε τον νόμο που του επιτρέπει να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα για την προεδρία και να εκτίσει δύο...
Ο Πούτιν υπέγραψε τον νόμο που μπορεί να τον κάνει ισόβιο πρόεδρο
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Καταστρέφουμε τους οικοτόπους»
Ο Γιάννης Σελιμάς μιλά για τις ανθρώπινες παρεμβάσεις που υποβαθμίζουν το περιβάλλον και καταπατούν τον νομό σχετικά με τη λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου, τα Ακαρνανικά Όρη και τον Αχελώο.
«Καταστρέφουμε τους οικοτόπους»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας