Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το σπίτι με τα αγάλματα

Τέσσερα πήλινα αγάλματα έδωσαν όνομα και στίγμα στο νεοκλασικό στη οδό Καραολή και Δημητρίου, στο οποίο γεννήθηκε και έζησε τα παιδικά του χρόνια ο κορυφαίος συνθέτης

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΟ BLOG ΤΟΥ 1ου ΕΠΑΛ ΧΑΛΚΙΔΑΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το σπίτι με τα αγάλματα

  • A-
  • A+

Η θάλασσα αποτελεί από μόνη της το μεγαλύτερο «συν» για τα αστικά τοπία, αλλά αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν αφορά τα «τρελά νερά» του Ευρίπου και την ακτογραμμή της πρωτεύουσας της Εύβοιας, όπως περιέγραψε ο Γιάννης Σκαρίμπας, ο οποίος γεννήθηκε στην Αγία Ευθυμία Φωκίδας, αλλά αγάπησε, υιοθέτησε και τραγούδησε τη Χαλκίδα.

Ενα από τα πιο ωραία κομμάτια της παραλίας της είναι ο κολπίσκος της Σουβάλας, που καταλήγει σε μια μικρή χερσόνησο με δύο υπέροχα νεοκλασικά. Το ένα είναι το «Κόκκινο σπίτι», που έχει εξελιχθεί σε τοπόσημο και ακριβώς απέναντι, κυριολεκτικώς στη σκιά του, το «Σπίτι με τα αγάλματα».

Τα δύο αρχοντικά έχουν σχεδόν παράλληλη ιστορική διαδρομή, που ξεκινά στα τέλη του 19ου αιώνα από μια πολεοδομική αυθαιρεσία! Το 1883 ο νομομηχανικός Κωνσταντίνος Φλέγγας αγόρασε μια εκτός σχεδίου έκταση στην πούντα της Αγίας Κλάρας και σε χρόνο ρεκόρ κατασκεύασε το υπέροχο αρχοντικό, το οποίο λόγω του έντονου χρώματος των εξωτερικών του τοίχων κατοχυρώθηκε από την αρχή ως «Κόκκινο σπίτι». Εξι χρόνια αργότερα, έπειτα από πλειστηριασμό, περιήλθε στην ιδιοκτησία του Ιωάννη Μάλλιου.

Ηταν παιδί μιας φτωχής οικογένειας από το χωριό Φύλλα, που βρίσκεται κοντά στη Χαλκίδα, αλλά ασχολήθηκε με το εμπόριο και γρήγορα απέκτησε μεγάλη περιουσία εισάγοντας μπαχαρικά από την Αίγυπτο. Ηταν συνεταίρος με τον αδελφό του Δημήτριο, ο οποίος αγόρασε το απέναντι οικόπεδο που έχει πρόσοψη επί της σημερινής οδού Καραολή και Δημητρίου.

Το 1891 χτίστηκε το «Σπίτι με τα αγάλματα» και, όλως... τυχαίως, δύο χρόνια αργότερα, ολόκληρη η έκταση της χερσονήσου μαζί με τα δύο αρχοντικά, που ήδη είχε περιέλθει στους αδελφούς Μάλλιου, εντάχθηκε στο σχέδιο.

Εχει ενδιαφέρον ότι τη μελέτη για την επέκταση της πόλης στη συγκεκριμένη περιοχή υπέγραφε υπάλληλος του υπουργείου Εσωτερικών, ο οποίος ήταν γαμπρός του κατασκευαστή των δύο αρχοντικών!

Το υπερυψωμένο διώροφο αρχοντικό του Δημητρίου Μάλλιου διαθέτει εντυπωσιακή είσοδο με μαρμάρινα σκαλιά, που οδηγούν σε έναν ανοιχτό αλλά στεγασμένο χώρο, στον οποίο δεσπόζει η κεντρική πόρτα με την περίτεχνη ξύλινη εξώθυρα.

Ακριβώς από πάνω βρίσκεται το μπαλκόνι, που στηρίζεται σε μαρμάρινα φουρούσια στα οποία έχουν σκαλιστεί ανθέμια και άλλα άνθη. Στο εσωτερικό του, κυρίως στους χώρους υποδοχής που αναπτύσσονται γύρω από το χολ του ισογείου, υπάρχουν υπέροχες παραστάσεις.

Η οροφή

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΟ BLOG ΤΟΥ 1ου ΕΠΑΛ ΧΑΛΚΙΔΑΣ

Το σήμα κατατεθέν του αρχοντικού, που εμφανώς αντιγράφει τον Ερνέστο Τσίλερ, είναι τα τέσσερα αγάλματα που βρίσκονται στη μαρμάρινη περίφραξη της οροφής. Τα δύο απεικονίζουν ανδρικές μορφές και τα υπόλοιπα γυναικείες. Ευτυχώς διασώθηκαν και συντηρήθηκαν σωστά κατά τις εργασίες ανακαίνισης που ολοκληρώθηκαν το 1989.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής το κτίριο είχε επιταχθεί από τους Γερμανούς, που το μετέτρεψαν σε τόπο φυλάκισης, βασανιστηρίων και εκτελέσεων αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης.

Η πιο σημαντική, αλλά άγνωστη ακόμη και για τους πολίτες Χαλκίδας, σελίδα της ιστορίας του νεοκλασικού συνδέεται με τον Νίκο Σκαλκώτα, το πιο διάσημο «παιδί» της Χαλκίδας. Ο κορυφαίος συνθέτης της σύγχρονης κλασικής μουσικής γεννήθηκε στις 8 Μαρτίου 1904 σε ένα δωμάτιο του ορόφου, που είχε νοικιάσει η οικογένειά του.

Ο πατέρας του ήταν φλαουτίστας της Φιλαρμονικής Χαλκίδας, γεγονός που τον οδήγησε από νωρίς στον δρόμο της μουσικής και από τα πέντε του χρόνια άρχισε μαθήματα βιολιού.

Η οικογενειακή μετακόμιση στην πρωτεύουσα του επέτρεψε να συνεχίσει τις μουσικές σπουδές του στο Ωδείο Αθηνών, από το οποίο αποφοίτησε το 1918 κερδίζοντας το χρυσό μετάλλιο που του άνοιξε την πόρτα για το Βερολίνο.

Στη γερμανική πρωτεύουσα είχε σπουδαίος δασκάλους διεθνούς βεληνεκούς, ανάμεσά τους τον Κουρτ Βάιλ, συνεργάτη του Μπέρτολτ Μπρεχτ, και τον Αρνολντ Σένμπεργκ, τον αποκαλούμενο «πάπα της πρωτοπορίας». Εκτός από τις μουσικές σπουδές, είχε την ευκαιρία να γνωρίσει τις δημοκρατικές αρχές και ήταν αυτές που τον οδήγησαν να εγκαταλείψει τη Γερμανία το 1933, όπου ήδη κυριαρχούσαν οι δυνάμεις του φασισμού.

Στην Αθήνα ο Νίκος Σκαλκώτας δεν βρήκε καλύτερο κλίμα, αφού η λεγόμενη «εθνική σχολή» και οι βασικοί εκφραστές της χαρακτήριζαν... ακαταλαβίστικο το πλούσιο έργο του νεαρού και νεωτεριστή συνθέτη, αμφισβητώντας ακόμη και το ταλέντο του στο βιολί! Εδινε με αξιοπρέπεια της μάχη της επιβίωσης και παράλληλα έως το 1945 συνέθεσε περίπου 100 έργα, που προστέθηκαν στα 70 της «γερμανικής» περιόδου.

Το 1946 παντρεύτηκε την πιανίστρια Μαρία Παγκαλή, με την οποία απέκτησαν δύο γιους, από τους οποίους ο ένας γεννήθηκε δύο ημέρες μετά από τον πρόωρο θάνατο του κορυφαίου συνθέτη.

Εφυγε στις 20 Σεπτεμβρίου 1949, χωρίς να προλάβει να ζήσει την από σκηνής παρουσίαση κάποιου από τις σπουδαίες δημιουργίες του. Εργα, όπως οι «36 ελληνικοί χοροί» και το λαϊκό μπαλέτο «Η θάλασσα», που έχουν ενταχθεί στο ρεπερτόριο μεγάλων μουσικών συνόλων σε όλο τον κόσμο, ακούστηκαν πρώτη φορά το 1954.

1. Κληροδότημα

Στη δεκαετία του 1980 τα δύο αρχοντικά «αδελφοποιήθηκαν» και πάλι, καθώς οι κληρονόμοι της οικογένειας Μάλλιου, που πέθαναν χωρίς να αποκτήσουν δικά τους παιδιά, τα κληροδότησαν στον Δήμο Χαλκιδέων για να στεγάσουν κοινωφελείς χρήσεις. Στο «Σπίτι με τα αγάλματα» λειτουργεί το τοπικό παράρτημα του Λυκείου Ελληνίδων.

2. Κλασικός

Ο Νίκος Σκαλκώτας συγκαταλέγεται ανάμεσα στους σημαντικότερους συνθέτες του 20ού αιώνα, με διεθνή αναγνώριση. Τα πιο γνωστά έργα του «παντρεύουν» τους σύνθετους ήχους με ακούσματα της δημοτικής παράδοσης, που είχε γνωρίσει από τη γιαγιά του.

Ο σπουδαίος μουσικολόγος Χανς Κέλερ, σε ένα κείμενό του για τους κορυφαίους δημιουργούς, τον περιλαμβάνει στα τέσσερα «Σ» της κλασικής δημιουργίας, μαζί με τους Στραβίνσκι, Σοστακόβιτς και Σένμπεργκ! Στην Ελλάδα έγινε γνωστός χάρη στην «Εταιρεία Φίλων Σκαλκώτα», που ίδρυσαν γνώστες του σπουδαίου έργου του, ανάμεσά τους ο μουσικολόγος Γ. Γ. Παπαϊωάννου.

3. Στην Αθήνα

Η σύντομη διαδρομή του Νίκου Σκαλκώτα στην πρωτεύουσα προσδιορίζεται από τρία σπίτια, όλα σε τυπικές αθηναϊκές συνοικίες της Αθήνας. Δύο από αυτά βρίσκονται στο Μεταξουργείο, στις οδούς Θερμοπυλών και Ιάσονος, ενώ η τρίτη στην Καλλιδρομίου στα Εξάρχεια.

Εως σήμερα, ακόμη και μετά την ανακήρυξη του 2019 σε «Ετος Σκαλκώτα», δεν τοποθετήθηκε κάποια επιγραφή στα ταπεινά σπίτια όπου έζησε ο συνθέτης, όπως έσπευσε από χρόνια να κάνει η δημοτική αρχή στο Βερολίνο. Στα θετικά περιλαμβάνονται η μεταβίβαση του πλούσιου αρχείου του συνθέτη στο Μέγαρο Μουσικής.

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Γηροκομείο Αθηνών
Το Γηροκομείο είναι γνωστό τοπόσημο της πρωτεύουσας, αλλά παραμένει άγνωστη η πορεία του ιδρύματος το οποίο διαχειρίζεται την πέτρινη «πολιτεία» που αναπτύσσεται πίσω από τα κάγκελα.
Γηροκομείο Αθηνών
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το κόσμημα του οικισμού
Τα ιστορικά κτίσματα, που μαζί με τα σοκάκια έχουν κατατάξει τη Μήθυμνα στους πιο ενδιαφέροντες παραδοσιακούς οικισμούς της Ελλάδας, είναι κατασκευασμένα από τοπική πέτρα και ξύλα που αφθονούν στη γύρω περιοχή.
Το κόσμημα του οικισμού
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Στο αρχοντικό που «έκλεψε» ο Τσαρούχης
Η Επαυλη Μεταξά συγκαταλέγεται στα πιο κομψά αρχοντικά του Πειραιά και άνοιξε τα σαλόνια του το καλοκαίρι του 1899. Συνδέθηκε με τον Γιάννη Τσαρούχη, ο οποίος γεννήθηκε στο απέναντι σπίτι αλλά πέρασε μεγάλο...
Στο αρχοντικό που «έκλεψε» ο Τσαρούχης
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Με σήμα το τριπλό βιτρό
Οι διερχόμενοι από την οδό Αμερικής έχουν την χαρά να απολαύσουν την εξωτερική όψη του εξαιρετικής αρχιτεκτονικής ομορφιάς ανακαινισμένου ιστορικού κτιρίου με το τριπλό βιτρό του και ιδιοκτήτη το ΕΒΕΑ
Με σήμα το τριπλό βιτρό
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Η ευχάριστη παραφωνία
Το εντυπωσιακών διαστάσεων Μέγαρο ΝΑΤ, που ξεχωρίζει στη ζώνη του λιμανιού του Πειραιά, συνδέεται με μια πολεοδομική... αμαρτία: ανεγέρθηκε στη δεκαετία του 1930 σε μία από τις πιο σημαντικές πλατείες που...
Η ευχάριστη παραφωνία
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το σπίτι με τις Καρυάτιδες
Το ζωγράφισε ο Γιάννης Τσαρούχης και το χρησιμοποίησε ως σκηνικό στις «Εκκλησιάζουσες» που είχε ανεβάσει στη δεκαετία του 1960 το Θέατρο Τέχνης. Το απαθανάτισαν σπουδαίοι φωτογράφοι και δεν είναι τυχαίο ότι το...
Το σπίτι με τις Καρυάτιδες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας