Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Ιστορία «γράφεται» με τις αισθήσεις

Σκηνή από την πρόβα

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Ιστορία «γράφεται» με τις αισθήσεις

  • A-
  • A+

Αν η Ιστορία μπορεί να «μουχλιάσει» μέσα σ' ένα βιβλίο, η ζώσα Ιστορία πάντα βρίσκει τρόπους να «ξαναζήσει». Αυτή τη φορά, ξαναζωντανεύει μπροστά στα μάτια μας, μέσα από τρεις βασικές αισθήσεις: την ακοή, τη γεύση και την όσφρηση!

Ολα ξεκίνησαν όταν, λίγο πριν από την ολοκληρωτική καταστροφή της Σμύρνης, ένας τραγουδιστής, που γράφει και τραγούδια, προσπαθεί να περισώσει κάποια από τη μουσική της εποχής, κρύβοντας τις παρτιτούρες σε μια γυάλα, με σκοπό να τη ρίξει στο πηγάδι του σπιτιού. Η γυναίκα του, η οποία δεν πιστεύει πως θα γενικευτούν οι αναταραχές, προσπαθεί να τον αποτρέψει. Εκείνος, όμως, περιγράφοντας τις σκηνές που είδε στο λιμάνι νωρίτερα, την παρακαλεί να μαζέψει τα απαραίτητα και μαζί με την κόρη τους να εγκαταλείψουν το συντομότερο το σπίτι τους και τη Σμύρνη...

Εναν αιώνα αργότερα, το υλικό αυτό το βρίσκει ο νεότερος της οικογένειας, δισέγγονος εκείνου του παλιού Σμυρνιού, μέσα σε μια παλιά βαλίτσα μαζί με ένα χειρόγραφο βιβλίο της γιαγιάς του και αποφασίζει να «επαναφέρει» μουσικά στη ζωή εκείνες τις μελωδίες. Μέσα από συνταγές και νότες, αναδεικνύονται οι τραγικές ώρες πριν από την καταστροφή αλλά και η αίγλη μιας εποχής που καταστράφηκε ολοσχερώς από ανθρώπινο χέρι.

Αυτή είναι η ιστορία που εμπνεύστηκε η δημοσιογράφος Βασιλεία Ζερβού (ποιος να ξέρει, άραγε, πόση αλήθεια να κρύβει πραγματικά μέσα της;), την έκανε κείμενο η Τάνια Χαροκόπου, την επένδυσε μουσικά ο σπουδαίος και νεότατος Νίκος Ξύδης και τη σκηνοθέτησε ως μουσική παράσταση ο Δημήτρης Μαλισσόβας. Οσο για τους πρωταγωνιστές, αυτοί είναι δεκάδες, με βασικά (βαριά) ονόματα του χώρου δύο μοναδικές κυρίες: τη Λήδα Πρωτοψάλτη και την Ελένη Βιτάλη.

Πρόκειται για το μουσικό έργο «Ανάμνηση Σμύρνης», που θα παιχτεί για μία και μόνη φορά, αύριο Κυριακή 1 Σεπτεμβρίου, στις 21.00 στο Ηρώδειο. Η παράσταση έχει και κοινωφελή σκοπό, καθώς όλα τα έσοδα θα διατεθούν για την αγορά ψηφιακού υπερηχογράφου, που θα τοποθετηθεί στο Κοινωνικό Ιατρείο του Δήμου Γλυφάδας, ώστε να γίνονται δωρεάν εξετάσεις σε γυναίκες με οικονομικές δυσκολίες. Η παράσταση τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας.

Το εγχείρημα δεν είναι διόλου εύκολο. Δεκάδες τραγουδιστές, μουσικοί, χορευτές και ηθοποιοί επί σκηνής θα προσπαθήσουν να «αναδημιουργήσουν», κυρίως μέσω της μουσικής, όλη την ατμόσφαιρα της Σμύρνης, λίγο πριν από την καταστροφή. Φυσικά, δεν είναι η πρώτη φορά που ο Δημήτρης Μαλισσόβας αναλαμβάνει κάτι δύσκολο.

Από τους πρώτους που ξεκίνησε και πάλι το μουσικό θέατρο, έχει στο ενεργητικό του ήδη μεγάλες επιτυχίες: άρχισε το μουσικό θέατρο με την παράσταση «Πιαφ» με τη Μίλλη Καραλή και τον συνθέτη Νίκο Λαβράνο, που δυστυχώς έφυγε πρόσφατα από κοντά μας. Είχε γίνει χαμός μ' εκείνη την παράσταση, που ξεκίνησε για 10 βραδιές στο «Αγγέλων Βήμα» και τελικά συνεχίστηκε για τρία χρόνια (πήγε Θεσσαλονίκη και τελείωσε την πορεία της στο τότε Θέατρο Μπάντμιντον). Μετά απ' αυτό, όλες οι προτάσεις που του γίνονταν ήταν μουσικές.

Σκηνοθέτησε πολλές βιογραφίες (Σακελλάριο, Σουγιούλ) αλλά και μιούζικαλ («Εβίτα», «Hair», «Grease», «Cats»).

Με τη ματιά του σκηνοθέτη

«Η αλήθεια είναι πως δεν με “κατηγοριοποίησαν” σε κάτι εύκολο» μας εξηγεί ο ίδιος ο σκηνοθέτης. «Το μουσικό θέατρο/μιούζικαλ δεν είναι καθόλου εύκολο ούτε και οικείο στους Ελληνες. Ευτυχώς πλέον υπάρχουν σχολές με ειδικά μαθήματα πάνω στο μιούζικαλ (όπου διδάσκω και εγώ) και έχουν βγει εξαιρετικά ταλέντα. Νέα παιδιά με μουσικές γνώσεις, με υπέροχες, σωστές φωνές, γνώσεις χορού και κινησιολογίας και φυσικά υποκριτικής. Οπότε μπορείς πιο εύκολα να δουλέψεις ένα καλό μιούζικαλ πλέον, γιατί στο μουσικό θέατρο απαιτείται να έχεις κόσμο επί σκηνής, ακριβώς για να μπορέσεις να καλύψεις το απαιτούμενο μουσικό φάσμα της κάθε παράστασης. Δεν γίνεται με 5 ή 10 άτομα μόνο».

«Επέλεξα να ασχοληθώ με τη συγκεκριμένη παράσταση κυρίως λόγω του θέματος» συνεχίζει. «Στην Ελλάδα, θεατρικά έχουμε συνδέσει τη Σμύρνη με τις παραστάσεις της Μιμής Ντενίση, που έχει κάνει τεράστια έρευνα γύρω από το θέμα και έχει ασχοληθεί σε βάθος. Αυτή η παράσταση είναι λίγο διαφορετική. Υπό την έννοια ότι στέκεται περισσότερο στην παράδοση και κυρίως στη μουσική παράδοση.

»Αυτό που με γοήτευσε είναι πως μέσα από το κείμενο της Τάνιας Χαροκόπου αναδεικνύονται τρεις αισθήσεις: η γεύση, η όσφρηση και η ακοή. Και μέσα από αυτές τις αισθήσεις, αναπαριστάται μία ολόκληρη εποχή και στιγμές πολύ ευαίσθητες όχι μόνο για τον Ελληνισμό αλλά για τον κόσμο όλο. Ο ήρωάς μας, ο Γεράσιμος (Τάσος Χαλκιάς) επιλέγει, λίγο πριν φύγει απ' τη Σμύρνη εξαιτίας της καταστροφής που ψυχανεμίζεται ότι πλησιάζει, να σώσει ό,τι εκείνος θεωρεί πολύτιμο. Και αυτό δεν είναι ούτε λίρες, ούτε κοσμήματα... Είναι οι παρτιτούρες του! Αυτές τις κρύβει μέσα σε ένα κιουλουχτάνι, όπως έλεγαν εκεί μία μακρόστενη γυάλα σαν φιάλη. Εκεί κρύβει η γυναίκα του και κάποιες από τις συνταγές της. Ετσι έχουμε τις αισθήσεις που σου είπα... Τι πιο γοητευτικό, τι πιο ακέραιο, τι πιο ζωντανό και πιο ιστορικά πολύτιμο, αν θες, από το να “διαβιβάσεις” την ιστορία σου, εν προκειμένω την ίδια την Ιστορία, στις επόμενες γενιές μέσα από τις αισθήσεις!

»Την ίδια στιγμή, είναι και εξίσου δελεαστικό: Το να “μαθαίνεις” την Ιστορία μέσα από το ίδιο σου το σώμα - ακούγοντάς την, γευόμενός την, μυρίζοντάς την. Εμείς που δεν έχουμε ζήσει εκείνα τα τραγικά γεγονότα, μπορούμε μόνο να διαβάσουμε γι' αυτά. Ωστόσο, μέσα από τις συνταγές και φυσικά μέσω της μουσικής, αναπλάθεται όλη η κοινωνία τού τότε. Μιλάμε για μια πόλη-κόσμημα, τη Σμύρνη, και για μια πολύ πλούσια μουσική παράδοση. Ο στίχος ίσως είναι ο μόνος που μπορεί να σε φέρει πραγματικά στην καρδιά των γεγονότων. Και να σε συγκινήσει ταυτόχρονα».

Οι δυσκολίες, το στοίχημα και η... Βιτάλη!

«Η δυσκολία αυτής της παράστασης, κάτι που επίσης ήταν πρόκληση για μένα, ήταν καθαρά τεχνική» μας λέει ο Δ. Μαλισσόβας. «Ακριβώς γιατί έχουμε επί σκηνής τέσσερις παράλληλες δράσεις ταυτόχρονα. Είναι σαν να υπάρχει μία κρυφή κάμερα στον σκηνικό χώρο της κάθε ομάδας και όλα αυτά εξελίσσονται την ίδια στιγμή. Βλέπουμε, δηλαδή, το 1922 με τους βασικούς μας ήρωες (Τάσος Χαλκιάς, Χριστίνα Αλεξανιάν). Βλέπουμε το 2019, όπου ο δισέγγονος έχει ανακαλύψει τις παρτιτούρες (Κ. Γιαννακόπουλος, Βαλέρια Κουρούπη, Α. Πλασκασοβίτης, Στ. Νικολαΐδης και η ορχήστρα) - εδώ αξίζει να σου πω ότι τα τραγούδια τα αντιμετωπίζουμε ως πρωτότυπα! Εχουμε την τρίτη δράση όπου έχω την τιμή να είναι η Λήδα Πρωτοψάλτη, που ενσαρκώνει τον ρόλο της αφηγήτριας-ποιήτριας, κόρης του ζευγαριού της Σμύρνης (χρονικά τοποθετείται γύρω στο 1985) και που, μεγάλη πια, διηγείται την ιστορία των γονιών της. Και η τέταρτη δράση είναι το τελευταίο μουσικό σύνολο, που είναι άχρονο. Και είναι άχρονο, ακριβώς γιατί εκφράζει την προσφυγιά που ζήσαμε αλλά και που ζούμε ως Ελληνες. Για μένα προσφυγιά είναι η μετακίνηση για λόγους ανάγκης. Και αυτό το ζούμε ακόμα και σήμερα, για πολλούς λόγους. Ακόμη κι αν ένας απ' αυτούς δεν είναι η τουρκική χαντζάρα, αυτό δεν σημαίνει πως δεν είναι ξεριζωμός... Σε αυτό, λοιπόν, το 4ο σύνολο είναι οι Ελένη Βιτάλη, Φιντέ Κιοκσάλ, Πάνος Παταγιάννης.

»Η Φιντέ Κιοκσάλ είναι μία εξαιρετική Τουρκάλα τραγουδίστρια, η οποία μεταφράζει και θεατρικά έργα, καθώς γνωρίζει πολύ καλά ελληνικά. Οι περισσότεροι τη γνωρίσαμε όταν ερμήνευσε το ομώνυμο τραγούδι από τα “Ματωμένα Χώματα” του Κ. Κουτσομύτη, το οποίο ακούγεται και στην παράσταση. Ο Πάνος Παταγιάννης είναι ένα νέο παιδί, με σημαντικές μουσικές σπουδές, που τραγουδάει επαγγελματικά πάνω από 15 χρόνια τώρα. Οσο για την Ελένη Βιτάλη, τι να πρωτοπεί κανείς. Αν κάποιος ξέρει από παιδί τους μουσικούς “δρόμους” της Ανατολής, αυτή είναι μόνο η ίδια. Στην παράσταση είναι κάτι σαν την κορυφαία του Χορού. Υποδύεται μία αχρονική φιγούρα, που ερμηνεύει τραγούδια εκείνης της εποχής, με τον τρόπο που τα έλεγαν τότε -παρότι στην παράσταση ακούγονται και πιο σύγχρονες εκτελέσεις... Είναι ένας κόσμος από μόνος του η Ελένη Βιτάλη. Και αν θέλετε και μία προσωπική κατάθεση, για μένα η συνεργασία μαζί της ήταν κάτι το συγκλονιστικό. Μπήκε μέσα στην ομάδα, σαν μικρό κοριτσάκι που μπήκε σε μια παιδική χαρά, είδε όλα τα παιχνίδια και ξετρελάθηκε και ήταν όλα τα παιχνίδια δικά της (γιατί έτσι είναι!). Αλλά αυτό που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν που κάποια στιγμή τη βλέπω να κάθεται και να παρακολουθεί τα νεότερα παιδιά που τραγουδούσαν στις πρόβες. Δεν έβλεπα ποιον παρατηρούσε, αλλά έβλεπα στο πρόσωπό της ένα χαμόγελο και έναν θαυμασμό γι' αυτά τα παιδιά... Και κείνη την ώρα σκέφτηκα πως μόνο ένας χορτασμένος άνθρωπος μπορεί να κοιτάξει μ' αυτό το βλέμμα.

»Η παράσταση αναδεικνύει και τον μουσικό πλούτο της χώρας. Δυστυχώς, δεν έχουμε σταθεί σ' αυτό με τον τρόπο που πρέπει. Ούτε στη μουσική μας παράδοση (που αρκετοί ακόμη τη θεωρούμε, λανθασμένα, το λιγότερο ξεπερασμένη, αν όχι γραφική) ούτε στον πολιτισμό γενικότερα. Συνήθως πολιτιστικά ως χώρα δρούμε στη λογική “α, καλό κι αυτό -ας το κάνουμε. Α, καλό κι εκείνο...”, χωρίς ποτέ συνήθως να επενδύουμε πραγματικά “σ' αυτό” ή “σ' εκείνο”. Η αλλαγή επέρχεται από μας, αρκεί να καταδειχθεί ως άμεση αναγκαιότητα».

Συντελεστές

Η παράσταση είναι σε κείμενο Τάνιας Χαροκόπου, σκηνοθεσία Δημήτρη Μαλισσόβα, σκηνογραφία-ενδυματολογία Αννας Μαχαιριανάκη, χορογραφίες Θοδωρή Πανά και τις πρωτότυπες συνθέσεις, τις διασκευές παραδοσιακών τραγουδιών καθώς και την επιμέλεια-διεύθυνση ορχήστρας έχει ο Νίκος Ξύδης.

Παίζουν: Λήδα Πρωτοψάλτη, Τάσος Χαλκιάς, Χριστίνα Αλεξανιάν, Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Βαλέρια Κουρούπη, Λευτέρης Ελευθερίου, Σταύρος Νικολαΐδης, Αρης Πλασκασοβίτης, Χρυσάνθη Γεωργαντίδου, Λήδα Αλεξανδρή, Βασίλης Βούνος, Ελίνα Γιαννάκη, Ρεβέκκα Γιαννάκη, Βιβιάννα Γιαννούτσου, Ελένη Γιουφή, Τασούλα Δεληγιάννη, Στέλλα Ευστρατιάδη, Θωμάς Kοτζαμάνης, Τάσος Κοντόγιωργας, Γιώργος Μαντάς, Ελένη Μαφούτση, Ηλίας Μιχαήλ, Ελένη Μπατσούλα, Τζώρτζης Παπαδόπουλος, Μαρία Παπαδοπούλου, Μαργαρίτα Στραβουδάκη, Δημήτρης Φριτζελάς.

Τραγουδούν: Ελένη Βιτάλη, Φιντέ Κιοκσάλ, Πάνος Παταγιάννης.

Ζωντανά επί σκηνής η μπάντα «ΤΖΟΥΜ» (Ρήγας Βοργίας-μπάσο, Νίκος Ξύδης-ηλεκτρική, ακουστική κιθάρα, μπαγλαμά, μπουζούκι και κρουστά, Νατάσα Παυλάτου-κρουστά, Νίκος Σαμαράς-μπουζούκι, τζουρά & τρομπέτα, Δημήτρης Σίντος-πιάνο και λαούτο, Θάνος Τσελεμπής-τύμπανα) και μαζί τους η Εφη Ζαϊτίδου στο κανονάκι, η Χρυσάνθη Τζοβάνη στο ούτι και ο Μάνος Αχαλινωτόπουλος στο κλαρίνο και τα παραδοσιακά πνευστά.


📍 Αύριο Κυριακή, 1/9/2019, στις 21.00, στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (μη δω καμία με τακούνες -απαγορεύεται!). Τιμές εισιτηρίων: Vip 50€, Α' Ζώνη 40 €, Β' Ζώνη 30 €, Γ' Ζώνη 25 €, Ανω Διάζωμα 15 €.
Προπώληση: Στο δίκτυο Viva.gr  και στα ταμεία του Φεστιβάλ Αθηνών. Πληροφορίες: 2121050020, www.entertain.gr

ΝΗΣΙΔΕΣ
Ξεκινάει το μιούζικαλ «CATS»!
Δεν είναι η πρώτη φορά που έρχεται στην Ελλάδα (από θιάσους του εξωτερικού), είναι όμως η πρώτη φορά που θα ανέβει στα ελληνικά, με Ελληνες ηθοποιούς και ελληνική παραγωγή. Δεν το λες και απλό, δεν το λες και...
Ξεκινάει το μιούζικαλ «CATS»!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πώς η μοναδικότητα μπορεί να γίνει τραγικότητα
VAULT: Ενα θέατρο, δύο αληθινές ιστορίες: Η πρώτη ήταν μια περιθωριακή γυναίκα σε ένα προάστιο της Καλιφόρνιας, τέλη του 20ού αιώνα. Ο δεύτερος, ένα παραμορφωμένο παιδί στις φτωχογειτονιές της Βρετανίας, τέλη...
Πώς η μοναδικότητα μπορεί να γίνει τραγικότητα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η μία Σοφία για την άλλη... Σοφία
Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά το πρώτο του ανέβασμα στο Εθνικό Θέατρο, «O ουρανός κατακόκκινος», ο δυνατός μονόλογος της Λούλας Αναγνωστάκη, επανέρχεται στο θεατρικό σανίδι υπό τη σκηνοθετική ματιά της Σοφίας...
Η μία Σοφία για την άλλη... Σοφία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γράμματα στη Νόρα
Η Πηνελόπη Φλουρή και η ομάδα της, Abnormal, κατόρθωσαν κάτι πραγματικά θαυμάσιο. Το ανέβασμα ενός ιδιαίτερου κειμένου, που δεν είναι καν κείμενο: Πρόκειται για το «Γράμματα στη Νόρα», το εμβληματικό έργο του...
Γράμματα στη Νόρα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η παράσταση «Ανα ή Το πανέξυπνο κορίτσι» απαντά...
Είναι η «ελευθερία» μία ακόμη λέξη; Μπορούν οι λέξεις ν' αλλάξουν τον κόσμο ή έστω έναν άνθρωπο; Η παράσταση «Ανα ή Το πανέξυπνο κορίτσι» απαντά με τον πλέον αληθινό και πρωτοποριακό τρόπο.
Η παράσταση «Ανα ή Το πανέξυπνο κορίτσι» απαντά...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Indian Summer Cafe
Το έργο Indian Summer της Λούσι Μορίς, ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Βαροτσάκη στον Πολυχώρο Δημοτικής Κίνησης Ηλίου-πόλις. Ολες οι παραστάσεις ενισχύουν το Δίκτυο Αλληλεγγύης που στηρίζει περίπου 100...
Indian Summer Cafe

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας