Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα ντοκιμαντέρ σε μορφή βιβλίου

Φώτος Λαμπρινός

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα ντοκιμαντέρ σε μορφή βιβλίου

  • A-
  • A+

«Η πόρτα είναι ασφαλείας και χρειάζεται να γυρίσεις το κλειδί τέσσερις φορές για να ανοίξει. Με την πρώτη στροφή ακούω το τηλέφωνο να χτυπάει. Στρίβω στα γρήγορα το κλειδί, κατεβαίνω τα τρία σκαλάκια και αρπάζω το ακουστικό. Το νιώθω. Κάτι κακό έχει συμβεί, ντάλα καλοκαίρι. Η μητέρα μου έχασε τις αισθήσεις της και από το Γηροκομείο την έχουν μεταφέρει στην Πολυκλινική Αθηνών. Φτάνω όσο πιο γρήγορα μπορώ. Το καλό με τον Αύγουστο στην Αθήνα είναι ότι μπορείς να παρκάρεις όπου θέλεις. Τρέχοντας, μπαίνω στο κτίριο. Διάδρομοι, ασανσέρ και πάλι διάδρομοι. Τέλος, ο μακρόστενος θάλαμος, όπου δεν υπάρχει κανείς άλλος. Στο κρεβάτι δεξιά, με ορούς και διάφορα σωληνάκια, η Ευγενία. “Μαμά, ήρθα”. Καμία απάντηση. “Μαμά, εγώ είμαι, ο Φώτος”. Χωρίς να γυρίσει το κεφάλι… ένα ξερό “Το άκουσα”».

Ο Φώτος…, δεν είναι άλλος από τον σπουδαίο σκηνοθέτη Φώτο Λαμπρινό και με αυτήν την παράγραφο αρχίζει το αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ, σε μορφή βιβλίου βέβαια, με τον τίτλο «Παλαμηδίου 10» (εκδ. Καστανιώτη), που κυκλοφόρησε πρόσφατα. Ας θυμηθούμε ξανά κάποια πράγματα γι' αυτόν:

Aριστούχος του Iνστιτούτου Kινηματογραφίας της Mόσχας στο εργαστήρι του Mιχαήλ Pομμ. Εργάστηκε ως σκηνοθέτης στο ραδιόφωνο και στο θέατρο και ως κριτικός κινηματογράφου στις εφημερίδες «Αυγή» και «Δημοκρατική Αλλαγή» (1961-1964).

Ερεύνησε διεξοδικά σε συνεργασία με τους Κώστα Γαβρά, Νίκο Σβορώνο και Δημήτρη Δεσποτίδη τα διεθνή κινηματογραφικά αρχεία Επικαίρων (Newsreels) στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, γεγονός που βοήθησε στη μετέπειτα παραγωγή της σειράς «Πανόραμα του αιώνα» (1982-1987 – για λογαριασμό της ΕΡΤ). Συνέβαλε στην ίδρυση του κινηματογραφικού αρχείου του υπoυργείου Εξωτερικών και συνεργάστηκε ως τεκμηριωτής με το Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο.

Σκηνοθέτησε πολλά ντοκιμαντέρ, μεταξύ των οποίων: «100 ώρες του Μάη» (1963-1964, σε συνεργασία με τον Δήμο Θέο, σχετικά με τη δολοφονία του βουλευτή της Αριστεράς Γρηγόρη Λαμπράκη)· «Επισκεφτείτε την Ελλάδα» (Μόσχα 1970)· «Μουσικό οδοιπορικό με τη Δόμνα Σαμίου» (1976-1977 – για λογαριασμό της ΕΡΤ)· «Ο Πειραιάς του Γιάννη Τσαρούχη» (1980)· «Πανόραμα του αιώνα» (1982-1987, σε συνεργασία με τον Λέοντα Λοΐσιο)· «Σεργκέι Παρατζάνωφ» (1989-1990)· «Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο» (1992)· «Αναζητώντας τη Βερενίκη» (1997-1998)· «Χούντα είναι. Θα περάσει;» (2012-2013).Σκηνοθέτησε επίσης τις μεγάλου μήκους ταινίες: «Αρης Βελουχιώτης – το δίλημμα» (1981), «Δοξόμπους» (1987), «Γλέντι γενεθλίων ή Μια βουβή βαλκανική ιστορία» (1995), «Καπετάν Κεμάλ, ο σύντροφος» (2007), «The Great Utopia» (2017).

Εχει διδάξει Σχέσεις κινηματογράφου και ιστορίας στα Πανεπιστήμια: Κρήτης (Ρέθυμνο 1993-1996), Θεσσαλίας (Βόλος 2000-2002) και Πάντειο (Αθήνα 2003). Χρημάτισε υπεύθυνος του προγράμματος της ΕΡΤ για διεθνείς συμπαραγωγές ντοκιμαντέρ (History Doc) και έχει δημοσιεύσει κείμενα για το ελληνικό και βαλκανικό σινεμά σε εκδόσεις του εξωτερικού (Centre Georges Pompidou, 1995· La Biennale di Venezia, 2000) και του εσωτερικού (Ιστορία του νέου Ελληνισμού, τόμοι 6-10, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1993).

Εχει μεταφράσει Τσέχοφ (εκδ. Καστανιώτη), Αντρέα Καμιλέρι (εκδ. Πατάκη) και πρόσφατα Μαρίνα Τσβετάγεβα (Ικαρος).

Και αυτό είναι ένα πολύ σύντομο βιογραφικό του Φώτου Λαμπρινού, μια και εδώ είμαστε για να μιλήσουμε για το καινούργιο βιβλίο. Πόσο γρήγορα κυλάει η ανάγνωση όταν διαβάζεις έναν έξυπνο συγγραφέα που διηγείται μια συναρπαστική ζωή, αυτή η φράση νομίζω ότι περιγράφει εύστοχα το βιβλίο «Παλαμηδίου 10».

Ο Φ. Λαμπρινός δεν περιγράφει μια Ελλάδα μακρινή, ωστόσο περιγράφει μια Ελλάδα που προσπαθούμε να ξεχάσουμε γιατί άφησε πολλές ανοιχτές πληγές. Εχει μεγάλη σημασία όμως να μην τις κλείνουμε πρόχειρα, όπως όπως. Ενα τέτοιο βιβλίο βοηθάει στο ξεκαθάρισμα της εικόνας εκείνης της τόσο μπερδεμένης και σκληρής εποχής.

Ο πατέρας του, ο Γιώργος Λαμπρινός, ήταν δημοσιογράφος στον «Ριζοσπάστη». Και εκείνος, παλιός εξόριστος της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, είχε πολλές περιπέτειες με το Κόμμα και την καθοδήγησή του. Στα χρόνια του Εμφυλίου ακολούθησε μια διαδρομή από την Αθήνα στο εξωτερικό και από εκεί στα βουνά της Δυτικής Μακεδονίας και της Στερεάς Ελλάδας.

Για χρόνια η οικογένεια και ο γιος του –ο Φώτος Λαμπρινός είναι στέλεχος της Αριστεράς– αγνοούσαν το σκληρό τέλος του. Υστερα από χρόνια ο γιος του μαθαίνει από την τότε κομματική ηγεσία ότι ο πατέρας του αφέθηκε στη «λούφα» (έτσι ονόμαζαν οι αντάρτες τις κρυψώνες τους) μια και δεν μπορούσε να ακολουθήσει λόγω προβλημάτων υγείας τα υπολείμματα του ΔΣΕ (Κλιμάκιο Γενικού Αρχηγείου Νότιας Ελλάδας) στην πορεία τους για τα βουνά της Δυτικής Μακεδονίας (1949). Κανείς δεν γύρισε να τον αναζητήσει. Η τύχη του; Σύλληψη και θάνατος.

Η μητέρα, η Ευγενία, με την οποία ξεκινά το βιβλίο, από το τέλος της προς τη γέννησή του, ήταν δυναμική προσωπικότητα. Εργαζόταν στο ραφείο του Εθνικού Θεάτρου, επέστρεψε από τα ναζιστικά στρατόπεδα για να σταλεί μετά για μια παρατεταμένη θητεία στην εξορία. Η αφήγηση γρήγορη, οι εικόνες εναλλάσσονται στο παρόν του και βουτούν πότε πότε στο παρελθόν του.

Στα 18 του χρόνια ο πρωταγωνιστής του ντοκιμαντέρ αναχωρεί με τρένο για τη Βιέννη. Και η μεγάλη περιπέτεια συνεχίζεται, σε ένα βιβλίο που όλοι ξέρουμε πια από τη δουλειά του. Αλλά πολλά από αυτά που περιγράφονται στο βιβλίο αυτό δεν τα γνωρίζαμε –τουλάχιστον οι νεότεροι–, όχι μόνο για τον Φώτο Λαμπρινό, αλλά και για ένα περιβάλλον καλλιτεχνών και διανοουμένων, όπως ο Γιώργης Λαμπρινός, ο Μίμης Φωτόπουλος, ο Βασίλης Ρώτας, ο Μέμος Μακρής, ο Φοίβος Ανωγειανάκης, και πολλών άλλων ανθρώπων που χωρίς κανένα αντάλλαγμα πρόσφεραν τη ζωή τους για χάρη των ιδεών τους και μόνο. Ανθρωποι που βοήθησαν να «ξεκολλήσει» η Ελλάδα από τον αιματοβαμμένο εμφύλιο και να αναγεννηθεί μέσα από τις τέχνες και τα γράμματα.

Οπωσδήποτε βάλτε το βιβλίο αυτό στη λίστα αυτών που πρόκειται να διαβάσετε σύντομα. Πάμε μια μικρή βόλτα στην Παλαμηδίου 10: «Από αυτή τη “δεύτερη περίοδο” της Παλαμηδίου θυμάμαι αρκετά. Τις μακροχρόνιες απουσίες του πατέρα μου, που δεν ήξερα τότε πώς να τις ερμηνεύσω. Την προσπάθεια της μητέρας μου να φτιάξει κάτι φαγώσιμο. Κι εμένα, που πήγαινα μ' ένα κατσαρολάκι, καβάλα στο τραμ, εκεί στην πλατεία του Κολωνού, στον Αγιο Κωνσταντίνο, για να πάρω συσσίτιο. Ενα νεροζούμι όπου, ενίοτε, κολυμπούσε μια λαχανίδα και δυο-τρία σπυριά που έμοιαζαν με ρύζι…».


 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αθήνα της Αντίστασης στη μεγάλη οθόνη
Από τα συσσίτια της Εθνικής Αλληλεγγύης, τα χωνιά και τα συνθήματα των ΕΠΟΝιτών στις γειτονιές της Αθήνας, στα φρουραρχεία και τις μάχες του ΕΛΑΣ... Το ντοκιμαντέρ «Oι Παρτιζάνοι των Αθηνών» γίνεται έναυσμα να...
Η Αθήνα της Αντίστασης στη μεγάλη οθόνη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μνήμες, άγνωστα οπτικά ντοκουμέντα του νεότερου ελληνισμού
Εργάτης της 7ης τέχνης, ο Νίκος Καβουκίδης είναι θρύλος του ελληνικού κινηματογράφου. Η καινούργια του ταινία, «Μνήμες», αποτυπώνει μέσα από άγνωστα οπτικά ντοκουμέντα μια από τις κρισιμότερες περιόδους του...
Μνήμες, άγνωστα οπτικά ντοκουμέντα του νεότερου ελληνισμού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η θεωρία του δημιουργού
Μία από τις θεωρίες με τη μεγαλύτερη επιρροή στην ιστορία του κινηματογράφου είναι η πεποίθηση ότι ο σκηνοθέτης είναι ο κύριος υπεύθυνος για τη μορφή, το ύφος και τα νοήματα μιας ταινίας.
Η θεωρία του δημιουργού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η λογοτεχνία ακμάζει στη δημιουργική αντιπολίτευση
Ο Γιάννης Μότσιος, ομ. καθ. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και βαθύς γνώστης του ρωσικού πολιτισμού επανέκδωσε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης από τα ρωσικά στα ελληνικά, την «Ανθολογία Ρωσικού...
Η λογοτεχνία ακμάζει στη δημιουργική αντιπολίτευση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ξενάγηση στη βυθισμένη πόλη
Πολλές είναι οι δραστηριότητες στις οποίες θα συμμετάσχουν οι επισκέπτες στο τριήμερο εορτασμού/ εκδηλώσεων για τον αρχαίο βυθισμένο οικισμό Παυλοπέτρι της Λακωνίας, που διοργανώνονται για τέταρτη συνεχή...
Ξενάγηση στη βυθισμένη πόλη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ενας θρύλος στο θέρος
«Ο θρύλος του Εσεξ» της Σάρα Πέρισε, μετάφραση της Νίνας Μπούρη, είναι ένα συναρπαστικό βιβλίο, ένα μυθιστόρημα ιδεών, αν και η ατμόσφαιρά του είναι σταθερά, συνειδητά, σαφώς γοτθική.
Ενας θρύλος στο θέρος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας