Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μαρία και Παναγία
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μαρία και Παναγία

  • A-
  • A+

Το πιο κοινό ελληνικό όνομα απ’ όλα, ανδρικά και γυναικεία, είναι το «Μαρία». Υπολογίζεται, σύμφωνα με μια στατιστική μελέτη, πως στην Ελλάδα των δέκα εκατομμυρίων πολιτών υπάρχουν γύρω στις πεντακόσιες είκοσι χιλιάδες Μαρίες.

Βεβαίως, Μαρία λεγόταν η μητέρα του Ιησού Χριστού, η Παναγία, που πριν από δύο μέρες όλη η Ελλάδα εόρτασε την Κοίμησή της, αλλά πώς ετυμολογείται το όνομα της Υπεραγίας Θεοτόκου;

Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας αναφέρει πως το «Μαρία» προέρχεται από το εβραϊκό Μαριάμ, του οποίου η πιθανή σημασία είναι «πικρή, ανυπότακτη». Ο λεξικογράφος δίνει και μια άλλη πιθανή ετυμολόγηση, ανάγοντας την προέλευση του ονόματος στη αιγυπτιακή ρίζα «mrh», που σημαίνει «δυνατός, εύφορος, γόνιμος». Αυτά με την επίσημη γλωσσολογία.

Από εδώ και πέρα, εάν πιάσουμε την... ιερή ετυμολόγηση έρχεται το χάος: σύμφωνα λοιπόν με κάποιους θεοφόρους πατέρες, αλλά και σύγχρονους ευσεβείς μελετητές της Βίβλου, το όνομα Μαρία σημαίνει «πέλαγος», καθώς σαν θάλασσα η Παναγία δέχτηκε όλους τους ποταμούς των θεϊκών δωρεών... Σημαίνει επίσης και «μύρο της θάλασσας» ή «πριγκίπισσα των υδάτων» ή, εάν δεχτούμε πως το όνομα Μαρία έχει αρχαιοελληνική προέλευση, «Μαρία» είναι η ακτινοβολούσα, αυτή που λάμπει.

Οπως καταλαβαίνετε, εάν από την επιστήμη εξοκείλουμε στην πίστη, τα πάντα αποκτούν το νόημα που εμείς θέλουμε να τους δώσουμε και εάν η ρημάδα η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τις απόψεις μας, τόσο το χειρότερο γι’ αυτήν και όχι βέβαια για τις απόψεις ή τις πεποιθήσεις μας. Αυτό το ξέρει και η κουτσή Μαρία, που λένε, δηλαδή η εσχάτη, η τελευταία απ’ όλες τις γυναίκες.

Αυτή η παροιμία με αυτό που ξέρει ακόμα και η κουτσή Μαρία, σύμφωνα με μια εκδοχή, προέκυψε από τα... άπλυτα ρούχα, όταν ακόμα οι γυναίκες έβαζαν πλύση στις κοινόχρηστες αυλές των παλιών κατοικιών. Τα βρόμικα ρούχα, μεταξύ άλλων, είναι και φορείς πληροφοριών που λένε πολλά για τις συνήθειες, την υγεία, ακόμα και την οικονομική κατάσταση των ιδιοκτητών τους, συνεπώς η μεταφορά των άπλυτων ρούχων, τα οποία θα αναλύονταν και θα σχολιάζονταν από όλες τις κουτσομπόλες γυναίκες, ήταν μεγάλη υπόθεση.

Βέβαια, για να μην ξεχνιόμαστε, όλα αυτά συνέβαιναν εκείνες τις μακρινές και παρωχημένες εποχές, όταν η ελληνική κοινωνία εξελάμβανε τη γυναίκα σαν παιδομηχανή και απλήρωτη υπηρέτρια του άντρα και αφέντη της... Λοιπόν, όταν κατέφθανε ο μπόγος με τα άπλυτα ρούχα, που θα προσέφεραν ατελείωτες ευκαιρίες κριτικής για τους ανθρώπους της γειτονιάς, οι γυναίκες που έσπευδαν πρώτες, οι πιο γρήγορες και αρτιμελείς, μάθαιναν πρώτες τα... μηνύματα που κρύβονταν στα άπλυτα ρούχα.

Μια κουτσή γυναίκα, αναγκαστικά, θα τα μάθαινε τελευταία, καθώς θα αργούσε να φτάσει στα άπλυτα (και στα νέα που εμπεριείχαν), εκτός κι αν αυτά ήταν τόσο συγκλονιστικά, τόσο ευρέως γνωστά, που ακόμα κι η εσχάτη των εσχάτων, η πιο παρακατιανή και περιφρονητέα γυναίκα, θα τα είχε ήδη ακούσει, δηλαδή θα τα ήξερε ακόμα και η ανάπηρη με το πιο συνηθισμένο γυναικείο όνομα, δηλαδή η κουτσή Μαρία...

Οπως είπαμε στην αρχή, η Μαρία, η μητέρα του Ιησού Χριστού, ονομάστηκε Παναγία ή Υπεραγία, δηλαδή, «αγιοτάτη», εφόσον από το σώμα της γεννήθηκε ο Σωτήρας του κόσμου και Υιός του Θεού, σύμφωνα βέβαια με τη χριστιανική παράδοση. Εδώ πρέπει να σημειώσω πως οι ορθόδοξοι, και ιδιαίτερα οι Ελληνες, αγάπησαν πολύ το πρόσωπο της Παναγίας, καθώς αυτή ανταποκρινόταν σε ένα πολύ ισχυρό μητρικό αρχέτυπο. Μπορεί παλιότερα αυτά τα αισθήματα να τα κάλυπτε η Δήμητρα, η Εστία, ή ακόμα και η Ισιδα, αλλά εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια, η Παναγία έγινε η Μάνα όλων.

Ετσι η λαϊκή και ορθόδοξη παράδοση έδωσε στην Παναγία πραγματικά ατελείωτα προσωνύμια, που μαρτυρούν την ευλάβεια και τη φαντασία των πιστών, καθώς και την οικειότητα που ένιωθαν με τη Μητέρα του Θεού. Ορίστε κάποια, τελείως δειγματοληπτικά: Κεχαριτωμένη, Παντάνασσα, Ευαγγελίστρια, Βρεφοκρατούσα, Γλυκοφιλούσα, Θρηνούσα, Ελεούσα, Κυρά, Μεγαλόχαρη, Γοργοεπήκοος, Μαυριώτισσα, Γερόντισσα, Θεοσκέπαστη, Σπηλαιώτισσα, Πλατανιώτισσα, Πορταΐτισσα, Μυρτιδιώτισσα, Φανερωμένη κι ένα σωρό άλλα παράξενα και ασυνήθιστα, όπως Παναγία η Ακαθή, από τον Ακάθιστο Υμνο.

Ομως, η καταγωγή της λέξης «άγιος», από την οποία παράγονται τα επίθετα «πανάγιος» και «υπεράγιος», έχει κι αυτή ενδιαφέρον. «Αγιος» σημαίνει θείος, ιερός, ηθικός, ενάρετος, έντιμος, ανεξίκακος, καλοκάγαθος, αυτός που είναι απαλλαγμένος από ηθικές ή άλλες ατέλειες. Πράγματι, το επίθετο «άγιος» με την πληθώρα των θετικών του συμπαραδηλώσεων, είναι μία από τις αγαπημένες λέξεις του χριστιανισμού και των άλλων θρησκειών.

Η λέξη «άγιος» παράγεται από την ινδοευρωπαϊκή ρίζα «yag», που σημαίνει «τιμώ, ευλαβούμαι», από την οποία προέρχονται και οι ομόρριζες λέξεις «αγνός», αλλά και «άγος», το οποίο δασυνόμενο σημαίνει «άξιο τιμής και σεβασμού».

Αλλωστε η λέξη «άγιος», όπως λέει το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, στην αρχαία ελληνική προσδιόριζε τόπους ή πράγματα που προκαλούν σεβασμό και ευλαβικό φόβο...

ΚΑΡΕ ΚΑΡΕ
Μια εικόνα, 359 λέξεις
Εχει δικαίωμα μια ιστοσελίδα να προπαγανδίζει μια μονοθεϊστική θρησκεία, να δημοσιεύει άρθρα με τίτλους όπως «Γνωρίζετε ότι η Παναγία τα βράδια γυρνά...
Μια εικόνα, 359 λέξεις
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η Δεξιά του Κυρίου»
Στην πραγματικότητα η ελληνική ορθόδοξη Εκκλησία είναι εκκοσμικευμένη. Οι ιερείς δεν καίγονται όπως στην Ιρλανδία όταν οι γυναίκες κάνουν αμβλώσεις. Ούτε αντιδρούν όταν τα ζευγάρια χωρίζουν. Η συζήτηση ξεκινά,...
«Η Δεξιά του Κυρίου»
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Πρόσωπα ανάμεσα στην ανάσταση
Βράδυ Ανάστασης στη μονή της Αγίας Λαύρας. Συσκότιση καθ' όλη τη διάρκεια, πλήρης απουσία βεγγαλικών, ανεκτά φάλτσοι ψάλτες. Ας είμαστε ειλικρινείς. Δεν είναι άσχημα. Με κάποιον τρόπο είναι ήσυχα. Τόσο ώστε να...
Πρόσωπα ανάμεσα στην ανάσταση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η συνωμοσία του Παύλου
Βρισκόμαστε στα μέσα του 1ου μεταχριστιανικού αιώνα. Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας μας, ο Απόστολος Παύλος που παρουσιάζεται ως ο σημαντικότερος κήρυκας των χριστιανών.
Η συνωμοσία του Παύλου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ακροδεξιά τρομοκρατία και το νέο κύμα της βίας
Η διεθνής τρομοκρατία τείνει να εκδηλώνεται με τη μορφή κυμάτων, όπως παρατήρησε ο David Rapoport την επαύριο των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου. Η έναρξη του παρόντος κύματος, στο οποίο κυριαρχεί η...
Ακροδεξιά τρομοκρατία και το νέο κύμα της βίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι ρίζες των φυτών της Βίβλου φτάνουν στο σήμερα
Θεματικούς κήπους μπορεί κανείς να απολαύσει σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Ο πιο κοντινός για τους κατοίκους της Αθήνας αξιόλογος κήπος είναι ο Βοτανικός Κήπος Διομήδους. Εδώ φιλοξενούνται σε ένα κομμάτι γης...
Οι ρίζες των φυτών της Βίβλου φτάνουν στο σήμερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας