Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα παγκόσμιο τραύμα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα παγκόσμιο τραύμα

  • A-
  • A+

Στις 13 Ιουλίου 1945, η Ιαπωνία ζήτησε ειρήνη από τους Συμμάχους. Η επιμονή των ΗΠΑ και Μ. Βρετανίας για άνευ όρων παράδοση της Ιαπωνίας οδήγησε τους Ιάπωνες να αποσύρουν την πρόταση ειρήνης. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Χάρι Τρούμαν, βρισκόταν στο Πότσδαμ όταν έλαβε το τηλεγράφημα του αμερικανικού υπουργείου Αμύνης. «Ο τοκετός ήταν αίσιος».

Στις 16 Ιουλίου 1945 στην έρημο Αλαμογκόρντο, η δοκιμή του πρώτου απόλυτου όπλου είχε γίνει επιτυχώς. Στις 24 Ιουλίου, ο Τρούμαν ανέφερε στον Στάλιν την ύπαρξη του νέου όπλου. «Το πληροφορούμαι με μεγάλη μου χαρά και ελπίζω να το χρησιμοποιήσετε εναντίον της Ιαπωνίας», είχε πει ο Στάλιν. Ωστόσο, δεν κυριαρχούσε η ειρήνη αλλά η καχυποψία στο Πότσδαμ. Ο Ψυχρός Πόλεμος μεταξύ Δυτικών και Σοβιετικών είχε ήδη αρχίσει, πριν καν τελειώσει επίσημα ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος.

Στις 3 Αυγούστου δόθηκε η αμετάκλητη διαταγή για την «Επιχείρηση Ντιμπλς». Στις 5 Αυγούστου απογειώθηκε από το αρχιπέλαγος των Μαριανών το βομβαρδιστικό Β–29, το Enola Gay –από το όνομα της μητέρας του κυβερνήτη του– και στις 6 Αυγούστου 1945 στις οκτώ και δεκαπέντε το πρωί ρίχνει την πρώτη ατομική βόμβα ουρανίου στη Χιροσίμα. «Little Boy», την είχαν βαφτίσει οι Αμερικανοί. «Pikadon» την ονόμασαν οι επιζήσαντες, που σημαίνει ήχος και θόρυβος.

Στις οκτώ και δεκαέξι λεπτά η Χιροσίμα έσβηνε από την επιφάνεια της Γης. «Ενα εκτυφλωτικό φως γέμισε το αεροσκάφος» έγραψε ο κυβερνήτης του Enola Gay, σμήναρχος Πολ Τίμπετς. «Γυρίσαμε και κοιτάξαμε τη Χιροσίμα. Η πόλη ήταν σκεπασμένη από ένα τρομερό σύννεφο… που ανέβαινε σαν μανιτάρι. Κανείς δεν μιλούσε. Αίφνης, όλοι άρχισαν να φωνάζουν. Κοιτάξτε, κοιτάξτε, κοιτάξτε!». Ο Τίμπετς έγραψε στο ημερολόγιό του: «Θεέ μου! Τι κάναμε;»

Επειδή δεν παραδόθηκε αμέσως η Ιαπωνία, τρεις μέρες μετά, στις 9 Αυγούστου 1945, το βομβαρδιστικό Bock’s Car άφησε πάνω από το Ναγκασάκι τον «Fat Man», τη δεύτερη βόμβα πλουτωνίου, στις έντεκα το πρωί. Επανάληψη της Χιροσίμα.

Τι έμεινε από όλα αυτά; Ενα παγκόσμιο τραύμα και οι συνέπειές του. Ο ατομικός πόλεμος ήταν τελείως διαφορετικός από όλους τους προηγούμενους. Τα αποτελέσματά του υπάρχουν μέχρι σήμερα.

Ομως, ποιος βλέπει το «Χιροσίμα αγάπη μου» του Αλέν Ρενέ; Ποιος θυμάται «Τα Λουλούδια της Χιροσίμα» της Εντίτα Μόρις από τις εκδόσεις Θεμέλιο; Ποιος θυμάται «Τα Παιδιά της Χιροσίμα» – μια συλλογή εκθέσεων μαθητών και μαθητριών υπό τη φροντίδα του Ιάπωνα παιδαγωγού Αράτα Οσάντα; Είναι μία ταινία και δύο βιβλία που θα έπρεπε να διδάσκονται σε όλα τα σχολεία του κόσμου.

Οι hibakusha –όσοι επέζησαν των βομβαρδισμών– αφηγήθηκαν στα «Λουλούδια της Χιροσίμα» τη μοίρα τους –μια ζωή καταδικασμένη– κλεισμένοι στην τραγική ανημπόρια· δεν μπορούν να εργαστούν γιατί είναι άρρωστοι από τη ραδιενέργεια και πεθαίνουν.

Ο ποταμός Οτα είναι ο μόνος τάφος γι’ αυτούς που χάθηκαν με την καυτή ανάσα του Pikadon: την ανάσα που έκανε το παρελθόν παρόν και γέννησε μιαν άλλη που όρισε το μέλλον. Γιατί η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι ξαναχτίστηκαν πάνω από τα πτώματα και τα δηλητήρια, με τόνους συγχώρεσης, πιο καθαρτικής από τη λήθη.

Επρεπε να χρησιμοποιηθούν οι βόμβες;

Πάνω από εβδομήντα χρόνια συζητιέται, μεταξύ άλλων, το αν έπρεπε να αναζητηθεί η λύση του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στη σκιά του πυρηνικού μανιταριού. Εδώ, η διεθνής βιβλιογραφία είναι εκρηκτική. Ο Ουμπέρτο Εκο είχε πει ότι η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι αποτελούσαν έναρξη της εποχής της οικουμενικής επικοινωνίας. Οι Δυτικοί έστειλαν ένα μήνυμα στους Σοβιετικούς: «Προσέξτε γιατί θα πάθετε τα ίδια».

Ο Αμερικανός Γκορ Βιντάλ στο ιστορικό μυθιστόρημα «Χρυσή Εποχή» υποστήριξε πρώτον ότι ο πρόεδρος Φ. Ντ. Ρούσβελτ ήταν αυτός που εσκεμμένα προκάλεσε τους Ιάπωνες να επιτεθούν στο Περλ Χάρμπορ προκειμένου να μεταστραφεί η κοινή γνώμη και να συναινέσει στην εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο· δεύτερον ότι ο πρόεδρος Χάρι Τρούμαν είχε πει ψέματα όταν επιχειρηματολογούσε ότι έριξε τις βόμβες επειδή μια εισβολή στην Ιαπωνία θα κόστιζε χιλιάδες ζωές Αμερικανών. Και, τέλος, ότι ήταν μύθος πως οι Σοβιετικοί ξεκίνησαν τον Ψυχρό Πόλεμο υπό την ηγεσία του παρανοϊκού εξουσιομανούς Στάλιν. Παρόμοια επιχειρηματολογία είχε αναπτύξει και ο πολιτικός Πάτρικ Μπιουκάναν στο πολύκροτο βιβλίο του «A Republic, Not an Empire: Reclaiming America’s Destiny» (1999). Ηταν μεγάλη γκάφα –λέει– η συμμετοχή μας στον πόλεμο».

Στην πραγματικότητα η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι υπήρξαν τα φυσικά παραδείγματα οικουμενικής σπουδής πάνω στον τρόμο. Εξαργύρωσαν την εύθραυστη ειρήνη –ή την ισορροπία της φρίκης (για άλλους)– της ψυχροπολεμικής περιόδου κατά την οποία δημιουργήθηκε η αίσθηση (Τζ. Φ. Κένεντι, Ρ. Μακναμάρα κ.ά.) ότι τα πυρηνικά όπλα θα έσωζαν τους λαούς – υπό τον όρο ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν.

Ταυτόχρονα, κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου παγιώθηκαν πολλές από τις σημερινές αδυναμίες της Ευρώπης στα θέματα εξοπλισμών, αμυντικής πολιτικής, ενισχύθηκαν οι φιλοατλαντικές πεποιθήσεις της Μεγάλης Βρετανίας και η αίσθηση της αμερικανικής προστασίας για τις μικρότερες χώρες – γεγονός που έδειχνε από τότε ότι η Ευρώπη δύσκολα θα γινόταν Μεγάλη Δύναμη.

Ετσι, επί δεκαετίες, είχε δημιουργηθεί μέσω αρκετής προπαγάνδας, τυχοδιωκτισμών, εκατέρωθεν απειλών και διεθνών εξαπατήσεων μια κλιμάκωση δογμάτων (από το Flexible Response στο No First Use μέχρι το Arms Control) μέσω των οποίων οι δύο Μεγάλες Δυνάμεις έδειχναν ότι κατείχαν τα μέσα για να καταστρέψουν τον κόσμο.

Ο Γάλλος φιλόσοφος και κορυφαίος αναλυτής της διεθνούς πολιτικής Ραϊμόν Αρόν σε ένα βιβλίο-σταθμό, στο «Πόλεμος και Ειρήνη Μεταξύ των Εθνών» (1961), διαπραγματευόταν σε επίπεδο πολιτικής επιστήμης και πολιτικής κοινωνιολογίας το θέμα του θερμοπυρηνικού πολέμου. Προσπαθούσε, τότε, να δώσει απάντηση στο παράδοξο ερώτημα που ήταν κυρίαρχο: «Πώς είναι δυνατόν να φοβηθεί κάποιος από μια απειλή της οποίας η εκτέλεση είναι αδύνατη; Για πρώτη φορά στην Ιστορία οι άνθρωποι εργάζονταν για κάτι το οποίο δεν ήθελαν να πραγματοποιήσουν. Μετά τα χτυπήματα της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, τα πάντα διεξήγοντο ωσάν η ανθρωπότητα να ήταν αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει μόνον τα όπλα τού χθες συσσωρεύοντας προσεκτικά τα όπλα τού αύριο».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι... εκρηκτικές επιστολές γεννήθηκαν το 1764
Οι επιστολές-βόμβες δεν αποτελούν μια σύγχρονη… ευρεσιτεχνία. Εχουν μακρά ιστορία, που αρχίζει από τον 18ο αιώνα με τη λειτουργία των πρώτων οργανωμένων ταχυδρομείων! Η πρώτη γνωστή καταγραφή επίθεσης με...
Οι... εκρηκτικές επιστολές γεννήθηκαν το 1764
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ερωτεύτηκα το αρχαίο ελληνικό ήθος»
Ο ιστορικός και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Γουόργουικ, Τζέιμς Ντάβιντσον, δηλώνει «ερωτευμένος» με το αρχαίο ελληνικό πνεύμα και όλες του οι μελέτες είναι πάνω σ' αυτό. Η πρόσφατη, που μόλις κυκλοφόρησε...
«Ερωτεύτηκα το αρχαίο ελληνικό ήθος»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Και οι αρχαίοι το... έτσουζαν
Τα αμπελοτόπια και η οινοπαραγωγή στον ελλαδικό χώρο είναι μέρος της Ιστορίας, της κουλτούρας και του πολιτισμού, με την ιστορία του ελληνικού κρασιού να εκτείνεται από τον 7ο π.Χ. αιώνα μέχρι σήμερα.
Και οι αρχαίοι το... έτσουζαν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το άγνωστο κάστρο της Δυτικής Αττικής
Κατηφορίζοντας από το όρος Κιθαιρώνα, τόπο φιλοξενίας των Ερινύων, το αττικό τοπίο σε αιχμαλωτίζει. Προορισμός, το Πόρτο Γερμενό και το αρχαίο κάστρο του. Σε μικρή απόσταση από τον γιαλό, βρίσκεται το Φρούριο...
Το άγνωστο κάστρο της Δυτικής Αττικής
ΑΣΙΑ/ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ
Επιζώντες της Χιροσίμα αφηγούνται τις μαρτυρίες τους στον πάπα
«Κανείς σε αυτόν τον κόσμο δεν μπορεί να φανταστεί ένα τέτοιο σκηνικό κόλασης» είπε η Γιοσίκο Κατζιμότο σήμερα στον ποντίφικα κατά την επίσκεψή του στην Ιαπωνία. «Η Χιροσίμα ήταν ένα κρεματόριο».
Επιζώντες της Χιροσίμα αφηγούνται τις μαρτυρίες τους στον πάπα
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ενα μνημείο υπό κατάρρευση
Κατασκευάστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα και δεν ήταν το πρώτο αλλά το πιο πολυτελές ξενοδοχείο της Αθήνας. Στους πρώτους επώνυμους πελάτες του συγκαταλέγονται ο Οθωνας και, σύμφωνα με ορισμένους αστικούς...
Ενα μνημείο υπό κατάρρευση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας