Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα «λεπιδόπτερα» ανάμεσά μας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα «λεπιδόπτερα» ανάμεσά μας

  • A-
  • A+

«Ξέρω πως υπάρχουν και ψυχές αναχωρήτριες, που διάλεξαν τον μοναχικό δρόμο της ερημιάς και της γαλήνης. Τούτες οι ψυχές είναι κρυμμένες καλά: φωλιάζουν κάτω από βαθιά ριζωμένες πέτρες, πίσω από φλούδες αιωνόβιων δρυών, σε παραλίμνιους βάλτους μέσα σε καλαμιών κυλίνδρους, ξενίζονται με απολιθωμένα όστρακα και απαγκιάζουν σε απόμακρα εικονοστάσια με σβησμένα καντήλια. Ακινητούν στωικά μέσα στο πετρωμένο μέλι τους, σαν τις πεταλούδες στο διάφανο κεχριμπάρι, που παραμένει αζήτητο, ανέγγιχτο κι αδοκίμαστο ίσως για αιώνες…».

Διαβάζω τα «Λεπιδόπτερα», το βιβλίο του Αναστάση Μαδαμόπουλου που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Εναστρον». Είναι πράγματι εξαιρετικό το συναίσθημα να ανακαλύπτεις έναν πεζογράφο, ποιητή, στοχαστή.

Μέσα από τις λίγες σελίδες της κάθε ιστορίας, ή τους στίχους κάποιου ποιήματός του, απολαμβάνεις στο συγκεκριμένο βιβλίο τη φιλοσοφική σκέψη πάνω στην ανθρώπινη ύπαρξη. Λεπιδόπτερα κι εμείς, ευπαθή όντα, γεμάτα μικρότητες αλλά και μεγαλείο, αγωνιζόμαστε να συνεχίσουμε να ζούμε, αν και είμαστε «φυλακισμένοι» μέσα στην ανθρώπινη μορφή μας.

Ο βασικός στόχος του ιδιαίτερου διηγηματογράφου και εικαστικού καλλιτέχνη Α. Μαδαμόπουλου δεν είναι η αλλοτριωμένη κοινωνία, αλλά ο ίδιος ο βολεμένος άνθρωπος, συχνά ο ίδιος ο πρωταγωνιστής που ναι μεν καταδικάζει όσα συμβαίνουν γύρω του, αλλά κατά βάθος αντιλαμβάνεται ότι ο ίδιος γίνεται όλο και πιο αδύναμος για να αντισταθεί στην πτώση. Κι ας του δανείζει πότε πότε τα λεπτά φτερά του ένα λεπιδόπτερο. Εστω και για τη μία και μοναδική μέρα που ζει, καταδικασμένο σε μια αιώνια θνητότητα, σε μια αιώνια αναγέννηση:

«Ναι μας θλίβει το βραχύβιο των λεπιδόπτερων. Ομως φαίνεται πως πεθαίνουν και χάνονται μόνο έξω από ρευστά όρια των μύθων και τα απόρθητα τείχη της Πόλης των Τεχνών. Αρκεί να μην τις ξεχνάμε και να τις καλούμε, όπως συγκλονισμένος ο Pinkerton στο φινάλε της όπερας καλεί τη νεκρή σπαραχτικά: Butterfly, Butterfly, Butterfly… Είμαι βέβαιος πως εμάς θα μας απαντήσει».

Μου άρεσε το σημείωμα στο βιβλίο:

«[...] κάθε μέρα κι ένας στοχασμός, μια παρατήρηση, κάτι το αξιομνημόνευτο, ένας στίχος, μια στροφή για το εφήμερον της υπάρξεως, για μονοήμερες κρουαζιέρες, για τον χρόνο τον αδυσώπητο, τον χαμένο και ποτέ κερδισμένο.

»Κείμενα γραμμένα σε καρτέλες ίδιου μεγέθους αλλά και πάλι διαφορετικού χρώματος, ανά μήνα. Καρτέλες που θα στοιβάζονται η μία πάνω στην άλλη με ημερολογιακή σειρά. Ενταφιασμένα βιώματα, άγχη, ανησυχίες, παραληρήματα, παρηγορητικές διαφυγές, πολύτιμα δώρα της έμπνευσης».

Περιγράφει ακριβώς τις προθέσεις και τις διαθέσεις του συγγραφέα προς τον αναγνώστη. Του κλείνει συνωμοτικά το μάτι για το τι πρόκειται να ακολουθήσει.

Θυμήθηκα επίσης διαβάζοντας το βιβλίο τον Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ και το πάθος του για μια μεγάλη ομάδα πεταλούδων που είναι γνωστές ως Μπλε. Αγαπούσε τις πεταλούδες με το ίδιο πάθος που αγαπούσε τη συγγραφή… «Οι Μπλε του Ναμπόκοφ», μια μελέτη που είχε κυκλοφορήσει πριν από χρόνια έφερε στο φως της δημοσιότητας μια εργασία του διάσημου συγγραφέα της «Λολίτας» για τα λεπιδόπτερα που είχε εκδοθεί το 1945.

Θυμήθηκα επίσης και τα πρωτοποριακά «Λεπιδόπτερα» της Λένας Πλάτωνος: «Αφήνοντας τον ύπερο του παρελθόντος κρίνου, γεια και χαρά εποχή του ανατέλλοντος νετρίνου». Φαίνεται πως κάποια έλξη ιδιαίτερη ασκούν στους ανθρώπους της τέχνης αυτά τα πλάσματα.

Ο συγγραφέας ανοίγει παράθυρα σε πολλά υπαρξιακά ζητήματα που μας απασχολούν σε σχέση με τον θάνατο και τη ζωή, όπως γράφει στη «Δερματοστιξία»:

«Οσο γερνώ νιώθω στενότερη τη σύνδεσή μου με τα λεπιδόπτερα. Εχω χάσει πια το πλεονέκτημα του τάχα μακρού και πολλά υποσχόμενου μέλλοντος και μελαγχολώ στη σκέψη ότι έχει λιγοστέψει ανησυχητικά το υπόλοιπό μου.

»Ισως, μάλιστα, αυτό το ελάχιστο να μην αρκεί ούτε για μια ημερήσια εκδρομούλα και αυτή βέβαια μόνο σε κάμπο ή το πολύ σε καμιά κοντινή παραλία, γιατί τα φτερά μου πια δεν βοηθούν στην παραμικρή αναπήδηση, έτσι όπως έχουν μαδήσει. Κατάντησα λοιπόν μια γερασμένη ανήμπορη πεταλούδα.

»Μόνο που εγώ ξέρω, πάντα ήξερα και θυμόμουν τη θνητότητά μου, καθώς έχω πληγωθεί βαθιά από απανωτές απώλειες. Εχω μάλιστα χαράξει στο κορμί μου από μια μωβ πεταλούδα για κάθε αγαπημένη ψυχή που έχω χάσει…». Να είναι άραγε αυτή η αναφορά ένας μυστικός διάλογος ανάμεσα στον συγγραφέα και τον Χόρχε Λουί Μπόρχες;

Ο Μπόρχες γράφει στο «Εγκώμιο της σκιάς»:

«Τα γερατειά (όπως τ’ αποκαλούν οι άλλοι), μπορεί και να ’ναι ο καιρός της ευτυχίας μας. Το ζώο έχει πια πεθάνει ή πεθαίνει όπου να ’ναι. Απομένει μονάχα ο άνθρωπος κι η ψυχή του. Ζω ανάμεσα σε θαμπές και διάφανες μορφές που ακόμα δεν έχουν γίνει απόλυτο σκοτάδι».

Το σίγουρο είναι πως κάθε μονοήμερη εκδρομή πάνω στα μαγικά φτερά των «Λεπιδόπτερων» του Α. Μαδαμόπουλου θα σας αφήσει μια ιδιαίτερη γεύση καλής λογοτεχνίας.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Θα επιβιώσουμε μόνο αν μεταμορφωθούμε
Συνάντησα τον Ιταλό συγγραφέα Αντόνιο Μορέσκο στο κέντρο της Αθήνας. Πηγαίνοντας στο ραντεβού μας, περνώντας μέσα από την κίνηση των δρόμων και τους...
Θα επιβιώσουμε μόνο αν μεταμορφωθούμε
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Καιρός για νέες ουτοπίες ή για νέες συντριβές!»
Τον Γιάννη Αγγελάκα τον ξέρουμε ως τραγουδιστή, μουσικό και ποιητή. Αυτή τη φορά γράφει ένα «ανατρεπτικό» βιβλίο, πρόζα θα έλεγα, με δύο παράξενους τύπους. Το «Ο Μεγάλος Μαθητής και ο Μικρός Δάσκαλος»...
«Καιρός για νέες ουτοπίες ή για νέες συντριβές!»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι αόρατοι και περαστικοί στις μεγαλουπόλεις μας
Η Τζένι Ερπενμπεκ αφηγείται με τον ιδιαίτερα φιλοσοφικό τρόπο της μια ιστορία για την αποστροφή και την εστίαση του βλέμματος, τον θάνατο και τον πόλεμο, για την αιώνια αναμονή και για ό,τι κρύβεται κάτω από...
Οι αόρατοι και περαστικοί στις μεγαλουπόλεις μας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εδώ Λονδίνο!
Η Ελεάννα Βλαστού με όσα μας εξομολογείται «Στο Λονδίνο», με ζωντανή ημερολογιακή αφήγηση, δεν χαρίζεται στην πόλη, ούτε στους κατοίκους της. Αντιθέτως, μας προετοιμάζει για να τους κατακτήσουμε...
Εδώ Λονδίνο!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τι είναι ποίηση, κυρία Λαϊνά;
Η Μαρία Λαϊνά έχει τον δικό της μοναδικό τρόπο και σαν άριστη ποδηλάτισσα της συγγραφής ισορροπεί μεταξύ της υπέρβασης και της πραγματικότητας. Τα κείμενά της είναι προϊόν μιας σκέψης που «σκάβει» την...
Τι είναι ποίηση, κυρία Λαϊνά;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο άνθρωπος Αίγαγρος
Το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα κρατώντας το «Αίγαγρος» του Διονύση Τεμπονέρα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Θίνες» ήταν ένα απόσπασμα από το σημαντικό ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου «Αίγαγρος».
Ο άνθρωπος Αίγαγρος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας