Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα δέντρα, ισχυρή ασπίδα στην κλιματική αλλαγή!
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα δέντρα, ισχυρή ασπίδα στην κλιματική αλλαγή!

  • A-
  • A+
Ενα τρισεκατομμύριο δέντρα μπορούν να απορροφήσουν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, αν βέβαια φυτευτούν, σύμφωνα με νέα έρευνα. Αυτή είναι η απλούστερη, αποτελεσματικότερη και οικονομικότερη λύση, όπως υποστηρίζουν επιστήμονες σήμερα, για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής. Βέβαια κάποιοι άνθρωποι ακόμη καίνε και αποψιλώνουν τα δάση τους, με τη μεγαλύτερη καταστροφή πρωτογενών δασών να καταγράφεται το 2018.

Οσο τα χρόνια περνούν κι οι επιστήμες αναπτύσσονται, παρατηρούμε ότι πολλοί ερευνητές στρέφονται στην παρατήρηση της λειτουργίας των οικοσυστημάτων της φύσης προκειμένου να βρουν λύσεις στα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου. Και πολλές φορές έλκουν λύσεις και προτάσεις από τη μεγάλη δεξαμενή πλούτου της φύσης.

Αλλη μια επιβεβαίωση αυτής της παρατήρησης είναι η νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, μιας ομάδας επιστημόνων που κατάφεραν να υπολογίσουν τον πραγματικό αριθμό δέντρων που απαιτείται να φυτευτούν, σε παγκόσμια κλίμακα, για να λειτουργήσουν ως μέτρο αναχαίτισης απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

Η πρότασή τους είναι να φυτευτούν γηγενή σε κάθε προτεινόμενο τόπο/χώρα δέντρα, να δημιουργηθούν δάση σε περιοχές με υποβαθμισμένα εδάφη ή σε εδάφη με αραιή βλάστηση, χωρίς να «παρενοχληθούν» οι υφιστάμενες αγροτικές εκτάσεις ή αστικές περιοχές.

Η σκέψη πίσω από αυτή τη λύση είναι απλή και βασίζεται στη γνώση ότι τα δέντρα, καθώς μεγαλώνουν, απορροφούν και αποθηκεύουν διοξείδιο του άνθρακα, οι εκπομπές του οποίου ευθύνονται για την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Η νέα αυτή έρευνα υποστηρίζει ότι αν ο προτεινόμενος σχεδιασμός δενδροφύτευσης εφαρμοστεί σε παγκόσμια κλίμακα, μπορούμε να μιλήσουμε για απορρόφηση των 2/3 όλων των εκπομπών αερίων που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα εξαιτίας των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων.

Συγκεκριμένα στην ανάλυση αναφέρεται ότι θα μπορούσαν να φυτευτούν 1,7 δισ. εκτάρια χέρσας γης με 1,2 τόνους γηγενών δέντρων (για να μη διαταραχθεί το υπάρχον οικοσύστημα από την εισβολή ξενικών ειδών), που θα αφεθούν να αναπτυχθούν μόνα τους, ακολουθώντας τους ρυθμούς της φύσης.

Υπολογίστηκε ότι η έκταση που απαιτείται αντιστοιχεί στο 11% του παγκόσμιου εδάφους, είναι δηλαδή ίση με το άθροισμα των εδαφών των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.

Βέβαια, η πρώτη σκέψη που γεννιέται είναι αν πράγματι υπάρχει αυτή η αχανής, χέρσα γη κι αν αυτός ο σχεδιασμός είναι ρεαλιστικός. Η απάντηση των επιστημόνων είναι ναι και στα δύο ερωτήματα.

Και μάλιστα οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν συμπεριέλαβαν -όπως προαναφέρθηκε- στους υπολογισμούς τους για την απαιτούμενη έκταση δενδροφύτευσης τις ήδη καλλιεργούμενες αγροτικές εκτάσεις και τις αστικές περιοχές. Ομως συμπεριλήφθηκαν οι εκτάσεις που είναι βοσκοτόπια, στα οποία οι ερευνητές επιμένουν ότι η αραιή φύτευση δέντρων θα βοηθήσει στην υγιέστερη ανάπτυξη των ζώων (πρόβατα, βοοειδή) που θα βόσκουν σε αυτά αλλά και στις αποδόσεις και στην ποιότητα γάλακτος/κρέατος.

Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο ETH της Ζυρίχης, Τομ Κράουδερ, που ηγήθηκε της έρευνας, δήλωσε στην εφημερίδα Guardian πως «η φύτευση είναι εφικτή κυριολεκτικά σε όλα τα μέρη του κόσμου και θα είναι αποτελεσματική.

»Αν μιλήσουμε σε επίπεδο δέσμευσης άνθρακα, τότε η ασφαλέστερη επένδυση είναι στις τροπικές χώρες, που μπορούν να έχουν κάλυψη στο 100%, όταν άλλες μπορούν να έχουν πιο αραιή δενδροφύτευση, πράγμα που σημαίνει ότι κατά μέσο όρο η μισή έκταση θα μπορεί να είναι δενδροσκεπής.

»Στα μεγαλύτερα έθνη του κόσμου, σε Ρωσία, Καναδά, Κίνα, ΗΠΑ, Βραζιλία και Αυστραλία, βρίσκονται εν δυνάμει οι περισσότερες για αποκατάσταση περιοχές. Πρωτοβουλίες για αναδασώσεις ήδη υπάρχουν. Μία από αυτές είναι και της “The Bonn Challenge”, που στηρίζεται από 48 έθνη που έχουν θέσει στόχο την αναδάσωση και αποκατάσταση 350 εκατομμυρίων εκταρίων δασικής γης μέχρι το 2030.

»Στην έρευνα όμως αναδείχθηκε μια πραγματικότητα: ότι οι περισσότερες από αυτές τις χώρες δεσμεύτηκαν για την αποκατάσταση λιγότερων από τις μισές εκτάσεις που θα μπορούσαν πραγματικά να φιλοξενήσουν τα καινούργια δάση. Είναι όνειρό μου να δω τη Βραζιλία να ανταποκρίνεται θετικά στην πρόκληση, πιστεύω ότι το αποτέλεσμα θα είναι θεαματικό».

Τα μετρήσιμα μεγέθη που έδωσε λοιπόν η έρευνα δείχνουν ότι τα δύο τρίτα των παγκόσμιων εδαφών (8,7 δισ. εκτάρια) μπορούν να υποστηρίξουν δάση και ότι στα 5,5 δισ. εκτάρια εξ αυτών ήδη υπάρχουν δέντρα.

Από τα 3,2 δισ. εκτάρια χέρσας γης, το 1,5 δισ. είναι αγροτική γη -καλλιέργεια τροφών για ανθρώπινη κατανάλωση-, επομένως απομένει μια έκταση 1,7 δισ. εκταρίων, κυρίως από περιοχές με υποβαθμισμένα εδάφη ή αραιή βλάστηση. Αυτές οι περιοχές στον παγκόσμιο χάρτη μπορούν να υποδεχθούν τα νέα δάση.

Και μιλώντας για εξαίρεση εκτάσεων από τους υπολογισμούς που σχολιάζονται ως μετριοπαθείς από τους ίδιους τους ερευνητές, είναι σημαντική η επισήμανσή τους ότι, στους τρεις τύπους προτεινόμενων προγραμμάτων δενδροφύτευσης, δεν συνυπολογίστηκαν οι εκτάσεις όπου ήδη είναι εγκατεστημένες φυτείες καφέ, κακάο ή μούρων, οι οποίες θα μπορούσαν να συνυπάρξουν με δασικά δέντρα (αυτή είναι η κεντρική ιδέα της αγροδασοπονίας, μιας νέας προσέγγισης για τη χρήση γης και καλλιέργειας τροφών). Επομένως η διαθέσιμη γη για αναδασώσεις, αν προσμετρηθούν και αυτές οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις, είναι σαφώς μεγαλύτερη των 0,9 δισ. εκταρίων όπου βασίστηκαν οι υπολογισμοί.

Ο καθηγητής Τομ Κράουδερ δήλωσε πως «αυτή η ποσοτική αξιολόγηση δεν είναι ακόμη μια λύση στο πρόβλημα της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, είναι σε ανέλπιστο βαθμό η καλύτερη λύση. Πίστευα ότι η λύση της αναδάσωσης, της αποκατάστασης των δασικών οικοσυστημάτων του πλανήτη, μπορεί να μπει στην πρώτη δεκάδα των προτάσεων, αλλά τελικά είναι η μοναδική τέτοιας δυναμικής εμβέλειας λύση».

Σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα της Guardian, ο Κράουδερ τόνισε ότι «οι σημερινοί ρυθμοί εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, που οφείλονται στη χρήση ορυκτών καυσίμων αλλά και στην καταστροφή των δασικών εκτάσεων, πρέπει να μηδενιστούν. Είναι απολύτως αναγκαίο να σταματήσουμε την κλιματική αλλαγή προτού τα φαινόμενα γίνουν ακόμη χειρότερα, καθώς η πρόταση της αναδάσωσης εκτάσεων του πλανήτη προβλέπεται ότι θα πάρει πενήντα με εκατό χρόνια για να αποδώσει στο πλήρες εύρος της, που σημαίνει την «απόσυρση» από την ατμόσφαιρα 200 δισεκαττομμυρίων τόνων άνθρακα.

Στην ερώτηση για το κόστος της υλοποίησης αυτής της μαζικής δενδροφύτευσης, απάντησε πως στα πιο αποτελεσματικά προγράμματα αναδάσωσης το κόστος είναι γύρω στα 30 σεντ του δολαρίου ανά δέντρο, που σημαίνει ότι ένας τόνος δέντρων θα κοστίσει περί τα 300 δισ. δολάρια.

Οι αντιδράσεις της επιστημονικής κοινότητας

Ανεξαρτήτως των λύσεων που έχουν ξεχωρίσει, οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι τώρα πρέπει να απορροφηθεί ο άνθρακας από την ατμόσφαιρα αν θέλουμε να αποφύγουμε τις καταστροφικές συνέπειες της αλλαγής του κλίματος και πολλοί είναι αυτοί που προειδοποιούν ότι οι έξυπνης τεχνολογίας λύσεις δεν μπορούν να δράσουν σε τέτοια μεγάλη κλίμακα όπως απαιτούν οι τωρινές συγκυρίες.

Επομένως, μόνο τυχαία δεν είναι η δήλωση του Ρενέ Κάστρο (βοηθός-γενικός διευθυντής στον οργανισμό FAO των Ηνωμένων Εθνών): «Πλέον έχουμε σαφείς μετρήσεις της απαιτούμενης έκτασης εδάφους που χρειαζόμαστε για να επαναφέρουμε στη ζωή δάση, γνωρίζουμε πού θα μπορούσαν να φυτευτούν και πόσο άνθρακα μπορούν να απορροφήσουν».

Διατυπώθηκε ακόμη η άποψη ότι αν δεν περιοριστούν οι εκτάσεις που καταλαμβάνουν οι κτηνοτροφικές και γαλακτοπαραγωγικές μονάδες -αυτή είναι η καλύτερη διατύπωση, γιατί πολλοί φωνάζουν για παντελή αποχή από την κατανάλωση κρέατος και γάλακτος-, ο σχεδιασμός αυτής της μαζικής δενδροφύτευσης δεν είναι εφικτός.

Επίσης, σημαντική είναι η σύσταση πολλών επιστημόνων να αποφεύγονται οι φυτείες με μονοκαλλιέργειες (π.χ. φοινικόδεντρων), εις βάρος μάλιστα δασικών περιοχών, και να αποδίδεται ο απαιτούμενος σεβασμός στους ντόπιους και ιθαγενείς πληθυσμούς -που οι διεθνείς οργανισμοί τους αναγνωρίζουν πράγματι ως θεματοφύλακες των δασών και των οικοσυστημάτων-, γιατί αυτοί μπορούν με τη γνώση τους και τον αγώνα τους για προστασία των περιοχών τους να εξασφαλίσουν και την επιτυχία του εγχειρήματος, επομένως να επιτευχθεί ο στόχος της μείωσης εκπομπών αερίων, αλλά και η διασφάλιση της βιοποικιλότητας και της άγριας ζωής στη γη τους.

Στόχος, η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων

Η αναβλάστηση/αποκατάσταση 350 εκατομμυρίων εκταρίων μέχρι το 2030 -μια έκταση μεγαλύτερη από την επικράτεια της Ινδίας- είναι ο στόχος που δεσμεύτηκαν τα Ηνωμένα Εθνη ότι θα «κυνηγήσουν», όταν ανακοίνωσαν τον περασμένο Μάρτιο τη Δεκαετία Αποκατάστασης των Οικοσυστημάτων/2021-2030 (Decade of Ecosystem Restoration).

Πολλές χώρες δεσμεύτηκαν να υπηρετήσουν τον στόχο αυτό. Η Ινδία ανακοίνωσε ότι θα φυτέψει δάση σε 13 εκατ. εκτάρια μέχρι το 2020, ενώ οι χώρες της Λατινικής Αμερικής στοχεύουν στην αναβλάστηση 20 εκατ. εκταρίων και οι αφρικανικές, 100 εκατ. εκταρίων και οι στόχοι τους έχουν τέλος χρόνου το 2030. Η Κίνα, που αντιμετωπίζει μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα, δήλωσε τη διάθεσή της να φυτεύει ένα δάσος κάθε χρόνο ίσης έκτασης με την Ιρλανδία.

Και βέβαια δεσμεύονται γιατί τα δέντρα, εκτός από την παραγωγή οξυγόνου και τη μείωση της αέριας ρύπανσης, βοηθούν και στον έλεγχο της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος, επομένως αποφεύγονται οι ακραίες θερμοκρασίες.

Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο είναι απαραίτητη η ύπαρξη και δημιουργία πολλών περιοχών πρασίνου μέσα στις πόλεις (αυτό που λέμε αστικό πράσινο). Η Αγγλία, για παράδειγμα, μέσα στα επόμενα δύο χρόνια προγραμματίζει να φυτέψει στις πόλεις της 130.000 δέντρα, σύμφωνα με έτερο δημοσίευμα του περιοδικού Science.

Υπενθυμίζει δε, και καλώς πράττει, ότι ο στόχος των Η.Ε. το έτος 2014 ήταν η αποψίλωση των δασών να έχει μειωθεί κατά το ήμισυ μέχρι το 2020. Αντ’ αυτού, το 2018, δηλαδή μόλις πριν από έναν χρόνο, καταγράφηκε ρεκόρ καταστροφής των αποθεμάτων δασικής γης, καθώς αποψιλώθηκαν ολοκληρωτικά πρωτογενή δάση έκτασης ίσης με του Βελγίου. Ηταν η τρίτη μεγαλύτερη «σφαγή» που έγινε από το 2001 που ξεκίνησαν οι πρώτες καταγραφές δασικών αποθεμάτων.

Και αναρωτιέμαι: Με όλη τη γνώση που ολοένα αποκτούμε, δεν είναι οφθαλμοφανές ότι δεν μπορεί να υπάρξει, όχι ανάπτυξη, αλλά ο κόσμος, αν καταστρέφουμε τον πυρήνα της ύπαρξης της ζωής;

Αντιπαραθέσεις και αντίθετες γνώμες πάντα θα υπάρχουν. Κανείς δεν είπε ότι το να φυτέψουμε δέντρα και να αποκαταστήσουμε τα δασικά οικοσυστήματα είναι η μόνη λύση αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Το σίγουρο είναι ότι είναι μια πολυεπίδα καλή και αποτελεσματική λύση ανάμεσα σε πολλές ακόμη που έχουν προταθεί ή πρόκειται μελλοντικά να εμπνευστεί η επιστημονική κοινότητα.

Το σύνθημα όμως «κάν' το όπως η Φύση» ή «αφήστε τη Φύση να δώσει λύσεις» αποδεικνύεται συνεχώς ότι έχει χειροπιαστό αντίκρισμα.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Απειλούνται με αφανισμό
Ερευνα, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, προειδοποιεί ότι το 40% των δασών της Αμερικής βρίσκεται σε κίνδυνο αφανισμού εξ αιτίας της εισβολής αλλόχθονων παθογόνων και εντόμων που τα καταστρέφουν ή τρέφονται από τα...
Απειλούνται με αφανισμό
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τι νέα από το μέτωπο της κλιματικής αλλαγής;
Περισσότερα από το 80% των δασικών οικοσυστημάτων της Βόρειας και Νότιας Αμερικής απειλούνται, σύμφωνα με έρευνα της IUCN, που διεξήχθη από διεθνή ομάδα επιστημόνων. Οι περισσότεροι τύποι δασών απειλούνται...
Τι νέα από το μέτωπο της κλιματικής αλλαγής;
ΝΗΣΙΔΕΣ
10 πληροφορίες που πιθανόν να μη γνωρίζουμε για τα δάση
Οταν πίνουμε ένα ποτήρι νερό, όταν γράφουμε σ’ ένα τετράδιο, όταν παίρνουμε ένα φάρμακο, όταν χτίζουμε ένα σπίτι, δεν αναρωτιόμαστε ποτέ για τη σχέση που έχουν όλα αυτά με τα δάση. Κι όμως, δεν θα μπορούσαμε...
10 πληροφορίες που πιθανόν να μη γνωρίζουμε για τα δάση
ΚΟΣΜΟΣ
Η υπερθέρμανση του πλανήτη θα αλλάξει τον ζωτικό ρόλο των τροπικών δασών
Τον κώδωνα του κινδύνου για την ποσότητα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, χτυπάει επιστημονική μελέτη που δημοσιεύει το περιοδικό Science.
Η υπερθέρμανση του πλανήτη θα αλλάξει τον ζωτικό ρόλο των τροπικών δασών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η φύση είναι η θεραπεύτριά μας
Η παραμονή σε φυσικά περιβάλλοντα για συγκεκριμένο χρόνο την εβδομάδα προάγει την υγεία, μειώνει τα επίπεδα του στρες και επιταχύνει τη θεραπεία των ανθρώπων, επισημαίνουν επιστημονικές έρευνες.
Η φύση είναι η θεραπεύτριά μας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Καταναλώνουμε περισσότερο απ’ όσο αντέχει ο πλανήτης
Καθώς η κλιματική κρίση αναγνωρίζεται πλέον ως η πρώτιστη απειλή για την οικονομία, την ευζωία ανθρώπων και οικοσυστημάτων, μια νέα έκθεση της Circle Economy προστέθηκε στη λίστα των μελετών που αποδεικνύουν...
Καταναλώνουμε περισσότερο απ’ όσο αντέχει ο πλανήτης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας