Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα ξεχωριστό συμπόσιο
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα ξεχωριστό συμπόσιο

  • A-
  • A+

«Αν η γλώσσα είναι αστραπή, το νόημα βροντή

Και το Ον πιο νεαρό, καθώς μεγαλώνει,

Από πού έρχεται, άραγε, αυτό το καινούργιο αίσθημα;

Εχει αποθέματα οξυγόνου, είναι ανθεκτικό στη φωτιά;»

(Απόσπασμα από το ποίημα «IF» του Αμερικάνου ποιητή Leonard Schwartz, που μεταφράστηκε στα ελληνικά στο Συμπόσιο Λογοτεχνίας φέτος με τη συμμετοχή του ίδιου του ποιητή)

Οταν με προσκάλεσαν οι διοργανωτές στο 15ο Διεθνές Συμπόσιο Ποίησης στο Σπίτι της Λογοτεχνίας στις Λεύκες τις Πάρου, τη βδομάδα που μας πέρασε, δεν περίμενα πραγματικά ότι θα ζήσω μια τόσο ξεχωριστή εμπειρία. Το μεγαλείο της γλώσσας σε μια άλλη, οικουμενική, διάσταση.

Ποιητές, συγγραφείς, μεταφραστές στην πιο ουσιαστική συνδιαλλαγή απόψεων ύφους στην ποίηση και στη ζωή. Πώς είναι να μεταφράζει μια Κινέζα ποιήτρια έναν Ελληνα ποιητή; Και πώς είναι ένας Αμερικανός ποιητής να μεταφράζει μια Ελληνίδα ποιήτρια;

Ομολογώ ότι η ανεύρεση της σωστής λέξης, της λέξης εκείνης που θα πρέπει να έχει το σωστό βάρος και το σωστό συναίσθημα, ήταν για μένα μια διανοητική εμπειρία με φιλοσοφικές διαστάσεις.

Κουλτούρες, ήθη, έθιμα, πολιτισμοί χωρούν μόνο σε μια λέξη, την κατάλληλη λέξη, που πολλές φορές χρειάζεται μια παράγραφος όλοκληρη για να το εξηγήσει κάποιος σε μια άλλη γλώσσα. Βαλίτσα για τον Αμερικανό σημαίνει Χαβάη και Καλιφόρνια.

Βαλίτσα για τον Ελληνα σημαίνει ξενιτιά. Θα μπορούσα να γράψω πολλά για την εμπειρία μου αυτή, αλλά κανείς δεν πρόκειται να τα περιγράψει καλύτερα από τον άνθρωπο που εδώ και 15 χρόνια δίνει τον καλύτερο εαυτό του με μόνο συμπαραστάτη την ανεξάντλητη αγάπη του για την ποίηση και τη λογοτεχνία, την ποιήτρια Σιαρίτα Κουκά:

«Το Paros Symposium ξεκίνησε το 2004 από τις ποιήτριες Susan Gevirtz, καθηγήτρια στο California College Of The Arts, και Σιαρίτα Κουκά, συντηρήτρια αρχαιοτήτων-ωκεανογράφο, υπάλληλο υπουργείου Πολιτισμού, με σκοπό τη συνάντηση Ελλήνων και αγγλόφωνων ποιητών και την in situ μετάφραση.

Από το 2004 έως και το 2009 και πάλι το 2016 το συμπόσιο φιλοξενήθηκε στο Σπίτι της Λογοτεχνίας του ΕΚΕΜΕΛ στην Πάρο, ενώ το 2010 στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.

Από το 2011 έως και το 2015 φιλοξενήθηκε στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων στην Αθήνα, το 2017 στο Beton7 κέντρο τέχνης και πολιτισμού στην Αθήνα, και το 2018 στα Υστέρνια της Τήνου. Φέτος το 15ο Συμπόσιο επέστρεψε στο Σπίτι της Λογοτεχνίας, στις Λεύκες Πάρου.

Οι συμμετέχοντες ήταν οι: Μαρία Λαïνά, Λία Παπαδάκη, Μαρία Παïβανά, Λίνα Τσουκαλά, Αγγελος Σακκής, Αθανάσιος Φωτιάδης, Παύλος Σταυρόπουλος, Leonard Schwartz, Zhang Er, Clio Li-Schwartz και Σιαρίτα Κουκά. Το συμπόσιο παρακολούθησε ως δημοσιογράφος η Κυριακή Μπεïόγλου.

Η διάρκεια του συμποσίου, όπως έχει οργανωθεί μέχρι τώρα, είναι μία εβδομάδα κάθε καλοκαίρι. Προσκαλούνται ποιητές, μεταφραστές, εκδότες και καθηγητές από την Ελλάδα, την Αμερική και την Αγγλία, κυρίως. Οι λεπτομέρειες για το πρόγραμμα του συμποσίου και τη διοργάνωσή του διαμορφώνονται κατά τη διάρκεια της χρονιάς και ανάλογα με τις δυνατότητες των ποιητών.

Οι ποιητές-μεταφραστές τα πρωινά μεταφράζουν in situ το έργο τους από τα ελληνικά στα αγγλικά και αντίστροφα, ενώ το βράδυ γίνονται αναγνώσεις, δρώμενα, ομιλίες με ελεύθερη είσοδο. Στο φετινό συμπόσιο είχαμε την ευκαιρία να μεταφράσουμε ελληνική και αμερικανική ποίηση στα κινεζικά και αντίστροφα.

Στη διάρκεια των 15 ετών το συμπόσιο απέκτησε δυναμική και αναπάντεχη διασπορά. Είναι δύσκολο να αντιληφθείς, όταν γεννάται μια ιδέα, όταν εκφέρεται η πρώτη λέξη, ποιο θα είναι το σχήμα του έργου και ο αντίκτυπός του, ειδικά όταν πρόκειται για συλλογικό έργο που αντικατοπτρίζει ετερόκλητες αναφορές.

Η ανάδυση ενός νέου τρόπου επικοινωνίας πριν από δεκαπέντε χρόνια μέσα από το διαδίκτυο συντέλεσε στη διάδοση των παραγόμενων έργων ποίησης και μετάφρασης, δημιουργώντας ένα διαδραστικό τρόπο γραφής και ανάγνωσης που ανακαλύπταμε σταδιακά.

Οι συμμετέχοντες ποιητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό ξεπερνούν τους 500 κατά τη διάρκεια αυτών των 15 ετών.

Η συνεργασία με συνδιοργανωτές διεύρυνε διαρκώς τον κύκλο του συμποσίου ως προς τις συμμετοχές των ποιητών, των μεταφραστών και των ακαδημαϊκών, αλλά και τις διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τη γραφή, τη μετάφραση, την ερμηνεία και τους τρόπους στους οποίους η ποίηση μετέχει και κοινωνεί.

Ενδεικτικά, το 2013 η συνεργασία του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του Harvard με το ‘’Paros Symposium’’ προσέφερε επιπλέον στο συμπόσιο την τιμή, την αναγνώριση και την ηθική υποστήριξη που χρειαζόταν για να συνεχίσει.

Το συμπόσιο ξεκίνησε ως μια ιδέα δύο ποιητριών και παραμένει σε αυτό το σχήμα άτυπης ομάδας, χωρίς κάποιο πλαίσιο ακαδημαϊκού ή άλλου επίσημου φορέα. Πραγματοποιείται ετήσια, εθελοντικά από τους διοργανωτές και τους συμμετέχοντες ιδίοις εξόδοις.

Οι δυσχέρειες που προκύπτουν λόγω μη ύπαρξης χρηματοδότησης είναι πολλές και είναι παράδοξο το ότι κατορθώνει να επιβιώνει σε αυτό το σχήμα. Εκτιμώ πως η 15η χρονιά του ‘’Paros Symposium ‘’ θα είναι ορόσημο και πιστεύω ότι θα συνεχίσει την υπερβατική του πορεία, ωστόσο η υποστήριξή του από επίσημους φορείς θα του δώσει ώθηση να συνεχίσει δυναμικά».

Κλείνοντας θα αφήσω έδω ακόμα ένα απόσπασμα από τα ποιήματα που μεταφράστηκαν στα ελληνικά, πολυσήμαντο και ιδιαίτερα στοχαστικό, του Αμερικανού ποιητή Leonard Schwartz:

«Αν η σκέψη του ανθρώπου είναι ένα μυστηριακό έδαφος

Ανάμεσα στην απόκρυψη και την αποκάλυψη

Αν η προσωπική οπτική

Ταυτόχρονα ταυτοποιεί και παγιδεύει

Οπως ακριβώς ένα κοφτερό μαχαίρι μπαίνει

Στις φλύαρες καλές προθέσεις

Φαντάσου καθέναν από εμάς, τη δική του ζώνη ώρας,

Τέτοια ώστε την ώρα που φτάνει τον άλλον ο ένας

ο πρώτος έχει ήδη jet-lag. Φαντάσου, επίσης,

ο ένας να κάνει το καλύτερό του έργο κουρασμένος.

Τι γίνεται με αυτό το καινούργιο αίσθημα

Κλίνει από την αύρα στο τράνταγμα;

Η εμπειρία τελικά φαίνεται να έρχεται από μακριά,

Οπως η αραιή βροντή του κεραυνού

Μπορεί να γίνει απαραίτητο για μας να μαζέψουμε

Καυσόξυλα που να επαρκούν για μια ολόκληρη γενιά».

(Μτφρ. Παύλος Σταυρόπουλος, Λίνα Τσουκαλά, Κυριακή Μπεϊόγλου, Θανάσης Φωτιάδης, μαζί με τον ποιητή)


 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οδυσσέας, ο ήρωας της καρτερίας
Στο καρνάγιο, στην πόλη της Καβάλας το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Φιλίππων παρουσίασε την παράσταση «Οδυσσέας, ο ήρωας της καρτερίας», με έναν συγκλονιστικό Αρη Λεμπεσόπουλο.
Οδυσσέας, ο ήρωας της καρτερίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η ποίηση με δίδαξε να εμπιστεύομαι τον κόσμο»
Ο Σλοβένος ποιητής και πεζογράφος Αλές Στέγκερ φιλοξενείται στο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών μαζί με άλλους ποιητές της γενιάς του, που αποτελούν όλοι μέλη μιας αφανούς ποιητικής Διεθνούς που αξίζει να...
«Η ποίηση με δίδαξε να εμπιστεύομαι τον κόσμο»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σπάω πλάκα
Η ελληνική γλώσσα έχει ένα θαυμαστό πλούτο λέξεων και εκφράσεων που σχετίζονται με τη διασκέδαση, είτε εις βάρος κάποιου άλλου, είτε όχι. Οπως η έκφραση «σπάω πλάκα», που καλύπτει και τις δύο έννοιες.
Σπάω πλάκα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τι είναι ποίηση, κυρία Λαϊνά;
Η Μαρία Λαϊνά έχει τον δικό της μοναδικό τρόπο και σαν άριστη ποδηλάτισσα της συγγραφής ισορροπεί μεταξύ της υπέρβασης και της πραγματικότητας. Τα κείμενά της είναι προϊόν μιας σκέψης που «σκάβει» την...
Τι είναι ποίηση, κυρία Λαϊνά;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο άνθρωπος Αίγαγρος
Το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα κρατώντας το «Αίγαγρος» του Διονύση Τεμπονέρα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Θίνες» ήταν ένα απόσπασμα από το σημαντικό ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου «Αίγαγρος».
Ο άνθρωπος Αίγαγρος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ποίηση σε μικρόψυχους καιρούς
Αν ισχύει αυτό που κάποτε είχε πει ο Οδυσσέας Ελύτης πως η ποίηση είναι μια πηγή αθωότητας γεμάτη από επαναστατικές δυνάμεις, τότε βιβλία σαν αυτό του Στρατή Πασχάλη «Ποίηση σε μικρόψυχους καιρούς» είναι μια...
Ποίηση σε μικρόψυχους καιρούς

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας