Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μπορεί στην Ελλάδα να γίνει κάτι;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μπορεί στην Ελλάδα να γίνει κάτι;

  • A-
  • A+

Οι σκέψεις του, οι αναφορές, ο προσωπικός τόνος, τα επιχειρήματά του, ο πραγματισμός και οι δόσεις αξιών και ανθρωπιάς που στηρίζουν τη θεωρία του και την πράξη του –πράγματα που προσιδιάζουν στην Αριστερά– συνθέτουν ένα πλούσιο ταμείο.

Τι συμβαίνει όταν, ύστερα από σαράντα χρόνια στο Λονδίνο και το πανεπιστήμιο, επιστρέφει κάποιος στην Ελλάδα και μπαίνει στην πολιτική; Προφανώς, η περίπτωση του Κώστα Δουζίνα δεν είναι μια απλή, ώριμη αντιστροφή του brain drain, αλλά μία από τις καλύτερες μεταγραφές και διευρύνσεις που έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ στην περίοδο της ανόδου του. Αυτή ακριβώς την πορεία περιγράφει στο βιβλίο του «Από την έδρα στα έδρανα» ‒κάτι σαν πολιτικό ημερολόγιο–, που –θα το πω εκ των προτέρων‒ δείχνει ότι η πολιτική έχει ανθρωπιά, δεν είναι απόκοσμη αλλά με τον κόσμο, δεν είναι τεχνοκρατική ούτε ντεκαφεϊνέ ούτε μόνο ροκ. Εχει τις πυκνώσεις της.

Η ύλη του αρθρώνεται σε τέσσερις ενότητες. Οι θεματικές τους: τα «Εργα και ημέρες μιας αριστερής κυβέρνησης», το «Δίκαιο, σύνταγμα, φιλοσοφία» για τον ρόλο των δικαστών και του δικαίου, η «Παρακμή και έμμονη κρίση στην Ευρώπη». Το βιβλίο «κλείνει» με τη διερώτηση «Ποιος είναι ο άνθρωπος;» όπου, απ’ τη θέση της κριτικής νομικής επιστήμης την οποία και θεραπεύει, ο συγγραφέας μιλάει για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σ’ όλο το βιβλίο, η χρήση των εργαλείων του κριτικού αναστοχασμού και η σκευή της κοινωνικής επιστήμης για την ερμηνεία των προβλημάτων της εποχής και της Αριστεράς είναι εμφανείς∙ όπως και η προσπάθεια να συνδυαστεί το βιωματικό, το θεωρητικό και το πολιτικό σ’ ένα μέτρο αισιοδοξίας με κυρίαρχη τη μέριμνα για αναβάθμιση της γραφής και του δημοσίου διαλόγου.

Είχα πρωτοπροσεγγίσει τη σκέψη του Δουζίνα το 2006, σ’ ένα παλαιότερο βιβλίο του που πραγματευόταν «Το τέλος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» (εκδ. Παπαζήσης, 2006). Για τον καθηγητή του Birkbeck College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, η πολιτική φιλοσοφία έδειχνε να έχει εγκαταλείψει τις παραδόσεις της, δηλαδή την κλασική τέχνη της διερεύνησης της δίκαιης κοινωνίας, και να ξεπέφτει σε συμπεριφοριστική πολιτική επιστήμη και δογματική φιλοσοφία των δικαιωμάτων. Η επίσημη σκέψη και δράση για το πεδίο των δικαιωμάτων έδειχνε να έχει αφεθεί στα χέρια διθυραμβολόγων αρθρογράφων, αυτάρεσκων διπλωματών, Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και χορτάτων διεθνολόγων σε Νέα Υόρκη, Χάγη, Γενεύη, Βρυξέλλες, Στρασβούργο κ.α., των οποίων η εμπειρία όσον αφορά τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων περιοριζόταν στο ότι κάποιος κάποτε τους είχε σερβίρει μπουκάλι με ξινισμένο κρασί.

Αργότερα, τα πρώτα χρόνια της κρίσης, ο Κώστας Δουζίνας παρουσιαζόταν όλο και πιο συχνά στις σελίδες του «Guardian», του «Open Democracy» και σ’ άλλες εφημερίδες ως ένας από τους λίγους Ελληνες πανεπιστημιακούς του εξωτερικού που έγραφαν και ενημέρωναν το αγγλόφωνο κοινό για τα όσα πραγματικά συνέβαιναν στην Ελλάδα –όταν τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό οι περισσότεροι παρουσίαζαν μια παραμορφωμένη εικόνα για τη χώρα και τους Ελληνες.

Στη συνέχεια, ήρθε το βιβλίο του «Αντίσταση και φιλοσοφία στην κρίση» (εκδ. Αλεξάνδρεια, 2011). Στη φάση της έκτακτης ανάγκης, ο Δουζίνας ένιωσε την ανάγκη αφήγησης των πτυχών της κρίσης, την ανάγκη υπεράσπισης του «κοινού» με τη σημασία του res publica ως συλλογικού πόρου απαραίτητου για τη ζωή. Προέταξε –όπως κάνει και εδώ τώρα‒ την ηθική και πολιτική ευθύνη για την προστασία του πλούτου της φυσικής και συμβολικής ζωής. Είχε ξεσπλαχνίσει λιγάκι την «κρίση ως θέαμα» που μας έκανε να δραπετεύουμε από την πραγματική κρίση, με φανταστικά σενάρια συνωμοσίας ή σωτηρίας και συμβολοποιημένες εικόνες (spreads, hedge funds, Μέρκελ, Σόιμπλε, ΔΝΤ, Ε.Ε. κ.λπ.). Είχε δείξει ότι δεν έφταιγαν μόνον το χύμα κράτος και οι πολίτες που αντιστέκονταν υπερασπιζόμενοι τον συβαριτισμό και την τεμπελιά τους, αλλά και οι εικονικές σωτηρίες με τα εμπροσθοβαρή, πιο σκληρά, πιο αυστηρά πακέτα δημοσιονομικής προσαρμογής και λιτότητας.

Από το 2014 στη στήλη «Πολιτικά και φιλοσοφικά επίκαιρα», εδώ, στην «Εφημερίδα των Συντακτών», ο Κώστας Δουζίνας ασχολήθηκε με πολλά θέματα της επικαιρότητας σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο –από εδώ, άλλωστε, ξεκίνησε ένα μεγάλο μέρος του «Syriza in Power» και του «Από την έδρα στα έδρανα», όπου, μεταξύ απαισιοδοξίας και αισιοδοξίας, επιλέγει την αντιστροφή της κρίσης σε ηθικοπολιτική και πολιτισμική αναγέννηση. Δύσκολο εγχείρημα αν σκεφτεί κάποιος ότι οι ιστορικές εκφάνσεις της Αριστεράς, ο «υπαρκτός» και η σοσιαλδημοκρατία, απέτυχαν στον 20ό αιώνα δίχως πολλές ελπίδες επιτυχίας στον 21ο και με δεδομένο ότι σήμερα αρκετοί μέσα από χιλιαστική ή καθαρολόγα υπερ-επαναστατικότητα ούτε που σκέφτηκαν να «λερώσουν τα χέρια τους» με την εξουσία, καταγγέλλοντας τον ΣΥΡΙΖΑ επειδή το έκανε.

Στο βιβλίο του «Από την έδρα στα έδρανα» ο Κώστας Δουζίνας δίνει μια στοχαστική βιογραφία στην οποία παλεύει με τους ρόλους του: από τη μια, με αυτόν του πειθαρχημένου πανεπιστημιακού και θεωρητικού της κριτικής νομικής σκέψης και πολιτικής φιλοσοφίας και, από την άλλη, με αυτόν του πολιτικού που ξεχωρίζει στον χώρο της Αριστεράς∙ τέλος, με αυτόν του κοσμοπολίτη, χαρτογραφεί την κοινωνία του αντλώντας από τη βιωματική σχέση του με τη σύγχρονη κοινωνική επιστήμη και προσεγγίζει την πολιτική. «Γράφοντας για την πολιτική και την Αριστερά, έγινα, ταυτόχρονα, ο παρατηρητής περίεργων καταστάσεων και χαρακτήρων αλλά και αντικείμενο της παρατήρησής μου ως οργανικό μέλος της ομάδας που παρατηρούσα».

Οι σκέψεις του, οι αναφορές, ο προσωπικός τόνος, τα επιχειρήματά του, ο πραγματισμός και οι δόσεις αξιών και ανθρωπιάς που στηρίζουν τη θεωρία του και την πράξη του –πράγματα που προσιδιάζουν στην Αριστερά– συνθέτουν ένα πλούσιο ταμείο.

Είναι, πράγματι, η καταγραφή της εμπειρίας ενός πανεπιστημιακού-πολιτικού που προσπάθησε να χτίσει την πολιτική του ταυτότητα χωρίς να χάσει την ακαδημαϊκή του ακεραιότητα. Δεν θα μπορούσε να είναι κάτι άλλο από μια έγκυρη ανατομία της κοινωνίας και της ελληνικής πολιτικής σε ταραγμένους καιρούς. Δεν είναι λίγο η πιθανότητα μιας αναγέννησης της δημοκρατίας που βάζει στην ατζέντα του, ούτε το έντιμο και ορθολογικό παράδειγμα με το οποίο θέλει να μεταμορφώσει σιγά σιγά την καταστροφή του κοινωνικού δεσμού σε αφετηρία κοινής πολιτικής επιθυμίας για μια χώρα δικαιοσύνης και δημοκρατίας.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Για την επιστροφή στην κανονικότητα
Η έμφαση στο διαφορετικό πρόγραμμα, στη διαφορετική κουλτούρα, στο περιβόητο «ηθικό πλεονέκτημα» της Αριστεράς έδωσε τη θέση της στο στήσιμο ενός αντίβαρου κόντρα στα συμφέροντα που στρατεύονται με την...
Για την επιστροφή στην κανονικότητα
ΝΗΣΙΔΕΣ
7 χρόνια έντονης απουσίας
Επτά χρόνια πέρασαν πια απ’ τη βραδιά που ο Γιάννης Μπανιάς έχασε στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» την τελευταία μάχη που έδωσε. Αν και μαθημένος από μικρός να παλεύει, με επιμονή, αυτή η τελευταία του μάχη ήταν...
7 χρόνια έντονης απουσίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ποίηση της ζωής και της Ιστορίας
Διόλου τυχαία η επιλογή του τίτλου, καθώς οι κεντρικοί χαρακτήρες του νέου βιβλίου του Αλέξη Πάρνη (που εμφανίζονται και στα άλλα δύο της τριλογίας) αναζητούν τον «ρυθμό», την αρμονία, τη δικαιοσύνη σε...
Η ποίηση της ζωής και της Ιστορίας
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η στρατηγική των καναλιών και η αντισυντροφικότητα του ΣΥΡΙΖΑ
Ο ΣΥΡΙΖΑ πάντοτε υπήρξε ένα ρευστό κόμμα. Η ίδια η καταγωγή του δικαιολογεί και τη φυσιογνωμία του. Προερχόμενος από οργανώσεις, κόμματα και φυσιογνωμίες της Αριστεράς, κλήθηκε αρχικά να κατοχυρώσει την...
Η στρατηγική των καναλιών και η αντισυντροφικότητα του ΣΥΡΙΖΑ
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Σουρεαλιστικά
Ο Αντρέ Μπρετόν, ο Ζορζ Μπατάιγ, ο Λουί Αραγκόν κι ο Ανδρέας Εμπειρίκος θα 'καναν χαρτοπόλεμο τα γραφτά τους, αν μπορούσαν να τις παρακολουθήσουν, κι ο Σαλβαντόρ Νταλί, ο Ιβ Ταγκί, κι ο Νίκος Εγγονόπουλος θα...
Σουρεαλιστικά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ελπίδες της νιότης που έμειναν στη μέση του δρόμου
Στο νέο του μυθιστόρημα «1983» ένας εικοσάχρονος φοιτητής, μετέχει ενεργά στην κατάληψη της σχολής του, είναι πολιτικοποιημένος, έχει εκδιωχθεί από το σπίτι του και προσπαθεί να βρει δουλειά για να ζήσει
Ελπίδες της νιότης που έμειναν στη μέση του δρόμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας