Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Επεισοδιακές εκλογές και αλαλούμ με 40 έδρες

Δημήτρης Καλλέργης, Ανδρέας Μεταξάς, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, Ιωάννης Κωλέττης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Επεισοδιακές εκλογές και αλαλούμ με 40 έδρες

  • A-
  • A+
Η πρώτη περίοδος του κοινοβουλευτισμού στην Ελλάδα προκάλεσε μεγάλη απογοήτευση, διότι όχι μόνο δεν είχε εκπληρώσει τους πόθους που είχαν δημιουργήσει οι αγώνες για την επικράτησή του, αλλά είχε συμβάλει στον σταδιακό εκφυλισμό της κοινωνικής και πολιτικής ζωής.

Το πρώτο... πείραμα κοινοβουλευτισμού στην Ελλάδα «βούλιαξε» στη βία και τη νοθεία. Ετσι, στις εθνικές εκλογές, που έγιναν 23 χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821 και μερικούς μήνες μετά τη συνταγματική εξέγερση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, η έκφραση της λαϊκής βούλησης έμεινε μόνο στα... χαρτιά.

Στην ουσία, οι εκλογές του 1844 ήταν μια σύγκρουση στο εσωτερικό της ηγετικής τάξης της χώρας, που στοιχιζόταν στα τρία ξενοκίνητα κόμματα της εποχής (Αγγλικό, Γαλλικό και Ρωσικό) και μετά τη συνταγματική καθιέρωση του κοινοβουλευτισμού επεδίωκε την επάνοδό της στην εξουσία, από την οποία είχε ουσιαστικά αποκλειστεί την περίοδο της απόλυτης μοναρχίας.

Ετσι, αυτή η σύγκρουση, σ’ όλη την περίοδο των εκλογών, που άρχισε ουσιαστικά τον Απρίλιο του 1844, περίπου ένα μήνα μετά την ψήφιση του πρώτου Συντάγματος, ήταν σφοδρή και αιματηρή.

Επίσημες στρατιωτικές δυνάμεις αλλά και λήσταρχοι με τις ομάδες τους, ανώτεροι ιερείς, δήμαρχοι και κυρίως οι διορισμένοι έπαρχοι (διοικητές, ονομάζονταν τότε) έπαιρναν το μέρος του ενός ή του άλλου υποψήφιου και με κάθε μέσο προσπαθούσαν να επηρεάσουν ή ακόμα και ν’ αλλάξουν την ψήφο του λαού.

Τελικά, το μεγαλύτερο «μαγείρεμα» έγινε από τη Βουλή, η οποία από τον Σεπτέμβρη μέχρι τον Δεκέμβρη του 1844 λειτούργησε ως «εκλογοδικείο», κρίνοντας τη νομιμότητα των εκλογών σε κάθε επαρχία.

Πρακτικά, όμως, εκεί έγινε η μεγαλύτερη αλλοίωση δυνάμεων, καθώς με διάφορα προσχήματα οι «κυβερνητικοί» εταίροι, Γαλλικό και Ρωσικό Κόμμα, ακύρωσαν την εκλογή περίπου 40 βουλευτών, προσκείμενων στον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, επικεφαλής του Αγγλικού κόμματος, αντικαθιστώντας τους με φίλα προσκείμενους σ’ αυτούς.

Ακολούθησαν, μετά από πρόταση της κυβέρνησης που σχημάτισε ο Ιωάννης Κωλέττης του Γαλλικού Κόμματος σε συνεργασία με τον Ανδρέα Μεταξά του «Ρωσικού», τρία βασιλικά διατάγματα για την αμνήστευση όλων των αδικημάτων σχετικών με τις εκλογές.

Το πρώτο (ΦΕΚ 33/10.11.1844) δεν αφορούσε άμεσα τις εκλογές. Αναφερόταν στην αμνήστευση διαφόρων ληστών, που όμως είχαν πάρει... μέρος στις εκλογές, όπως ο Γιάννης Γιαταγάνας, για τον οποίο στα Πρακτικά της Βουλής διαβάζουμε ότι «με 15 περίπου άνδρας του περιέρχετο στα χωριά (σ.σ. της επαρχίας Φθιώτιδας) και απειλούσε τους κατοίκους ότι θα τους σκοτώσει, θα κάψει τις καλύβες τους και θα σκοτώσει τα ζώα τους εάν δεν δώσουν ψήφο στο Δ. Χατζίσκο».

Ο Χατζίσκος εκλέχτηκε πρώτος σε σταυρούς στην επαρχία, αλλά ήταν «κυβερνητικός» βουλευτής. Ετσι η Βουλή επικύρωσε το αποτέλεσμα των εκλογών και ο Γιαταγάνας βρέθηκε ανάμεσα στους αμνηστευμένους ληστές.

Αντίθετα, ένας άλλος ληστής, ονόματι Αλμπουρας, που έδρασε σε πόλεις της Ηλείας υπέρ βουλευτή που δεν κατονομάζεται αλλά προφανώς ανήκε στην αντιπολίτευση, δεν αμνηστεύτηκε και οι εκλογές εκεί επαναλήφθηκαν.

Για να έχουν αμνηστία και τα μέλη των συμμοριών τους εκδόθηκε νέο Διάταγμα (ΦΕΚ 37/29.12.1844), ενώ τον Ιανουάριο του 1845 εκδόθηκε και ένα τρίτο Διάταγμα (ΦΕΚ 1/10.1.1845) με το οποίο αμνηστεύτηκαν έπαρχοι, δήμαρχοι και γενικά όλοι όσοι διέπραξαν εκλογικά αδικήματα.

Σ’ αυτές τις συνθήκες, η πρώτη περίοδος του κοινοβουλευτισμού στην Ελλάδα προκάλεσε μεγάλη απογοήτευση, διότι όχι μόνο δεν είχε εκπληρώσει τους πόθους που είχαν δημιουργήσει οι αγώνες για την επικράτησή του, αλλά είχε συμβάλει στον σταδιακό εκφυλισμό της κοινωνικής και πολιτικής ζωής.

Η αρχή της θλιβερής περιόδου τοποθετείται τον Μάρτιο του 1844, μετά την ψήφιση του πρώτου Συντάγματος, οπότε ο Οθων έστρεψε την προσοχή του στον διορισμό μιας κυβέρνησης, που θα αναλάμβανε την ευθύνη της διεξαγωγής των εκλογών για την ανάδειξη Βουλής.

Οι εναλλακτικές λύσεις στη διάθεση του Οθωνα ήταν ελάχιστες, αφού ουσιαστικά περιορίζονταν στους αρχηγούς των τριών πολιτικών κομμάτων.

Απ’ αυτούς ο Ανδρέας Μεταξάς, επικεφαλής του Ρωσικού Κόμματος, που έχαιρε γενικότερης εκτίμησης, δεν ήταν τότε ιδιαίτερα αρεστός στον βασιλιά. Ετσι, η εκλογή περιοριζόταν ανάμεσα στον Κωλέττη και στον Μαυροκορδάτο και γι’ αυτό ο Οθων επεδίωξε τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας των δύο ανδρών.

Μια τέτοια κυβέρνηση ευνοούσαν η Γαλλία και η Αγγλία και μάλιστα ο Γάλλος πρέσβης Πισκατόρυ προέτρεψε επανειλημμένα τον Κωλέττη να συνεργαστεί με τον Μαυροκορδάτο, ο οποίος είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη του βασιλιά με τη στάση του κατά τη σύνταξη του Συντάγματος, που διατηρούσε ενισχυμένες εξουσίες για τον μονάρχη.

Ομως, ο Κωλέττης γνωρίζοντας, όπως σημειώνει ο Ν. Δραγούμης στο βιβλίο του «Ιστορικαί αναμνήσεις» (Β' τόμος, σελ. 109), ότι ο Μεταξάς θ’ ασκούσε σκληρή αντιπολίτευση, επέλεξε να μείνει εκτός κυβέρνησης για ν’ αποφύγει τη φθορά και να διεκδικήσει μεγαλύτερο αριθμό εδρών στην πρώτη Βουλή.

Εξάλλου, ο Κωλέττης επαναλάμβανε ότι δεν θα συμμετείχε σε κυβέρνηση εάν δεν ήλεγχε τα «ενεργά υπουργεία», εννοώντας πιθανόν τα υπουργεία Εσωτερικών, Στρατιωτικών και Δικαιοσύνης, που είχαν ουσιαστικό ρόλο στη διεξαγωγή των εκλογών.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Αιών» (φ.31.3.1844) ο Μαυροκορδάτος δέχτηκε να παραχωρήσει στον Κωλέττη τα υπουργεία Εσωτερικών και Δικαιοσύνης, αλλά επέμεινε να αναλάβει το υπουργείο Στρατιωτικών ο πολιτικός φίλος του και αγωνιστής του 1821, Ανδρέας Λόντος, από το Αίγιο. Ετσι επήλθε ρήξη μεταξύ τους.

Παρόλα αυτά ο Κωλέττης έστειλε ένα σημείωμα προς τον Μαυροκορδάτο, τον οποίον ενθάρρυνε να σχηματίσει κυβέρνηση, διαβεβαιώνοντάς τον ότι θα του είναι πιο χρήσιμος εκτός κυβέρνησης απ’ ό,τι εάν μετείχε σε αυτήν.

Την ίδια ώρα, όμως, οι άνθρωποί του είχαν συμπράξει με το Ρωσικό Κόμμα του Μεταξά και είχε αρχίσει μια σκληρή προεκλογική αντιπαράθεση, κατηγορώντας την κυβέρνηση Μαυροκορδάτου ως «αντεθνική».

Η εφημερίδα «Αθηνά» (φ.5.4.1844) αποτύπωνε, παραστατικά, το προεκλογικό κλίμα γράφοντας ότι «ευρισκόμεθα εις την παραμονήν των εκλογών, αι οποίαι προετοιμάζουν εις γενικήν κίνησιν το έθνος».

«Αφ’ ενός μέρους οι αποτυχόντες εις την Σύνοδον (σ.σ. στη συντακτική εθνοσυνέλευση) καταβάλλουν όλας των τας δυνάμεις διά να υποσκελίσουν εκείνους οίτινες έγιναν αιτία της αποτυχίας των, και αφ’ ετέρου πάλιν οι εν τοις πράγμασι φαίνεται ότι δεν κοιμώνται», εξηγούσε η εφημερίδα, σημειώνοντας ότι «η Κυβέρνησις απεφάσισε να τοποθετήση διάφορα στρατιωτικά σώματα εις τα κεντρικώτερα της Πελοποννήσου μέρη διά να επαγρυπνούν εις την διαγωγήν των σφόδρα τούτων πατριωτών».

Οι εκλογές διαρκούσαν 8 ημέρες, αλλά δεν γίνονταν παντού τον ίδιο χρόνο. Ετσι, ξεκίνησαν το Μάιο και συνεχίστηκαν μέχρι και τον Αύγουστο, οπότε έγινε η ψηφοφορία στην κρίσιμη Αττική.

Ομως, ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η ψηφοφορία στην Αθήνα η κυβέρνηση Μαυροκορδάτου οδηγήθηκε σε παραίτηση επειδή διαπίστωσε:

1. Τ’ αρνητικά αποτελέσματα της επαρχίας. Και
2. την εγκατάλειψή της από τον Οθωνα και την Αγγλία, η οποία από τον Ιούνιο, μετά από επίσημη επίσκεψη του τσάρου Νικόλαου, στο Λονδίνο, είχε προσεγγίσει τη Ρωσία και καθώς προς στιγμή ταυτίζονταν οι απόψεις τους για τη τύχη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Ανατολικό ζήτημα), είχε ατονήσει το ενδιαφέρον της για την Ελλάδα και πολύ περισσότερο για τη στήριξη του εκλεκτού της.

Αφορμή για την παραίτηση Μαυροκορδάτου έδωσαν τα επεισόδια, που έγιναν στις 4 Αυγούστου, στην Αθήνα, έξω από το εκλογικό κέντρο, στον ναό της Αγίας Ειρήνης.

Στην ουσία ήταν μια καλοστημένη «προβοκάτσια» από το Παλάτι και τον Κωλέττη.

Η κυβέρνηση Μαυροκορδάτου είχε βρεθεί εγκλωβισμένη, διότι γνώριζε ότι έπρεπε να λάβει μέτρα περιφρούρησης της τάξης στην Αθήνα αλλά το Παλάτι δεν τα ενέκρινε υιοθετώντας τις κατηγορίες των αντιπάλων της, πως τα μέτρα θα κατέτειναν στον επηρεασμό των πολιτών.

Ετσι, όταν ο υποψήφιος, πολιτικά φίλος του Μαυροκορδάτου, Δημήτρης Καλλέργης, πήγε έξω από το εκλογικό κέντρο, συγκεντρωμένοι οπαδοί του Κωλέττη και του Μεταξά άρχισαν να τον αποδοκιμάζουν.

Υπήρξαν διαπληκτισμοί και ο Μαυροκορδάτος αναγκάστηκε να υποβάλει την παραίτησή του. Ωστόσο, στον δρόμο τα επεισόδια συνεχίζονταν, με αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό ενός ατόμου και τον ελαφρύτερο πολλών άλλων.

Τότε εμφανίστηκε έφιππος ο Οθων, τον οποίο οι συγκεντρωμένοι άρχισαν να επευφημούν, ενώ λίγο νωρίτερα είχαν επιχειρήσει να λιντσάρουν τον Καλλέργη, τον πρωταγωνιστή της Επανάστασης του 1843, που υποχρέωσε τον Οθωνα να παραχωρήσει Σύνταγμα.

Με αυτόν τον τρόπο ο Οθων κατάφερε -έστω και πρόσκαιρα- να ανεβάσει το γόητρό του και μάλιστα σε βάρος του Καλλέργη και να μειώσει το κύρος του Μαυροκορδάτου.

Το επόμενο βήμα ήταν να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Κωλέττη, που επρόκειτο να συνεργαστεί με τον Μεταξά.

Ωστόσο, ο Κωλέττης γνώριζε πως στη νέα Βουλή δεν είχε εξασφαλισμένη την πλειοψηφία των βουλευτών. Γι' αυτό έκανε τρεις κινήσεις για να καταστεί κυρίαρχος του πολιτικού σκηνικού:

1. Κράτησε μεταξύ άλλων υπουργείων, το υπουργείο Εσωτερικών, ώστε, διορίζοντας στον διοικητικό μηχανισμό, ιδιαίτερα στις κρίσιμες θέσεις νομαρχών και έπαρχων, έμπιστους φίλους, να μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα των εκλογών που απόμεναν να γίνουν ή επαναλήφθηκαν με απόφαση της Βουλής.

Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις 11 Αυγούστου, μόλις 5 ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων της νέας κυβέρνησης, μέχρι και τις 22 Αυγούστου εκδόθηκαν 11 Βασιλικά Διατάγματα, που αφορούσαν τοποθετήσεις νέων Διοικητών (έπαρχων) και αλλαγές στους γραμματείς των Επαρχείων.

Ομως, εκεί που σαρώθηκαν τα πάντα ήταν στον κρίσιμο τομέα της Δικαιοσύνης, όπου μέχρι τις 28 Αυγούστου εκδόθηκαν περισσότερα από 40 Βασιλικά Διατάγματα με απολύσεις, μεταθέσεις ή διορισμούς ειρηνοδικών, πρωτοδικών και εισαγγελέων!

2. Διορίστηκε ο ίδιος «προσωρινός» υπουργός στις κυριότερες θέσεις, για να μπορεί, με υποσχέσεις υπουργοποίησης διαφόρων φίλων του, να διατηρεί την ενότητα των δυνάμεών του και να μην απογοητεύει εκείνους που δεν είχαν υπουργοποιηθεί.

Συγκεκριμένα, εκτός από πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου (πρωθυπουργός) και υπουργός Εσωτερικών, κράτησε «προσωρινά» τα χαρτοφυλάκια των υπουργείων Εξωτερικών και Εκκλησιαστικών.

Στον σύμμαχό του Μεταξά έδωσε το υπουργείο Οικονομικών και προσωρινά το υπουργείο Ναυτικών, ενώ σε δύο άλλα μέλη του Ρωσικού Κόμματος, τον Κίτσο Τζαβέλα, φίλο του Οθωνα, έδωσε το υπουργείο Στρατιωτικών και στον Ζαφείριο Βάλβη το υπουργείο Δικαιοσύνης.

3. Μεθόδευσε μια μεγάλη αλλαγή των συσχετισμών στη Βουλή για τη δημιουργία κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Αυτό έγινε, τον Σεπτέμβριο, με την έναρξη των εργασιών της Βουλής, οπότε οι κυβερνητικοί βουλευτές πέτυχαν ο έλεγχος των εκλογικών διαδικασιών σε κάθε επαρχία να μη γίνει από τα τμήματα της Βουλής, όπου θα συμμετείχαν βουλευτές και των τριών κομμάτων, αλλά από μια επιτροπή, στην οποία φρόντισαν να μετέχουν μόνο κυβερνητικοί βουλευτές.

Για τις διαδικασίες, που ακολουθήθηκαν στη Βουλή, ο Νικ. Δραγούμης έγραψε χαρακτηριστικά («Ιστορικαί αναμνήσεις», ο.π., σελ. 126):

«Πρόκειται να κυρωθώσι φιλικαί εκλογαί; Ευθύς αι δεινόταται παραβιάσεις παρεσιωπώντο ή εχαρακτηρίζοντο επουσιώδεις παρατυπίαι, και η μεν βία, η στάσις αυτή, απεκαλούντο δικαία άμυνα, η δε αδικία, η ακολασία, το ψεύδος, δικαιοσύνη, μετριότης, αλήθεια. Και αυταί αι λέξεις ήλλαξαν σημασίαν, η μεν παραβίασις των καλπών ωνομάσθη συστολή των σανίδων, αι δε σαπουνοκασέλαι και τα σακκούλια κάλπαι, η λύμανσις των σφραγίδων τυχαία σύντριψις, οι συμβολαιογράφοι επί της ψηφοφορίας επιτροπαί και οι απόβλητοι του λαού εκλεκτοί αυτού».

Το αποτέλεσμα ήταν να γίνουν επαναληπτικές εκλογές σε 14 δήμους και να χάσουν την έδρα τους περίπου 40 βουλευτές από το κόμμα του Μαυροκορδάτου, το οποίο αποστερημένο από τους ικανότερους αρχηγούς του, όπως ο Τρικούπης και ο Ανδρέας Λόντος, και αριθμητικά αποδυναμωμένο κατέστη σκιά αντιπολιτεύσεως.

Ψήφιζαν υποψηφίους ανεξαρτήτως κόμματος

Το εκλογικό σύστημα, με το οποίο έγιναν οι πρώτες εθνικές εκλογές στην Ελλάδα, είχε σοβαρές διαφορές από τα μέχρι τώρα γνωστά, καθώς οι πολίτες επέλεγαν, ως άτομο, τον βουλευτή, που επιθυμούσαν να τους εκπροσωπήσει, χωρίς επισήμως τουλάχιστον ν’ αναφέρεται η κομματική τοποθέτησή του.

Οπως καθοριζόταν στον πρώτο εκλογικό νόμο (ΦΕΚ 7/1844) η βουλευτική εκλογή ήταν άμεση και ο κάθε ψηφοφόρος έγραφε μόνος του ή με τη βοήθεια άλλου ατόμου της εμπιστοσύνης του (σ.σ. προφανώς λόγω της αγραμματοσύνης) τόσα ονόματα βουλευτών όσες και οι έδρες της επαρχίας του.

Το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας (ΦΕΚ 5/1844) καθόριζε ότι ο αριθμός των βουλευτών προσδιοριζόταν ανάλογα με τον πληθυσμό, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορούσε να είναι μικρότερος των 80.

Ειδικότερα, επαρχίες με πληθυσμό μέχρι 10.000 ατόμων εξέλεγαν ένα βουλευτή, με πληθυσμό 10.000- 20.000 δύο βουλευτές, 20.000- 30.000 τρεις βουλευτές και πάνω από 30.000 τέσσερις βουλευτές.

Τιμητικά, η Υδρα εξέλεγε 3 βουλευτές και οι Σπέτσες και τα Ψαρά (όσοι Ψαριανοί ήταν στην Ελλάδα) από δύο. Επίσης, ένα βουλευτή θα εξέλεγαν οι καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η βουλευτική θητεία ήταν τρία χρόνια και δικαίωμα να εκλεγούν βουλευτές είχαν άνδρες ηλικίας άνω των 30 ετών.

Δικαίωμα ψήφου είχαν άνδρες, ηλικίας άνω των 25 ετών, με προϋπόθεση την άσκηση κάποιου επαγγέλματος ή την κατοχή ιδιοκτησίας.

Η ψηφοφορία γινόταν στον «ευρυχωρότερον ναόν της πρωτευούσης του δήμου», με ευθύνη πενταμελούς εφορευτικής επιτροπής, της οποίας τα μέλη κληρώνονταν από διατελέσαντες δημάρχους, αντιδημάρχους, δημοτικούς και επαρχιακούς συμβούλους.

Μετά το τέλος της ψηφοφορίας οι κάλπες συγκεντρώνονταν στην πρωτεύουσα της επαρχίας και παρουσία του έπαρχου και των εφορευτικών επιτροπών αποσφραγίζονταν και γινόταν η καταμέτρηση.

Τα πρακτικά της ψηφοφορίας και της καταμέτρησης στέλνονταν στο υπουργείο Εσωτερικών και από εκεί στη Βουλή, όπου ελεγχόταν η διαδικασία, αξιολογούνταν τυχόν ενστάσεις και επικυρωνόταν το αποτέλεσμα.

Βουλευτές της σακούλας ή του αίματος

«Τυφλό» κομματικό πάθος και προσωπικές φιλοδοξίες βγήκαν στην... επιφάνεια στις πρώτες εθνικές εκλογές αμαυρώνοντας την εικόνα αγωνιστών του 1821 και συμβάλλοντας στον σταδιακό εκφυλισμό της κοινωνικής και πολιτικής ζωής.

Με καυστικό τρόπο ο λαός έγραψε ή μίλησε για τους «βουλευτές της σακούλας» («βουλευταί των σακκουλίων») ή τους «βουλευτές αίματος», ενώ διαπίστωνε ότι χάριν της εξυπηρέτησης των συμφερόντων των αρχηγών των τριών κομμάτων της εποχής έμεναν εκτός Βουλής μεγάλοι αγωνιστές της Επανάστασης, όπως ο Ιωάννης Μακρυγιάννης, ο Σπύρος Μήλιος ή Σπυρομήλιος, ο Χρύσανθος Σισσίνης, ο Δημήτρης Καλλέργης και άλλοι.

Πρωταγωνιστικό ρόλο σ’ αυτή τη θλιβερή διαδικασία είχαν έπαρχοι (διοικητές ονομάζονταν τότε), δήμαρχοι και ακόμα ανώτεροι ιερείς, με πιο χαρακτηριστική την περίπτωση του επισκόπου Ευβοίας, ο οποίος είχε καταγγελθεί, σύμφωνα με τα πρακτικά της Βουλής, ότι έδωσε σε ιερείς ψηφοδέλτια με συγκεκριμένα ονόματα υποψηφίων και με απειλές τούς υποχρέωσε να τα μοιράσουν στους εκλογείς.

Μια άλλη καταγγελία, που έφτασε στη Βουλή, αφορούσε ιερέα στην Αλόννησο, ο οποίος είχε οριστεί γραμματέας της εφορευτικής επιτροπής και έχοντας αναλάβει τη φύλαξη της κάλπης αντικατέστησε, έναντι αμοιβής, ψηφοδέλτια υπέρ δύο υποψηφίων, «εξαφανίζοντας» τα ψηφοδέλτια που ήταν υπέρ των αντιπάλων τους.

Ιδιαίτερη θλίψη, όμως, προκαλεί η εμπλοκή σ’ αυτή τη χειρότερη μορφή της πολιτικής των ονομάτων δύο θρυλικών μορφών του θαλάσσιου αγώνα της Επανάστασης του 1821, χωρίς οι ίδιοι να ευθύνονται γι’ αυτό.

Συγκεκριμένα, στις εκλογές για την ανάδειξη των δύο βουλευτών των Ψαρών, που γίνονταν στην Ερμούπολη της Σύρου, είχαν πλειοψηφήσει ο Κωνσταντίνος Κανάρης με 119 ψήφους και ο επίσης περίφημος πυρπολητής Δημήτρης Παπανικολής με 115 ψήφους.

Ο Παπανικολής θεωρούνταν πολιτικά φίλος του Μαυροκορδάτου, «αλλά πώς να εξωσθή χωρίς να συνεξωσθή και ο συνάδελφος αυτού Κανάρης, ενώ κατά την εκλογήν ετηρήθησαν ακριβώς αι διατάξεις του νόμου;», γράφει, χαρακτηριστικά, ο Νικ. Δραγούμης, στο βιβλίο του «Ιστορικαί Αναμνήσεις» (Β' τόμος, σελ. 129).

Ετσι... ανακαλύφθηκε ότι η κάλπη είχε κλείσει πέντε λεπτά νωρίτερα από την προκαθορισμένη ώρα, με αποτέλεσμα να μην ψηφίσει «αριθμός εκλογέων, ικανός να μεταβάλη την πλειοψηφίαν ουχί την υπέρ του Κανάρη αλλά την υπέρ του Παπανικολή».

Με αυτό το σκεπτικό η επιτροπή της Βουλής εισηγήθηκε και εγκρίθηκε να επαναληφθεί η ψηφοφορία μόνο για τη δεύτερη θέση!..

Μια άλλη εικόνα, που έμεινε χαρακτηριστική, ήταν αυτή του βουλευτή Μαντινείας, Ρήγα Παλαμήδη,ενός προσώπου με αμφιλεγόμενη δράση στα χρόνια της Επανάστασης, οπότε και συνέπλευσε με τους πρόκριτους στη διαμάχη τους με τους οπλαρχηγούς.

Με το άνοιγμα της Βουλής, ο Παλαμήδης είχε εμφανιστεί εκεί κρατώντας ένα σάκο που περιείχε μεγάλο αριθμό ψηφοδελτίων. Νωρίτερα, αυτό τον σάκο τον είχε καταθέσει σε ένα συμβολαιογράφο. Φυσικά, κανένας δεν εγγυάτο ότι αυτά τα ψηφοδέλτια ήταν νόμιμα και πως συγκεντρώθηκαν στη διάρκεια των εκλογών.

Ωστόσο, η Βουλή έκρινε νόμιμα τα ψηφοδέλτια και τα συμπεριέλαβε στον αριθμό των ψήφων του Παλαμήδη, ο οποίος αν και αρχικά είχε βρεθεί στην έκτη θέση ανάμεσα σε επτά υποψήφιους ανέβηκε στη δεύτερη και φυσικά εκλέχτηκε!

Το ίδιο κόλπο έκανε σε άλλη περιοχή και ο Μιχ. Σχινάς, που μαζί με τον Παλαμήδη ονομάστηκαν «βουλευταί των σακκουλίων» (βλ. Νικ. Δραγούμης, ο.π, σελ. 131-133).

Στη Λακωνία, ιδιαίτερα στην επαρχία Γυθείου, οι εκλογές σημαδεύτηκαν από βίαια επεισόδια, καταστράφηκαν σπίτια, περιουσίες και τραυματίστηκαν πολλά άτομα, από τα οποία άγνωστος αριθμός έχασε τη ζωή του.

Ετσι, η καταμέτρηση των ψήφων έγινε σε ένα πολεμικό πλοίο και ο παριστάμενος γιατρός Σπ. Καλογερόπουλος, οπαδός της κυβέρνησης Κωλέττη, χαρακτήρισε εγγράφως τους εκλεγέντες βουλευτές «βουλευτάς αίματος» (Νικ. Δραγούμης, ο.π. σελ. 131)

Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις βίαιων επεισοδίων εμπλεκόμενοι ήταν δήμαρχοι, που επεδίωκαν ίδιο όφελος, όπως ο Κυριακούλης Πιερράκος, δήμαρχος Κορώνης, ή την εκλογή δικών τους προσώπων.

Σύμφωνα με τα πρακτικά της Βουλής ο Πιερράκος έχοντας τη δυνατότητα παραποίησε τον εκλογικό κατάλογο και άλλαξε τα ψηφοδέλτια στην κάλπη με αποτέλεσμα να βρεθεί ο ίδιος και ο συνυποψήφιός του, ονόματι Λαχανάς, να έχουν λάβει από 656 ψήφους και ούτε μία (!) οι αντίπαλοί τους, Σχινάς και Μπάστας...

Στον Δήμο Ερμιονίδας ο δήμαρχος κατηγορούνταν από 40 δημότες ότι παρεμπόδισε με ροπαλοφόρους, που στέκονταν στην είσοδο του ναού, πολλούς δημότες να ρίξουν τα ψηφοδέλτιά τους στην κάλπη, προφανώς γνωρίζοντας ότι έγραφαν το όνομα κάποιου υποψήφιου που ο ίδιος δεν ήθελε να εκλεγεί.

Ακόμα χειρότερα, στην επαρχία Ξηρομέρου και Βονίτσης «φυλακίστηκαν και καταδιώχτηκαν διάφοροι εκ των προκρίτων διότι δεν ήσαν σύμφωνοι με τα φρονήματα των Υπουργικών (σ.σ. εννοεί κυβερνητικών) υποψηφίων Μαγγίνα, Μοναστηριώτου και Τριανταφύλλη».

Το εκπληκτικό είναι ότι οι συλλήψεις έγιναν έπειτα από αίτηση (μήνυση) του πατέρα του υποψήφιου βουλευτή Μαγγίνα ή Μαγγινόπουλου, που ήταν δήμαρχος, και ένταλμα που εξέδωσε ο εισαγγελέας Τριανταφύλλης, αδελφός του υποψήφιου βουλευτή Σ. Τριανταφύλλη!

Και εάν κάπου δεν δικαιολογούνταν ή δεν βόλευε η ανατροπή του αποτελέσματος, υπήρχε και άλλος... δρόμος για να χωρέσουν όλοι. Η επιτροπή της Βουλής ελέγχοντας τον αριθμό των βουλευτών της κάθε επαρχίας δεν δίσταζε να κρίνει, με αυθαίρετους υπολογισμούς, ότι ο πληθυσμός είχε αυξηθεί.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επαρχία Αργους, της οποίας ο πληθυσμός, σύμφωνα με την απογραφή του 1842, ανερχόταν σε 19.571 άτομα και κατά συνέπεια έπρεπε να εκλεγούν δύο βουλευτές.

Ομως, και ο τρίτος ήταν φιλικός προς την κυβέρνηση. Γι’ αυτό η επιτροπή έκρινε και έγινε δεκτό ότι ο πληθυσμός «ηυξήθη αναντιρρήτως επέκεινα των 20 χιλιάδων κατά το 1843 [...] κατά λόγον της έτος παρ’ έτος φυσικής του πληθυσμού αυξήσεως».

Και έτσι προτάθηκε (κατά πλειοψηφία) να κηρυχτούν νόμιμοι και οι τρεις βουλευτές!

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Ιστορία των δημοτικών εκλογών: από τους δημογέροντες στους δημάρχους των Βαυαρών
Στο αφιέρωμα της «Εφ.Συν.» που καλύπτει περισσότερα από 100 χρόνια στην ιστορία της Αυτοδιοίκησης, αποτυπώνονται ανάγλυφα όλες οι παθογένειες του ελληνικού κράτους και κυρίως ο διχασμός, που στις διάφορες...
Η Ιστορία των δημοτικών εκλογών: από τους δημογέροντες στους δημάρχους των Βαυαρών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι Βαυαροί μάς έφεραν το ρεβεγιόν και τα έλατα
Μέσα σε 7 χρόνια άλλαξε τελείως για τους Ελληνες η εικόνα της γιορτής των Χριστουγέννων. Οι μάχες για την υπεράσπιση της Ακρόπολης απέναντι στους Οθωμανούς είχαν δώσει τη θέση τους σε ευρωπαϊκούς χορούς και...
Οι Βαυαροί μάς έφεραν το ρεβεγιόν και τα έλατα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Απο τον Οθωνα και το ανάθεμα στον Βενιζέλο ώς τη χούντα
Οι σχέσεις Κράτους-Εκκλησίας άρχισαν να οικοδομούνται, με πολιτικούς όρους, από τα πρώτα χρόνια της σύστασης του ελληνικού κράτους και την ανακήρυξη του Αυτοκέφαλου της Εκκλησίας της Ελλάδος. Ετσι, σε μια...
Απο τον Οθωνα και το ανάθεμα στον Βενιζέλο ώς τη χούντα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το «ΟΧΙ» ήταν του λαού
Η ιστορική ημέρα που η μικρή Ελλάδα κλήθηκε να δώσει έναν τιτάνιο αγώνα απέναντι στις υπέρτερες δυνάμεις του Αξονα – της φασιστικής Ιταλίας και της ναζιστικής Γερμανίας. Η επιτυχία του ελληνικού λαού ήταν...
Το «ΟΧΙ» ήταν του λαού
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι πατριώτες με φλάμπουρο τις σημαίες ευκαιρίας
Πώς καταφέρνουν οι Ελληνες «ποντοπόροι» εφοπλιστές να επιβιώνουν για πολλές δεκαετίες σε ένα άκρως ανταγωνιστικό, διεθνοποιημένο περιβάλλον; Η απάντηση συμπυκνώνεται σε μία πρόταση: οι Ελληνες πλοιοκτήτες...
Οι πατριώτες με φλάμπουρο τις σημαίες ευκαιρίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα πλοία της μετανάστευσης
Η «βασιλεία» των υπερωκεανίων άρχισε να τερματίζεται με την εξέλιξη των αεροπορικών συγκοινωνιών. Από τη δεκαετία του 1970 άρχισαν σιγά σιγά να αποσύρονται και να μετατρέπονται σε ποντοπόρα κρουαζιερόπλοια,...
Τα πλοία της μετανάστευσης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας