Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εξάρχεια
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εξάρχεια

  • A-
  • A+

Μία περιβόητη ή διαβόητη συνοικία της Αθήνας, είναι βέβαια τα Εξάρχεια. Πριν πάρουν το όνομά τους από τον Ηπειρώτη έμπορο Εξαρχο, που διατηρούσε στη Θεμιστοκλέους μεγάλο κατάστημα γενικού εμπορίου, τα Εξάρχεια λέγονταν Πιθαράδικα, από τα πολλά σχετικά εργαστήρια που υπήρχαν εκεί μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα, τα οποία παρήγαν πιθάρια κάθε είδους.

Η ίδρυση στην περιοχή των Εξαρχείων του Πανεπιστημίου και του Πολυτεχνείου διαμόρφωσε εν πολλοίς τον κατοπινό χαρακτήρα της συνοικίας: μια γειτονιά διακίνησης των πιο ρηξικέλευθων ιδεών, γεμάτη τυπογραφεία, εκδοτικούς οίκους, βιβλιοπωλεία και καφενεία, όπου η ιδεολογική ζύμωση συχνά οδηγούσε τους θερμοκέφαλους φοιτητές σε αναμέτρηση με τις δυνάμεις επιβολής της τάξεως.

Κανείς δεν ξεχνάει την εξέγερση του Πολυτεχνείου και της Νομικής το 1973, την κατάληψη του Χημείου το 1985 ή τις εκτεταμένες ταραχές μετά τη δολοφονία Γρηγορόπουλου το 2008, αλλά ελάχιστοι ξέρουν πως η πρώτη φοιτητική εξέγερση στην ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους έγινε στα Εξάρχεια στις αρχές Μαΐου του 1859, με το όνομα «Σκιαδικά»: οι φοιτητές, για να υποστηρίξουν τα ελληνικά προϊόντα, βγήκαν φορώντας ψαθάκια από τη Σίφνο, που λέγονταν σκιάδια.

Ομως οι εισαγωγείς καπέλων από το εξωτερικό έστειλαν τους μπράβους τους κι έγινε σκηνικό, και μετά ήρθε η αστυνομία και μαντέψτε ποιους πλάκωσε στο ξύλο. Την επομένη έγιναν διαδηλώσεις μπροστά στο Πανεπιστήμιο, το πράγμα χόντρυνε, μέχρι που ο φρούραρχος των Αθηνών, ονόματι Σούτσος, για να διαλύσει τους συγκεντρωμένους κατέβασε στρατό...

Σήμερα δεν θα δει κάποιος στρατιώτες ακροβολισμένους στο Εξάρχεια, ακόμα τουλάχιστον, αλλά στην περιοχή οι αψιμαχίες μεταξύ δυνάμεων της τάξης και ομάδων του αντιεξουσιαστικού χώρου, με ανταλλαγή δακρυγόνων, χειροβομβίδων κρότου – λάμψης και μολότοφ, είναι ένα μάλλον συχνό φαινόμενο, τόσο που έχει καταντήσει τοπική ατραξιόν, το κερασάκι στην τούρτα μιας περιοχής γεμάτης από καφενεία, μπαρ, μουσικές σκηνές και φαγάδικα κάθε είδους.

Εχουν παρατηρηθεί ακόμα και ξεναγήσεις τουριστικών γκρουπ στα εξωτικά όσο και επικίνδυνα «Exarhia», κάτι που ασφαλώς δεν ικανοποιεί τους μονίμους κατοίκους των Εξαρχείων, που διαμαρτύρονται γι’ αυτή την άθλια, όπως τη χαρακτηρίζουν, κατάσταση - κάποιοι μιλούν για «Εξάθλια». Οπως και να ’χει, αυτός ο μεγαλομπακάλης από την Ηπειρο κατάφερε να μείνει το επώνυμό του στην αιωνιότητα.

Γκέτο

Στις αρχές του 16ου αιώνα, οι κυνηγημένοι Εβραίοι της Ευρώπης ζήτησαν καταφύγιο στη Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας. Οι ανεκτικοί Βενετσιάνοι τούς το παραχώρησαν, φυσικά με το αζημίωτο.

Ετσι, το 1516 στο Καναρέτζιο, ένα από τα «σεστιέρε», δηλαδή τις συνοικίες της πόλης, ιδρύθηκε το πρώτο Γκέτο, το πρώτο ασφαλές καταφύγιο για τους γιους και τις κόρες του Ισραήλ.

Γκέτο ονομαζόταν ένα παλιό χυτήριο στην περιοχή, το οποίο δόθηκε στους Εβραίους για εγκατάσταση – η γειτονιά που αναπτύχθηκε γύρω από αυτό ονομάστηκε «Nuovoghetto», δηλαδή «νέο γκέτο».

Η λέξη «γκέτο» παράγεται από το ρήμα «ghettare», που στην ενετική διάλεκτο σημαίνει «χυτεύω μέταλλο» - το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας ορίζει το «γκετάρε» ως «ρίχνω, πετώ», από το μεταγενέστερο λατινικό «jectare».

Εντός του γκέτο τους οι Εβραίοι βρήκαν σε γενικές γραμμές την ησυχία τους, αλλά, όπως είπαμε στην αρχή, την πλήρωσαν ακριβά.

Υπερβολική φορολόγηση τους επιβλήθηκε από τις Αρχές της Βενετίας, ενώ υποχρεώνονταν επιπλέον να χρηματοδοτούν εκδηλώσεις προς τιμήν σημαντικών ξένων αξιωματούχων που επισκέπτονταν την πόλη.

Γενικώς ο χριστιανικός πληθυσμός δεν τους πείραζε, εφόσον πλήρωναν, αλλά για να μην ξεχνιόμαστε, και για να θυμάται ο καθένας τη θέση του, τις ημέρες του Καρναβαλιού γιορταζόταν στην πόλη των Δόγηδων η «γιορτή των Εβραίων».

Κατά τη διάρκειά της, ημίγυμνοι και όσο το δυνατόν πιο παχουλοί Εβραίοι αναγκάζονταν να συμμετέχουν σε αγώνες δρόμου, ενώ καμιά φορά το φιλοθέαμον κοινό των πολιτισμένων Ενετών, που διασκέδαζε αφάνταστα με το θέαμα, τους έριχνε και καμιά πέτρα...

Σήμερα, η λέξη «γκέτο» σημαίνει «περιτειχισμένη και απομονωμένη συνοικία, στην οποία κατοικούν αποκλειστικά Εβραίοι», αλλά και μεταφορικά εκείνο το τμήμα της πόλης όπου κατοικεί περιθωριοποιημένη μια κοινωνική μειονότητα. Φυσικά, με τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τις ναζιστικές θηριωδίες σε βάρος των Εβραίων, η λέξη «γκέτο» υπερφορτίστηκε αρνητικά.

Από το ακριβοπληρωμένο καταφύγιο του ήπιου βενετσιάνικου ρατσισμού έφτασε να σημαίνει την Κόλαση επί της Γης.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Νόμος και αστυνόμος
Η αρχαία λέξη «νόμος» παράγεται από το ρήμα «νέμω», που σημαίνει κατ’ αρχήν «μοιράζω, διανέμω». Από την ίδια ινδοευρωπαϊκή προέλευση της λέξης παράγεται τόσο το γερμανικό «nehmen», που σημαίνει «παίρνω», όσο...
Νόμος και αστυνόμος
ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ
Ξήλωσαν τον Σταύρο Μπαλάσκα
Στην καθαίρεση του έως χθες αντιπροέδρου της, Σταύρου Μπαλάσκα, εξαιτίας των ρατσιστικών δηλώσεών του στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ, προχώρησε η Εκτ. Γρ. της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων (ΠΟΑΣΥ).
Ξήλωσαν τον Σταύρο Μπαλάσκα
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ο ελληνικός ουρανοξύστης
Ο πύργος των Αθηνών αποτελείται από δύο ανισοϋψή κτίρια και κοινά αρχιτεκτονικά στοιχεία, τα οποία συνδέονται με κλειστή «γέφυρα». Τα σχέδια ανατέθηκαν στον νεαρό αλλά ανερχόμενο αρχιτέκτονα Ιωάννη Βικέλα.
Ο ελληνικός ουρανοξύστης
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Διαμαρτυρία κατοίκων των Εξαρχείων στην Ακαδημίας
Κλειστή είναι η οδός Ακαδημίας στο ύψος της οδού Θεμιστοκλέους, λόγω της συγκέντρωσης κατοίκων οι οποίοι διαμαρτύρονται για φαινόμενα όπως η διακίνηση ναρκωτικών στις γειτονιές τους. Eπεισόδια μεταξύ ομάδων...
Διαμαρτυρία κατοίκων των Εξαρχείων στην Ακαδημίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μέρες Χριστουγέννων στην πλατεία Εξαρχείων
Με κεντρικό «σύνθημα» ακόμα και των εορταστικών ημερών που πλησιάζουν «Η πρόκληση να υπερβαίνεις τα όρια και τον θόρυβο της πραγματικότητας», κοινωνικές ομάδες δράσης και πολιτισμού που δραστηριοποιούνται γύρω...
Μέρες Χριστουγέννων στην πλατεία Εξαρχείων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας