Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Χρήστος Χατζηπαναγιώτης: «Ο,τι ωραίο έχω κάνει το χρωστώ στα πάθη μου»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Χρήστος Χατζηπαναγιώτης: «Ο,τι ωραίο έχω κάνει το χρωστώ στα πάθη μου»

  • A-
  • A+
Στο πάθος μου οφείλω τις όποιες κατακτήσεις μου... Σ' αυτό το πάθος που με έκανε να δουλεύω με μανία αυτό που ήθελα, να ψάχνω, να παρατηρώ, να ζω στα κόκκινα πολλές φορές και μαζεύοντας σιγά σιγά πληροφορίες-εμπειρίες να αποκτώ μια τεχνική που βοηθούσε αυτό το πάθος να εκφραστεί. Να αποκτάς μια τεχνική αργά ή γρήγορα, ανάλογα με την αντίληψη και τη δουλειά σου, είναι δώρο μεγάλο νομίζω. Ιδιαίτερα όταν αυτή δεν γίνεται η μέγκενή σου, η θηλιά που μπορεί να σε κάνει έναν καλό ράφτη απλώς.

Ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης είναι από τους πιο ταλαντούχους ηθοποιούς της γενιάς του. Αυτό το ξέρει όλος ο κόσμος που τον αγαπά και τον ακολουθεί χρόνια τώρα.

Εχει κάτι από τη στόφα των παλιών ηθοποιών και συνάμα μια εντελώς δική του ταυτότητα. Είτε παίζει κωμικούς είτε παίζει δραματικούς ρόλους.

Αυτό που δεν ξέρει ο πολύς κόσμος είναι πως πρόκειται για ένα από τα πιο ακτινοβόλα πνεύματα στον χώρο του θεάτρου. Ευγενής, γλυκός και ουσιαστικός στις σχέσεις του, αγαπά τη φύση και καμαρώνει για τα δέντρα στο κτήμα του, αγαπά με πάθος τη ζωή και τους ανθρώπους.

Αυτό το καλοκαίρι υποδύεται τη θρυλική Μαρία Πενταγιώτισσα στην εκδοχή του Μποστ και σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη. Ετσι, βρεθήκαμε ένα απόγευμα στο Παγκράτι και είπαμε όσα θα διαβάσετε παρακάτω.

«Στα Σάλωνα σφάζουν αρνιά και στο Χρισσό κριάρια και στης Μαρίτσας την ποδιά σφάζονται παλληκάρια. Μαρίτσα Πενταγιώτισσα, μωρή δασκαλοπούλα, εσύ τα 'καμες ούλα»

Πώς έγινε και σε βρήκε φέτος η Μαρία Δασκαλοπούλου ή αλλιώς η θρυλική καλλονή Μαρία Πενταγιώτισσα;

Από τη σχολή ακόμα, αλλά και πιο πριν, από τα θρυλικά ανεβάσματα των έργων στη «Στοά», αγάπησα τον Μποστ. Οπως κι όλοι οι Ελληνες νομίζω τον αγάπησαν με πάθος. Ο Μποστ μίλησε στην κάρδια του Ελληνα με έναν τρόπο που κανένας Ελληνας συγγραφέας δεν το έκανε. Με μια γλώσσα μοναδική -τις περισσότερες φορές με τον αγαπημένο δεκαπεντασύλλαβο- τον διασκέδασε, τον συγκίνησε, τον εξέπληξε. Μια γλώσσα που γελοιοποιούσε την καθαρεύουσα, σατίριζε και διεκτραγωδούσε τον ημιμαθή Νεοέλληνα και δημιουργούσε μια μοναδική ευφορία στον αναγνώστη του αλλά κυρίως στο κοινό των παραστάσεων των έργων του. Η παραφθορά των λέξεων που χρησιμοποιούσε, η ανορθόδοξη απόδοση του ήχου, δημιουργεί στον θεατή συνειρμούς με έννοιες που διακωμωδεί. Στο στόχαστρό του οι έντονες ταξικές αντιθέσεις της μεταπολεμικής Ελλάδας, η πολιτική ζωηρή, η εξάρτηση από τους ξένους, ο καθωσπρεπισμός και η ξενομανία, ο νεοπλουτισμός. Διακωμωδεί την εθνικοφροσύνη των δεξιών, αλλά και την Αριστερά στην οποία ανήκε. Στα πρώτα μου βήματα στην υποκριτική μού φαινόταν βουνό πώς ένας ηθοποιός μπορεί να αντεπεξέλθει, να αποδώσει ένα τόσο βαθύ αλλά και τόσο αστείο κείμενο… Και πώς αυτό μπορεί να περάσει στο κοινό. Οχι ότι τώρα το ξεπέρασα (γέλια…), αλλά τώρα το παλεύω. Θέλω να αναμετρηθώ με τον εαυτό μου, όπως το έκανα πριν από περίπου δέκα χρόνια όταν έπαιξα στη «Μήδειά» του. Σπουδαία εμπειρία. Ηρθε η ώρα και για τη θρυλική «Μαρία Πενταγιώτισσα». Και βεβαία τώρα έχω κι άλλη δυσκολία. Υποδύομαι γυναίκα! Αυτό πού το πας (γέλια...). Δεν ξέρω πώς θα τα πάω, πάντως είναι μεγάλη απόλαυση για μένα οι πρόβες. Ελπίζω να τη μεταφέρω και στους θεατές μας. Οποιοι με ρωτάνε τι θα κάνεις το καλοκαίρι και λέω «Μαρία Πενταγιώτισσα», ενθουσιάζονται κι απ' ό,τι μου λέει κι ο Σάκης Μανάφης, που μας κλείνει την περιοδεία, στο άκουσμά της δημιουργείται μεγάλη ευφορία. Μακάρι να μην τους διαψεύσουμε.

Ποιος σε έβγαλε στο θέατρο;

Ο δάσκαλός μου ήταν ο Λεωνίδας Τριβιζάς, στο θέατρο «Πορεία». Εκεί πρωτόπαιξα και θέατρο.

Ποιον ρόλο έκανες πρώτο;

Α, έκανα έναν βουβό ρόλο (γέλια) στο έργο «Ζούγκλα των πόλεων» του Μπρεχτ - δεν ανεβαίνει συχνά! Πρωταγωνιστές ήταν ο Αντώνης Αντύπας και η Ντόρα Γιαννακόπουλου. Ελεγα μόνο μια ατάκα κι άλλαζα τις «μπρεχτικές» ταμπέλες. Μάλιστα θυμάμαι στη γενική δοκιμή μέτρησα λάθος βήματα κι έπεσα στην πλατεία! Σκέφτηκα «ωχ, αυτό δεν είναι καλό σημάδι»! Είχα χαρά αλλά έτρεμα κιόλας από το τρακ. Δεν θα ξεχάσω όμως ποτέ την Ξένια Καλογεροπούλου και τον Σταμάτη Φασουλή, που μ' αγάπησαν, με πίστεψαν και μου έδωσαν πολλές ευκαιρίες.

Η Πενταγιώτισσα υπήρξε ιδιαίτερα όμορφη και δυναμική γυναίκα για τα δεδομένα της εποχής της. Αυτό όμως που εξόργισε τη συντηρητική κοινωνία του χωριού της ήταν οι πολυάριθμοι εραστές της. Εξ ου και το δημοτικό άσμα της εποχής. Βρίσκεις πως είναι ακόμα συντηρητική η ελληνική κοινωνία;

Ναι, η Μαρία ήταν πρωτοπόρος χωρίς συζήτηση, σχεδόν ένα αναρχικό πρόσωπο για την εποχή. Πρωτοπόρος και τσαούσα. Και δεν άφηνε τίποτα όρθιο. Από αυτήν νομίζω πρέπει να έχει βγει η παροιμία, πήρε τα φύλλα και τα δέντρα. Γλέντησε τη ζωή της ανερυθρίαστα και με τόλμη. Σχεδόν σαν άντρας. Τους είχε όλους στο βρακί της (γέλια)…

Τώρα αν μιλάμε για το σήμερα, τι να πω… νομίζω ότι σήμερα και η ελληνική κοινωνία και η παγκόσμια ζουν έναν νέο Μεσαίωνα. Πολλές φορές αναρωτιέμαι τι συμβαίνει. Ο συντηρητισμός, με έναν περίεργο τρόπο, κερδίζει συνεχώς έδαφος. Φοβάμαι συχνά γι' αυτά που έρχονται.

Είναι μια κωμωδία ή τονίζονται και άλλα στοιχεία που είναι τραγικά στην ιστορία της Μαρίας;

Είναι μια κωμωδία ασυζητητί. Μια κωμωδία που σου δίνει την ευκαιρία να δεις τα θέμα πιο ολόκληρα. Η κωμωδία είναι η άλλη όψη της τραγωδίας. Και μαζί οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Θαυμάζω τα έργα, τις παραστάσεις και τους ηθοποιούς που φωτίζουν τα μαύρα σημεία σε μια κωμωδία, τις σκιές, την πίσω πλευρά.

Πες μου τους συντελεστές της παράστασης…

Είμαι πολύ χαρούμενος που κάνω τη δουλειά με τον Μάνο Καρατζογιάννη. Ενα παιδί με πάθος, σοβαρότητα, βαθιά μόρφωση και μεγάλη αφοσίωση σ' αυτό που κάνει. Κάναμε πέρσι μια παράσταση με τη Νένα τη Μεντή, δυο εμβληματικά κείμενα της Αναγνωστάκη και του Καμπανέλλη, κι έγινε χαμός στον «Σταθμό» - ελπίζω να την επαναλάβουμε κάποια στιγμή. Κι είμαι ακόμα πιο χαρούμενος που θα δουλέψω με ηθοποιούς που αγαπώ, θαυμάζω και εκτιμώ βαθιά. Την Ελένη Καστάνη, τον Μελέτη Ηλία, τον Δημήτρη Μαυρόπουλο, τον Αργύρη Αγγέλου, τον Χάρη Γρηγορόπουλο, τον Γιώργο Παπαπαύλου, τον Γιώργο Δεπάστα, τον Αχιλλέα Σκεύη και βέβαια τη Δανάη Μπάρκα, το παιδί μου. Που έσκισε πέρσι στην «Ουρανία» και στις «Μάγισσες της Σμύρνης»! Για να κλείσω τα στόματα το λέω (γέλια)... Γιατί στην Ελλάδα είμαστε και καταλαβαίνεις… ε, κόρη του είναι, δεν θα την πάρει; θα πούνε! Την πήραμε στη δουλειά διεκδικώντας την από δύο άλλες προτάσεις που είχε, χαίρομαι που μας επέλεξε, όπως θα χαιρόμουν για όποιο ταλαντούχο νέο παιδί που θα είχαμε. Και λίγο παραπάνω, εντάξει (γέλια)…

Το καμάρι σου δεν κρύβεται! Μ' αρέσει πολύ και ο τρόπος που εκδηλώνετε δημόσια την αγάπη σας…

Ναι, είμαι πολύ περήφανος γι' αυτήν. Είναι ένα πολύ έξυπνο παιδί. Τα τελευταία χρόνια δεν συμβαίνει συχνά να ξέρει ο κόσμος ηθοποιούς μόνο από το θέατρο. Με τη Δανάη όμως συνέβη… Εχει ανθρώπους που τη θαυμάζουν, την αγαπούν και την εκτιμούν μόνο από το θέατρο κι αυτό είναι μια μεγάλη της νίκη!

Σε βλέπω λίγο επιφυλακτικό -για να το θέσω έτσι- με την τηλεόραση;

Και η τηλεόραση είναι επιφυλακτική όπως έχουν γίνει τα πράγματα. Ολοι είμαστε επιφυλακτικοί. Δεν υπάρχουν χρήματα, αυτό είναι το βασικό. Καλή τηλεόραση χωρίς χρήματα είναι πάρα πολύ δύσκολο να γίνει. Υπάρχουν βέβαια οι εξαιρέσεις. Αυτές κυνηγάμε.

Τι σου δίνει κάθε καινούργια δουλειά;

Το σημαντικό είναι πως συναντάς πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους και μαθαίνεις το πιο πολύτιμο πράγμα: να συνεργάζεσαι.

Λένε πως η Πενταγιώτισσα αθωώθηκε από καθαρή μεροληψία των ενόρκων «θεαθέντων από την ωραιότητά της» για την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας στον φόνο του αδερφού της, που διέπραξε ο εραστής της. Το «πειστήριο» της ωραιότητας είναι και σήμερα απαλλακτικό στοιχείο στην κοινωνία των «τέλειων αναλογιών» που τόσο δοξάζει η εποχή μας;

Εννοείται, άμα είσαι όμορφος ανοίγουν πολλές πόρτες, η ομορφιά είναι δύναμη - ήταν πάντα…

Τι σημαίνει ωραιότητα;

Ωραίο είναι αυτό που είναι στην ώρα του. Η Πενταγιώτισσα ήταν στην ώρα της. Μια πρωτοπόρος που αρθρώνει για πρώτη φορά έναν φεμινιστικό δημόσιο λόγο. Η ωραιότητα στις μέρες μας συγχέεται λίγο και με τον ναρκισσισμό που καλλιεργείται από τα social media.

Αλήθεια, πού το κρύβαμε αυτό το τέρας μέσα μας πριν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;

Ελα ντε! Είναι όμως μέσα στη φύση του ανθρώπου, απλώς τώρα δόθηκε βήμα σε όλους. Πάντως, εγώ έχω υποκύψει πολλές φορές στην ωραιότητα! (γέλια). Θα επαναλάβω αυτό που είχε πει ο Δημήτρης Παπαϊωάννου: «Η ομορφιά δεν είναι θέμα γλυπτικής». Και μου έρχεται στον νου κι αυτό που είχε πει ο Ρουσό: «Η καλοσύνη είναι ωραιότητα εν δράσει»!

Μιλώντας για πάθη, έχει ειπωθεί πως οι μεγάλοι καλλιτέχνες δεν είναι μεγάλοι εξαιτίας της τεχνικής τους αλλά εξαιτίας του πάθους τους. Συμφωνείς;

Ολα τα ωραία πράγματα που έχω κάνει, έχω ζήσει μέχρι τώρα στο θέατρο και στη ζωή, τα χρωστάω στα πάθη μου. Αλλά κι όλες τις καταστροφές μου, όλες τις μαυρίλες μου. Τώρα για την τέχνη μου, ναι, στο πάθος μου οφείλω τις όποιες κατακτήσεις μου... Σ' αυτό το πάθος που με έκανε να δουλεύω με μανία αυτό που ήθελα, να ψάχνω, να παρατηρώ, να ζω στα κόκκινα πολλές φορές και μαζεύοντας σιγά σιγά πληροφορίες-εμπειρίες να αποκτώ μια τεχνική που βοηθούσε αυτό το πάθος να εκφραστεί. Να αποκτάς μια τεχνική αργά ή γρήγορα, ανάλογα με την αντίληψη και τη δουλειά σου, είναι δώρο μεγάλο νομίζω. Ιδιαίτερα όταν αυτή δεν γίνεται η μέγκενή σου, η θηλιά που μπορεί να σε κάνει έναν καλό ράφτη απλώς. Η τεχνική είναι θησαυρός που πρέπει να ξεχνάς στην πορεία της κάθε δημιουργίας σου… Είναι θησαυρός που ασυνείδητα πια σε οδηγεί στο να ανακαλύπτεις κάθε βράδυ στη σκηνή πράγματα που ούτε τα είχες φανταστεί ποτέ, μελετώντας και παίζοντας τον ρόλο, μέχρι εκείνη τη στιγμή. Να εκπλήσσεσαι κι εσύ ο ίδιος: πώς το 'κανα αυτό σήμερα; Αλίμονο αν με τη βοήθεια της «τεχνικής» προσπαθήσεις να το επαναλάβεις, να το ξανακάνεις την επομένη. Την πάτησες τις περισσότερες φορές (γέλια). Η τεχνική είναι πολύ χρήσιμη, νομίζω απαραίτητη, περισσότερο στη μελέτη του ρόλου… Εμπιστεύσου το πάθος σου και το σώμα σου, την κυτταρική σου μνήμη. Μόνο τότε μπορείς να φτάσεις σε στιγμές δημιουργίας, λάμψης.

Κάθε πάθος συνορεύει όμως με τα χαώδη βαθιά συναισθήματά μας, δεν είναι επικίνδυνο αυτό;

Ναι, είναι, αλλά είναι και πλούτος, είναι οξυγόνο… Δεν θέλω μια ζωή σε κλουβί, ζωή προφυλαγμένη από τα «επικίνδυνα», μια ζωή ανάλατη… Προτιμώ να ζήσω κι ας το πληρώσω.

Τι λες στον εαυτό σου στον καθρέφτη όταν πια έχεις «μεταμορφωθεί» σε Μαρία Πενταγιώτισσα;

Μια ατάκα που λέγαμε παλιά στους «φυλακισμένους» στους «Δέκα Μικρούς Μήτσους»: Τι τραβάμε κι εμείς οι χορεύτριες;

Φοβήθηκες ποτέ την τυποποίηση του κωμικού ηθοποιού; Η Σίρλεϊ Μακ Λέιν είχε δηλώσει ότι έχει κάνει τόσο πολλές ταινίες παίζοντας την πόρνη που δεν την πλήρωναν πια κανονικά, άφηναν τα λεφτά στο κομοδίνο.

Ναι. Τη φοβήθηκα και τη φοβάμαι ακόμα. Η αγορά με έναν περίεργο τρόπο σχεδόν σου την επιβάλλει κι εσύ πρέπει να κάνεις συνέχεια τα αδύνατα δυνατά να το διώχνεις από πάνω σου. Εγώ ευτυχώς στο θέατρο είχα την ευκαιρία να επιλέγω τις περισσότερες φορές τα έργα που παίζω, έτσι σε έναν μεγάλο βαθμό έχω κερδίσει το στοίχημα της μη τυποποίησης.

Παρ' όλα αυτά ο κόσμος μού λέει στον δρόμο ακόμα «γεια σου, Αχιλλέα!» και είναι λογικό όταν έχεις κάνει μια τόσο μεγάλη επιτυχία όπως τα «Εγκλήματα» - οι περισσότεροι άνθρωποι της δουλειάς που δεν με ξέρουν καλά με σκέφτονται για ένα συγκεκριμένο πράγμα.

Κοιτώντας πίσω τη διαδρομή σου, κρίνεις πως το ένστικτό σου σε έχει προδώσει κάποιες φορές;

Νομίζω πως όχι. Και όσο περνάει ο καιρός αισθάνομαι ότι πρέπει να το ακολουθώ όλο και περισσότερο.

Ποιοι άνθρωποι θα ήθελες να ήταν στις μπροστινές θέσεις της πρεμιέρας της «Πενταγιώτισσας», που θα γίνει στις 27 Ιουνίου στο θέατρο του Παπάγου; Ισως είναι και κάποιοι που δεν ζουν πια ανάμεσά μας;

Η αλήθεια είναι ότι στις πρεμιέρες δεν θέλω κανέναν γνωστό μου από κάτω!

Και στην καλύτερή σου παράσταση;

Κατ' αρχήν οι άνθρωποι που με αγαπούν και αγαπώ. Και εννοείται θα ήθελα να είναι οι άνθρωποι της ζωής μου που έφυγαν και δεν θα τη δουν ποτέ. Αν και η απουσία των αγαπημένων μας ανθρώπων που φεύγουν γίνεται σιγά σιγά όλο και μεγαλύτερη παρουσία μέσα μας. Ας πούμε, όσο κι αν ακουστεί τραγελαφικό αυτό που θα πω, με τη μάνα μου έχω αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σχέση από τότε που έφυγε.

Μεγαλώνοντας επιστρέφουμε στη βρεφική μας ηλικία;

Αλήθεια είναι αυτό. Οσο προχωράς έχεις την ευκαιρία να βλέπεις και αλλιώς τα πράγματα. Χαίρομαι που με τον πατέρα μου, που δεν είχαμε καθόλου καλή σχέση, χωρίς πολλές κουβέντες από τότε που πέθανε η μάνα μου, σχεδόν σιωπηλά, έχουμε δημιουργήσει μια σχέση αγάπης και κατανόησης, Χαίρομαι πολύ γι' αυτό. Δεν τον βλέπω συχνά, αλλά ευτυχώς υπάρχει η πολυαγαπημένη μου αδερφή που τον προσέχει. Η αδερφή μου είναι ένα διαμάντι και ένα μεγάλο στήριγμα. Στην άκρη του μυαλού μου υπάρχει πάντα το «έχω την αδερφή μου».

Χρήστο, τελειώνοντας αυτή τη συνέντευξη, θα ήθελα να σε ρωτήσω, στο τέλος της μέρας, στην άκρη της νύχτας, όταν επιστρέφουμε στον εαυτό μας, τι μένει;

Μεγάλο θέμα ανοίγεις! Τι μένει; Η αγάπη μόνο.

ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ο Στάθης Ψάλτης και ο θάνατος
Πριν από λίγες μέρες που τριγύριζα τους δρόμους με τον σκύλο μου έπεσα πάνω σε ακόμη ένα κλειστό βιντεοκλάμπ της ευρύτερης περιοχής της Κυψέλης. Είναι περίεργο αλλά άδεια τα μαγαζιά μοιάζουν μικρότερα. Και...
Ο Στάθης Ψάλτης και ο θάνατος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το ζωντανό σώμα του ελληνικού θεάτρου
Τα σπουδαία θεατρικά κείμενα και οι καλές παραστάσεις αφυπνίζουν, προβληματίζουν, συμμετέχουν στον κοινωνικό διάλογο. Διαλέξαμε έξι θεατρικά έργα που ανέβηκαν φέτος για το κείμενο αλλά και για τις ιδιαίτερες...
Το ζωντανό σώμα του ελληνικού θεάτρου
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ηταν ένας και δεν ήταν κανένας»
Πριν από λίγο καιρό «έφυγε» από κοντά μας ο συγγραφέας Χρήστος Αγγελάκος. Μια μεγάλη απώλεια για όσους τον γνωρίζαμε. Ετσι, ήταν μεγάλη η χαρά μας όταν πληροφορηθήκαμε πως το δεύτερο θεατρικό έργο του «Ηταν...
«Ηταν ένας και δεν ήταν κανένας»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Εφυγε από τη ζωή ο ζεν πρεμιέ του ελληνικού σινεμά
Σε ηλικία 80 χρόνων ο Φαίδων Γεωργίτσης έχασε τη μάχη με τον καρκίνο. Τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας. Η κηδεία του θα γίνει σήμερα στις 12.30 στο Νεκροταφείο της Νέας Σμύρνης. Eίχε...
Εφυγε από τη ζωή ο ζεν πρεμιέ του ελληνικού σινεμά
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια»
Είμαι στο «Θέατρο 104», η παράσταση «Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια» του Θωμά Τσαλαπάτη αρχίζει. Παρακολουθώ τις αγωνιώδεις προσπάθειες μιας γυναίκας να ανοίξει τις πόρτες των αναμνήσεών της, προσπαθώντας να...
«Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια»
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ούτε παλιός, ούτε καλός
Πάντοτε ένιωθα αμηχανία όταν άκουγα για τον «παλιό, καλό ελληνικό κινηματογράφο» ακριβώς γιατί δεν καταλάβαινα που αντιστοιχούσαν οι τέσσερις λέξεις στις ταινίες που έβλεπα. Πρώτον οι ταινίες δεν είναι και...
Ούτε παλιός, ούτε καλός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας