Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Καραμανλής κατέφθασε
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Καραμανλής κατέφθασε

  • A-
  • A+

Μάρτιος 1978. Τριγυρνάμε στους δρόμους της Καλαμάτας μαζί με το συνεργείο και τον Γιώργο Κοζομπόλη, τον πρωταγωνιστή και κεντρικό χαρακτήρα της ταινίας «Ο Γιώργος από τα Σωτηριάνικα», συναντάμε γνωστούς και φίλους, κινηματογραφούμε, φωτογραφίζουμε και φωτογραφιζόμαστε.

Η ασημί Mercedes 280 SE, που μας έφερε από τη Γερμανία όλη τη διαδρομή για τα γυρίσματα της ταινίας, διασχίζει τους στενούς δρόμους, που δεν μπορούν να κρύψουν την εγκατάλειψη και τη φυσική φθορά. Μερικά χρόνια αργότερα, ο μεγάλος σεισμός του 1986 θα αποφασίσει οριστικά για την τύχη των περισσότερων παλαιών κτισμάτων.

Πέμπτη 23 Μαρτίου 1978, στην κεντρική πλατεία της Καλαμάτας η αναπαράσταση της «εισόδου των καπεταναίων», ένα έθιμο που κρατάει από το 1830, όταν για πρώτη φορά εορτάστηκε από τους κατοίκους της μεσσηνιακής πρωτεύουσας η ιστορική επέτειος, για να τιμηθεί η έναρξη του μεγάλου απελευθερωτικού αγώνα. Το έθιμο καθιερώθηκε ως εθνική εορτή, με βασιλικό διάταγμα το 1947.

Τρίτη 23 Μαρτίου 1821, επιστροφή στο παρελθόν. Ο Μοριάς ξεσηκώνεται. Οι καπεταναίοι καταφθάνουν από διαφορετικούς δρόμους στην κεντρική πλατεία με τελικό προορισμό το ιστορικό εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων. Ο μπέης Αρναούτογλου θα παραδώσει την πόλη στους οπλαρχηγούς. Στην είσοδο του ναού τούς υποδέχεται και τους ευλογεί ο ιερέας Παπατούρτας, μια λεπτομέρεια που διασώζουν οι ιστορικές πηγές. Εδώ βρίσκονται όλοι οι επαναστατημένοι με τα λεφούσια τους: ο Κολοκοτρώνης, ο Παπαφλέσσας, ο Νικηταράς, οι Μαυρομιχαλαίοι, ο Πλαπούτας, ο Μούρτζινος…

Παρασκευή πρωί 23 Μαρτίου 1978, πίσω στο παρόν, στην αναπαράσταση με τη 16άρα κινηματογραφική μηχανή λήψης στο χέρι. Από το βάθος εμφανίζεται έφιππος ο φουστανελάς που υποδύεται τον Κολοκοτρώνη, με την περικεφαλαία και τα κουμπούρια του και πίσω πεζή οι υπόλοιποι καπεταναίοι. Τους περιμένουν για να τους δοξάσουν και να τους ευλογήσουν οι αρχές της πόλης, ο τοπικός κλήρος, η χωροφυλακή, οι μαθητές των σχολείων με τις εθνικές τους ενδυμασίες, το πολύχρωμο πλήθος που παρακολουθεί την τελετή και ο λαμπερός ανοιξιάτικος ήλιος από πάνω μας.

Τα σχολεία τρέχουν να υποδεχτούν τους οπλαρχηγούς, οι μαθητές τούς ραίνουν με άνθη, οι μπάντες παιανίζουν ηρωικά εμβατήρια, τα πλήθη ανεμίζουν γαλανόλευκα σημαιάκια και χειροκροτούν. Ο Κολοκοτρώνης κατεβαίνει από το άλογο, σκύβει και ασπάζεται το ιερό ευαγγέλιο και μαζί με τους υπόλοιπους καπεταναίους που τον ακολουθούν κατευθύνεται προς την ξύλινη εξέδρα, στο κέντρο της Πλατείας 23ης Μαρτίου.

Μια αγέλη αδέσποτα σκυλιά, κάτι σαν μια μικρή αυθόρμητη συγκέντρωση, τριγυρνούν ανερμάτιστα μέσα στη μεγάλη επίσημη εορτή. Οι άσφαιρες μπιστολιές από τις παλαιικές πιστόλες χαιρετίζουν το ιστορικό γεγονός, τα κρουστά και τα χάλκινα βρίσκονται στο φόρτε τους όταν αίφνης τα σκληραγωγημένα τετράποδα του δρόμου, ασυνήθιστα από τον αναπάντεχο ορυμαγδό, σκορπούν τρομοκρατημένα δεξιά και αριστερά, χάνουν το σημείο τους, δεν ξέρουν πώς να αντιδράσουν, τι να κάνουν, πώς να συμπεριφερθούν.

Οι καπεταναίοι αμήχανοι κοντοστέκονται, το πλήθος που παρακολουθεί καταλαγιάζει, τα σχολεία, ακολουθώντας το τυπικό, γονατίζουν μπροστά στους οπλαρχηγούς κλίνοντας το κεφάλι ευλαβικά και εκείνη ακριβώς τη στιγμή ένα ευσυνείδητο όργανο της τάξης, επιφορτισμένο στην επιβολή του νόμου, αρχίζει να τρέχει πίσω από τα ζωντανά, ένας χωροφύλακας δηλαδή σε πλήρη εξάρτυση τρέχει ολομόναχος πίσω από τα σκυλιά σαν να τα κυνηγάει.

Ο εκπρόσωπος του νόμου προλαβαίνει τον αρχηγό της αγέλης και με ένα πρόσταγμα τον σταματά. Με το δεξί του χέρι προτεταμένο, με μια χειρονομία που σκίζει τον αέρα, υποδεικνύει στο χαϊβάνι τη διαδρομή που πρέπει να ακολουθήσει αυτός και η παρέα του, για να βγει η ομάδα ανεμπόδιστα έξω από την τελετή.

Ο σκύλος αντιλαμβάνεται την εντολή, κατεβάζει τα αυτιά του υπάκουα και τότε συντελείται το προαιώνιο ελληνικό θαύμα: τα αδέσποτα, ακολουθώντας τον ευφυή αρχηγό τους, που τρέχει πρώτος μπροστά και ανοίγει δρόμο, απομακρύνονται με ταχύτητα αστραπής και χάνονται όλα μαζί στο βάθος του κάδρου.

Η τελετή ξαναβρίσκει τον ρυθμό και το μεγαλείο της. Οι καπεταναίοι ανεβαίνουν στην εξέδρα, σχηματίζουν ημικύκλιο, οι μπάντες χαμηλώνουν, οι αρματολοί και οι κλέφτες γονατίζουν ευλαβικά και δίνουν τον όρκο της επανάστασης ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Το πλήθος ησυχάζει για να ακούσει τα συγκινητικά και ιστορικά λόγια.

Καθώς το αναπάντεχο γεγονός της αγέλης έχει υποχωρήσει και το έθιμο εξελίσσεται ομαλά, στο μυαλό μου ακούγεται αιφνιδίως το «Τραγούδι του Καραμανλή», που μόλις πριν από λίγες ημέρες ηχογραφήσαμε, για τις ανάγκες της ταινίας, σε ορεινό χωριό της Μάνης, γραμμένο και τραγουδισμένο από τον Γεώργιο Αφεντάκη-Γαλανέα, λαϊκό και δημοφιλή τροβαδούρο της περιοχής, με συνοδεία βιολιού και μαντολίνου, στον σκοπό του παραδοσιακού «Θάλασσα κι αλμυρό νερό»:

Καραμανλής κατέφθασε και την Ελλάδα έσωσε
από παράνομη αρχή κινδύνεψε για να χαθεί.
Γεια σου λεβέντη Κωνσταντή, πανένδοξε Καραμανλή.
Οι Ελληνες σ’ ευγνωμονούν σωτήρα τους σε θεωρούν.
Γεια σου λεβέντη Κωνσταντή, πανένδοξε Καραμανλή.
Τη χούντα την διέλυσες και την Ελλάδα έσωσες.
Γεια σου λεβέντη Κωνσταντή, πανένδοξε Καραμανλή.

Το συγκεκριμένο έθιμο αναπαράγεται κάθε χρόνο με εξαιρετική επισημότητα. Τα παλαιά εκείνα αδέσποτα του 1978, υπακούοντας στους ατσαλάκωτους νόμους της φύσης, θα έχουν απαλλοτριωθεί διά παντός και θα έχουν αντικατασταθεί με νεότερα χαϊβάνια δεύτερης, τρίτης και τέταρτης γενιάς, που πάντα τριγυρνούν ελεύθερα και ανυπότακτα στους δρόμους και τις πλατείες σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, στις πόλεις και στην ύπαιθρο, στην επαναστατημένη Ελλάδα του 1821, στην Ελλάδα της μετανάστευσης του 1890, της μετανάστευσης του 1950, στη σύγχρονη Ελλάδα των εγχώριων και ξένων μεταναστών, στην υποταγμένη και διαιρεμένη Ελλάδα των καπεταναίων, των κοτζαμπάσηδων αλλά και των μεγάλων ποιητών, στην Ελλάδα της συναλλαγής και της διαπλοκής, στην πατρίδα μας που ξεπουλιέται και αιμορραγεί, στην σήμερον και ώς αύριον και ώς χθες του εθνικού μας ποιητή, του ένδοξου, του τρισμέγιστου πατριάρχη και προπάππου μας, του μεγάλου Ανδρέα Εμπειρίκου.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Νικολιό, Νικολή, Νικόλα!
Νικολιό, Νικολή, Νικόλα! Με όλα τα ονόματα τον φωνάζαμε στη γειτονιά, σε όλα άκουγε· κι απότομα γύριζε το κεφάλι, και το ξανθό, αχτένιστο τσουλούφι, στην ξαφνική αλλαγή κατεύθυνσης, ακολουθώντας τους νόμους...
Νικολιό, Νικολή, Νικόλα!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η γενναία παρέλασις
Μάρτης του 1973. Η μάνα μου ξεφόρτωνε τα ξύλα από τη γριά μας γαϊδούρα, επιβεβαιώνοντας το «Μάρτης γδάρτης». Πλησίασα με χαρά και της είπα: «Μάνα, θέλω ρούχα για την παρέλαση μεθαύριο».
Η γενναία παρέλασις
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μνήμες, άγνωστα οπτικά ντοκουμέντα του νεότερου ελληνισμού
Εργάτης της 7ης τέχνης, ο Νίκος Καβουκίδης είναι θρύλος του ελληνικού κινηματογράφου. Η καινούργια του ταινία, «Μνήμες», αποτυπώνει μέσα από άγνωστα οπτικά ντοκουμέντα μια από τις κρισιμότερες περιόδους του...
Μνήμες, άγνωστα οπτικά ντοκουμέντα του νεότερου ελληνισμού
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Οι πόλεμοι της μνήμης
Είναι καμιά φορά περίεργο να ξεκινάς ένα άρθρο που έχει να κάνει με την τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα με στίχους του Τ.Σ. Ελιοτ. Το βάθος του λόγου του Ελιοτ έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το τετριμμένο και το...
Οι πόλεμοι της μνήμης
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Εζησα το θαύμα της Αλβανίας, έζησα από θαύμα»
Ο νομπελίστας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης είχε την τιμή και το σθένος να συνεισφέρει στο Επος του '40. Να πολεμήσει στην πρώτη γραμμή ως έφεδρος ανθυπολοχαγός. Βεβαίωση του Α' Στρατολογικού Γραφείου Αθηνών, με...
«Εζησα το θαύμα της Αλβανίας, έζησα από θαύμα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα παιδιά της Σαμαρίνας, ταινία
Ενα ταξίδι-έρευνα με γνωριμίες και συναντήσεις σε όλη σχεδόν την Ελλάδα, που διήρκεσε τέσσερα χρόνια, ξεκίνησε μέσα από την προσπάθεια του σκηνοθέτη και σεναριογράφου της ταινίας «Εξοδος 1826», Βασίλη Τσικάρα,...
Τα παιδιά της Σαμαρίνας, ταινία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας