• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.5°C / 34.6°C
    4 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.1°C / 33.2°C
    2 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.5°C / 35.4°C
    3 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    2 BF
    35%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 29.1°C
    4 BF
    39%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    33°C 27.9°C / 36.6°C
    0 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    33°C 29.5°C / 33.1°C
    4 BF
    29%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    2 BF
    33%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 29.4°C
    3 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 29.0°C / 31.9°C
    0 BF
    37%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.8°C / 30.4°C
    3 BF
    45%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 31.2°C
    1 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    0 BF
    74%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    36°C 34.5°C / 35.9°C
    2 BF
    30%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    35°C 29.5°C / 35.5°C
    2 BF
    36%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 28.8°C
    5 BF
    41%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 28.8°C / 34.8°C
    3 BF
    26%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.3°C / 27.7°C
    2 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.6°C / 33.9°C
    3 BF
    69%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    1 BF
    36%

Οι πρωταγωνιστές

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η φωτογραφική αποτύπωση μιας εποχής και η συλλογική μνήμη

  • A-
  • A+

Τις τελευταίες ημέρες του 2018 κυκλοφόρησε το ιστορικό λεύκωμα «Η άλλη Ελλάδα 1950-1965» από τις εκδόσεις Τόπος, σε επανέκδοση του εξαντλημένου τόμου του 2007.

Ο τόμος αυτός περιλαμβάνει φωτογραφίες που ανήκουν στο φωτογραφικό αρχείο του Κωνσταντίνου Μεγαλοκονόμου, ενώ η επιλογή των εικόνων, η εισαγωγή, τα σχόλια, το χρονολόγιο και η επιμέλεια του τόμου ανήκουν στον Αρη Μαραγκόπουλο.

Το φωτογραφικό αρχείο του Μεγαλοκονόμου περιλαμβάνει εξαιρετικά ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, οι οποίες εικονογραφούν λεπτομέρειες και πρόσωπα μιας εποχής με σημαντικά γεγονότα και έντονες συγκρούσεις.

Αλήθειες

Οι φωτογραφίες είναι ιδιαιτέρως αποκαλυπτικές και τονίζουν τις έντονες αντιθέσεις μέσα στην κοινωνία. Δίνουν το στίγμα της κάθε εποχής και παρουσιάζουν ιστορικά γεγονότα, των οποίων η ερμηνεία γίνεται ευκολότερη μέσα από τις φωτογραφίες.

Ο Μαραγκόπουλος, τόσο στην περιεκτική εισαγωγή του όσο και στα σχόλια των φωτογραφιών, καταγράφει αλήθειες, πιάνει τον παλμό της κάθε εποχής, σε στιγμές πολύ κρίσιμες.

Οι σημειώσεις του πάνω στην καθημερινότητα των απλών πολιτών είναι επεξηγηματικές και εύστοχες. Πολλές φορές τα σχόλια είναι δηκτικά και όμως είναι τόσο εύστοχα.

Οταν το επιτρέπει η φωτογραφία, γίνεται καυστικός, ωστόσο παραμένει σοβαρός και μετρημένος, ειδικά όταν οι φωτογραφίες εμπνέουν περισυλλογή και αναστοχασμό. Δεν είναι εύκολο να πραγματεύεσαι ευαίσθητα ιστορικά ζητήματα, αλλά ο Μαραγκόπουλος παραμένει ειλικρινής απέναντι στην ιστορία και απέναντι στους αναγνώστες.

Μέσα από τις φωτογραφίες διαφαίνεται η έντονη αγωνία των απλών ανθρώπων για την καθημερινότητα, η επιθυμία των πολιτικών προσώπων να φανούν αρεστοί στον κόσμο, αλλά και οι αλλαγές που συμβαίνουν μέσα στην κοινωνία.

Η ιστορική αποτύπωση είναι τόσο ακριβής, που οι παλιοί θα θυμηθούν και οι νεότεροι θα μάθουν. Μέσα από τις σελίδες του λευκώματος πραγματοποιείται μία ανασκόπηση πολλών ιστορικών γεγονότων. Ο Μαραγκόπουλος έχει χωρίσει το υλικό του σε τρία κεφάλαια, των οποίων προηγείται μια εισαγωγή με παρουσίαση των στόχων του λευκώματος, καθώς και μια αποτίμηση του τι έχει αφήσει απ’ έξω η διδασκαλία της ιστορίας όλα αυτά τα χρόνια.

Τα κεφάλαια περιλαμβάνουν απεικόνιση της καθημερινότητας των απλών πολιτών, προβολή του προσώπου της εξουσίας και, τέλος, τις διώξεις που υπέστη η Αριστερά με βασικούς πρωταγωνιστές τους δύο Νίκους, τον Πλουμπίδη και τον Μπελογιάννη.

Ως επίλογος, υπάρχει ένα χρονολόγιο της δεκαπενταετίας 1950-1965 με παρουσίαση όλων των σημαντικών γεγονότων.

Ενα από τα στοιχεία που κάνουν αυτό το λεύκωμα σημαντικό είναι η παρουσίαση των απλών ανθρώπων.

Οι άνθρωποι αυτοί είναι που έπαιξαν τον σημαντικότερο ρόλο σε αυτό που λέμε ιστορική εξέλιξη της χώρας. Είναι οι άνθρωποι των κινημάτων, της καθημερινής βιοπάλης κάτω από δύσκολες συνθήκες, με την αγωνία ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους. Παρουσιάζει μια πραγματικότητα που απέχει από τις εικόνες των ελληνικών ταινιών αυτής της εποχής, που ωραιοποιούσαν την εικόνα της κοινωνίας.

Σίγουρα, η διασκέδαση της εποχής ήθελε να προβάλει πρόσωπα ανέμελα και ξέγνοιαστα. Ομως, έξω από την αίθουσα του κινηματογράφου τα πράγματα δεν ήταν ακριβώς έτσι.

Οι άνθρωποι της καθημερινότητας είναι αυτοί που ξενιτεύτηκαν για ένα καλύτερο παρόν και μέλλον, άνθρωποι που διώχθηκαν για αυτά που πίστευαν και για αυτά που ζητούσαν.

Ο Μαραγκόπουλος, επιλέγοντας τις συγκεκριμένες φωτογραφίες, επιλέγει να τονίσει γεγονότα και ζητήματα που δεν βρέθηκαν στον κύριο δρόμο αφήγησης της ιστορίας, αλλά σε έναν παράλληλο δρόμο, όπου πολλά πράγματα αποσιωπήθηκαν ή εξωραΐστηκαν.

Ακόμη, παρουσιάζεται το πόσο οριακή ήταν η κατάσταση για πολύ κόσμο, ο οποίος δεν θέλησε ή δεν μπόρεσε να συνδεθεί με τα κέντρα εξουσίας, προκειμένου να βολευτεί και αυτός κάπου. Η αφήγηση της καθημερινότητας του απλού ανθρώπου μέσα από τις φωτογραφίες και τα σχόλια είναι σημαντική και για έναν ακόμη λόγο, επειδή φανερώνει την ελπίδα και το χαμόγελο, που δεν χάθηκαν ποτέ, ούτε κάτω από τις πιο δύσκολες και σκοτεινές στιγμές.

Ενας άλλος λόγος που το λεύκωμα αυτό έχει αξία είναι η σημασία της ιστορικής γνώσης για τους νέους ανθρώπους, οι οποίοι δεν έζησαν τα γεγονότα, ούτε βίωσαν την ένταση των εποχών εκείνων.

Οπως αναφέρει ο κοινωνικός ανθρωπολόγος Paul Connerton στο βιβλίο του «How societies work» (1989), η εμπειρική γνώση του παρόντος από το άτομο συναρτάται άμεσα με τη γνώση του παρελθόντος και σε αυτή την αλληλεπίδραση παρελθόντος και παρόντος συνίσταται η δυσκολία απόσπασης του παρελθόντος από το παρόν. Με άλλα λόγια, το παρελθόν δεν μπορεί να αποσπαστεί από το παρόν, ούτε το παρόν να λειτουργήσει δίχως επίγνωση του παρελθόντος.

Το παρελθόν πρέπει να διαφυλαχτεί μέσα από τη γνώση και την κατανόησή του. Επιπλέον, ο Connerton σημειώνει πως βασική επιδίωξη του ατόμου είναι η συντήρηση της μνήμης. Ενας από τους καλύτερους τρόπους για να διαφυλαχτεί η ιστορική μνήμη και να γίνει συλλογική μνήμη για τις γενιές που θα ακολουθήσουν είναι μέσα από την καθαρή φωτογραφική αποτύπωση.

Τέλος, σημαντικό κομμάτι του ιστορικού λευκώματος είναι η παρουσίαση του γκροτέσκου προσώπου της εξουσίας. Μέσα από την αναδρομή σε πρόσωπα που έπαιξαν κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της πολιτικής πραγματικότητας στην Ελλάδα, ομολογείται τι πήγε στραβά και ο κόσμος πολλές φορές διχάστηκε και εξαπατήθηκε και στο τέλος φορτώθηκε τα βάρη επιλογών που δεν έκανε ο ίδιος.

Σε πολλά σκοτεινά σημεία πέφτει το φως που χρειάζεται, προκειμένου να τονιστεί ακόμη μια φορά ότι δεν ήταν επιλογή του κόσμου να μπει η χώρα στον γύψο τα επτά χρόνια της χούντας, αλλά ήταν αποτέλεσμα μεθοδεύσεων σκοτεινών κέντρων και συμβούλων.

Το ιστορικό λεύκωμα του Αρη Μαραγκόπουλου αποτελεί σημαντικό βοήθημα για τη διατήρηση της συλλογικής μνήμης, καθώς παρουσιάζει την εικόνα μιας άλλης Ελλάδας, αυτής που στο όνομα της προόδου και της ανάκαμψης ταλαιπωρήθηκε, εξαπατήθηκε και η μορφή και ο χαρακτήρας της αλλοιώθηκαν για χάρη του εκσυγχρονισμού.

Οπως σωστά σημειώνει ο Μαραγκόπουλος στην εισαγωγή του, «μία εικόνα αξίζει όσο το νόημα που της αποδίδει ο κάθε αναγνώστης... Η ερμηνεία της φωτογραφίας είναι ζήτημα του παρατηρητή της. Οπως συμβαίνει και με την πρόσληψη ενός λογοτεχνικού έργου».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Υδρα του 1950 και του 1960 μέσα από τον φακό του Robert McCabe
Προτάσεις για έκθεση φωτογραφίας και κεραμικής σε Ύδρα και Σίφνο, παράσταση από το Δημοτικό Θέατρο Πειραία, παρουσίαση του νέου βιβλίου του Λεονάρδο Παδούρα και το Kids Dream Φεστιβάλ για τους μικρούς μας...
Η Υδρα του 1950 και του 1960 μέσα από τον φακό του Robert McCabe
ΝΗΣΙΔΕΣ
Παγανισμός, επανάσταση, ένας άγιος και ο σπουδαιότερος Έλληνας φωτογράφος
O πολιτιστικός οργανισμός «Διέξοδος» διοργανώνει έκθεση με φωτογραφίες του Κώστα Μπαλάφα, από το μοναδικό, αστικό πανηγύρι του Άη Συμιού στο Μεσολόγγι.
Παγανισμός, επανάσταση, ένας άγιος και ο σπουδαιότερος Έλληνας φωτογράφος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η κομμουνιστική κοινότητα των δέντρων
Ο Ηλίας Μπουργιώτης παρουσιάζει την τελευταία δουλειά του με τίτλο «Εγώ, το δέντρο» και μιλά στην «Εφ.Συν.» για τη ζωή και την εμπειρία του μέσα από την τέχνη της φωτογραφίας.
Η κομμουνιστική κοινότητα των δέντρων
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Caesura, Οσο κρατάει μια ανάσα»
Το 2015-2016, όταν οι πρόσφυγες έφταναν κατά κύματα στα νησιά και λίγο πριν συνεχίσουν το μακρύ ταξίδι προς την Ευρώπη, στη σιωπηλή παύση της μακράς και επώδυνης διαδρομής τους επέλεξε να τους φωτογραφίσει ο...
«Caesura, Οσο κρατάει μια ανάσα»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το νερό πηγή ζωής και στη λογοτεχνία
Tο βιβλίο του νερού χωρίζεται σε τρεις ενότητες κειμένων με ξεχωριστή επικεφαλίδα για την κάθε μια. Ετσι, η φράση «η λίμνη είναι οι άλλοι» βγαίνει να προϋπαντήσει την πρώτη εξάδα, τη φράση «το μπλε έχει...
Το νερό πηγή ζωής και στη λογοτεχνία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ταξίδι σε μια νέα εμπειρία στο ανανεωμένο Public
Σχεδιάστηκε με στόχο να μετατρέψει τη διαδικασία των αγορών σε μια ακόμα πιο συναρπαστική εμπειρία, με ακόμα περισσότερες επιλογές για τον επισκέπτη. Πρόκειται για το ανανεωμένο κατάστημα Public στο The Mall...
Ταξίδι σε μια νέα εμπειρία στο ανανεωμένο Public

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας