Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Με όνομα βαρύ σαν Ιστορία...
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Με όνομα βαρύ σαν Ιστορία...

  • A-
  • A+

Το εντυπωσιακό με τον Νίκο Κυριαζή δεν είναι η ιδιαίτερη σπουδή που δείχνει στα ιστορικά μυθιστορήματα με τα οποία ασχολείται εδώ και χρόνια. Είναι το γεγονός ότι προέρχεται από μια οικογένεια που έζησε κυριολεκτικά την Ιστορία. Κι αυτό επειδή ο Νίκος Κυριαζής προέρχεται από την οικογένεια του Ρήγα Φεραίου (του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Αντώνης Κυριαζής), κατά συνέπεια οι πρόγονοί του άφησαν το δικό τους στίγμα τόσο στη Μαγνησία, απ' όπου και κατάγονται, όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Ο πατέρας του Νίκου Κυριαζή ήταν ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Κώστας Κυριαζής, που σε ηλικία 18 ετών ανέλαβε τη διεύθυνση της εφημερίδας «Εθνος», αγωνίστηκε κατά τη διάρκεια της Αντίστασης στους Γερμανούς και έστελνε ανταποκρίσεις από τον Εμφύλιο. Εν συνεχεία ήταν εκείνος που στήριξε τον Ανδρέα Παπανδρέου μέσω της εφημερίδας «Εθνος» τη δύσκολη περίοδο 1965-1967 και το 1970 καταδικάστηκε (μαζί με άλλα στελέχη της εφημερίδας) σε 4ετή φυλάκιση από τη χούντα, ενώ η εφημερίδα έβαλε λουκέτο. Εγραψε 13 μυθιστορήματα με ιστορικό φόντο τα βυζαντινά χρόνια και βραβεύτηκε δύο φορές από την Ακαδημία Αθηνών.

Με ένα τέτοιο όνομα, βαρύ σαν Ιστορία, ο Νίκος Κυριαζής άφησε κατά μέρος τη δημοσιογραφία και την πολιτική και καταπιάστηκε με την πανεπιστημιακή διδασκαλία όντας καθηγητής στο Οικονομικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Παράλληλα όμως πήρε τον μίτο της Ιστορίας από εκεί που τον άφησε ο πατέρας του και από το 1994, που κυκλοφόρησε το πρώτο του μυθιστόρημα «Ο ξένος μου ο Θεμιστοκλής» (εκδ. Εστία), έως και σήμερα, που πρόσφατα κυκλοφόρησε το τελευταίο του βιβλίο «Τα χελιδόνια του χειμώνα» (εκδ. Ωκεανός), δεν έχει σταματήσει να ασχολείται με το ιστορικό μυθιστόρημα.

Και αυτή ομολογουμένως είναι η μία συγγραφική του διάσταση, καθώς έχει συμμετάσχει στη συγγραφή συλλογικών έργων για τη δημοκρατία στην Αρχαία Ελλάδα, την οικονομία, ενώ έχει δημοσιεύσει και πλήθος άρθρων σε εφημερίδες και περιοδικά.

Στα πρώτα του βιβλία που κυκλοφόρησαν από τις «εκδόσεις της Εστίας» -τον ιστορικό εκδοτικό οίκο από τον οποίο κυκλοφορούν τα βιβλία του πατέρα του- ασχολήθηκε με την αρχαία Ελλάδα αλλά και την Περσία. Εν συνεχεία με τα μυθιστορήματα «Παιχνίδια με τη φωτιά», «Ο Διάβολος χωρίς φωτιά» (εκδ. Καστανιώτη) και «Ο Διάβολος στις πέντε ακριβώς» (εκδ. Εστία) ασχολείται με τις διαχρονικές γεωπολιτικές προκλήσεις με την Τουρκία και την Αλβανία. Θα ασχοληθεί και με την ιστορική περίοδο των πειρατών στην Καραϊβική («Καταραμένος θησαυρός», εκδ. Ελληνικά Γράμματα) και σιγά σιγά θα φτάσει στην περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Εκεί κυριαρχεί η τριλογία, τα δύο μέρη της οποίας συνέγραψε με τον Κωνσταντίνο Γουργουλιάνη, «Αννα Σικελιανού: Ο έρωτας και το όνειρο», στο οποίο με βάση ιστορικά ντοκουμέντα ασχολείται με τον έρωτα του Αγγελου Σικελιανού με την Αννα Καραμάνη (μετέπειτα Σικελιανού), και το «Ερωτας στα χρόνια του πολέμου» το οποίο καταγράφει τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, την εισβολή των ναζί στην Ελλάδα και τη γερμανική κατοχή.

Η τριλογία ολοκληρώθηκε με τα «Χελιδόνια του χειμώνα», στο οποίο καταγράφεται η ιστορική περίοδος του Εμφυλίου βασισμένη εν πολλοίς στις διηγήσεις του πατέρα του.

Η αλήθεια είναι ότι το είδος του ιστορικού μυθιστορήματος έχει αρκετούς εκπροσώπους στην Ελλάδα. Υπάρχει ωστόσο σαφής και διακριτή διαφορά ανάμεσα σε αυτό που θέλει να λέγεται ιστορικό μυθιστόρημα απ' αυτό που είναι πραγματικά. Αυτό που κάνει τα βιβλία του Νίκου Κυριαζή να εντάσσονται στη δεύτερη κατηγορία είναι η ιστορική ακρίβεια των γεγονότων, την οποία εμπλουτίζει με απίστευτες λεπτομέρειες σχετικά με την περίοδο την οποία καλύπτει.

Για παράδειγμα, στο βιβλίο «Ερωτας στα χρόνια του πολέμου» περιγράφεται μια εντυπωσιακή αναπαράσταση της μάχης στο ύψωμα 731 της Πίνδου, με πλήθος υποσημειώσεων και παραπομπών σε ιστορική βιβλιογραφία για τις δυνάμεις, τον εξοπλισμό και τους ηγέτες των αντιμαχόμενων πλευρών σε σημείο που το βιβλίο ώρες ώρες ξεφεύγει από τη μυθιστορία και θυμίζει ιστορική μελέτη.

Το ίδιο συμβαίνει και στο τελευταίο του βιβλίο «Τα χελιδόνια του χειμώνα», στο οποίο συγγραφέας χρησιμοποιεί υλικό από τις διηγήσεις του πατέρα του που έζησε τα γεγονότα τόσο στα Δεκεμβριανά όσο και στον Εμφύλιο.

Μια συζήτηση λοιπόν μαζί του ήταν αναγκαία. Ας δούμε πώς σκιαγράφησε το πλαίσιο του ιστορικού μυθιστορήματος από τη στιγμή της έρευνας έως εκείνη του γραψίματος.

Συνέντευξη

● Εχετε εκδώσει ιστορικά μυθιστορήματα σκιαγραφώντας σχεδόν όλες τις εποχές της Ιστορίας: από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη, με «διαλείμματα» στον Μεσαίωνα, έως το ενδεχόμενο μιας σύρραξης με την Τουρκία. Τα τελευταία χρόνια το ιστορικό φόντο των βιβλίων σας είναι ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος. Πώς ακριβώς επιλέγετε τη θεματολογία σας;

Είναι έμπνευση της περιόδου, για να μη γράφω «της στιγμής». Αλλά η ιστορική λογοτεχνία μοιάζει κάπως με το έργο κάποιου που εξορύσσει μετάλλευμα. Οταν εξαντλείται μια «ιστορική φλέβα», αρχίζεις και σκάβεις αλλού, αναζητώντας νέα, χωρίς βέβαια στο μέλλον να μην ξαναγυρίσεις στην προηγούμενη περίοδο.

● Με το τελευταίο βιβλίο σας ολοκληρώνεται μια τριλογία, αυτή που ξεκίνησε με την έκδοση του «Αννα Σικελιανού: Ο έρωτας και το όνειρο» πριν από 7 χρόνια. Πόσο δύσκολο είναι για έναν συγγραφέα να μπλέξει πραγματικά ιστορικά περιστατικά και πρόσωπα με τη μυθοπλασία χωρίς να χάσει τον δρόμο του στην πορεία;

Χρειάζεται προσπάθεια για να είναι καλό ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Ειδικά με την περίοδο των δύο Παγκοσμίων, αλλά κυρίως του Β’, ασχολούμαι από την εποχή που ήμουν μαθητής στο Λύκειο, διαβάζοντας μυθιστορήματα, ιστορικά αλλά και απομνημονεύματα αεροπόρων, ναυτικών και στρατιωτικών της ξηράς από κάθε εμπόλεμη χώρα.

Θα πρέπει να έχω διαβάσει πάνω από 500 σχετικά βιβλία, μερικά γενικά, μερικά εξειδικευμένα όπως τις θαυμάσιες μονογραφίες για συγκεκριμένες επιχειρήσεις και μάχες της σειράς Osprey Campaign, καθώς και τις ανάλογες για οπλικά συστήματα, αεροπορικές μονάδες κ.λπ.

Αλλά επίσης από το σχολείο έφτιαχνα και συνεχίζω να φτιάχνω μοντέλα των όπλων του Β’ Παγκοσμίου. Η φωτογραφία του αεροπλάνου του Γερμανού πιλότου στον «Ερωτα στα χρόνια του πολέμου» είναι ενός δικού μου μοντέλου σε κλίμακα 1:32 ενός βομβαρδιστικού Jun Kers Ju 88A.

Αυτή η ιστορική και τεχνική γνώση, που τη διανθίζω με σημειώσεις στο κείμενο («επιστημονική διαστροφή» τη χαρακτηρίζω ειρωνικά), με βοηθάει ώστε τα μυθιστορήματα να είναι ιστορικά σωστά και οι αναγνώστες να έχουν τη βεβαιότητα ότι τα πραγματικά γεγονότα αποδίδονται όπως ήταν, τουλάχιστον όπως τα γνωρίζουμε. Από κει και πέρα η μυθοπλασία βασίζεται σε πραγματικά πρόσωπα, όπως ο γιατρός Καραμάνης της τριλογίας, αλλά και φανταστικά.

● Τα βιβλία σας έχουν πάντα ακριβή γνώση του ιστορικού πλαισίου στο οποίο διαδραματίζονται και είναι διανθισμένα με πολλές ιστορικές λεπτομέρειες, άγνωστες στο ευρύ κοινό. Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείτε ώστε να πετύχετε την ιστορική ακρίβεια;

Συμπληρώνοντας την προηγούμενη ερώτηση, χρειάζεται μεγάλη ιστορική μελέτη. Και πολλή φαντασία για να καταλάβεις πώς αισθάνονταν οι ήρωες τότε, ποιος ήταν ο περίγυρος, πώς σκεφτόταν, από τι επηρεαζόταν.

Στα έργα μου που αναφέρονται στην κλασική Ελλάδα, π.χ. «Η ασπίδα των Θερμοπυλών», «Νικομήδης ο Αθηναίος», «Ο ξένος μου ο Θεμιστοκλής», εμφανίζω πραγματικά πρόσωπα προσπαθώντας να τα ζωντανέψω. Το ίδιο και στα «Χελιδόνια του χειμώνα» όπου εμφανίζονται ο Τσόρτσιλ, ο Τίτο, ο Τρούμαν, ο Μάρσαλ, πέρα από τους Ελληνες πρωταγωνιστές Ζαχαριάδη, Βαφειάδη, Βελουχιώτη, Τσακαλώτο, Παπάγο, τους πολιτικούς κ.λπ.

Προσπαθώ όμως να γνωρίζω και τους τύπους που περιγράφω και να τους φαντάζομαι όπως ήταν τότε. Ο συγγραφέας γίνεται έτσι ένα είδος ντετέκτιβ της Ιστορίας. Ετσι αντιλαμβάνεσαι το «πνεύμα του τόπου και του χρόνου».

● Οντας γιος του Κώστα Κυριαζή, του σπουδαίου συγγραφέα ιστορικών μυθιστορημάτων της βυζαντινής περιόδου, μπήκατε ποτέ στον πειρασμό να ανταγωνιστείτε σε κάποιο βαθμό το έργο του πατέρα σας;

Ανταγωνισμός δεν είναι η σωστή λέξη. Εμπνευση ναι, άμιλλα ίσως ναι. Αλλά επειδή ο πατέρας μου κάλυψε μεγάλο μέρος της βυζαντινής ιστορίας, εγώ στράφηκα σε άλλες εποχές.

Στα «Χελιδόνια του χειμώνα» όμως παρουσιάζω τον πατέρα μου ως συνιδιοκτήτη τότε του «Εθνους» (τα γραφεία του στεγάζονταν τότε σε δική του ιδιοκτησία, στο κτίριο που είναι τώρα τα γραφεία της «Εφ.Συν.» στην Κολοκοτρώνη 8). Τον παρουσιάζω και ως πολεμικό ανταποκριτή, που ήταν το 1949 καλύπτοντας τις επιχειρήσεις στο Βίτσι-Γράμμο σύμφωνα με διηγήσεις του που δεν έγραφε ποτέ ο ίδιος.

Το επόμενο βήμα είναι η Επανάσταση

● Η Ελληνική Επανάσταση απουσιάζει από τη μέχρι τώρα θεματολογία των βιβλίων σας. Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος γι' αυτό;

Πραγματικά. Και ο λόγος, ομολογώ, είναι πως δεν τη γνωρίζω όσο θα ήθελα. Ομως όταν τελειώσω τον τωρινό κύκλο του Β’ Παγκοσμίου, ελπίζω να στραφώ στην περίοδο της Επανάστασης. Για τώρα γράφω τις περιπέτειες ενός Βρετανού πράκτορα της Μυστικής Υπηρεσίας στον Β’ Παγκόσμιο, που βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα.

Το πρώτο αυτής της σειράς είναι το «Malayan Enigma» (με το όνομα που δημοσιεύονται τα μυθιστορήματά μου στις ΗΠΑ, Nicholas Snow), η εισβολή των Ιαπώνων σε Μαλαισία - Σιγκαπούρη το 1941-42. Πήρε πολύ καλές κριτικές από πολύ έγκυρα έντυπα, όπως το US Review of Books που το προτείνει στους αναγνώστες του, και το Pacific Books Review.

Το δεύτερο είναι η «Πόλις των Αγίων» , η πτώση του Μουσολίνι τον Σεπτέμβριο του 1943, που κυκλοφόρησε το 2017. Θα ακολουθήσει «Ο καλός πατερούλης», που έχει και ελληνικό ενδιαφέρον.

Ο Β’ Παγκόσμιος προσφέρει υλικό για πολλές τέτοιες ιστορίες. Νομίζω πως συνολικά θα γίνουν δέκα με δεκαπέντε μυθιστορήματα που θα καλύπτουν μεγάλο και σχετικά άγνωστο μέρος του Β’ Παγκόσμιου, όπως π.χ. προσπάθειες των Γερμανών να παράξουν παραισθησιογόνα και πανώλη των αγελάδων!

ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα μπεστ σέλερ από τον πολικό Βορρά βγάζουν σκελετούς από τα ντουλάπια
Τα μυθιστορήματα του Nordic Noir έφεραν στην επιφάνεια τις πληγές του λεγόμενου Πρώτου Κόσμου: των ανεπτυγμένων πολιτικά, οικονομικά και πολιτισμικά χωρών, οι οποίες επαναπαύτηκαν στην ανάπτυξή τους και...
Τα μπεστ σέλερ από τον πολικό Βορρά βγάζουν σκελετούς από τα ντουλάπια
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα «Ελαφρά Ελληνικά Τραγούδια» του Αλέξη Πανσέληνου...
Στην αρχή της δεκαετίας του ’50 τίποτα δεν ήταν «ελαφρύ». Η Ελλάδα ζούσε ένα από τα μεγαλύτερα δράματα της νεότερης Ιστορίας της. Οι νεκροί του Εμφυλίου, και από τις δυο πλευρές, στοίχειωναν τα σπίτια και τα...
Τα «Ελαφρά Ελληνικά Τραγούδια» του Αλέξη Πανσέληνου...
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η κόκκινη Ρόζα στην ελληνική βιβλιογραφία
Η παρουσία της Λούξεμπουργκ και του έργου της στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό ακολουθεί την ίδια αντιφατική και αποσπασματική πορεία και χρήση που είχε, λίγο πολύ, η τύχη της ίδιας και των γραπτών της. Την...
Η κόκκινη Ρόζα στην ελληνική βιβλιογραφία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σωπαίνουν οι θάλασσες;
Αρχίζοντας -ανυποψίαστη είναι η αλήθεια- να διαβάζω το «Κι οι θάλασσες σωπαίνουν» του Κρητικού συγγραφέα, δημοσιογράφου και ερευνητή Νίκου Ψιλάκη, έχω τα συμπτώματα ενός ενθουσιασμού που προχωρώντας την...
Σωπαίνουν οι θάλασσες;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα κορίτσια με τα σακίδια στην πλάτη
Ποιο είναι «Το κορίτσι με το σακίδιο» (εκδόσεις Εναστρον); Η Τζούλια «είχε γεννηθεί πριν από είκοσι τρία μόλις χρόνια στο Αφγανιστάν…». Το όνομά της, Τζούλια, το υιοθετεί στην Ελλάδα, όταν φτάνει παράνομα. Ο...
Τα κορίτσια με τα σακίδια στην πλάτη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Με οδηγό τα γεγονότα
Το βιβλίο του Γιάννη Γκλαρνέτατζη «Στιγμές Σαλονίκης εαρινές» επανεκδόθηκε από τις «Ακυβέρνητες Πολιτείες» τον περασμένο Μάιο και κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία. Ο Γιάννης Γκλαρνέτατζης ζει κι εργάζεται στη...
Με οδηγό τα γεγονότα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας