• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.2°C / 33.5°C
    2 BF
    42%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.6°C / 30.9°C
    2 BF
    56%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 26.0°C / 32.6°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 27.5°C
    1 BF
    50%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 27.4°C
    2 BF
    57%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    28°C 24.6°C / 29.0°C
    1 BF
    49%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.5°C / 25.4°C
    0 BF
    38%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    32°C 32.2°C / 32.2°C
    1 BF
    21%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    30°C 26.0°C / 31.6°C
    1 BF
    45%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 26.8°C
    2 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.7°C / 26.7°C
    1 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    0 BF
    64%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.2°C / 28.4°C
    0 BF
    55%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.5°C / 24.5°C
    1 BF
    21%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 27.8°C
    3 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 28.8°C / 33.8°C
    1 BF
    35%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.3°C / 25.3°C
    1 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    26°C 23.7°C / 28.9°C
    2 BF
    74%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    0 BF
    52%

Αποψη των καλλιεργειών στη περιοχή Κουβαρά

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο σπόρος κάνναβης ρίζωσε για τα καλά στον Αχελώο

  • A-
  • A+

Με τον πρώτο κιόλας χρόνο καλλιέργειας οι αγρότες μέλη του συνεταιρισμού Φυτειών Αιτωλοακαρνανίας «Αχελώος Κάνναβη», παρήγαγαν ψυχρής έκθλιψης βρώσιμο λάδι, από 100% σπόρους κάνναβης, χωρίς άλλες προσμίξεις ελαίων, πιστοποιημένο για την υψηλών ποσοστών περιεκτικότητά του σε Ω3, Ω6 λιπαρά οξέα. Το τυποποίησαν και το επικοινώνησαν στους καταναλωτές, χωρίς να είναι το μόνο προϊόν που πήραν από τη συγκομιδή της φυτείας τους, η οποία βρίσκεται στον δεύτερο χρόνο του μεταβατικού σταδίου βιολογικής γεωργίας. Αλεύρι κάνναβης και ζωοτροφές είναι τα ακόμη δύο προϊόντα που παίρνουν από τη μεταποίηση των σπόρων και στελεχών κάνναβης.

Συναντηθήκαμε με τον πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Φυτειών Αιτωλοακαρνανίας, «Αχελώος Κάνναβη», Σπύρο Ελευθερίου, στην Athens Cannabis Expo 2019.

Η νεοσύστατη αγορά, που έδωσε το στίγμα της στο στάδιο του Τάε Κβον Ντο κι αφορά απ' ό,τι παρατηρήσαμε ένα πολύ μεγάλο αριθμό ανθρώπων, αποδεικνύει ότι η καλλιέργεια κάνναβης έχει δυναμική, έχει εφαρμογές κι έχει και αγοραστές. Η καλλιέργεια κάνναβης μπορεί να είναι μια καλή διέξοδος -κατά πώς δείχνουν τα γεγονότα και οι προβλέψεις- για τους αγρότες.

Είναι μια δραστηριότητα που έρχεται να διαδεχτεί και να συνεπικουρήσει την «άνοιξη» και μεταμόρφωση της αγροτικής ζωής, μετά τις πρωτόγνωρες στην Ελλάδα καλλιέργειες των προηγούμενων χρόνων -που δεν ευοδώθηκαν όπως υπόσχονταν όσοι τις λανσάρισαν ως ευκαιρία άκοπου πλούσιου βαλάντιου-, που ήταν οι γνωστές υπερτροφές (γκότζι μπέρι, ιπποφαές, μπλούμπερι κ.ά.).

Επιλέξαμε να παρουσιάσουμε τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Φυτειών Αιτωλοακαρνανίας ως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα συνέργιας και εξαιρετικού αποτελέσματος, αλλά και της πραγματικότητας της ελληνικής υπαίθρου.

Ο πρόεδρος του, Σπύρος Ελευθερίου, μας μίλησε για τη νέα αγροτική επιχειρηματικότητα των μελών τους που επί πολλά έτη είχαν μηδενική αγροτική δραστηριότητα, γεγονός που δεν είναι άγνωστο στην ελληνική αγροτιά.

● Πότε δραστηριοποιήθηκε ο συνεταιρισμός;

Ο συνεταιρισμός μας είναι παλιός, έχει πενήντα χρόνια δραστηριότητας πίσω του. Τα μέλη του ασχολούνταν με τα καπνά -ποικιλίας Τσεμπέλια και Βιρτζίνια- μέχρι το 2006 που σταμάτησε η παραγωγή των καπνών λόγω αποσύνδεσης με τις επιδοτήσεις, οπότε και απενεργοποιήθηκε. Αφού πλέον δεν είχε αντικείμενο, σιγά-σιγά πήρε φθίνουσα πορεία. Φανταστείτε ότι έφτασε κάποια στιγμή να είναι μόνο σφραγίδα.

Πριν ενάμιση χρόνο, όσοι είμαστε στο παρόν Διοικητικό Συμβούλιο, αρχίσαμε να ψαχνόμαστε τι θα μπορούσαμε να κάνουμε. Κάτι έπρεπε να δώσουμε σε αυτόν τον κόσμο, γιατί τα χωράφια, μετά την καλλιέργεια του καπνού, είχαν μείνει χέρσα κι οι άνθρωποι δεν είχαν αντικείμενο αγροτικό.

● Πού βρίσκονται οι καλλιέργειες;

Στην Αιτωλοακαρνανία, στην περιοχή Κουβαρά, στο χωριό Φυτείες. Καλλιεργούμε περίπου τριακόσια στρέμματα.

● Από το 2006 μέχρι την καλλιέργεια κάνναβης, το 2017, ήταν ανεκμετάλλευτη η γη;

Κάποιοι κάνανε κτηνοτροφικές μονάδες, οι οποίες όμως αντιμετώπισαν οικονομικά προβλήματα, τώρα, με την αγορά του γάλακτος. Οσοι είχανε κάποια λεφτά εγκατέστησαν φωτοβολταϊκές μονάδες και οι πιο πολλοί ήταν στο επίδομα, στα δικαιώματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ό,τι τους έδινε δηλαδή για να σπείρουν τα χωράφια βρώμη. Κάναμε μια έρευνα τι γίνεται στον αγροτικό τομέα, τι μπορεί να παράξει η γη η δική μας με τον κλήρο που έχουμε, τι μπορεί να δώσει εισόδημα στον παραγωγό, τι μπορούμε να δώσουμε στη γη για να πάρουμε υπεραξία στο προϊόν. Αποφασίσαμε να μπούμε, πειραματικά στην αρχή, στην καλλιέργεια της βιομηχανικής κάνναβης.

Οι παραγωγοί μας είναι 450 μέλη - υπήρχαν αυτοί- και στους 86 από αυτούς που αποφάσισαν να μπουν στη βιομηχανική κάνναβη δώσαμε από τρία στρέμματα για πειραματική καλλιέργεια. Να παρακολουθήσουν δηλαδή τη φυτεία και να μας πουν πώς θα τα πάει το φυτό στο χωράφι, τι διαγωγή θα δείξει, τι ποσότητες θα βγάλουμε.

● Με διαφορετικές καλλιεργητικές πρακτικές ο κάθε παραγωγός;

Οχι, ακολουθήσαμε μόνο μία καλλιεργητική πρακτική. Εμείς κοιτάξαμε ως συνεταιρισμός να δούμε ποια ποικιλία μπορεί να ανταποκριθεί στις δικές μας οικονομικές δυνάμεις κι επιλέξαμε μια ποικιλία -γιατί υπάρχουν 21 ποικιλίες κάνναβης- που είναι 70 ημερών.

● Από πού πήρατε σπόρους; Μόνοι σας αποφασίσατε, χωρίς γεωπόνους κι επιστήμονες;

Τους εισαγάγαμε. Συνεργαστήκαμε με ένα ερευνητή πρώτα, τον Βαγγέλη Ματράκα, ο οποίος μας σύστησε τον γεωπόνο Δημήτρη Γερονίκο. Αυτοί οι δύο ήταν η ψυχή του συνεταιρισμού στα θέματα γύρω από την καλλιέργεια κάνναβης. Εμείς δεν γνωρίζαμε τίποτα, ούτε τι σπόρο να πάρουμε, ούτε τίποτα. Το ότι είμαστε εδώ τώρα το χρωστάμε στα παιδιά αυτά και ειδικά στον Βαγγέλη.

Αλλά αντιμετωπίσαμε ένα σημαντικό πρόβλημα. Μπήκαμε στην καλλιέργεια αλλά πάθαμε μεγάλη ζημιά. Δεν πήραμε μεγάλη παραγωγή, λόγω έλλειψης νερού. Εξηγούμαι: ενώ για να καλλιεργήσει κάνναβη ο κάθε παραγωγός πρέπει να πάρει άδεια χρήσης νερού -και την πήραμε από τον Τοπικό Οργανισμό Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ)-, ενώ θέλει πιστοποιητικό ποινικού μητρώου -το πήραμε κι αυτό-, όταν φτάσαμε στην πηγή να πάρουμε νερό δεν υπήρχε νερό.

Γιατί δεν υπήρχε νερό; Γιατί η ΔΕΗ έκοψε το ρεύμα σε όλους τους ΤΟΕΒ της Αιτωλοακαρνανίας λόγω χρεών και την πλήρωσε και ο δικός μας ΤΟΕΒ που δεν είχε πολλά χρέη. Η κάνναβη που καλλιεργούμε είναι εβδομήντα ημερών φυτό. Ε, σε αυτό το 20ήμερο, που έπρεπε να δώσει την παραγωγή, δεν υπήρχε νερό να ποτίσουμε.

Το φυτό θέλει νερό κάθε περίπου δύο μέρες και θέλει και το λίπασμά του. Οταν δεν μπορείς να το ποτίσεις δεν μπορεί να «φάει», δεν απορροφάει ούτε το λίπασμα. Οπότε, αφού δεν είχαμε νερό αυτές τις είκοσι ημέρες, η καλλιέργεια ήταν τελειωμένη. Αυτό ήταν το μοναδικό πρόβλημα που αντιμετωπίσαμε.

Οι παραγωγοί ευτυχώς δεν απογοητεύτηκαν. Ετσι μετά ξανασπείραμε μερικά στρέμματα και φτάσαμε σε ένα αποτέλεσμα υποφερτό, πήραμε δηλαδή μια μικρή παραγωγή για να δούμε τι γίνεται.

Ετσι μπορέσαμε φέτος να βγάλουμε στην αγορά γύρω στα χίλια μπουκάλια των 250ml βρώσιμου ελαίου από 100% σπόρους κάνναβης. Με αυτά πήγαμε και στην έκθεση της Θεσσαλονίκης και Athens Cannabis Expo 2019, περισσότερο για να διαφημίσουμε τι προϊόν έχουμε.

● Σε τι διαφέρει το δικό σας κανναβέλαιο από τα άλλα βρώσιμα έλαια;

Το λάδι μας είναι εξαιρετικό, έχουμε τη χημική ανάλυση για την περιεκτικότητα του σε οργανοληπτικά και θρεπτικά συστατικά από ιδιωτικό χημείο της Θεσσαλονίκης που είναι όμως συμβεβλημένο με το Χημείο του Κράτους. Εχει περιεκτικότητα 17,18% σε Ω3 και 59,05% σε Ω6, λιπαρά οξέα.

«Καλύτερο και από το μουρουνέλαιο» επενέβη ένας επισκέπτης που άκουσε την παρατήρησή του.

«Επτά φορές πιο δυνατό κι αποφεύγεις και τα ζωικά λιπαρά. Πού αλλού θα βρεις τέτοιο προϊόν;» απάντησε ο πρόεδρος.

● Πώς μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει το λάδι σας;

Θα σας πω κατ’ αρχάς πού κάνει καλό. Βοηθάει τους ανθρώπους που έχουν σάκχαρο, χοληστερίνη και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Το λέω από προσωπική εμπειρία. Και η τιμή του είναι εξαιρετική, γιατί πολλά άλλα βρώσιμα λάδια περιέχουν σε πρόσμιξη μόνο 20% λάδι κάνναβης, δεν είναι 100% έλαιο κάνναβης όπως το δικό μας. Κι όμως έχουμε την ίδια τιμή. Μπορείς να το βάλεις στη σαλάτα σου, στο ψωμί ή απλά να πάρεις σκέτη μια κουταλιά κάθε πρωί.

Μου γεμίζει ένα ποτηράκι για να δοκιμάσω. Πράσινο βαθύ, λαμπερό χρώμα. Ιδιαίτερη η μυρωδιά του, μυρίζει «φρέσκο» και η γεύση, μάλλον στην επίγευση, ίδιο όπως το αγουρέλαιο μαζί με μια βουτυρώδη αίσθηση. Λίγο «βαρύ». Το σχολιάζω και μου εξηγεί.

«Είναι λόγω της ποικιλίας κλωστικής κάνναβης που επιλέξαμε να καλλιεργήσουμε, τη Finola. Είναι φινλανδική, πάει περίπου ενάμιση μέτρο σε ανάπτυξη και δίνει γύρω στα εκατό με εκατόν πενήντα κιλά σπόρο το στρέμμα. Γι' αυτό την επιλέξαμε.

Φέτος, όπως σας είπα, δεν πιάσαμε αυτή την παραγωγή λόγω των προβλημάτων με το νερό. Ομως το λάδι μας είναι ενδεικτικό τού τι μπορούμε να πετύχουμε.

● Θα μείνετε στα ίδια στρέμματα την επόμενη καλλιεργητική περίοδο;

Θα την «ανοίξουμε» την καλλιέργεια τη νέα σεζόν. Θα δώσουμε γύρω στα 2.000 στρέμματα. Πιστεύουμε στο «άνοιγμα» που κάναμε και με το μπουκάλι εμφιάλωσης, για να είμαστε δυνατοί στην αγορά.

Ο κόσμος το δέχτηκε, οι αγορές το δέχτηκαν, έχουμε προσφορές για παραγγελίες από παντού και πιστεύω να δώσουμε ένα ικανοποιητικό εισόδημα στους καλλιεργητές. Γιατί ο δικός μας συνεταιρισμός πληρώνει τον παραγωγό από το τελικό προϊόν κι αυτό θέλω να το τονίσετε, γιατί μπορεί να είμαστε και ο μοναδικός στην Ελλάδα και από τους λίγους στην Ευρώπη. Δεν του κρατάει την υπεραξία. Δηλαδή, φέρνει ο παραγωγός το προϊόν του στον συνεταιρισμό και όλη τη μεταποιητική διαδικασία (έκθλιψη, τυποποίηση) την κάνει ο συνεταιρισμός.

Βγαίνουν όλα τα έξοδα συν ένα 5% κέρδος για την κίνηση του συνεταιρισμού και κατόπιν όλη η υπεραξία πάει στον παραγωγό. Καταλάβατε; Αυτό που σας λέω, είναι επανάσταση.

Αν μπει στο παιχνίδι ο παραγωγός και καταλάβει, πάει με αυτήν την καλλιέργεια να εισπράξει ένα χιλιάρικο, ποσό που δεν υπάρχει άλλη καλλιέργεια να του το δώσει. Με αυτό τον τρόπο. Διαφορετικά αυτό έχει 100 € το στρέμμα, σαν το καλαμπόκι.

Για τη νέα σεζόν σκεφτόμαστε να δράσουμε και με όρους συμβολαιακής γεωργίας, να συνάψουμε δηλαδή συμβόλαια συνεργασίας και με άλλους παραγωγούς σε περίπτωση δεν συμπληρώσουμε την απαιτούμενη παραγωγή από τα μέλη μας.

● Και πού προσβλέπετε; Σε αγορές του εξωτερικού ή για εσωτερική κατανάλωση;

Είτε για Ελλάδα, είτε για εξωτερικό, ήδη έχουμε δυνατές προσφορές, αλλά δεν έχω προϊόν. Οπότε δεν μπορώ να κλείσω συμφωνίες. Από τον Ιούνιο και μετά.

● Είναι βιολογική η καλλιέργεια;

Οχι είμαστε στον δεύτερο χρόνο του μεταβατικού σταδίου, αλλά στην ουσία είναι σαν να είναι βιολογική γιατί τα χωράφια ήταν σε αγρανάπαυση τουλάχιστον δέκα χρόνια.

● Θα συνεχίσετε στην καλλιέργεια στη γη ή σκέφτεστε και την πιθανότητα να καλλιεργήσετε σε κλειστές εγκαταστάσεις για να έχετε συνεχόμενες σοδειές;

Γιατί να χάσουμε τα χαρακτηριστικά της γης μας; Πάντα στον αγρό!

● Η μεταποίηση γίνεται στις εγκαταστάσεις του συνεταιρισμού;

Οχι, φέτος η μεταποίηση έγινε στο «Πράσινο Αγρόκτημα», στην Κρύα Βρύση Γιαννιτσών. Από τον Μάρτιο και μετά όλα θα γίνονται σε εμάς.

Συνεργάζεστε και με το Τμήμα Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών προϊόντων του ΕΚΠΑ;

● Οχι ακόμη, πιστεύουμε ότι μέχρι του χρόνου θα το καταφέρουμε, γιατί είμαστε ήδη σε συζήτηση.

● Το λάδι είναι από αναποφλοίωτο σπόρο; ρωτά επεμβαίνοντας στην κουβέντα έτερος καταναλωτής.

Ναι, καθαρίζεται βέβαια πρώτα σε σιτοκαθαριστήριο, κατόπιν μπαίνει στη μηχανή, γίνεται ψυχρή έκθλιψη, βγαίνει σε σταγόνα το λάδι από τη μια και από δίπλα βγαίνει σε πέλετ, το υποπροϊόν, η φλούδα του σπόρου δηλαδή. Αυτό το σπάμε σε σφυρόμυλο και το κάνουμε άλευρο, που και αυτό είναι πανάκριβο στην αγορά. Δεν έχουμε τώρα εδώ, την άλλη εβδομάδα θα βγούμε στην αγορά. Εχουμε έτοιμο γύρω στον ένα τόνο.

Μάλιστα τώρα συζητάμε με εταιρεία σαπωνοποιίας, το υπόλειμμα του λαδιού, η μούργα που λέμε, να το χρησιμοποιήσουμε για παραγωγή σαπουνιού. Δεν πετιέται τίποτα δηλαδή. Ολα χρησιμοποιούνται.

Οχι, δίκτυο λιανικής πώλησης δεν έχουμε ακόμη. Τώρα ξεκινάμε, είμαστε στα σπάργανα. Είμαστε σαν ένα μωρό. Αμα περπατήσουμε, θα έχουμε του χρόνου, απαντά με χιούμορ και καλή διάθεση.

● Καλή τύχη, ήρθε η ευχή.

Και για να επισφραγιστεί του λόγου το αληθές, μου γεμίζει ακόμη ένα δοκιμαστικό ποτηράκι να «ξαναδώ» τη γεύση του έλαιου σπόρων κάνναβης που θρέφεται στη γη και τα νερά του οικοσυστήματος του ποταμού Αχελώου και να την καταγράψω στις γευστικές μου μνήμες, λέγοντάς μου: «Αυτή η γεύση, εμένα μ’ αρέσει πολύ. Σου έρχεται μια καψίλα στην αρχή γιατί είναι βαρύ λάδι, γεμάτο, αλλά μετά γλυκαίνει όλο το στόμα».

Πράγματι.

 AΓΡΟΤΙΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΦΥΤΕΙΩΝ, Aχελώος Κάνναβη
Τηλ.: 30 2646300722, [email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο καλός περιβολάρης κάνει «πράσινες συμμαχίες»
ο βιβλίο της Louise Riotte «Συγκαλλιέργειες για το βιολογικό περιβόλι» έρχεται να βοηθήσει τους ερασιτέχνες λάτρεις της κηπουρικής να έχουν ένα εύρωστο και παραγωγικό περιβόλι με την απλή, φυσική μέθοδο της...
Ο καλός περιβολάρης κάνει «πράσινες συμμαχίες»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι σπόροι της γνώσης και τα βρώσιμα δάση
Μια και σήμερα είναι η μέρα που γιορτάζεται παγκόσμια η Ωρα της Γης, η παρουσίαση του εγχειρήματος «Περιοδεία Βρώσιμων Δασών» είναι μια αχτίδα ελπίδας μέσα στη δύσκολη περίοδο που βιώνουμε.
Οι σπόροι της γνώσης και τα βρώσιμα δάση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τίτλοι τέλους για το τοξικό φυτοφάρμακο χλωροπυριφός
Μία νίκη ακόμα κερδήθηκε ενάντια στα φυτοφάρμακα που ενοχοποιούνται, από μελέτες έγκριτων φορέων και όχι από συνωμοσιολογικά αποκυήματα, για βαριές βλάβες του ανθρώπινου οργανισμού.
Τίτλοι τέλους για το τοξικό φυτοφάρμακο χλωροπυριφός
ΝΗΣΙΔΕΣ
Με αρμονία και σεβασμό της φύσης
Μέλισσες όπως μέλι, μουσική όπως Μπετόβεν. Ή μάλλον όχι, μέλι όπως μουσική, μέλισσες όπως Μπετόβεν. Ο λόγος για τον Δημήτρη Νικολάου που έκανε τα δύο χόμπι του επάγγελμα
Με αρμονία και σεβασμό της φύσης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αλόη η γνήσια: ένα μεγάλο δώρο της φύσης
Εχει περάσει σχεδόν μία δεκαετία απ’ όταν εμφανίστηκαν στο διατροφικό μας λεξιλόγιο οι «υπερτροφές», τα «σούπερ φουντ», που μας έρχονταν από ξένες...
Αλόη η γνήσια: ένα μεγάλο δώρο της φύσης
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Να ξανασυνδεθούμε με τον παραγωγό και τη φύση»
Η Σάιλα Ντάρμος παρέλαβε από τον πατέρα της ένα μικρό κομμάτι γης με ελαιώνες και εσπεριδοειδή, κοντά στη θάλασσα, στη Σκάλα Λακωνίας. Μέσα από την παρατήρηση ανέβασε τη διαχείριση των καλλιεργειών σε ακόμη...
«Να ξανασυνδεθούμε με τον παραγωγό και τη φύση»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας