• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.2°C / 29.0°C
    2 BF
    21%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.1°C / 27.4°C
    0 BF
    68%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.0°C / 28.7°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 27.5°C
    1 BF
    50%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    1 BF
    73%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 26.8°C
    1 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.7°C / 22.4°C
    1 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.1°C / 27.6°C
    1 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.2°C / 24.8°C
    3 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    3 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.6°C / 27.2°C
    4 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.1°C / 25.1°C
    3 BF
    55%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    2 BF
    47%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.5°C / 25.9°C
    3 BF
    50%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.9°C / 27.7°C
    1 BF
    41%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.8°C / 28.8°C
    3 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.8°C / 29.2°C
    1 BF
    24%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.8°C / 27.1°C
    2 BF
    50%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.3°C / 27.5°C
    1 BF
    75%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    1 BF
    39%
Λογοτεχνία και ψυχικό τραύμα

Φωτεινή Τσαλίκογλου, «Ο Eλληνας ασθενής», Εκδόσεις Καστανιώτη, 2018, Σελ. 176

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Λογοτεχνία και ψυχικό τραύμα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η αποδοχή του διαφορετικού και η υπέρβαση συμβάσεων που ταλανίζουν τον άνθρωπο είναι ζητούμενα κάθε προσπάθειας αποστιγματοποίησης της ψυχικής νόσου σε οποιασδήποτε μορφή.

Σε αρκετά λογοτεχνικά της έργα η Φωτεινή Τσαλίκογλου ασχολείται με θέματα που αφορούν την ψυχική νόσο. Συνδυάζοντας επιστημονική κατάρτιση με μυθοπλαστική δεινότητα, προσεγγίζει την ψυχική διαταραχή με τέτοιο τρόπο ώστε να εξοικειώνει τον αναγνώστη με αυτήν.

Αναδεικνύει τις ιστορικές, κοινωνικές, οικογενειακές γενεσιουργούς αιτίες εντελώς διαφορετικά από τις ακαδημαϊκές προσεγγίσεις που θεωρούν τους πάσχοντες ως παιδιά του Phineas Gage.

Περισσότερο από προηγούμενα έργα της, με τον «Ελληνα Ασθενή» αποδραματοποιεί την ψυχική νόσο και δείχνει πως η τρέλα γίνεται η λογική συνέπεια της διάρρηξης του κοινωνικού δεσμού και πως μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Το ευρύ φάσμα γνώσεών της υποστηρίζει και υποστηρίζεται από την εναργή γραφή της που, μέσω μιας ευρηματικής μυθοπλασίας, μας κάνει κοινωνούς ανοίκειων και απευκταίων καταστάσεων.

Διατρέχοντας τη χρονική περίοδο πέντε γενεών, πραγματεύεται το ενδιαφέρον και πολύπλοκο θέμα της ψυχικής διαταραχής.

Η τυχαία ανακάλυψη ενός εμβληματικού αγάλματος θα στιγματίσει τη ζωή ενός ανθρώπου που μέσα στην απλότητα αντιπροσώπευε το πρότυπο ενός αγωνιστή της καθημερινότητας. Το όριο τρέλας και λογικής ασαφές.

Μια ιδιαίτερη στιγμή, μια περίεργη σύμπτωση μπορεί να ανατρέψει τα πάντα. Ετσι, έρχεται η συγκυρία που θα σημαδέψει τη ζωή του και θα μεταδοθεί ως μελαγχολία στις ερχόμενες γενεές. Η ανακάλυψη της Αφροδίτης της Μήλου. Η απόλυτη ομορφιά, η αρμονία, το ανοίκειο που γίνεται πραγματικότητα.

Το κάλλος που ως βιωματική κατάσταση, ακόμα και μέσω της αποθέωσης της γλυπτικής, συγκλονίζει: «[…] ζαρώνει σε μια γωνιά και μοιράζεται με το άγαλμα το ίδιο σκέπασμα…».

Δρομολογεί τη σκέψη και τη δύναμη των φαντασιακών ταξιδιών πέρα από το αναμενόμενο και το διαχειρίσιμο. Διπλή όψη του ίδιου νομίσματος. Ρήξη με την πραγματικότητα. Είσοδος στον ζόφο της τρέλας. Ο πρωταγωνιστής Γιώργος-Θεόδωρος Κεντρωτάς θα «επιστρέψει στη μικρή ζωή του» αλλά ακόμα και ξεψυχώντας θα εκλιπαρεί το πουλημένο από τον ίδιο άγαλμα: «Μίλησέ μου!».

Ο συνδυασμός ιστορικών γεγονότων, αισθητικής-τέχνης και μυθοπλασίας δίνει ένα έργο που πραγματεύεται τις πολλαπλές εκφάνσεις της ψυχικής νόσου, τη μάταιη (;) προσπάθεια αντιμετώπισης και την αυτοκτονία.

Οπως και στο «8 ώρες και 35 λεπτά», έτσι και στον «Ελληνα ασθενή», η Φωτεινή Τσαλίκογλου παραθέτει τη γενεαλογική διαδρομή βασανιστικών ψυχικών καταστάσεων και το βαρύ φορτίο της οικογένειας. Με την εξιστόρησή της κατανοούμε το λυπηρό και αναπόφευκτο της εξέλιξης και ίσως ερμηνεύουμε επιλογές και συμπεριφορές που μέχρι τώρα φάνταζαν ως μη προσεγγίσιμες.

Το ιστορικό γεγονός ως τραύμα διατρέχει το συνολικό της έργο. Η ιστορία της Μικρασιατικής Καταστροφής πανταχού παρούσα. Μόνο που στο παρόν βιβλίο αναφέρεται το βίωμα του συμμετέχοντος στρατιώτη και πόσο σημαδεύει τον υπόλοιπο βίο του.

«Μητέρα της Ιστορίας είναι η ειρωνεία». Χρησιμοποιώντας μαιευτική μέθοδο ερμηνείας, μας οδηγεί στην εξοικείωση με την οδύνη και την ψυχική μοναξιά.

Αντρες οι συνεχιστές της γενεαλογικής ψυχικής παρέκκλισης, αλλά και πρωταγωνιστική η παρουσία ή η απουσία των γυναικών που τους στιγμάτισαν.

Η φιγούρα της γυναίκας, βάσανο και ανακούφιση μαζί∙ είτε ως απόγειο αισθητικής και τέχνης αξεπέραστης, είτε ως κόρη, μάνα, γιαγιά αλλά και ως αγαπημένη και αντικείμενο πόθου. Ο λόγος της, είτε μέσω μιας φαντασιακής επαφής είτε ως πραγματικό χάδι, υποσυνείδητα διαμορφώνει και συμβάλλει στην εξέλιξη.

Σε μια προσπάθεια απομυθοποίησης του αρσενικού προτύπου που δεν πάσχει, δεν φθείρεται, δεν υποφέρει, η συγγραφέας μάς αποκαλύπτει τον ανδρικό ψυχισμό και την ευαλωτότητά του.

Κόντρα σε στερεότυπα που βολεύουν, μας μαθαίνει να αφουγκραζόμαστε τις λεπτές ισορροπίες αλλά και την πραγματικότητα του μη προβεβλημένου και του σκοτεινού. Δεν περιγράφει απλώς, εισέρχεται στα ενδότερα της ψυχής. Δείχνει ότι και μέσα στο επώδυνο ανασαίνει η ελπίδα, «[…] η δύναμη του αθώου νεκρού είναι τα οστά του…», και μας προετοιμάζει για το αναπόφευκτο, αφού «[…] να πεθαίνεις είναι να φεύγεις για λίγο…».

*Η Μίνα Π. Πετροπούλου είναι φιλόλογος και δρ Κοινωνιολογίας

ΝΗΣΙΔΕΣ
Στον χώρο της λεγομένης μετανεωτερικότητας
Το νέο βιβλίο του Γιάννη Σιώτου αποτελεί μια πολιτική πραγματεία κοινωνικών αξιώσεων, ενώ θα μπορούσε να διαβαστεί και σαν κοινωνιολογικό μελέτημα για ταινία γαλλικής κοπής και προφορικής διδακτικής της...
Στον χώρο της λεγομένης μετανεωτερικότητας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πολυτάραχη ζωή του
Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κουκκίδα το έργο του Ισαάκ Ντόιτσερ «Ο Αοπλος Προφήτης» γύρω από την πολυτάραχη, πολυσχιδή και γεμάτη αγώνες και ανατροπές ζωή του Λέον Τρότσκι.
Η πολυτάραχη ζωή του
ΝΗΣΙΔΕΣ
Με jazz διάθεση και rock άποψη
Μια εξαιρετική στιχουργική συλλογή με τον χαρακτηριστικό τίτλο «ένας αγάπησε μία» υπογράφει ο Παντελής Αμπαζής.
Με jazz διάθεση και rock άποψη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Θηράματα και τυχοδιώκτες και μια επίσκεψη από άλλον κόσμο
Οι Ρώσοι αδελφοί Στρουγκάτσκι είναι οι μοναδικοί συγγραφείς από τις πρώην σοσιαλιστικές που είδαν τα βιβλία τους να μεταφράζονται στις δυτικές χώρες.
Θηράματα και τυχοδιώκτες και μια επίσκεψη από άλλον κόσμο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας