Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πάμε για ένα μπιφτεκάκι; Οχι πάλι!
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πάμε για ένα μπιφτεκάκι; Οχι πάλι!

  • A-
  • A+

«Αν συγκεντρώναμε όλες τις αγελάδες που εκτρέφονται σε όλο τον κόσμο και φτιάχναμε ένα κράτος, τότε θα ήταν το τρίτο μεγαλύτερο παγκοσμίως σε εκπομπές αερίων θερμοκηπίου». Αυτή την εικόνα έδωσε το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UN Εnviroment) για να κινήσει το ενδιαφέρον των πολιτών, προκειμένου να περιοριστεί σταδιακά η υπερκατανάλωση κρέατος.

Για μια ακόμη φορά, πρόσφατες έρευνες που δημοσιοποίησε κατέληξαν στη διαπίστωση ότι «Η παραγωγή κρέατος είναι μία από τις καταστροφικότερες δραστηριότητες του ανθρώπινου γένους, με το μεγαλύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα στον πλανήτη».

Ετσι επέλεξαν κάτω από τον τίτλο «Τι έχει μέσα το χάμπουργκέρ σου; Πολλά περισσότερα απ’ ό,τι νομίζεις» να κοινοποιήσουν τα δεδομένα για το περιβαλλοντικό κόστος των διατροφικών μας συνηθειών.

Που είναι ότι:

◼ Στρέμματα τροπικού δάσους στη Νότια Αμερική αποψιλώνονται για να εγκατασταθούν μονάδες εκτροφής βοοειδών, προκειμένου οι καταναλωτές να γεύονται τα αγαπημένα τους burgers και μπριζόλες.

◼ Για να παραχθεί ένα μπιφτέκι μεσαίου μεγέθους από μοσχαρίσιο κρέας σπαταλώνται περίπου (πάντα ανάλογα με τον τόπο παραγωγής) 1.695 λίτρα νερού. Το νερό όμως είναι αγαθό που πολλοί άνθρωποι στερούνται στον κόσμο και περισσότεροι αναμένεται να το στερηθούν εξαιτίας των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Και όμως, παρά τα απογοητευτικά δεδομένα, η ζήτηση στην παγκόσμια αγορά κρέατος, σύμφωνα με τα στοιχεία του FAO (Food and agriculture Organization) αναμένεται να καταγράψει άνοδο της τάξης του 76% μέχρι το 2050. Θα είναι η μοναδική περίοδος στην Iστορία του ανθρώπινου γένους που γίνεται τέτοια υπερβολική κατανάλωση κρέατος.

Αυτά τα δεδομένα οδηγούν άμεσα σε μια πραγματικότητα που λέει ότι θα υπάρξει περιβαλλοντικό, αλλά και «ανθρώπινο» κόστος. Εκτός κι εάν αλλάξουμε νοοτροπία, τώρα, άμεσα.

Τo κρυφό κόστος

«Ας είμαστε ρεαλιστές» κατέθεσε ο management officer James Lomax (Sustainable Food Systems and Agriculture Programme) των Η.Ε. «Δεν υπάρχει περίπτωση να εξαιρεθεί το κρέας από τη διατροφή των ανθρώπων. Το κρέας είναι πηγή βιταμινών και πρωτεΐνης για ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού και η κτηνοτροφία είναι ένα προσοδοφόρο επάγγελμα που φέρνει εισόδημα και σε πολλούς φτωχούς ανά τον κόσμο.

»Επομένως, έχοντας σαν δεδομένο το γεγονός ότι μικρές φάρμες που ασκούν βιολογική εκτροφή έχουν σαφώς πολύ διαφορετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε σύγκριση με κτηνοτροφικές επιχειρήσεις που ανήκουν στη βιομηχανικού τύπου παραγωγή, στρεφόμαστε προς στην κατεύθυνση που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την οικολογική ισορροπία. Στρεφόμαστε στον τρόπο παραγωγής -είτε μιλάμε για τα βοσκοτόπια της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής, είτε για τις βιομηχανικές κτηνοτροφικές μονάδες της Ευρώπης και της Β. Αμερικής. Γιατί κάθε σύστημα εκτροφής έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Και η καρδιά του περιβαλλοντικού προβλήματος που προκαλεί η κτηνοτροφία, ο πυρήνας του, είναι ο τρόπος παραγωγής αλλά και ο τρόπος που καταναλώνουμε το κρέας, το πόσο συχνά δηλαδή μπαίνει στο πιάτο μας.

»Ο στόχος, λοιπόν, είναι να μειωθεί δραστικά και η κατανάλωση βιομηχανικής παραγωγής κρέατος. Αυτό θα έχει θετικά αποτελέσματα όχι μόνο στο περιβάλλον, στον πλανήτη, αλλά είναι καλό και για τους ανθρώπους. Πώς θα το πετύχουμε αυτό; Με το να καταστήσουμε σαφές στους πολίτες ότι είναι προτιμότερο να φάμε ένα μπιφτέκι που έχει παραχθεί με βιώσιμο τρόπο (αειφόρος κτηνοτροφία ή βιολογική ) ή ακόμη ακόμη να προτιμήσουμε ένα εναλλακτικό, vegan μπιφτέκι από το να καταναλώνουμε τρεις φορές την εβδομάδα ένα μπιφτέκι ή μια μπριζόλα που είναι προϊόν βιομηχανικής κτηνοτροφίας».

Το κόστος πάλι οι άνθρωποι θα το πληρώσουν

Η μεγάλη ζήτηση βιομηχανικής παραγωγής κρέατος έχει πολλές επιπτώσεις που ίσως δεν είναι σε γνώση μας. Η γεωργία απορροφά τη μεγαλύτερη ποσότητα φρέσκου νερού από οποιαδήποτε άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα. Ενώ η εκτροφή ζώων κατέχει περίπου το 80% της γεωργικής γης, τα ζώα «συνεισφέρουν» ένα ποσοστό της τάξης του 18% στο παγκόσμιο ενεργειακό ισοζύγιο (θερμίδες).

Οι ζωοτροφές που προέρχονται από καλλιέργειες σόγιας -μια από τις μεγαλύτερες εμπορικές εξαγωγές της Νοτίου Αμερικής- είναι υπεύθυνες για την εκτεταμένη και ταχύτατη αποψίλωση δασικών εκτάσεων, αλλά και για την εκτόπιση γεωργών και ιθαγενών πληθυσμών ανά την υδρόγειο.

Είναι πολύ δύσκολο να καταλάβει κάποιος και να αποδεχτεί το πόσο μεγάλο αντίκτυπο έχει η διατροφή -συμπεριλαμβανόμενης και της κατανάλωσης κρέατος- στην υγεία των ανθρώπων, όταν τριγύρω μας υπάρχουν τόσοι άλλοι παράγοντες που οδηγούν στον θάνατο ή στην αρρώστια. Κι όμως, η υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία μας.

Τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται στην εκτροφή, για να μην ασθενούν τα ζώα, συχνά καταλήγουν στο πιάτο μας, γεγονός που έχει οδηγήσει στη σκληρή πραγματικότητα της αντίστασης του ανθρώπινου οργανισμού στα αντιβιοτικά. Υπάρχουν δε ανησυχίες ότι πολλές αλυσίδες ταχυφαγείων χρησιμοποιούν κρέας «φορτωμένο» με αντιβιοτικά.

Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις;

Σε περιοχές του κόσμου όπου η κατά κεφαλήν κατανάλωση κόκκινου κρέατος είναι πολύ υψηλή, πρέπει να μειωθεί δραστικά η κατανάλωση ή πρέπει να προτιμώνται κρέατα που προέρχονται από αειφόρο κτηνοτροφία. Η αντικατάσταση δε του κόκκινου κρέατος από κρέας κοτόπουλου μπορεί να αποδειχτεί επιλογή φιλικότερη προς το περιβάλλον.

Οι κατασκευαστές vegan και φυτικής σύστασης -εναλλακτικών του κρέατος- προϊόντων τονίζουν ότι τα δικά τους σκευάσματα περιέχουν λιγότερα λιπαρά και χοληστερόλη απ' ό,τι τα ισοδύναμα επεξεργασμένου βόειου κρέατος.

Είναι γεγονός ότι η διατροφική τάση «meat free» meat, δηλαδή εναλλακτικών προϊόντων «ελεύθερων κρέατος» που οπτικά όμως μοιάζουν με κρέας (π.χ. μπιφτέκι από κινόα, σόγια, κ.λπ.), εμφανίζει σταθερή άνοδο.

Σε έρευνές τους οι εταιρείες Impossible Foods και Beyond Meat (που βραβεύτηκαν, τον Σεπτέμβριο του 2018, για τα εναλλακτικά, φυτικά «ελεύθερα κρέατος» προϊόντα τους, με το «Champions of the Earth», ανώτατο βραβείο των Η.Ε. για το περιβάλλον), έφτασαν να «αποδομήσουν» τη σύσταση του κρέατος σε επίπεδο περιεκτικότητάς του σε πρωτεΐνη, λίπος, νερό και μέταλλα και κατόπιν να το ανασυνθέσουν σε δομή, χρησιμοποιώντας, αποκλειστικά, φυτικά συστατικά.

Σε έρευνα της Beyond Meat, όπως και σε μελέτη του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, αναφέρεται ότι η ποσότητα νερού που χρειάζεται για να γεμίσει μια μεσαίου μεγέθους πισίνα είναι η αντίστοιχη που απαιτείται για να παρασκευαστούν τριακόσια δώδεκα μοσχαρίσια μπιφτέκια ή 60.837 «ελεύθερα κρέατος» μπιφτέκια.

Στην ίδια έρευνα καταγράφηκαν οι διατροφικές συνήθειες των Αμερικανών, οι οποίοι τρώνε περίπου τρία μπέργκερ την εβδομάδα. Και το σημαντικότερο: αν ένα μόνο μοσχαρίσιο μπέργκερ αντικατασταθεί από ένα χορτοφαγικό μπιφτέκι για έναν χρόνο, η επιλογή αυτή θα αντιστοιχούσε σε μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου όσο αν είχαν αποσυρθεί από την κυκλοφορία δώδεκα εκατομμύρια αυτοκίνητα.

Και οι δύο εταιρείες δηλώνουν ότι τα δικά τους χορτοφαγικά μπέργκερ απαιτούν κατά 75 - 99% μικρότερη κατανάλωση νερού, ότι παράγουν 87- 90% λιγότερες εκπομπές αερίων και ότι καταναλώνουν σχεδόν τη μισή ενέργεια απ’ ό,τι απαιτεί η παρασκευή μπιφτεκιών μοσχαρίσιου κρέατος. Στους υπολογισμούς τους έχει συμπεριληφθεί το κόστος όλων των πρώτων υλών, όπως είναι το λάδι καρύδας, τα εκχυλίσματα εσπεριδοειδών, το άμυλο πατάτας, αλλά και η κατανάλωση νερού, όπως επίσης το κόστος μεταφοράς, φωτισμού και διανομής των προϊόντων με αυτοκίνητα- ψυγεία.

«Είναι ώρα να μετρήσουμε το πραγματικό κόστος αυτού του μπέργκερ», καταλήγει το ενημερωτικό σημείωμα των Ηνωμένων Εθνών και τα στοιχεία αναδεικνύουν την ορθότητα της παρατήρησης.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Προστάτες της ζωής μας οι αυτόχθονες λαοί
Τα Ηνωμένα Εθνη ανακήρυξαν το έτος 2019 Διεθνές Ετος Ιθαγενών Γλωσσών, με στόχο «να επιστήσουμε την προσοχή στην κρίσιμη απώλεια που βιώνουμε των γηγενών γλωσσών, που αποτελούν το εργαλείο διαφύλαξης της...
Προστάτες της ζωής μας οι αυτόχθονες λαοί
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η επανάσταση ξεκινά (και) από το πιάτο
Πολλοί από εμάς που αποκαλούνται ριζοσπάστες δεν είναι σε θέση να αποκτήσουν μια σχέση με την τροφή που εισάγουμε στα σώματά μας... Δεν αντιλαμ­βανόμαστε πόσο εμπλεκόμαστε στις διαδικασίες του καπιταλισμού και...
Η επανάσταση ξεκινά (και) από το πιάτο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μπορείς να δημιουργήσεις ξανά τη ζωή που αφαίρεσες;
Επτά νεκρές μεσογειακές φώκιες εντοπίστηκαν στο Αιγαίο τις μέρες της καραντίνας. Τυχαίο γεγονός; Καθόλου, όπως φαίνεται από τα αποτρόπαια δεδομένα που παραθέτει στην καταγγελία του ο Θ. Τσιμπίδης, διευθυντής...
Μπορείς να δημιουργήσεις ξανά τη ζωή που αφαίρεσες;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι πανδημίες δεν είναι θεία δίκη, είναι ανθρώπων έργα
Οι επιδημιολόγοι χρόνια τώρα βροντοφωνάζουν ότι οι άνθρωποι παίζουν με τη φωτιά καταστρέφοντας τα οικοσυστήματα, εισβάλλοντας και αποψιλώνοντας τα τροπικά και τα παρθένα δάση.
Οι πανδημίες δεν είναι θεία δίκη, είναι ανθρώπων έργα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η βιοποικιλότητα σε αγαπημένες μας στιγμές
Οι αγαπημένες στιγμές της ζωής μας με ωραίες εικόνες αλλά και γεύσεις δεν είναι τυχαίο που είναι συνδεδεμένες κυρίως με τη φύση. Ας εκφράσουμε λοιπόν τον θαυμασμό μας, με σεβασμό απέναντι στην ίδια τη ζωή...
Η βιοποικιλότητα σε αγαπημένες μας στιγμές
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τι προτιμάμε; Αξιέπαινες προσπάθειες ή αποτρόπαια γεγονότα;
Η σκέψη του αποτρόπαιου μου γεννήθηκε ως χαρακτηρισμός για τις πράξεις ανθρώπων που βασανίζουν το ζωντανό «έδεσμα» που θα καταλήξει στον γκουρμέ οισοφάγο τους. Μου συνέβη όταν διάβασα το άρθρο με τίτλο...
Τι προτιμάμε; Αξιέπαινες προσπάθειες ή αποτρόπαια γεγονότα;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας