Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εμπλοκή, επίγνωση, αναπροσδιορισμός
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εμπλοκή, επίγνωση, αναπροσδιορισμός

  • A-
  • A+

Το «Πλέγμα» του Μιχάλη Μοδινού αποκαλύπτει πως ο συγγραφέας του «καίγεται», κατά τον Μπουκόφσκι, από τον «ήλιο» της γραφής. Ο,τι αναβλύζει «από την καρδιά κι απ’ το μυαλό του κι απ’ το στόμα κι απ’ τα σωθικά του» το μοιράζεται μαζί μας. Η ποιότητα του συγγραφικού του τάλαντου υποστηρίζεται άλλωστε από το συνολικό του έργο.

Σταθερές του η ανατρεπτική πλοκή, η εξαιρετική γλώσσα, η υποδειγματική δομή, όπως και η καταγραφή ιστορικών συγκυριών∙ όχι όπως σε εγχειρίδιο της αντίστοιχης επιστήμης, αλλά μέσω του βιώματος και της εμπλοκής των ηρώων του σε διάφορα γεγονότα. Ετσι δημιουργήθηκαν «Ο Μεγάλος Αμπάι», «Η Σχεδία», η «Αγρια Δύση», η «Εκουατόρια».

Μέχρι τώρα αγγίζοντας πραγματικά ιστορικά γεγονότα και γεωγραφικούς τόπους που επένδυε με τη μυθοπλαστική του ικανότητα, διέπλασε μια προσωπική λογοτεχνική και συγγραφική πορεία μεγάλων προορισμών και επιθυμητών ηρώων. Στο «Πλέγμα» ψηλαφώντας καταστάσεις καθημερινές και ανθρώπους οικείους διαμορφώνει ένα μυθιστόρημα με χαρακτηριστικά περισσότερο γήινα, πολύ κοντά στο παρόν του αναγνώστη.

Αν η σχέση εμπλοκής που διαμορφώνει ο κάθε συγγραφέας με τον αναγνώστη είναι το καθοριστικό στοιχείο για την αξία ενός λογοτεχνήματος, φαίνεται πως ο Μ.Μ., είτε με μεγάλα κοσμοϊστορικά γεγονότα είτε με μικρές καθημερινές ιστορίες, δύναται να φτιάχνει μυθοπλασίες που οριοθετούν τον αξιακό κώδικα της λογοτεχνίας. Στα έργα του δημιουργεί έντονες σχέσεις με τον αναγνώστη. Ο τελευταίος ανομολόγητα αποδέχεται να γίνει συμπορευτής στον πλαστό κόσμο που διαμορφώθηκε από την ικανότητα του συγγραφέα και συμμετέχοντας ανακαλύπτει μύχιες επιθυμίες του και επαναπροσδιορίζει την κοσμοθεωρία του.

Στο «Πλέγμα» κάθε γυναίκα μπορεί να δει να καθρεφτίζεται ο εαυτός της και κάθε άντρας μπορεί να αισθανθεί πως «το θεϊκό μάτι του συγγραφέα» έχει εστιάσει σε ντοκουμέντα της δικής του ζωής!

Καθοριστική η σχέση του με τη γλώσσα και ο τρόπος που εύστοχα τη χρησιμοποιεί. Οι λέξεις του σπαρταράνε. Περιστρέφονται με δίνη στο μυαλό και την ψυχή. Συνεχώς. Ανελέητα. Με κυνισμό και τρυφερότητα. Με χιούμορ και συμπόνια. Σε συνεπαίρνουν αναγκαστικά, γιατί για να ακολουθήσεις την πορεία του μυθιστορήματος πρέπει να συμμετέχεις. Αν η ποίηση είναι μια μορφή αυτοκτονίας, η μυθιστορηματική γραφή του Μ.Μ. είναι μια μορφή αναγέννησης.

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που αγγίζει όλες τις πλευρές της ανθρώπινης εμπειρίας και προκαλεί την αναγνωστική απόλαυση, καθώς παρουσιάζονται έρωτες, μίση, ανατροπές, θάνατοι, ισορροπίες, συμβιβασμοί.

Η αφήγηση όμως του Μ.Μ. σταματά τον συμβατικό χρόνο και μεταφέρει την καθημερινότητα των ηρώων -συνηθισμένων κατά το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων σε σχέση με τους επικούς πρωταγωνιστές προηγούμενων έργων του- μετατρέποντάς την σε λογοτεχνικής αξίας δρώμενο. Η ιστορία του καθενός μέσω του λόγου του γίνεται μύθος ανάλογα με τον βαθμό της εμπλοκής μας στον κόσμο του έργου.

Η πλοκή των ιστοριών γίνεται περισσότερο φανερή όσο κανείς προχωρά την ανάγνωση. Οι χαρακτήρες που παρουσιάζονται στο βιβλίο εμφανίζονται, εξαφανίζονται και επανέρχονται στο προσκήνιο. Ενδεικτικό της ικανότητας του δημιουργού είναι πως οι αλλεπάλληλες αφηγήσεις δεν προκαλούν σύγχυση στον αναγνώστη και με ευκολία προσδιορίζονται πρόσωπα, καταστάσεις και τόποι.

Συγγραφικό ενδιαφέρον προκαλείται από το ότι οι διαφορετικές πλοκές εξελίσσονται πολλές φορές ταυτόχρονα και όχι απαραίτητα διαδοχικά. Η μεταξύ τους διάδραση δεν εμποδίζει τον αναγνώστη να εγγράψει μέσω μιας γενικής εικόνας τα κύρια στοιχεία τους στο αναγνωστικό του υποσυνείδητο και να τους δώσει μορφή κινηματογραφικής εξιστόρησης.

Η ψυχική ευφορία όταν ο αναγνώστης εισέλθει στον πολυσύνθετο κόσμο του «Πλέγματος» είναι μια συγκλονιστική εμπειρία συμμετοχικότητας. Γι' αυτό άλλωστε και απαιτείται συνειδητή εμπλοκή και όχι επιπόλαιη ματιά από μεριά του.

Η αφήγηση, ως κάτι μη σύνηθες από άποψη τεχνικής, φαίνεται περίπλοκη και ίσως ξενίζει. Ο συγγραφέας μας όμως προσδοκά μέσω των ιστοριών του τη δόμηση μιας λογικής ακολουθίας αιτίου κι αιτιατού που θα συμβάλει στην αποκρυπτογράφηση του ψυχισμού των ηρώων του και στην εκ παραλλήλου επίγνωση εαυτού του ίδιου του αναγνώστη.

Ο τρόπος λοιπόν που ο Μοδινός αφουγκράζεται και ψιθυρίζει αλήθειες της διπλανής πόρτας, άρα και δικές μας, σχεδιαστικά δεν αποσκοπεί στον κατακερματισμό και τη σύγχυση, αλλά στην ταύτιση.

Η παρουσίαση της σύγχρονης καθημερινότητας συμπαρασύρει τον αναγνώστη σε ένα ταξίδι επιθυμίας, ανατροπής και κάθαρσης. Φλας μπακ στη ζωή των πρωταγωνιστών αλλά και πολλά δρώμενα εκτυλίσσονται και διαδραματίζονται όχι μόνο για τους 19 πρωταγωνιστικούς χαρακτήρες, αλλά και ένα ευρύτερο σύνολο δευτερευόντων προσώπων. Η δράση και το σκεπτικό των ηρώων υποστηρίζεται από μια γραφή-επανάσταση στο αναμενόμενο και στο σύνηθες.

Η αλληλεπίδραση δημιουργού και αναγνώστη συντελείται, καθώς γοητευόμαστε από την προσπάθεια του συγγραφέα να φέρει στην επιφάνεια κρυφές μας επιθυμίες, σημάδια ευεξίας και λύπης, ωριμότητας και επίγνωσης.

Ο Μ.Μ. διεκδικώντας τη συμβολή του στην αφύπνισή μας παραθέτει στο «Πλέγμα» όλη την αισθητική της σύγχρονης Ελλάδας: θλίψη, μαχητικότητα, υποκρισία, αγωνιστικότητα, εγκατάλειψη.

Και σεβόμενος πάντοτε το καθοριστικό δίπολο ζωής-θανάτου μάς καλεί με τον τρόπο του να πάρουμε θέση: είτε τη συνειδητά συμβιβασμένη ως άλλη «Ισμήνη», είτε την πολυπόθητα αγαπημένη ως δυναμική «Αντιγόνη».

*Φιλόλογος, δρ Κοινωνιολογίας

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οταν ο λόγος γίνεται ελευθερία
Με την συγγραφέα, ποιήτρια και βιβλιοκριτικό Ελένη Στεφανοπούλου συνομιλήσαμε λίγο πριν η επιδημία γίνει πανδημία. Η συζήτηση έγινε με αφορμή το τελευταίο της βιβλίο «Ανάμεσα στο ωραία και το υψηλό».
Οταν ο λόγος γίνεται ελευθερία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Για ένα δωμάτιο με θέα την Ακρόπολη
Στη σκιά του ιστορικού μνημείου πλέκεται η υπόθεση του νέου βιβλίου της Λουκίας Δέρβη «Θέα Ακρόπολη», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Για ένα δωμάτιο με θέα την Ακρόπολη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ελπίδες της νιότης που έμειναν στη μέση του δρόμου
Στο νέο του μυθιστόρημα «1983» ένας εικοσάχρονος φοιτητής, μετέχει ενεργά στην κατάληψη της σχολής του, είναι πολιτικοποιημένος, έχει εκδιωχθεί από το σπίτι του και προσπαθεί να βρει δουλειά για να ζήσει
Ελπίδες της νιότης που έμειναν στη μέση του δρόμου
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η πραγματικότητα ξεπερνά τον μύθο
Οι «Παρενέργειες», ο κορονοϊός και η… Black Friday ● Πόσο τελικά απέχει η μυθοπλασία, το λεγόμενο fiction, από την πραγματικότητα και όσα συμβαίνουν ή προετοιμάζονται να συμβούν;
Η πραγματικότητα ξεπερνά τον μύθο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η χρήση της υπερβολής κανόνας για τη σάτιρα
Το μυθιστόρημα «Η Επιτροπή» ανήκει σε μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο στην ιστορία του αραβικού μυθιστορήματος όπως επίσης και της ιστορίας της Αιγύπτου τη δεκαετία του 1970.
Η χρήση της υπερβολής κανόνας για τη σάτιρα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Δημοκρατία και σωφρονισμός
Μελέτες για τις φυλακές και τους φυλακισμένους σπανίζουν. Λείπει η ματιά από μέσα, το βίωμα από τους έγκλειστους. Υπό το πρίσμα αυτό, το πόνημα του Πάνου Λάμπρου είναι υποδειγματικό.
Δημοκρατία και σωφρονισμός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας