Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα μπεστ σέλερ από τον πολικό Βορρά βγάζουν σκελετούς από τα ντουλάπια
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα μπεστ σέλερ από τον πολικό Βορρά βγάζουν σκελετούς από τα ντουλάπια

  • A-
  • A+

«Σήμερα ο κόσμος μας έχει γίνει ένα μεγάλο νουάρ μυθιστόρημα ή ένα μεγάλο κατασκοπικό μυθιστόρημα. Ολα τρέμουν κάτω από τα πόδια μας. Ζούμε στην εποχή του Ντόναλντ Τραμπ, όπου μια χώρα επηρέασε την εκλογική διαδικασία μιας άλλης. Ζούμε στην εποχή της μετα-βεβαιότητας και των πλαστών κατασκευασμένων ειδήσεων. Ακόμα και στη Σουηδία έχουμε την αίσθηση ότι δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε κανέναν…»

Είναι τα λόγια του Σουηδού Αρνε Νταλ (Arne Dahl), κορυφαίου συγγραφέα του πολικού «νουάρ», ο οποίος με τη συνέντευξή του στο δυναμικό περιοδικό Θεωρίας της Αστυνομικής Λογοτεχνίας, «Πολάρ», ανοίγει ένα μεγάλο και υποφωτισμένο ώς τώρα ζήτημα.

Το ζήτημα των σκελετών που κρύβονται στα ντουλάπια του περίφημου πολιτικοκοινωνικού μοντέλου των Βόρειων Χωρών: των «Nordics».

Ετσι ονομάζεται η ευρύτερη οικογένεια που αγκαλιάζει τη Σουηδία, τη Νορβηγία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία και τη Δανία με τη Γριλανδία και με τις νήσους Φερόες.

Χάρη στα «μαύρα», φονικά μυθιστορήματα των Nordics, ένα ευρύ κοινό γνωρίζει σήμερα ότι το λευκό αποστειρωμένο τοπίο του παγωμένου Βορρά έχει πολλές κηλίδες. Και αυτή είναι μονάχα η κορυφή του παγόβουνου.

Οι «κοινωνίες των πολιτών» στη Σκανδιναβία φάνηκαν μεταπολεμικά να κερδίζουν το στοίχημα της δημοκρατίας και της πολιτικής σταθερότητας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της συμμετοχής στα κοινά, της εργασίας και της μάχης ενάντια στη φτώχεια, των ατομικών ελευθεριών και της ισότητας των φύλων, της πρόνοιας για τους αδύνατους και της ενσωμάτωσης των μεταναστών, της τεχνολογίας και της ευρεσιτεχνίας…

Παρ' όλα αυτά, ήδη από τα τέλη του ’60 εμφανίζονται ανήσυχοι συγγραφείς, όπως το δίδυμο Σβέβαλ και Βαλέε (Sjowall, Wahlhoo) που χρησιμοποιούν τους τρόπους της αστυνομικής λογοτεχνίας για να ασκήσουν κριτική στις αδυναμίες του «σκανδιναβικού θαύματος». Και το ’90, όταν ο κόσμος αλλάζει ριζικά, αλλάζει μαζί του και το λεγόμενο Nordic Crime.

Μια γενιά ασυμβίβαστων συγγραφέων, που δεν μασάνε τα λόγια τους, κάνει την εμφάνισή της, και τα φονικά μυθιστορήματα αποκτούν χαρακτηριστικά κοινωνικών ή και στρατευμένων μυθιστορημάτων που αφυπνίζουν το κοινό στις (υποτιθέμενες) οργανωμένες και ασφαλείς κοινωνίες.

Σε ένα τέτοιο «υποδειγματικό» τοπίο, το άγριο, δυσεξήγητο έγκλημα λειτουργεί ως δείκτης αλλά και ως εύγλωττη μεταφορά για τις παθογένειες του καινούργιου κόσμου που έχει ανατείλει. Τελικά, αυτός ο κόσμος δεν μοιάζει και τόσο θαυμαστός…

Οι δημοκρατίες δεν έχουν τόσο γερά θεμέλια όσο λένε, η ισότητα δεν αγγίζει τις πατριαρχικές οικογενειακές δομές, το κοινωνικό κράτος δεν φτάνει σε όλους τους κατοίκους, η Ιστορία δεν βρίσκει τον βηματισμό της ανάμεσα στη λήθη, τη συγγνώμη, την εκδίκηση και τη νοσταλγία, ενώ ο ναζισμός και ο εθνικισμός δεν έχουν πεθάνει.

Από εκεί και πέρα, η «νουάρ» λογοτεχνία από τον πολικό Βορρά αρχίζει να σαρώνει στη διεθνή αγορά. Διότι διαβάζεται ως εξωτική, αλλά δεν παύει να εξερευνά φαινόμενα που καθρεφτίζουν προβλήματα της ευρύτερης ευρωπαϊκής πραγματικότητας.

Και από αυτόν τον δρόμο, ξανασυζητά το κοινωνικό μοντέλο που καλλιεργούν τα ανεπτυγμένα κράτη. Και το αμφισβητεί. Διότι είναι γεμάτο πληγές.

Τι μας δείχνουν, λοιπόν, και τι μας κρύβουν οι συγγραφείς των «μαύρων» μυθιστορημάτων από τον απατηλά λευκό Βορρά;

Τι μαθαίνουμε, από τις τόσο αιματηρές αστυνομικές ιστορίες τους για τις κοινωνίες που έμοιαζαν να έχουν βρει τη λύση της ευτυχίας;

Τι καταλαβαίνουμε γενικότερα για τα διακυβεύματα των σύγχρονων δημοκρατιών; Τι θα μπορούσαμε ίσως να διορθώσουμε πριν να είναι αργά;

Οι Βόρειες Χώρες (Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Φινλανδία και Ισλανδία) πήραν την τολμηρή απόφαση να ανοίξουν στο ευρύτερο κοινό αυτόν τον κοινωνικά και πολιτικά ευαίσθητο προβληματισμό.

Κι έτσι οι πρεσβείες τους, με τα Μορφωτικά Ινστιτούτα τους, σε συνεργασία με τους ελληνικούς εκδοτικούς οίκους που παρακολουθούν αυτό το λογοτεχνικό είδος, οργανώνουν μια δημόσια συζήτηση με ειδικούς του πολικού Βορρά -θεωρητικούς, κριτικούς, δημοσιογράφους και μόνο έναν συγγραφέα- τον ερχόμενο Οκτώβριο (31/10) στην Αθήνα.

Με αυτή την αφορμή, το ειδικευμένο περιοδικό «Πολάρ», στο τεύχος που μόλις κυκλοφόρησε στα βιβλιοπωλεία, συγκέντρωσε ζηλευτές υπογραφές σε έναν «Φάκελο» με αναλύσεις του λογοτεχνικού, κοινωνικού αλλά και τηλεοπτικού φαινομένου του Nordic Noir.

Τι κρύβουν και τι αποκαλύπτουν οι Λάρσον, Νέσμπο, Νταλ και σία

Ενα βήμα πιο πέρα προχωρά η «Εφ.Συν.», καθώς σήμερα αναδεικνύει συνθετικά τις πολιτικές, κοινωνικές αλλά και ιστορικές πτυχές αυτής της πραγματικότητας, που όλο και πλησιάζει τον ευρωπαϊκό Νότο.

Ξεναγοί των αναγνωστών μας σ’ αυτή την έρευνα οι γκουρού του είδους κατά τα τελευταία 30 χρόνια, που με τον τρόπο του ο καθένας ξαναγράφουν την ιστορία του τόπου τους: Χένινγκ Μανκέλ (Henning Mankell), Στιγκ Λάρσον (Stieg Larsson), Αρνε Νταλ (Arne Dahl), Γκούναρ Στόλεσεν (Gunnar Staalesen), Γιου Νέσμπο (Jo Nesbo), Χανς Ούλαβ Λάλουμ (Hans Olav Lahlum), Αρναλντούρ Ιντρίδασον (Arnaldur Indridason), Γενς Λαπιντούς (Jens Lapidus), Γιούσι Αντλερ-Ολσεν (Jussi Adler-Olsen).

Από κοντά και οι δικοί μας ειδικοί: ο συγγραφέας νουάρ μυθιστορημάτων, μεταφραστής και αρχισυντάκτης του «Πολάρ» Κώστας Καλφόπουλος και ο Ν. Μ. Γεωργιάδης, οικονομολόγος, συνταξιούχος εκπαιδευτικός και συγγραφέας της πλέον εμπεριστατωμένης και ώς τώρα μοναδικής μελέτης που γράφηκε στα ελληνικά (εκδ. Ηρόδοτος 2018) για τις Οψεις της Κοινωνίας και της Πολιτικής στη Σκανδιναβική Αστυνομική Λογοτεχνία.

Λογοτεχνία - ατμομηχανή κοινωνικού προβληματισμού

AP Photo/BY

«Η σοσιαλδημοκρατική διαχείριση του καπιταλισμού στη Σουηδία φαινόταν και σε μεγάλο βαθμό ήταν για πολλά χρόνια υποδειγματική.

Ομως, με την (ανεξιχνίαστη ακόμα) δολοφονία του Σουηδού πρωθυπουργού Ολαφ Πάλμε, το 1986, έσπασε η βιτρίνα της τέλειας κοινωνίας όπου όλοι ήσαν περίπου ίσοι», εξηγεί στην «Εφ.Συν.» ο αρχισυντάκτης του «Πολάρ», Κώστας Καλφόπουλος.

Από τότε, «βγήκαν στην επιφάνεια οι αντιθέσεις και οι αντιφάσεις των σκανδιναβικών κοινωνιών, και το “σκανδιναβικό μοντέλο” άρχισε να κλυδωνίζεται από μέσα αλλά και απ' έξω».

«Η Σουηδία ήταν πάντα ουδέτερη, κάπου μεταξύ καπιταλισμού και κομμουνισμού», συμπληρώνει ο Αρνε Νταλ στο «Πολάρ».

«Με την παγκοσμιοποίηση, αυτό δεν ήταν πλέον εφικτό. Η Σουηδία έγινε διεθνής χώρα, μπήκε στην Ευρωπαϊκή Ενωση (1995) και με τη Ρωσία κοντά, που έφερε τη δική της εγκληματικότητα, αλλάξαμε. Εχει χαθεί λ.χ. η εμπιστοσύνη που παραδοσιακά είχαμε στην αστυνομία μας. Η διαφθορά εξαπλώνεται. Το οργανωμένο έγκλημα περνά τα σύνορα των Βόρειων Χωρών χωρίς ποτέ να συλλαμβάνονται οι “κακοί”. Είναι δύσκολο πια να πιστέψουμε πως οι πολιτικοί εργάζονται για εμάς και όχι για τον εαυτό τους. Γι’ αυτό στα καινούργια μυθιστορήματά μου προσπαθώ να εξετάσω εγκλήματα που διασχίζουν διαφορετικά κράτη και αφορούν ολόκληρη την Ευρώπη. Οπως είναι λ.χ. οι εξωτερικές αναθέσεις πολιτικού ή στρατιωτικού έργου σε ιδιωτικές εταιρείες, ή ο τρόπος που οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες προωθούν την ατζέντα τους προσπαθώντας να κρατήσουν εκτός αγοράς άλλα είδη καυσίμων…».

Την κρίσιμη 30ετία μετά τη δολοφονία του Ολαφ Πάλμε, η αστυνομική λογοτεχνία των Βόρειων Χωρών, παρότι πολύ άνιση και συχνά υπερεκτιμημένη, αναδείχθηκε σε μια δυναμική ατμομηχανή κοινωνικού και ηθικού προβληματισμού, άκρως κερδοφόρα για την εκδοτική βιομηχανία και για τους συγγραφείς του παγωμένου Βορρά.

Με πρωτοπόρους στη δεκαετία του ’90 τους πρόωρα χαμένους και μαχητικούς Σουηδούς συγγραφείς που εντάσσονταν στην ευρύτερη Αριστερά, Χένινγκ Μανκέλ και Στιγκ Λάρσον, τα μυθιστορήματα του Nordic Noir έφεραν στην επιφάνεια τις πληγές του λεγόμενου Πρώτου Κόσμου.

Τις πληγές των ανεπτυγμένων πολιτικά, οικονομικά και πολιτισμικά χωρών, οι οποίες επαναπαύτηκαν στην ανάπτυξή τους και πίστεψαν ότι η ευημερία τους τις θωρακίζει απέναντι τόσο στα λυμένα όσο και στα άλυτα προβλήματά τους, που συνήθως αποσιωπώνται.

Ομως, τα 77 θύματα του Νορβηγού Αντερς Μπρέιβικ τον Ιούλιο του 2011 ή η τεμαχισμένη Σουηδή δημοσιογράφος που πήγε να διερευνήσει το υποβρύχιο ενός εκκεντρικού Δανού, ο οποίος τη δολοφόνησε, είχαν προαναγγελθεί με πολλούς τρόπους μέσα από τις σελίδες των φονικών μυθιστορημάτων που ξεπήδησαν από τις χώρες του ήλιου του μεσονυκτίου.

Η ακραία βία ενάντια στις γυναίκες σ’ αυτές τις κοινωνίες των πολιτών και της ισότητας των φύλων και της μεγάλης εκπροσώπησης των γυναικών στην πολιτική καταγράφεται συστηματικά στα έργα του Nordic Noir.

Επίσης, αποτυπώνεται η έξαρση του τράφικινγκ στη Σκανδιναβία και η παροχή σεξουαλικών υπηρεσιών σε καθεστώς δουλείας, παράλληλα με την ξενοφοβία απέναντι στους κάποτε ευπρόσδεκτους μετανάστες, και από την άλλη, η έξαρση του φανατισμού, πολιτικού και θρησκευτικού, σύμφωνα με την παρατήρηση στο «Πολάρ» του Μπου Τάο Μιχαέλις (Bo Tao Michaelis), καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης και κριτικού.

Από κοντά, καθρεφτίζονται η κατάρρευση του κράτους πρόνοιας, η κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στις κυβερνήσεις και η άνοδος της Ακροδεξιάς εκεί όπου η σοσιαλδημοκρατία φαινόταν να έχει φρενάρει για πάντα το κακό.

Στο άρθρο του στο ίδιο αφιέρωμα, ο νέος αστέρας της σουηδικής λογοτεχνίας Γενς Λαπιντούς προβληματίζεται για τις συνέπειες της κατακόρυφης αύξησης της εγκληματικότητας στη Σουηδία τα τελευταία χρόνια.

Ενώ ο Φινλανδός δημοσιογράφος και κριτικός Γιούκα Πετάιγια (Jukka Petäjä) στέκεται στην περιθωριοποίηση των αδυνάτων, στην κοινωνική αλλοτρίωση και στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες που επιτρέπουν στη Ρωσία να ελέγχει τους όρους του σκοτεινού εγκληματικού παιχνιδιού.

Τολμηρή αμφισβήτηση της επίσημης Ιστορίας

«Στην πολωμένη Ελλάδα, μας φαίνεται λογική η πολιτικοποίηση της αστυνομικής λογοτεχνίας. Ομως οι κοινωνίες των Βόρειων Χωρών χαρακτηρίζονταν σε γενικές γραμμές από την πολιτική συναίνεση…» σχολιάζει από την πλευρά του στην «Εφ.Συν.» ο Νίκος Μ. Γεωργιάδης, δεινός μελετητής της κοινωνίας και της πολιτικής στη Σκανδιναβική Αστυνομική Λογοτεχνία: «…Θεωρώ, λοιπόν, πολύ σημαντικό το ότι σε συνθήκες συναίνεσης ορισμένοι συγγραφείς άρχισαν κάποια στιγμή να ξαναγράφουν την ιστορία του τόπου τους αμφισβητώντας την κυρίαρχη εκδοχή του εκάστοτε εθνικού αφηγήματος. Και προχώρησαν συνδέοντας το παρόν με το παρελθόν προκειμένου να εξηγήσουν πως η σημερινή κατάσταση, που αποτυπώνουν στα νουάρ μυθιστορήματά τους, δεν εμφανίστηκε από το πουθενά αλλά έχει βαθιές ρίζες».

Στο πολυπροβεβλημένο κύμα των μπεστ σέλερ από τον παγωμένο Βορρά, δεν είναι πολλοί οι συγγραφείς που ακολουθούν την ιστορικο-πολιτική προσέγγιση στα πράγματα, ούτε εκπροσωπούνται ισοβαρώς σε αυτήν την τάση όλες οι Βόρειες Χώρες.

Οι θεματικές όμως που ανοίγουν τα «φονικά» μυθιστορήματα είναι πολύ ενδιαφέρουσες, ουσιαστικές και κρίσιμες.

Στο Nordic Νoir φωτίζονται οι γκρίζες ζώνες ανάμεσα στο καλό και στο κακό, τότε και τώρα.

Αλλά συζητιέται, π.χ., και η επισήμως αποσιωπημένη εθελοντική συνεργασία ενός μέρους της νορβηγικής κοινωνίας με τους Ες Ες, ενάντια στους Σοβιετικούς κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εξετάζονται τα έργα και οι ημέρες της κυβέρνησης Κουίσλινγκ την ώρα που αναπτύσσεται το πολύ προβεβλημένο αντιστασιακό κίνημα της Νορβηγίας.

Βγαίνουν στην επιφάνεια η τροφοδοσία κατά τον Β'Π.Π. της ναζιστικής Γερμανίας με σιδηρομετάλλευμα και μηχανικά εξαρτήματα (ρουλεμάν κ.λ.π.) από ορισμένους βιομηχάνους της κατά τα άλλα ουδέτερης Σουηδίας, καθώς και η ατιμωρησία που επιφυλάχθηκε μεταπολεμικά για την πλουτοκρατία…

Παράλληλα, μέσα από την αστυνομική λογοτεχνία έρχεται στο προσκήνιο το συγκαλυμμένο φιλοναζιστικό παρελθόν των σημερινών αξιοσέβαστων νοικοκυραίων, οι οποίοι υποθάλπουν την Ακροδεξιά και τον αντισημιτισμό που εκδηλώνονται στις Βόρειες Χώρες.

Επίσης, ερευνάται η σχέση της πολιτικής βίας του παρελθόντος με τη σεξουαλική βία που ασκείται στο παρόν…

Ολα αυτά τα ανησυχητικά φαινόμενα έχουν αποτυπωθεί με «μια ματιά κριτική, προοδευτική και συχνά αριστερή», όπως υπογραμμίζει ο Νίκος Μ. Γεωργιάδης, σε μερικά από τα πιο κομβικά μυθιστορήματα του είδους, όπως:

Από τη Σουηδία, στο Φθινόπωρο του Κουρτ Βαλάντερ (Ψυχογιός) του κορυφαίου Χένινγκ Μανκέλ (Ψυχρός Πόλεμος, υπόθεση Πάλμε) και στο επίσης δικό του, μη μεταφρασμένο, The return of the dancing master για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τον νεοναζισμό (Vintage), στα Μπλουζ της Ευρώπης του Αρνε Νταλ (Μεταίχμιο, Β'Π.Π.), στη Μεγάλη ζωή του Γενς Λαπιντούς (Ψυχογιός, αναφορές στη δολοφονία του Πάλμε).

Και φυσικά, οι «σκελετοί» του Β'Π.Π., της Ακροδεξιάς, της πολιτικής-σεξουαλικής βίας εμφανίστηκαν στην τριλογία Millennium (Ψυχογιός) του πολυμεταφρασμένου δημοσιογράφου και συγγραφέα Στιγκ Λάρσον, η οποία έως το 2017 είχε πουλήσει διεθνώς 82 εκατομμύρια αντίτυπα.

Ειδικότερα, στο Κορίτσι με το τατουάζ και στο Κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά (Β'Π.Π., κατασκοπία, τράφικινγκ, δολοφονίες δημοσιογράφων).

«Σκελετοί» βγαίνουν και από τα ντουλάπια της Νορβηγίας χάρη σε μυθιστορήματα όπως: Ο κοκκινολαίμης (Μεταίχμιο) του σταρ Γιου Νέσμπο και το Στο σκοτάδι όλοι οι λύκοι είναι γκρι (Πόλις) του διακριτικού Γκούναρ Στόλεσεν (Β'Π.Π. και η επιβίωση-μετάλλαξη μετά τον πόλεμο των αντιστασιακών και των συνεργατών).

Επίσης στις Ανθρώπινες μύγες του Χανς Ούλαβ Λάλουμ (Φανταστικός Κόσμος), που όπως ο Στόλεσεν και ο Νέσμπο ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το τραυματικό παρελθόν που καταδυναστεύει το παρόν των συνηθισμένων ανθρώπων και ειδικά για όσους κατά την Κατοχή βρέθηκαν στην «γκρίζα ζώνη» μεταξύ του ηθικά «σωστού» και του «λάθους», καθώς αναγκάστηκαν να πάρουν κρίσιμες αποφάσεις σε συνθήκες αφόρητης πίεσης.

Από την Ισλανδία βγαίνουν «σκελετοί» στο: Η σιωπή του τάφου (Μεταίχμιο) του διανοούμενου Αρναλντουρ Ιντρίδασον (αναφορές στον Β'Π.Π., Ψυχρός Πόλεμος, ενδοοικογενειακή βία).

Από τη Δανία (που όπως η Νορβηγία γνώρισε τη γερμανική κατοχή αλλά καλλιέργησε μια μετριοπαθή αστυνομική λογοτεχνία) στην Ενοχή (Λιβάνη) του Γιούσι Αντλερ-Ολσεν (ευγονική, Ακρα Δεξιά).

Αντίθετα, από τη Φινλανδία του Μίκα Βάλταρι (που ανήκε στους σκαπανείς του νουάρ) δεν υπάρχουν σοβαρά μυθιστορήματα που να μιλούν για τις σκοτεινές πτυχές της περιπέτειας της χώρας κατά τον Β'Π.Π., ούτε για τα φοβερά στρατόπεδα συγκέντρωσης στα οποία πέθανε μεγάλος αριθμός αιχμαλώτων πολέμου από την ΕΣΣΔ.

Μόνο στο μη μεταφρασμένο Lucifer's tears (Avon) του Αμερικανού -κατοίκου Φινλανδίας- Τζέιμς Τόμσον γίνεται λόγος για τον Β'Π.Π.

Τσαλακωμένοι πρωταγωνιστές, μοναχικές πρωταγωνίστριες, τρωτές κοινωνίες

Υπάρχει όμως ακόμα μία σημαντική παράμετρος στη σύγχρονη αστυνομική λογοτεχνία του παγωμένου Βορρά. Είναι η ηθική παράμετρος.

Την ώρα που οι συγγραφείς του Nordic Noir (τουλάχιστον οι πιο σοβαροί) εξερευνούν τη σύνθετη κοινωνική ή και την πολιτική πραγματικότητα των Βόρειων Χωρών, την ίδια ώρα θέτουν ηθικά ερωτήματα σχετικά με τις βασικές αξίες των σύγχρονων ευρωπαϊκών κοινωνιών, σχετικά με τις αντιλήψεις για το καλό και το κακό, για το σωστό και το λάθος, για την ευθύνη του πολίτη και εκείνη της Πολιτείας, για την εκδίκηση ή την αλληλεγγύη, τη συγχώρεση ή τη λήθη.

Δεν είναι τυχαίο ότι στο μικροσκόπιο μπαίνουν και οι προκαταλήψεις, τα στερεότυπα, οι εμμονές, τα «πιστεύω» ή οι αδυναμίες των πρωταγωνιστών τους, αστυνομικών ή (λιγότερο συχνά) ντετέκτιβ.

Και ενδεχομένως, από αυτόν ακριβώς τον δρόμο να ανοίγεται ετούτη η λογοτεχνία με τόση αποδοχή στο ευρύτερο διεθνές κοινό. Διότι είναι και αυτοί τσαλακωμένοι, απομονωμένοι ή ηττημένοι όπως οι πολίτες της διπλανής πόρτας.

Και όπως σημειώνει ο Ν. Μ. Γεωργιάδης στη μελέτη Σκανδιναβική Ασυνομική Λογοτεχνία, η τρωτότητα των σωμάτων τους χρησιμοποιείται συγγραφικά ως μεταφορά για την τρωτότητα, ή τις παθογένειες, της κοινωνίας.

Ετσι, οι χαρακτήρες-σταρ του Nordic Noir είναι:

Ο Σουηδός αστυνομικός Κουρτ Βαλάντερ του Μανκέλ, ο οποίος εκπροσωπεί τη γενιά που έζησε την «άνοδο και την πτώση» του κράτους πρόνοιας και τη διάψευση των ονείρων της.

Παρακολουθεί τις ραγδαίες αλλαγές στη σκανδιναβική πραγματικότητα, εξουθενώνεται από τη δουλειά και τα οικογενειακά του προβλήματα και είναι γεμάτος αμφιβολίες, αγωνίες και ερωτήματα.

Ο Νορβηγός Χάρι Χόλε του Γιου Νέσμπο, πρωταγωνιστής σε 11 αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφορούν στα ελληνικά, είναι ένας 40άρης σκληροτράχηλος και ανυπότακτος μπάτσος που ανατρέπει τα στερεότυπα. Εχει φανερή εξάρτηση από το αλκοόλ, καταφεύγει συχνά σε ανορθόδοξες μεθόδους για να επιλύσει τις υποθέσεις του και συνομιλεί διαρκώς με τους φόβους του, αφού, λέει ο δημιουργός του, «οι δαίμονές του είναι συνέχεια παρόντες -δεν χρειάζεται να τους ψάξει».

Ο Ισλανδός αστυνομικός Ερλεντουρ του Αρναλντουρ Ιντρίδασον είναι ένας τραγικός χαρακτήρας, επηρεασμένος από την απώλεια του αδελφού του σε μία χιονοθύελλα, όταν ήταν παιδί, και έχει μια κόρη εθισμένη στην ηρωίνη.

Πολλές από τις υποθέσεις που αναλαμβάνει έχουν σχέση με εξαφανίσεις προσώπων, και για να βρει την αλήθεια χρειάζεται συνήθως να διεισδύσει στην ψυχή των θυμάτων και να ξεδιαλύνει πολύπλοκες ανθρώπινες σχέσεις, που οδηγούν πίσω σε περασμένες γενιές.

Παράλληλα, υπάρχουν και οι τρομερές -και μοναχικές- γυναίκες που παίρνουν τον νόμο στα χέρια τους, όπως η περιθωριακή και αμφιφυλόφιλη χάκερ Λίσμπετ Σαλάντερ, του Στιγκ Λάρσον, ή η αστυνομικίνα Αννα Φέκετε, που μεταναστεύει από την πρώην Γιουγκοσλαβία στη Φινλανδία και πρωταγωνιστεί στο έργο της Φινλανδής συγγραφέως και τραγουδίστριας της πανκ Κ. Χιεκαπέλτο (K. Hiekkapelto).

Αλλά και η αστυνόμος της Δίωξης Σάρα Λουντ του Δανού σεναριογράφου Σόρεν Σβέιστρουπ, που έχει κατακτήσει τη μικρή οθόνη ως μετα-φεμινίστρια Μις Μαρπλ στη σειρά «The Killing».

Δυστυχώς, ενώ είναι γνωστά στην Ελλάδα τα νουάρ της Νορβηγίδας Αννε Χολτ (που χρημάτισε και υπουργός Δικαιοσύνης της Νορβηγίας το 1996-97), δεν έχουν ακόμα μεταφραστεί οι νουάρ σειρές της όπου πρωταγωνιστεί μια φεμινίστρια αστυνομικίνα.

Είναι τέλος χαρακτηριστικό ότι συγκριτικά είναι λίγοι, πολύ λίγοι, στο Nordic Noir οι πρωταγωνιστές ξένης καταγωγής.

Ξεχωρίζουν: ο δεύτερης γενιάς Χιλιανός μετανάστης Χόρχε Τσάβες, μέλος της Ομάδας Αλφα του Νταλ, επίσης ένας γόνος Κούρδων μεταναστών, ανώτερος αξιωματικός στο έργο του Σουηδού Μονς Κάλεντοφτ, ή ο Μπιρκίρ Λι του Βίκτορ Αρναρ Ινγκολφσον, παιδί Βιετναμέζων που πέθαναν σε στρατόπεδο προσφύγων, ο οποίος μεγάλωσε στην Ισλανδία και έγινε Ισλανδός πολίτης.

Για ανήσυχους αναγνώστες και ψαγμένους φαν του Nordic Νoir

«Η αστυνομική λογοτεχνία των Βόρειων Χωρών: Μυθοπλασία ή καθρέφτης της κοινωνίας τους;»

Αυτή η τολμηρή θεματική που αφορά την πραγματικότητα των Nordics πρόκειται να συζητηθεί στις 31 Οκτωβρίου σε μια φιλόδοξη εκδήλωση που διοργανώνουν από κοινού στην Αθήνα οι πρεσβείες της Δανίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας μαζί με την πρεσβεία της Ισλανδίας στο Οσλο (διαπιστευμένη στην Αθήνα) και τα αντίστοιχα Ινστιτούτα των Βόρειων Χωρών, όπως και τη Βιβλιοθήκη των Βόρειων Χωρών στην Αθήνα αλλά και τους ειδικευμένους εκδότες (Ψυχογιός, Μεταίχμιο, Διόπτρα, Καλέντης, Φανταστικός Κόσμος).

Θα συμμετάσχουν καταξιωμένοι δημοσιογράφοι, κριτικοί, πανεπιστημιακοί και ένας συγγραφέας, που θα προχωρήσουν στην ανατομία του παγωμένου ευρωπαϊκού Βορρά.

Προσκεκλημένοι: ο Δανός κριτικός στο Politiken και πανεπιστημιακός Μπου Τάο Μιχαέλις (Bo Tao Michaelis), η Ισλανδή δημοσιογράφος Κόλμπρουν Μπεργκθορσντότιρ (Kolbrun Bergthorsdottir), ο Νορβηγός συγγραφέας Γερν Λίερ Χορστ, (Jørn Lier Horst, Εγκλημα στα φιορδ, εκδ. Διόπτρα), ο Σουηδός πανεπιστημιακός Καρλ Μπέργκλουντ (Karl Berglund) και ο Φινλανδός δημοσιογράφος και κριτικός Γιούκα Πετάιγια (Jukka Petäjä).

Το εγχείρημα θα συνοδευτεί από δύο εκδηλώσεις για τις δημόσιες Βιβλιοθήκες των Nordics και θα ενταχθεί στον εορτασμό της Αθήνας ως Παγκόσμιας Πρωτεύουσας του Βιβλίου, με τον γενικό τίτλο «Οι Βόρειες Χώρες αφηγούνται».

Με αυτή την αφορμή, το περιοδικό Θεωρίας της Αστυνομικής Λογοτεχνίας «Πολάρ», δυναμική μετεξέλιξη, με μεγαλύτερο τιράζ και χαμηλότερη τιμή, του καταξιωμένου CLM, όπου συνεργάζεται ο ανθός των Ελλήνων συγγραφέων νουάρ μυθιστορημάτων, με αρχισυντάκτη τον Κώστα Καλφόπουλο, συγκρότησε ως προπομπό της εκδήλωσης των Nordics έναν χορταστικό Φάκελο αφιερωμένο στην κοινωνική διάσταση του… «Nordic Cool».

«…Διότι από τον μακρινό Βορρά έχει φυσήξει ένας φρέσκος αέρας, πότε χαλαρωτικός πότε απειλητικός, αλλά σίγουρα παράδοξα αναζωογονητικός».

Η «νουάρ» λογοτεχνία των Βόρειων Χωρών είναι πράγματι ένα εξαγώγιμο προϊόν που έχει στην Ελλάδα ένα εντυπωσιακά μεγάλο κοινό: τους φανατικούς αναγνώστες που ανταποκρίνονται στο πολύ καλά οργανωμένο μάρκετινγκ του είδους, και τους ανήσυχους αναγνώστες που παρακολουθούν μέσα από τις σελίδες του τις μεταλλάξεις των λαών, των κοινωνιών και των κρατών, λέει ο Καλφόπουλος.

Παρότι όμως το είδος έχει να επιδείξει ορισμένους σπουδαίους συγγραφείς, «είναι πολύ νωρίς ακόμα για να καταλήξει κανείς σε έναν λογοτεχνικό κανόνα του».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Με όνομα βαρύ σαν Ιστορία...
Ο Νίκος Κυριαζής πήρε τον μίτο από εκεί που τον άφησε ο πατέρας του, δημοσιογράφος και συγγραφέας Κώστας Κυριαζής. Το 1994 κυκλοφόρησε το πρώτο του ιστορικό μυθιστόρημα και στο τελευταίο του βιβλίο «Τα...
Με όνομα βαρύ σαν Ιστορία...
ART - ΝΕΑ
Νουάρ από τον παγωμένο ευρωπαϊκό Βορρά
Ακούσαμε πολλά στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου των «Nordics», τα περισσότερα προξένησαν εντύπωση αλλά και απορίες, ωστόσο σε ένα συμφωνήσαμε όλοι: μπορεί να μη γνωρίζουμε ακριβώς τι είναι οι «Nordics», ωστόσο οι...
Νουάρ από τον παγωμένο ευρωπαϊκό Βορρά
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η υψηλή τέχνη του φόνου
Προσπαθώντας πρόσφατα να καταλάβω σε τι συνίσταται η μεγάλη επιτυχία του σκανδιναβικού αστυνομικού μυθιστορήματος, έπεσα πάνω σε ένα ενδιαφέρον στατιστικό. Ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους στην Ισλανδία αναλογούν...
Η υψηλή τέχνη του φόνου
Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
Καθαρός είν’ μοναχά ο άπραγος
«Ξεμάθαμε να ’μαστε αθρώποι» λένε οι πρωταγωνιστές του Δημοσθένη Παπαμάρκου, βετεράνοι του Μικρασιατικού Πολέμου που με τις συγκλονιστικές διηγήσεις τους παρεμβαίνουν έμμεσα στη σημερινή συζήτηση για την...
Καθαρός είν’ μοναχά ο άπραγος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Διάλογος για τις πόλεις με όχημα κτίρια και ιστορία
Το βιβλίο του Νίκου Βατόπουλου, εδράζεται στο ογκούμενο ενδιαφέρον για το δομημένο αστικό περιβάλλον. Η αρχιτεκτονική είναι μια αφορμή για να εισέλθει στην ιστορία των κατοίκων, να αφουγκραστεί το παρελθόν.
Διάλογος για τις πόλεις με όχημα κτίρια και ιστορία
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος
Στο τελευταίο βιβλίο του Αγγελου Σινάνη «Τα μεταλλεία της Αντιπάρου - 19ος, 20ός αιώνας», μέσα από τη μη καταγεγραμμένη έως τώρα ιστορία των μεταλλείων του μικρού αυτού νησιού της Μανταλένας, ανασύρεται μια...
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας