Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οταν χαμογελάμε, ο φόβος συρρικνώνεται
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οταν χαμογελάμε, ο φόβος συρρικνώνεται

  • A-
  • A+

«Οντζάκι» στη διάλεκτο ουμπούντου της Ανγκόλας σημαίνει πολεμιστής. Η Ανγκόλα βρίσκεται στη νοτιοανατολική Αφρική. Εκεί απ' όπου έφευγαν τα καράβια των Δυτικών γεμάτα σκλάβους κάποιους αιώνες πριν (όχι πολλούς), εκεί όπου η αποικιοκρατία καλά κρατούσε μέχρι και πριν από λίγα χρόνια. Οι Πορτογάλοι έφυγαν το 1975.

Ωστόσο, η εμπλοκή τους στην κυβέρνηση που ακολούθησε την ανεξαρτητοποίηση της χώρας οδήγησε σε έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο ανάμεσα στις απελευθερωτικές οργανώσεις, ο οποίος ουσιαστικά έληξε μόλις το 2002.

Η Κούβα, όπως και η τότε ΕΣΣΔ, βοήθησε τα πρώτα χρόνια, στέλνοντας μεταξύ άλλων γιατρούς και δασκάλους.

Κάπου τότε ήταν που γεννήθηκε και ο ήρωας της ιστορίας μας. ΄Η μάλλον της δικής του. Ο Οντζάκι (ψευδώνυμο του συγγραφέα και ποιητή Ντάλου ντε Αλμέιντα) γεννήθηκε το 1977 στη Λουάντα, πρωτεύουσα της Ανγκόλας, στη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου.

Τις εφηβικές του μνήμες τις μεταστοιχείωσε σε λογοτεχνία, γράφοντας το βιβλίο «Καλημέρα σύντροφοι» (κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αιώρα), που ήταν και το πρώτο του.

Πλέον είναι βραβευμένος συγγραφέας, απόφοιτος Κοινωνιολογίας και έχει κάνει ένα ντοκιμαντέρ για τη Λουάντα.

Οσο για το... όνομά του, μας εξηγεί πως είναι κομμάτι του εαυτού του. Οπως και η χώρα του, μα και η ιστορία της.

● Γιατί αυτό το ψευδώνυμο;

Το Οντζάκι δεν είναι ουσιαστικά ψευδώνυμο που εγώ επέλεξα. Ηταν να ονομαστώ έτσι. Τελευταία στιγμή η μητέρα μου άλλαξε γνώμη. Οπότε με την πρώτη ευκαιρία, και αυτή ήταν λογοτεχνική, το χρησιμοποίησα ως το «καλλιτεχνικό μου όνομα».

● H Δημοκρατία της Ανγκόλας είναι πλέον διεθνώς γνωστή ως ο τόπος όπου μπορεί κανείς να γίνει πλούσιος. Την αποκαλούν μάλιστα «επενδυτικό παράδεισο» - μία χώρα γεμάτη πετρέλαιο, διαμάντια και φυσικό αέριο. Πώς νιώθετε γι' αυτό;

Πώς νιώθω; Δεν θέλω οι άνθρωποι να πηγαίνουν στην Ανγκόλα, όπως και δεν θέλω να έρχονται στην Ελλάδα, με αποκλειστικό σκοπό να «κάνουν χρήματα» ή να βρουν έναν «επενδυτικό παράδεισο».

Τα αγαθά που αναφέρετε, πετρέλαιο, διαμάντια, φυσικό αέριο, όλα αυτά μπορεί να είναι ένας τρόπος να πλουτίσει μια χώρα, οποιαδήποτε χώρα, με σκοπό όμως να μειωθούν οι κοινωνικές ανισότητες και όχι να αυξηθεί ο ιδιωτικός πλούτος κάποιων. Γι' αυτό και σας απαντώ πως όχι. Δεν νιώθω πως αυτή είναι η καλύτερη περίοδος της χώρας μου.

Καλή περίοδος για τη χώρα θα είναι όταν έχουμε αρκετούς ανθρώπους στην κυβέρνηση οι οποίοι θα προσπαθούν διαρκώς να βρουν ικανοποιητικές λύσεις για τα εθνικά προβλήματα της Ανγκόλας.

Ανθρώπους που θα καταλαβαίνουν πως το «έχω εξουσία» σημαίνει το να έχεις την ευθύνη της κατανόησης των δυσκολιών, καθώς και της πρόκλησης του να εργάζεσαι για τις πιο δύσκολες μα απαραίτητες λύσεις.

● Στην Ελλάδα, ενώ οι πληγές του Εμφυλίου υπάρχουν ακόμη ως σημάδια, τις κρύβουμε καλά. Συμβαίνει το ίδιο και στην Ανγκόλα;

Η αλήθεια είναι πως πρέπει να κοιτάξεις πολύ προσεκτικά αν θέλεις να βρεις σημάδια του πολέμου αυτού στη χώρα μου. Ειδικά για τους νεότερους ή για κάποιον επισκέπτη. Ωστόσο, δεν είναι αυτό που με απασχολεί. Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι να δουλέψουμε με την Ιστορία μας - και αυτή που ακόμα πληγώνει. Να βγάλουμε αυτά τα «εθνικά τραύματα» στο φως, ν' ανοίξει ένας διάλογος με όλες τις απόψεις, όχι να τα κρύβουμε. Κάθε πόλεμος ή εμφύλια διαμάχη δεν είναι παρά τερατώδη πράγματα. Και σίγουρα μια χώρα χρειάζεται χρόνο ώστε να κατορθώσει να απορροφήσει τα απομεινάρια από τέτοιου είδους... τέρατα.

● Γιατί νιώσατε πως θέλετε να γράψετε τόσο νωρίς κάτι τόσο προσωπικό, σχεδόν αυτοβιογραφικό;

Ακριβώς γιατί τα πάντα μπορούν να γίνουν λογοτεχνία. Ακριβώς γιατί δεν υπάρχει «κατάλληλη» ηλικία για να γράψεις ένα μυθιστόρημα που να φέρει προσωπικές ιστορίες.

Ισως τελικά να μην είναι και τόσο αυτοβιογραφικό. Ισως να είναι ο δικός μου τρόπος να πω διαφορετικά μια πραγματική ιστορία. Εξάλλου, γι' αυτό γράφω: για να επαναπροσδιορίσω τη ζωή. Ή τη μνήμη.

Αυτό δεν είναι και το δικαίωμά μου ως συγγραφέα αλλά και ως ανθρώπου; Να «ξαναγράφω» τις ίδιες τις αναμνήσεις μου;

● Η Λουάντα φέρει μεγάλες αντιφάσεις: από τη μια οι παραγκουπόλεις και από την άλλη ένα εξαιρετικά υψηλό κόστος ζωής.

Είναι πολύ άσχημο αυτό που μας συμβαίνει. Το μόνο που μπορώ να πω είναι πως ελπίζω να μπορέσουμε να βρούμε έναν τρόπο να μειωθούν αυτές οι τόσο έντονες κοινωνικές ανισότητες...

Κάποιος είπε κάποτε πως μια χώρα είναι πλούσια όταν έχει τους λιγότερους φτωχούς. Αυτό πιστεύω και εγώ. Γι' αυτό και σας λέω πως όχι, δεν πιστεύω πως η Ανγκόλα είναι μια πλούσια χώρα.

● Με βάση τις σπουδές σας στην κοινωνιολογία αλλά και τις προσωπικές σας μνήμες, τι είναι αυτό που φοβάστε περισσότερο για το μέλλον της χώρας σας;

Φοβάμαι πως πρόκειται να συνεχίσουμε να σπαταλάμε πολύτιμο χρόνο χωρίς να δίνουμε τη δέουσα σημασία στα μεγάλα προβλήματα του πληθυσμού. Φοβάμαι πως πρόκειται να συνεχίσουμε να επιλέγουμε ακόμα πιο ανεύθυνους πολιτικούς ηγέτες.

Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω πως μια διαδικασία μεγάλης αλλαγής έχει ήδη ξεκινήσει. Μερικές φορές μπορώ και χαμογελώ στη σκέψη αυτής της αλλαγής.

Ενα μικρό παιδί μου είχε πει κάποτε: όταν χαμογελάμε, ο φόβος συρρικνώνεται. Μήπως, λοιπόν, πρέπει να ψάχνουμε περισσότερο γι' αυτά τα αμυδρά χαμόγελα;

● Πώς ήταν οι Κουβανοί δάσκαλοί σας; Τι θυμάστε από αυτούς;

Ηταν πολύ ιδιαίτεροι άνθρωποι. Το περιγράφω και στο βιβλίο. Ειδικά αυτοί για τους οποίους μιλώ: ο Ανχελ και η Μαρία. Ετσι τους θυμάμαι: ευγενικούς, χαμογελαστούς, προστατευτικούς, έτοιμους για μας. Για κάθε έναν από εμάς.

Είναι μεγάλη μου επιθυμία έως σήμερα να τους ξαναβρώ. Να τους βρω και να τους αγκαλιάσω.

● Σε ποιους θα απευθύνατε τη φράση «καλημέρα σύντροφοι» σήμερα;

Σίγουρα στους δασκάλους μου, τον καθηγητή Ανχελ και την καθηγήτρια Μαρία. Ή στον καλό μου φίλο τότε, τον Μπρούνο. Μα, θα ήθελα να τους το απευθύνω ενώ είμαστε πάλι στο τότε, το 1988 - 1989.

Μ' αρέσει αυτό με τα βιβλία, ειδικά τα διηγήματα: είναι η προσωπική, κατάδική μου, μυστική μηχανή του χρόνου.

Ακριβώς γι' αυτό και χρησιμοποίησα αυτή τη φράση για τίτλο του βιβλίου: Γιατί δεν ήθελα, δεν θέλω, να πω «αντίο».

ΝΗΣΙΔΕΣ
«Οι άνθρωποι στα σπίτια τους και λίγο πιο έξω»
Θέλει λίγο θράσος, θέλει πολύ ταλέντο, φέρει και κόστος (κυριολεκτικά και μεταφορικά) το να εκδώσει κάποιος σήμερα ποίηση. Δύσκολα βρίσκεις κάτι που να ξεχωρίζει, εύκολα κάτι που δεν σε αγγίζει. Η...
«Οι άνθρωποι στα σπίτια τους και λίγο πιο έξω»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Δεν ήξερα πως πλάτες μπορούν να κλάψουν»
Είναι μοναδικές σε αυτό που κάνουν και οι δύο. Είναι δύο σπουδαίες γυναίκες. Η πρώτη γιατρός και ποιήτρια και η δεύτερη καθηγήτρια Ιστορίας και δεινή ομιλήτρια σε αντίστοιχα σεμινάρια που γεμίζει αίθουσες. Σας...
«Δεν ήξερα πως πλάτες μπορούν να κλάψουν»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Το σπίτι από μακριά» δίνει στέγη στις αγωνίες μας
«Το σπίτι από μακριά» που μόλις κυκλοφόρησε, είναι η τελευταία, τρίτη κατά σειρά, ποιητική συλλογή της δημοσιογράφου και ραδιοφωνικής παραγωγού Ευγενίας Λουπάκη. Πρόκειται για ποιήματα γραμμένα την τελευταία...
«Το σπίτι από μακριά» δίνει στέγη στις αγωνίες μας
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Στην Ευρώπη δεν είμαστε πλέον επαρκώς σύγχρονοι»
Στο βιβλίο του «Οι αντινομίες του Αντόνιο Γκράμσι», ο σπουδαίος ιστορικός και κοινωνιολόγος Πέρι Αντερσον επιχειρεί να συστηματικοποιήσει, να ταξινομήσει και να ομαδοποιήσει τις ασάφειες, αντιφάσεις,...
«Στην Ευρώπη δεν είμαστε πλέον επαρκώς σύγχρονοι»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος
Στο τελευταίο βιβλίο του Αγγελου Σινάνη «Τα μεταλλεία της Αντιπάρου - 19ος, 20ός αιώνας», μέσα από τη μη καταγεγραμμένη έως τώρα ιστορία των μεταλλείων του μικρού αυτού νησιού της Μανταλένας, ανασύρεται μια...
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πώς πήραν τη ζωή τους στα χέρια τους
Την ερχόμενη Πέμπτη, 27 Ιουνίου, στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, ο συγγραφέας και ιστορικός Ντόνι Γκλουκστάιν θα μιλήσει για το βιβλίο του «Τα Σοβιέτ στη Δύση - Εργατικά συμβούλια απέναντι σε κοινοβούλια...
Πώς πήραν τη ζωή τους στα χέρια τους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας