Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο ενοχλητικός κ. Αλτουσέρ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο ενοχλητικός κ. Αλτουσέρ

  • A-
  • A+

Δεν έζησε εύκολη ζωή. Πάλι καλά που έζησε κιόλας. Από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς μαρξιστές φιλοσόφους, ο Λουί Αλτουσέρ συνελήφθη σε ηλικία 21 ετών από τον γερμανικό στρατό, με την έναρξη του Β΄ Π.Π. και στάλθηκε ως αιχμάλωτος πολέμου σε στρατόπεδο εργασίας.

Απελευθερώθηκε μεν το 1945, ωστόσο τα όσα έζησε εκεί τον συνόδεψαν τραυματικά για όλη του τη ζωή.

Από το 1948 προσχώρησε στο Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα (ΓΚΚ) και άρχισε να μελετά συστηματικά τον Μαρξ.

Τα πιο γνωστά του έργα, «Για τον Μαρξ» και «Να διαβάσουμε το Κεφάλαιο» (σε συνεργασία με τους Ζακ Ρανσιέρ, Πιερ Μασερέ, Ετιέν Μπαλιμπάρ και Ροζέ Εσταμπλέ), εκδόθηκαν το 1965 και προκάλεσαν όχι μόνο το ενδιαφέρον αλλά και αντιδράσεις, καθώς υποδείκνυαν μια νέα ανάγνωση των κλασικών κειμένων του μαρξισμού ενάντια στη σταλινική σχολή του «σοβιετικού μαρξισμού».

Οι εκδόσεις «Εκτός Γραμμής» εξέδωσαν πριν από λίγες εβδομάδες ένα σπάνιο βιβλίο του, με τον περίεργο τίτλο «Το υπόγειο ρεύμα του υλισμού της συνάντησης».

Πρόκειται για κείμενα που γράφτηκαν από τον Αλτουσέρ κατά την τελευταία δεκαετία της ζωής του (πέθανε το 1990) και δημοσιεύτηκαν μετά το θάνατό του.

Ακριβώς επειδή γράφτηκαν τότε, σε αυτά παρουσιάζεται η ύστερη προβληματική του συγγραφέα, που κυριαρχείται από τις έννοιες της συνάντησης και του «αστάθμητου υλισμού».

Με απλά λόγια (για να καταλάβουμε ακόμα και τον τίτλο), στο έργο αυτό ο Αλτουσέρ υποστηρίζει πως η δημιουργία νέων δομών (ή «κόσμων» όπως λέει), δηλαδή μιας νέας πραγματικότητας, δεν είναι προϊόν μιας φυσικής τελεολογικής εξέλιξης (θα κάνω αυτό, άρα θα έχω το τάδε αποτέλεσμα). Το αντίθετο. Είναι αποτέλεσμα αστάθμητων συναντήσεων μεταξύ ασύνδετων και διαφορετικών μεταξύ τους παραγόντων, με ανεξάρτητες ιστορίες ο καθένας.

Το πώς βρέθηκαν («συναντήθηκαν»), έδεσαν αυτά τα εντελώς διαφορετικά και μη συνδεόμενα μεταξύ τους γεγονότα ώστε να δημιουργήσουν νέες δομές, αυτό γίνεται κατανοητό μόνο εκ των υστέρων, λέει ο Αλτουσέρ.

Από τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό πόσο διαφορετική ήταν και η ίδια η σκέψη του συγγραφέα, σε σύγκριση με τους φιλοσόφους του καιρού του, που προσπαθούσαν να βρουν συνδέσεις (ιστορικές, κοινωνικές, οικονομικές) ώστε να εξηγήσουν την πορεία της ανθρωπότητας (πολιτικά, ταξικά, επαναστατικά κ.λπ.).

Σε μια εποχή όπως η σημερινή, όπου ένας υποψήφιος πρωθυπουργός υπεραμύνεται της μη γνώσης της ιστορίας ως κάτι παλιακό και όπου ο φασισμός (ακόμα και ο κεκαλυμμένος) αναδεικνύεται ως η «ριζοσπαστική εναλλακτική» απέναντι στις πολιτικές λιτότητας, η προβληματική του Αλτουσέρ και η επεξεργασία αυτών μόνο «παλιακή» δεν φαντάζει...

Αυτό το «δεν ξέρεις από πού θα σού ’ρθει», που λέμε στην καθημερινότητα, γίνεται ερμηνευτικός φιλοσοφικός στοχασμός και ως τέτοιος αρκεί για να μεταλλάξει απευθείας την ίδια την πραγματικότητα.

 Info

● «Το υπόγειο ρεύμα του υλισμού της συνάντησης» (με μετάφραση Τάσου Μπέτζελου) παρουσιάζεται από τις εκδόσεις «Εκτός Γραμμής», την Πέμπτη 7 Ιουνίου, στις 19.30, στον κήπο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (Ερμού 134, Σταθμός ΗΣΑΠ Θησείο). Θα μιλήσουν οι Ειρήνη Γαϊτάνου (πολιτικός επιστήμονας), Ηλίας Ιωακείμογλου (περιοδικό «Θέσεις»), Γεράσιμος Κακολύρης (καθηγητής Φιλοσοφίας), Παναγιώτης Σωτήρης («Εκτός Γραμμής»).

● Τρία αντίτυπα του βιβλίου μπορείτε να αποκτήσετε μέσω του efsyn.gr - Κερδίστε βιβλία.

ΝΗΣΙΔΕΣ
«Στην Ευρώπη δεν είμαστε πλέον επαρκώς σύγχρονοι»
Στο βιβλίο του «Οι αντινομίες του Αντόνιο Γκράμσι», ο σπουδαίος ιστορικός και κοινωνιολόγος Πέρι Αντερσον επιχειρεί να συστηματικοποιήσει, να ταξινομήσει και να ομαδοποιήσει τις ασάφειες, αντιφάσεις,...
«Στην Ευρώπη δεν είμαστε πλέον επαρκώς σύγχρονοι»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος
Στο τελευταίο βιβλίο του Αγγελου Σινάνη «Τα μεταλλεία της Αντιπάρου - 19ος, 20ός αιώνας», μέσα από τη μη καταγεγραμμένη έως τώρα ιστορία των μεταλλείων του μικρού αυτού νησιού της Μανταλένας, ανασύρεται μια...
Πέρα από τη «Μανταλένα» η πραγματική Αντίπαρος
ΝΗΣΙΔΕΣ
Πώς πήραν τη ζωή τους στα χέρια τους
Την ερχόμενη Πέμπτη, 27 Ιουνίου, στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, ο συγγραφέας και ιστορικός Ντόνι Γκλουκστάιν θα μιλήσει για το βιβλίο του «Τα Σοβιέτ στη Δύση - Εργατικά συμβούλια απέναντι σε κοινοβούλια...
Πώς πήραν τη ζωή τους στα χέρια τους
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Αίτνα» – Ενα μυθιστόρημα
Είναι το δεύτερο μυθιστόρημά του και είναι ένα εντελώς διαφορετικό μυθιστόρημα. Μετά την «Ανατομία του κύματος», ο συγγραφέας και γιατρός Φώτης Βλαστός εξέδωσε –και πάλι από τις εκδόσεις Μικρή Αρκτος– την...
«Αίτνα» – Ενα μυθιστόρημα
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Το βαλς των δέντρων και του ουρανού»
Πριν από έναν χρόνο μεταφράστηκε στα ελληνικά το εξαιρετικό βιβλίο του Ζαν-Μισέλ Γκενασιά «Το βαλς των δέντρων και του ουρανού» (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις). Ο Ζαν-Μισέλ Γκενασιά γεννήθηκε στο Αλγέρι το...
«Το βαλς των δέντρων και του ουρανού»
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ανάμεσα στο ωραίο και το υψηλό»
Η Ελένη Στεφανοπούλου μπορεί να ξεκίνησε ως συγγραφέας με το «Χαίρε Πέτρα» ωστόσο συνέχισε με κάτι εντελώς διαφορετικό: το δοκίμιο. Το νέο της βιβλίο (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης) φέρει ως τίτλο...
«Ανάμεσα στο ωραίο και το υψηλό»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας