Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Η φωτογραφία είναι η πιο πολιτική τέχνη»

Στρατιώτης που επιστρέφει σπίτι, από τη σειρά «Παράλληλη κρίση»

Γιάννης Καρπούζης

«Η φωτογραφία είναι η πιο πολιτική τέχνη»

  • A-
  • A+

O Γιάννης Καρπούζης γεννήθηκε το 1984 στην Αθήνα. Σπούδασε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ. Το 2015 έλαβε το διεθνές βραβείο Descubrimientos της PHotoEspaña και το 2016 το αντίστοιχο βραβείο του Athens Photo Festival. Το 2016 έλαβε την έγκριση του Κέντρου Κινηματογράφου για την υλοποίηση ντοκιμαντέρ για τον Νίκο Καρούζο σε συμπαραγωγή της Faliro House.

Εργα του έχουν παρουσιαστεί σε Ελλάδα, Αγγλία, Γαλλία, Ισπανία και Κίνα. Εμπλέκεται σε ερευνητικό επίπεδο με τα πεδία της Θεωρίας, Αισθητικής και Ιστορίας της Τέχνης.

Είναι ιδρυτικό μέλος του διαδικτυακού κόμβου φωτογραφίας «Aldebaran» που δημιουργήθηκε το 2016. Το 2017 οργάνωσε τη συλλογική δράση Grossraum 21c στο παλιό Πολυτεχνείο.

Διδάσκει πτυχές και τεχνικές της καλλιτεχνικής φωτογραφίας στον χώρο Fårö και στον Δήμο Κορυδαλλού.

Συνέντευξη

● Με τη νέα σου δουλειά «Τα φύλλα του Οκτώβρη» κάνεις μια σύγχρονη φωτογραφική αναφορά στην ακόμα ανοιχτή υπόθεση της ύπαρξης μιας άλλης κοινωνίας, χειρονομία που σπανίζει στον χώρο της καλλιτεχνικής φωτογραφίας. Τι σε οδηγεί να δουλέψεις γύρω από αυτό;

Η τέχνη συνολικά από τη δεκαετία του '60 άρχισε να απομακρύνεται από την ανασκόπηση των εκφραστικών της μέσων και κατέφυγε στην τέχνη της (ιδιαίτερης) ταυτότητας, στον καλλιτέχνη-σταρ, που θα μιλήσει άλλοτε με ειρωνεία και άλλοτε με υπαινιγμούς για τη ζωή του, εντός του σύγχρονου καπιταλιστικού κόσμου. Καθόλου τυχαία λοιπόν, φτάσαμε στο σήμερα.

Η πτώση του ανατολικού μπλοκ και η μετέπειτα ευρωπαϊκή ολοκλήρωση επέφεραν τη χειροτέρευση των συνθηκών ζωής στις δυτικές Δημοκρατίες και μαζί την πτώση του επιπέδου της πολιτικής συνείδησης και τη στροφή των κοινωνιών στο κέρδος και τον ατομικό δρόμο.

Αυτό στην Ελλάδα, την απαξίωση της αγωνιστικής δράσης, αργήσαμε να το δούμε, αλλά το γευτήκαμε μετά το δημοψήφισμα. Τα «Φύλλα του Οκτώβρη» είναι ένα έργο που μιλάει για τη νοσταλγία του κοινωνικού αγωνιστή μέσα στη σύγχρονη κοινωνική έρημο.

Τη νοσταλγία για την Οκτωβριανή Επανάσταση, τον κόκκινο Μάη, το αντιπολεμικό κίνημα, τα συσπειρωσιακά μορφώματα, για τα χρόνια της νεότητας, για το όνειρο της αλλαγής του κόσμου.

Για τα σημάδια της Οκτωβριανής Επανάστασης στο σήμερα και κυρίως για τη μνήμη των σημαδιών αυτών. Είναι θλιβερά μικρή η έκταση που πήραν σε παγκόσμιο επίπεδο (και βέβαια στην Ελλάδα) τα δρώμενα για τα 100 χρόνια από το 1917. Κάποιος πρέπει να ασχολείται τουλάχιστον με τη μνήμη.

● Η βράβευσή σου στη PHotoEspaña, η ακόλουθη ατομική έκθεση στη Μαδρίτη και η διαδρομή της δουλειάς σου «Παράλληλη κρίση» ανά την Ευρώπη τι εμπειρία σού άφησαν;

Η «Παράλληλη κρίση» είναι ένα έργο που αναφέρεται στην προνομιακή δυνατότητα της φωτογραφίας, ως μέσου, να καταγράψει την ακινητοποιημένη και μουδιασμένη κοινωνία της κρίσης.

Η εμπειρία από τη μία μού έφερε μεγάλη χαρά και από την άλλη μεγάλη αγωνία για το επόμενο βήμα, όχι το δικό μου, αλλά τη δυνατότητα να υπάρξει ένα διεθνές βήμα για τη νέα καλλιτεχνική φωτογραφία στην Ελλάδα.

Στις υπόλοιπες χώρες δεν μπορώ να κρίνω αν θα δεις πιο ποιοτικούς δημιουργούς, σίγουρα όμως μπορείς να δεις τελείως διαφορετική θεσμική αντιμετώπιση της τέχνης της φωτογραφίας από την πολιτεία και από τα μέσα ενημέρωσης -με αφορμή αυτό, συγχαρητήρια για τη δημιουργία αυτής της στήλης σε ένα έντυπο μαζικής κυκλοφορίας.

Για μένα η νέα ελληνική φωτογραφία θα έπρεπε να βγαίνει πιο συντεταγμένα στο εξωτερικό, όπως κάνουν οι άλλες χώρες. Το να είσαι καλλιτέχνης από την Ελλάδα σημαίνει ότι είσαι αποκομμένος σε επίπεδο επικοινωνίας, επαφών και δυνατοτήτων.

Ενας συμπαθητικός ερασιτέχνης από μια μακρινή εξωτική επαρχία με ήλιο, όμορφα νησιά και κρίση.

● Ενώ το έργο αυτό απέσπασε σημαντικές διακρίσεις, στη συνέχεια στην προσπάθειά σου να εκδοθεί σε βιβλίο συναντά μια έντονη φιλολογία στην αγορά της τέχνης στην Ευρώπη που μιλά για την κρίση ως κάτι που έχει τελειώσει και άρα είναι «εκτός μόδας».

Είμαι τυχερός που και στη Νότια Ευρώπη ήθελαν να στηρίξουν, πέρα από μια ξερή αποτύπωση των πραγμάτων, μια καλλιτεχνική δουλειά πάνω στην κρίση.

Το καλοκαίρι του δημοψηφίσματος μιλιούνια δημοσιογράφων (αλλά και καλλιτεχνών) κατέβηκαν στην Ελλάδα να δουν από κοντά τα τεκταινόμενα, για δικούς του λόγους ο καθένας, με κοινή συνισταμένη βέβαια τη θερμότητα που εξέπεμψε το «ελληνικό καλοκαίρι».

Υστερα από αυτό, η Ελλάδα συνθηκολόγησε, όσα ήταν να ειπωθούν ειπώθηκαν, «οι Ελληνες ήταν τεμπέληδες» ή «έφταιγαν οι πολιτικοί και η διαφθορά» ή «η αριστερή κυβέρνηση αντιστέκεται στον αιμοσταγή Σόιμπλε», ειπώθηκαν και άλλα και ξαφνικά η κρίση τέλειωσε.

Εδώ πέρα βέβαια, το βιώνουμε στην πλάτη μας, ο όλεθρος συνεχίζεται. Στον σύγχρονο κόσμο μόνο ό,τι είναι θέμα στα media είναι πραγματικό θέμα.

Ετσι, ο ακινητοποιημένος χρόνος της κρίσης και ο ακινητοποιημένος χρόνος της φωτογραφίας είναι σήμερα εκτός, η ατζέντα άλλαξε και το φεστιβάλ πρέπει να δείξει π.χ. «την αγωνία μιας εικοσιπεντάχρονης από το Λουξεμβούργο πάνω στον ρόλο των social media» ή «το εράσμους ενός Νορβηγού στο Βερολίνο και τα άγρια βράδια που αυτός υποτίθεται πως έζησε εκεί».

↳ Επάνω: Μαύρα πουλιά, από τη σειρά «Τα φύλλα του Οκτώβρη». Κάτω αριστερά: Το δέντρο της Βαρσοβίας και To τυφλό χέρι, από τη σειρά «Τα φύλλα του Οκτώβρη». Δεξιά: Κορίτσι είκοσι δύο χρόνων, από τη σειρά «Τα φύλλα του Οκτώβρη» | Φωτογραφίες: Γιάννης Καρπούζης

● Η φωτογραφία, παρ' όλο που ως πρακτική αγγίζει τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων, ως τέχνη είναι ως επί το πλείστον ατομική υπόθεση. Τι ρόλο μπορούν να παίξουν οι κολεκτίβες και τα συλλογικά εγχειρήματα στην ανάδειξη του χαρακτήρα της ως μιας τέχνης που πραγματικά αφορά όλη την κοινωνία πια;

Δίκαια η συνέντευξη αυτή καταλήγει εδώ. Η φωτογραφία στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή είναι η πιο πολιτική τέχνη. Και η Ελλάδα ήταν πάντα από τις πιο ενεργές πολιτικά χώρες σε όλη την Ευρώπη.

Αρα, εδώ πέρα κάτι συμβαίνει... όλοι αυτοί που σαρώθηκαν από το μέγεθος του χρέους, χωρίς να έχουν προλάβει ακόμα να εργαστούν, κάτι έχουν μάλλον να πουν.

Αυτοί οι άνθρωποι είχαν να πουν πολλά πριν από 100 χρόνια, στο Παρίσι, στη Μόσχα, στο Βερολίνο... Συλλογικά εγχειρήματα ή δομές που στήνονται από τα κάτω, είναι αρκετά κοινές τα τελευταία χρόνια.

Με αρχή, με αφορμή το συλλογικό εγχείρημα Depression Era, εμφανίστηκε έκτοτε μια κοινότητα η οποία και υλοποίησε μια σειρά από δράσεις: το Med Photo Festival με την οριζόντια και συλλογική δομή του, την έκθεση-συλλογικό έργο Grossraum 21c μέσα στο ιστορικό κτίριο Γκίνη στην Πατησίων κόντρα στο πολιτιστικό μονοπώλιο της Documenta 14, την έκθεση στο Grace ως αποτέλεσμα του workshop Dust Breeding, το διαδικτυακό περιοδικό Phases, το ανεξάρτητο εκδοτικό εγχείρημα VOID με τον αντίστοιχο εκθεσιακό χώρο και βέβαια τον ελληνικό κόμβο σύγχρονης φωτογραφίας Aldebaran.photo.

Ολα τα παραπάνω δείχνουν μια κίνηση και την αρχή μιας κοινότητας. Οι παραπάνω δράσεις δεν αιτιολογούν βέβαια την πλήρη απουσία των κρατικών θεσμών από τα φωτογραφικά δρώμενα.

Από τον «Φωτεινό Θάλαμο» του Ρολάν Μπαρτ δανειζόμαστε το όνομα για αυτόν εδώ τον χώρο. Μια σελίδα γεμάτη πληροφορίες και σύμβολα, που ψηλαφίζουν ασυνείδητες οπτικές, αναζητούν πολύπλοκους σημασιοδοτικούς μηχανισμούς, αιτιώδεις συνδέσεις και συνειρμούς, καταδηλώσεις και συνδηλώσεις, διαστάσεις που προσεγγίζονται μεθοδικά κι άλλες που διαφεύγουν. Με όχημα τη φωτογραφική πρακτική επιχειρούμε να ανοίξουμε - και να ανοιχτούμε- (σ)τις απεριόριστες δυνατότητες της οπτικής ανάγνωσης. 

Επιμέλεια:  Ντίνα Δασκαλοπούλου, Βασίλης Μαθιουδάκης, Δημήτρης Κεχρής, Ελένη Παγκαλιά.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Μεσολόγγι: Ενα ξεχωριστό μουσείο-μια ιδιαίτερη έκθεση
Αυτές τις μέρες το κέντρο λόγου και τέχνης η «Διέξοδος» φιλοξενεί μια ιδιαίτερη έκθεση φωτογραφίας. Πρόκειται για την πρώτη έκθεση του καλλιτέχνη Λεωνίδα Στούμπου ο οποίος εκθέτει 60 φωτογραφίες του...
Μεσολόγγι: Ενα ξεχωριστό μουσείο-μια ιδιαίτερη έκθεση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Photopolis στο Αγρίνιο
Μέσα από τον φακό 11 φωτογράφων, Ελλήνων και ξένων, αποτυπώνεται η εμπειρία των προσφύγων που κατέφυγαν στην Ευρώπη, ένα οδοιπορικό που ξεκινά από τη Συρία και το Ιράκ, φτάνει στην Ειδομένη και καταλήγει στη...
Photopolis στο Αγρίνιο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το αντι-φολκλορικό Μεξικό με ποιητικό λυρισμό
125 υπέροχες μαυρόασπρες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν τα τελευταία πενήντα χρόνια από την σπουδαία της λατινοαμερικανικής τέχνης, την Graciela Iturbide, είναι η απάντηση-έκθεση του Μουσείου Καλών Τεχνών της...
Το αντι-φολκλορικό Μεξικό με ποιητικό λυρισμό
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εκθεση υποβρύχιας φωτογραφίας
Τις υποβρύχιες καταδύσεις, ειδικά όταν συνοδεύονται και από φωτογράφηση, δεν τις λες και το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο. Ωστόσο, η Ρενέ Ρεβάχ από µικρή εξοικειώθηκε και µε τις καταδύσεις και με τον βυθό και...
Εκθεση υποβρύχιας φωτογραφίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οπτικές παραλλαγές της φύσης
Μια μεγάλη έκθεση φιλοξενεί το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστόνης. Ανιχνεύει την εικονική οπτική κληρονομιά ενός από τους μεγαλύτερους Αμερικανούς φωτογράφους σε πλήρη συνομιλία με έργα φωτογράφων του 19ου...
Οπτικές παραλλαγές της φύσης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εκθεση φωτογραφίας
Το Φωτογραφικό Κέντρο Θεσσαλονίκης (www.fkth.gr) σας προσκαλεί την Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου, στις 19.30 στα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας του Γιώργου Γκιζάρη, στο Συνεργατικό βιβλιοπωλείο-καφέ ΠΟΕΤΑ. Την ημέρα...
Εκθεση φωτογραφίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας