Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η σφαγή στο Κατίν και ο ένοχος

Αριστερά: μνημείο για τα θύματα της σφαγής του Κατίν. Δεξιά: Ναζί αξιωματικοί μπροστά σε μαζικό τάφο στο δάσος του Κατίν, τον Μάιο του 1943

AP PHOTOS

Η σφαγή στο Κατίν και ο ένοχος

  • A-
  • A+

Ποιος ευθύνεται για τη σφαγή των Πολωνών στο Κατίν. Οι Σοβιετικοί ή οι Γερμανοί; «Οι ναζί», λένε κάποιοι και συνδέουν την ανακίνηση του θέματος με την προσπάθεια κάποιων να εξισώσουν τον κομμουνισμό με τον ναζισμό.

Το μαζικό έγκλημα είναι έργο του Στάλιν, απαντά η άλλη πλευρά και υπογραμμίζει πως η αλήθεια έχει πλέον τεκμηριωθεί... Ο διάλογος καλά κρατεί

«Κουτσοί-στραβοί» στον άγιο... Ιωσήφ!

Του Γιώργου Δελίχα

Το να σερβίρεις μια «ξαναζεσταμένη σούπα» η οποία έχει γίνει σκέτο νεροζούμι στο πέρασμα των δεκαετιών αποτελεί ένα δύσκολο εγχείρημα.

Γίνεται μάλιστα ακόμη πιο δύσκολο όταν η προσπάθεια χαρακτηρίζεται από προχειρότητα, έλλειψη σοβαρότητας και υποκειμενικές εμπάθειες.

Την εικόνα αυτή αντανακλά το άρθρο του κ. Θανάση Γιαλκέτση με τίτλο «Αλήθειες και ψέματα για τη σφαγή του Κατίν», που δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» και αποτελεί ουσιαστικά παρουσίαση του βιβλίου του Χρήστου Κεφαλή «Η υπόθεση Κατίν».

Ο τρόπος που επιλέγει ο συντάκτης να παρουσιάσει το θέμα και το ύφος του κειμένου δεν αφήνουν περιθώρια για να καθίσει κάποιος να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στα γραφόμενα και το περιεχόμενο. Πόσο μάλλον να επιχειρηματολογήσει.

Υιοθετεί με τέτοια απολυτότητα το περιεχόμενο του βιβλίου που ουσιαστικά παρουσιάζεται ως η μοναδική αλήθεια και το απόσταγμα της επιστημονικής έρευνας.

Ενα «θείο δώρο» που θα μας «γλιτώσει» από «τους νεοσταλινικούς του σημερινού ΚΚΕ που πλαστογραφούν ανενδοίαστα την ιστορία».

Μια απολυτότητα που αυτοακυρώνει την ίδια τη σοβαρότητα και την αντικειμενικότητα του κειμένου, όχι μόνο στον αναγνώστη που γνωρίζει κάποια στοιχεία της υπόθεσης του Κατίν, αλλά ακόμη και στον πλέον ανυποψίαστο και ουδέτερο.

Του προσδίδει χαρακτηριστικά πρόχειρης και φτηνής προπαγάνδας που μόνο ένας πρωτάρης αντικομμουνιστής θα χρησιμοποιούσε. Είπαμε όμως. Το να σερβίρεις μια «ξαναζεσταμένη σούπα» είναι δύσκολο εγχείρημα.

Ιδιαίτερα, μάλιστα, όταν το ανακάτεμα των υλικών στο αρχικό μαγείρεμα έχει γίνει από μυστικές υπηρεσίες και κάθε λογής εξουσιαστικό και προπαγανδιστικό κέντρο.

Η μοναδική αξία που έχει να ασχοληθεί κανείς με το κείμενο είναι για να βγάλει συμπεράσματα για το πόσο επιφανειακά και χοντροκομμένα προωθούνται πλέον η θεωρία της εξίσωσης του ναζισμού με τον κομμουνισμό, η αντικομμουνιστική και αντισοβιετική προπαγάνδα. Πόσο εύκολα υιοθετούνται απόψεις και παρουσιάζονται ως μαθηματικές σταθερές.

Απόψεις που το ίδιο εύκολα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως προπαγάνδα, όπως στην περίπτωση των αντιπαραθέσεων στην Ουκρανία και της επαναφοράς στην επικαιρότητα της «υπόθεσης του Κατίν» αλλά και του «λιμού της Ουκρανίας».

Στην προκειμένη περίπτωση, ο συντάκτης του κειμένου χρησιμοποιεί με απίστευτη ελαφρότητα την άποψη της μιας πλευράς, όχι για να προσφέρει κάτι στον δημόσιο διάλογο αλλά για ιδιαίτερα ευτελείς σκοπούς.

Δυστυχώς το κείμενο μοιάζει να θέλει απλώς να διαφημίσει το βιβλίο. Παράλληλα διακρίνεται από έντονο αντισοβιετικό και αντιΚΚΕ πάθος, που προδίδει προσωπική εμπάθεια και μικροπολιτική σκοπιμότητα.

Οσον αφορά την «υπόθεση του Κατίν», μπορεί εύκολα κάποιος να ανατρέξει στο διαδίκτυο και στη σχετική αρθρογραφία και να αναζητήσει στοιχεία και πληροφορίες που αφορούν όλες τις πτυχές και προέρχονται απ' όλες τις πλευρές και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

ΥΓ.: Η ελαφρότητα με την οποία υιοθετείται η άποψη που θέλει να ευθύνονται για τη σφαγή στο Κατίν οι Σοβιετικοί και ο Στάλιν και όχι ο Χίτλερ και οι ναζί είναι αντίστοιχη με το επιχείρημα που χρησιμοποιούν κάποιοι ότι ο Στάλιν ευθύνεται για 1.920.635 συλλήψεις και 668.503 εκτελέσεις την περίοδο 1935-1940. Ούτε μία λιγότερη, ούτε μία περισσότερη!

Αγνοια ή εθελοτυφλία;

Του Θανάση Γιαλκέτση

 

Συνήθως οι άνθρωποι δυσκολεύονται να αποδεχθούν και να πιστέψουν κάτι που κλονίζει ή διαψεύδει τις πιο ισχυρές πεποιθήσεις και προκαταλήψεις τους. Λειτουργεί έτσι ένας μηχανισμός εθελοτυφλίας που μπορεί να φτάνει ώς την άρνηση της πραγματικότητας. Το ότι το μαζικό έγκλημα στο Κατίν διαπράχθηκε με εντολή του Στάλιν και της σοβιετικής ηγεσίας είναι μια ιστορική αλήθεια που έχει τεκμηριωθεί με πολλά και πολύ ισχυρά στοιχεία, τα οποία δεν μπορούν να αμφισβητηθούν.

Οσο ζούσε ο Στάλιν, καταβλήθηκαν πολλές προσπάθειες για την απόκρυψη της αλήθειας και την παραποίηση των ιστορικών δεδομένων.

Ο σπουδαίος Γάλλος ιστορικός Μαρκ Φερό αναφέρει χαρακτηριστικά: «Τα σοβιετικά επίκαιρα, τα Νοβόστι, έδειχναν, με εντολή του Στάλιν, θύματα των ναζί να εκτελούνται σε ένα άλλο μέρος με το όνομα Χατίν στη Λευκορωσία: η σύγχυση ήταν αναμενόμενη. Και σαν να μην έφτανε αυτό, μετά τον πόλεμο, οι Πολωνοί κομμουνιστές αναγκάζονται να τιμούν τους νεκρούς στο Χατίν – όχι στο Κατίν» (Marc Ferro, «Τύφλωση», Μεταίχμιο 2016, σ. 179).

Ντοκουμέντα για το Κατίν από τα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ, που δημοσιοποιήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2012, περιλαμβάνουν μαρτυρίες που πιστοποιούν ότι οι Ρούζβελτ και Τσόρτσιλ γνώριζαν ήδη από το 1943 ότι το έγκλημα ήταν έργο του Στάλιν, αλλά προτίμησαν να το αποκρύψουν για να μη διαταραχτεί η αντιναζιστική συμμαχία.

Μια πρώτη αναγνώριση της σοβιετικής ευθύνης για το Κατίν έγινε τον Μάιο του 1988, στην περίοδο της περεστρόικα και της γκλάσνοστ.

Στις 13 Οκτωβρίου 1990, ο Γκορμπατσόφ ζήτησε επίσημα συγγνώμη από τον πολωνικό λαό και παρέδωσε στην πολωνική κυβέρνηση ορισμένα από τα σχετικά ντοκουμέντα. Στη δεκαετία του 1990, χάρη στο μερικό άνοιγμα των σοβιετικών αρχείων και την ιστορική έρευνα, ήρθαν στο φως αδιάσειστα στοιχεία και έγιναν γνωστές πολλές λεπτομέρειες για τη σφαγή στο δάσος του Κατίν.

Τον Μάρτιο του 1990, με την άδεια του Αλεξάντρ Γιάκοβλεφ, δημοσιεύτηκαν στο εβδομαδιαίο έντυπο «Moskovskie novosti» τα αποτελέσματα των ερευνών της Νατάλια Λεμπέντεβα, που αποδείκνυαν τη σοβιετική ενοχή. Στις 13 Απριλίου 1990, το πρακτορείο Tass ανακοίνωσε μιαν επίσημη δήλωση που αναγνώριζε τις ευθύνες της σταλινικής ΕΣΣΔ. Το καλοκαίρι του 1992 έγιναν δημόσια γνωστά τα σχετικά ντοκουμέντα: η πρόταση του Μπέρια και το απόσπασμα των πρακτικών της συνεδρίασης του Πολιτικού Γραφείου στις 5 Μαρτίου 1940, που πήρε την απόφαση για την εξόντωση των Πολωνών αξιωματικών.

Τον Απρίλιο του 2010, ο Πούτιν αναγνώρισε επίσημα τη σοβιετική ενοχή και τα ντοκουμέντα για το Κατίν αναρτήθηκαν στον επίσημο διαδικτυακό τόπο των κρατικών αρχείων της Ρωσίας, σε μια σαφή παραδοχή της γνησιότητάς τους.

Τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου, παραδόθηκαν στην πολωνική κυβέρνηση 20 τόμοι με τα στοιχεία για το Κατίν.

Τον Νοέμβριο του 2010, η ρωσική Δούμα ψήφισε με μεγάλη πλειοψηφία απόφαση με την οποία αναγνωρίζει ότι η σφαγή στο Κατίν είναι έγκλημα που διέταξε ο Στάλιν και διέπραξε η NKVD.

Αποκαταστάθηκε έτσι με τον πιο επίσημο τρόπο η ιστορική αλήθεια. Οσοι επιμένουν να την αρνούνται παραγνωρίζουν ή αποκρύπτουν συνειδητά τον όγκο των τεκμηρίων που έφερε στο φως η ιστορική έρευνα. Προκειμένου, μάλιστα, να μην αποκαλυφθεί το μέγεθος της άγνοιάς τους ή η ιδεολογική τους τύφλωση, εξακολουθούν να υπερασπίζονται ένα τερατώδες ψεύδος.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ανακατασκευή της μνήμης, το ασυνείδητο και η πολιτική
Πριν από δύο εβδομάδες, με αφορμή την 80ή επέτειο από την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, εγκρίθηκε το ψήφισμα σχετικά με τη σημασία της ευρωπαϊκής μνήμης για το μέλλον της Ευρώπης.
Η ανακατασκευή της μνήμης, το ασυνείδητο και η πολιτική
ΝΗΣΙΔΕΣ
7 ημέρες στο Αουσβιτς, 73 χρόνια μετά
Αουσβιτς. Η λέξη από μόνη της έχει γίνει πλέον σύμβολο της «τελικής λύσης». Οσο περισσότερο προσπαθεί κανείς να κατανοήσει πώς μια πολιτισμένη ήπειρος και μια πολιτισμένη χώρα έφτασαν σε αυτό το σημείο τόσο τα...
7 ημέρες στο Αουσβιτς, 73 χρόνια μετά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Bερολινέζικες σημειώσεις - 30 χρόνια μετά
Ανατολικό Βερολίνο. Ενας μύθος και πολλές πραγματικότητες. Ο δρόμος για τη Βαρσοβία και τη Μόσχα, από εδώ. Τίποτε δεν είναι τυχαίο στην Ιστορία όταν αυτή αποφασίζει να μοιράσει τα ιμάτια των ηττημένων. 1989...
Bερολινέζικες σημειώσεις - 30 χρόνια μετά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ματωμένη 1η Μάη του 1944
Η Πρωτομαγιά που σφράγισε την ιστορία του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα και δικαίως θεωρείται το σύμβολο και το σημείο- σταθμός της ελληνικής Εργατικής Πρωτομαγιάς χρονικά τοποθετείται στον τελευταίο χρόνο...
Η ματωμένη 1η Μάη του 1944
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αλήθειες και ψέματα για τη σφαγή του Κατίν
Το βιβλίο του Χρήστου Κεφαλή «Υπόθεση Κατίν» είναι καρπός επίμονης και μεθοδικής μελέτης, ενδελεχούς και διεξοδικής έρευνας των πηγών και των ιστορικών δεδομένων. Ταυτόχρονα είναι και μια θαρραλέα και μαχητική...
Αλήθειες και ψέματα για τη σφαγή του Κατίν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι 45 αδικαίωτοι νεκροί
Στα σύνορα του Δήμου Γαλατσίου με τον Δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού, διακρίνονται τρεις σπασμένοι μαρμάρινοι σταυροί και ένα μικρό μεταλλικό εκκλησάκι-εικονοστάσι. Στον έναν σταυρό αναγράφεται: Ομαδικός τάφος 45...
Οι 45 αδικαίωτοι νεκροί

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας