Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 13.9°C / 17.2°C
    3 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.6°C / 12.8°C
    1 BF
    87%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 12.8°C / 18.0°C
    4 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 5.6°C / 14.0°C
    1 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    3 BF
    51%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.7°C / 11.7°C
    1 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.0°C / 7.0°C
    1 BF
    76%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 1.7°C / 18.0°C
    4 BF
    59%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 17.2°C
    2 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    1 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 17.2°C
    3 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    3 BF
    93%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    2 BF
    59%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.0°C / 11.1°C
    2 BF
    76%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 7.2°C / 13.9°C
    1 BF
    66%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.6°C / 14.4°C
    3 BF
    67%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.3°C
    1 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.7°C / 11.7°C
    1 BF
    94%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.0°C / 7.0°C
    1 BF
    76%
Μια πορεία προς την Αρχή

Μια πορεία προς την Αρχή

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Τό βιβλίο «ΓΟΝΥΠΕΤΕΙΣ» τῆς Τζούλιας Γκανάσου, ἦταν μιά εὐχάριστη ἔκπληξη. Ἀπ’ τήν ἀρχή εἶναι φανερό, πώς ἡ συγγραφέας ἔχει κατακτήσει ἕνα ἰδιαίτερο, δικό της ὕφος στήν σύλληψη καί στήν ἔκφραση τῆς ἰδέας τοῦ ἔργου. Κι αὐτό θεωρεῖται σημαντικό.

Πυκνός χειμαρρώδης λόγος, μέ ἐφευρετική συνειρμική ἐναλλαγή ἐννοιῶν καί διερωτήσεων, πού ἀφοροῦν σ’ εὐαίσθητες πλευρές τῆς ζωῆς. Ἐνδελεχής κοινωνικός, θρησκευτικός καί μεταφυσικός προβληματισμός.

Μετασχηματισμοί ἐκφραστικοί, μεταπτώ­σεις κι ἀνατροπές ἀσθμαίνουν μ’ εὐαισθησία, ἐπ-αἴσθηση καί ἐν-αἴσθηση, στόν βαθύτερο πυρῆνα τοῦ αἰσθητικοῦ γεγονότος. Στήν ἀποκάλυψη τῆς ἀλήθειας.

Μιά ἐξομολογητική πορεία ἀνάβασης καί πνευματοποίησης τῆς ὕλης «πρός τήν Ἀρχή», ὅπως εἶναι ὁ ὑπότιτλος τοῦ βιβλίου. Πορεία, πού εἶναι πάντα σ’ ἐπαφή μέ τό σῶμα καί τήν καρδιά τῆς γῆς, ἐκεῖ πού δένεται καί λύνεται ὁ κόμπος τῆς διαιώνιας τραγικότητας τῆς ὕπαρξης. Βαδίζει μέ τά τέσσερα, στά γόνατα τῆς ἱκεσίας, ὅπως σχηματικά καί μεταφορικά ὀνομάζει αὐτήν τήν ἐπίπονη πορεία, πρός τήν ὑπέρβαση τῶν ἀντιθέτων στήν δυαδικότητα τῆς Δημιουργίας.

Ἕνα διαρκές ἐσωτερικό σκάψιμο στήν ἀναζήτηση τοῦ βαθύτερου ἑαυτοῦ, τῆς βαθύτερης συνείδησης τοῦ κόσμου. Εἶναι ὁ δημιουργικός σπινθῆρας, ἡ μορφοπλαστική δύναμη κατά τούς Στωϊκούς, ἤ ὁ ἔλεγχος τῆς συνείδησης κατά τό Χριστιανικό Δόγμα, πού ἔχει δοθεῖ στόν ἄνθρωπο γιά νά σκέπτεται, νά διχάζεται καί ν’ ἀποφασίζει τί ἀξίζει στήν ζωή, τί εἶναι ἀλήθεια καί τί ψέμα. Κι ὁ Αὐγουστῖνος θά εἰπεῖ: «ὁ Θεός χάρισε στόν ἄνθρωπο σπέρμα λόγου ἔμφυτον».

Ἡ ἡρωΐδα, στό ἔργο «Γονυπετεῖς», τῆς Τζούλιας Γκανάσου, ἐπιχειρεῖ μιά θαυμαστή προσπάθεια κατάκτησης τῶν ἀξιῶν, πού δικαιώνουν τήν ζωή καί τήν ὕπαρξη. Ὁ Ἡράκλειτος εἶναι ὁ πρῶτος φιλόσοφος, πού μᾶς καλεῖ νά στοχαστοῦμε ἑρμηνευτικά, ἀπό τήν ἐπιφάνεια στό βάθος τῶν πραγμάτων: «γιά νά γίνει ὁ ἄνθρωπος δίκαιος, μέ φρόνηση καί γνώση». Νά πραγματοποιήσει «τό ἅλμα ἀπό τήν μιά κατάσταση στήν ἄλλη» (Kierkegaard).

Ἡ συγγραφέας Τζ. Γκ. εἶναι παροῦσα στήν ἐξέλιξη τῶν πραγμάτων τῆς ζωῆς. Διήγηση πολυεπίπεδη καί πολυσήμαντη μέ διακειμενικότητα, δύναμη καί τόλμη λόγου σέ ἔννοιες καί ἰδέες, σέ οὐσίες ζωῆς, πού δέν παραδίδονται εὔκολα: Ἡ τραγικότητα τῆς φθορᾶς τῆς ζωῆς, κι ἡ σκληρότητα τῆς μοναξιᾶς της. Ἠθικές, θρησκευτικές καί φιλοσοφικές ἐπισημάνσεις δίδονται μέ ζωντάνια στήν σύνθεση τῆς δομῆς τοῦ κειμένου. Ἕνα σύμπαν ἀποκάλυψης καί φανέρωσης στήν σχετική καί ὁλιστική ὀργάνωση τοῦ κόσμου.

Ἡ ἡρωΐδα τοῦ ἔργου διχάζεται. Γράφει: «μιά ἀνασφάλεια στυφή μέ πλημμυρίζει». Οἱ συνθῆκες τῆς σοβαρῆς ἀσθένειας στήν οἰκογενειακή της ζωή τήν ταλαιπωροῦν: «θά τό παλέψουμε. Θά κάνουμε τ’ ἀδύνατα δυνατά», τοῦ εἶπε, «ἡ δύναμη πηγάζει ἀπό μέσα μας». Ἐπιμένει μέ πίστη γιά τήν ἐπίτευξη ἀκόμα καί τοῦ ἀνέφικτου. Κάποτε θραύεται ὁ ἔσω οὐρανός. Καί ὁ ἄνθρωπος «φάος ἅπτεται ἑαυτῷ».

Ἡ ἀλήθεια ἡ φωτίζουσα ἀπό τήν πίσω μεριά τῶν πραγμάτων. Καί ὁ ἄνθρωπος ἐκ τῶν ἔσω πλάθεται. Κι ὕστερα ἀναρωτιέται: «γιατί συμβαίνει σ’ ἐμένα;/μήπως εἶναι γραμμένη ἡ μοῖρα μας; Καί ἄν εἶναι ὅλα προγραμματισμένα ἐκ τῶν προτέρων, τότε γιατί ἀγωνίζεσθε ἀκόμα; Γιατί ἐπικαλεῖσθε τήν δική Της παρέμβαση;». «Χαῖρε, στεῤῥόν τῆς πίστης ἔρεισμα! Χαῖρε λαμπρόν της χάριτος γνώρισμα!»

Ἡ Τζ. Γκ. ἔχει διακειμενική παιδεία. Πολλές φορές χρησιμοποιεῖ ἐκκλη­σιαστικές ρήσεις, πότε γιά ἀμφισβήτηση κι ἄλλοτε πρός ἐπίρρωσιν τῆς πίστης. Ἡ μητέρα τῆς ἡρωΐδας τῆς λέει: «Ὁ Θεός μᾶς δίνει ὅ,τι ἔχουμε ἀνάγκη καί ὄχι ὅ,τι ἐπιθυμοῦμε».

Κι ἡ παράδοση, πάντοτε πόρτα ἀνοιχτή πρός τό μέλλον… Ἡ ἡρωΐδα τοῦ ἔργου ἀγωνίζεται γιά τήν ὁλοκληρωμένη ἐκδοχή, γιά τήν σωστή ἀπόφαση.

Προβληματίζεται: «ἡ δύναμη πηγάζει ἀπό ψηλά. Πῶς νά φτάσεις τόν οὐρανό, ἄν δέν στοχεύσεις τόν ἥλιο; Κι ἡ ἐπιβεβαίωση ἔρχεται ἀπό τόν Ἰωάννη: «ἄνευ ἐμοῦ οὐ δύνασθε, ποιείν οὐδέν (Ἰωάν. ι.ε..5). Τή θειότητα τῆς «Ἀνάγκης» ὁ ἄνθρωπος τήν ὑπερνικᾶ μέ τόν φωτισμό τοῦ ἀπολύτου. Ἐδῶ, γίνεται ἀναφορά στόν Οὐρανό. Στό οὐσιῶδες πού διαλανθάνει, στήν ἀτρεμῆ ἀλήθεια. Τά πράγματα κερδίζονται ἤ χάνονται μέσα στό φῶς, κι’ αὐτό εἶναι ἄξιον τοῦ πνεύματος. Ἄν πληρώσουμε τά λύτρα τῆς «Ἀνάγκης», ἴσως, νά αἰσθανθοῦμε τήν ἀπόλυτη οὐσία τῆς ὕπαρξης: ἀπό τόν ἁπλό ἄνθρωπο, στόν ὑπαρξιακό. Ὁ πόνος καλλιεργεῖ τόν ἄνθρωπο. Τόν κάνει πιό εὐαίσθητο καί σκεπτόμενο. Ἡ ζωή εἶναι μυστηριακή. Κάποτε κερδίζεις ἀπ’ ὅ,τι χάνεις. Ἀποφασίζει νά συνεχίσει τήν ἀνάβαση μέ κάθε κόστος: «παλάμη μπροστά, γόνατο μπροστά…»

Ζητᾶ τήν βοήθεια τῆς ἐπιστημονικῆς ἔρευνας. Στό Νοσοκομεῖο, εἶναι τραγικά τά συναισθήματα τῆς συνειδητοποίη­σης τῶν ὁρίων, στήν προσπάθεια νά νικηθεῖ τό ἀήττητον τῆς ἀσθένειας. Ἀγανακτεῖ μέ τούς ἐμπόρους τῆς ἔρευνας, πού ἐκμεταλλεύονται τό ἀνθρώπινο πόνο. Εἰρωνεύεται τό ψεῦδος τῆς διαφήμισης: «Ἐσύ πού πούλησες τήν τεχνογνωσία γιά νά ζήσεις πιό ἄνετα;».

Ἐναντιώνεται κατά τῶν «σαλταδόρων»: «Ἐσύ, πού παίζεις μέ τήν ἀνθρώ­πινη νόηση, ἕνα νά ξέρεις: γιά ἐκείνους παλεύω, γιά ἐκείνους ὑλοποιῶ αὐτήν τήν ἀνάβαση. Ὁ ἄνθρωπος δέν εἶναι στόχος. Εἶναι πέρασμα ἀπό μιά ὄχθη στήν ἄλλη, ἀπό μιά στάση στήν ἑπόμενη».

«Ὁ ἄνθρωπος, εἶναι βαρειά εὐθύνη. Είναι μέτρο τῶν ἀξιῶν. Πάντα ὁ σκοπός, ὄχι τό μέσον».

Εἴμαστε ἔγκλειστοι τοῦ ὅλου, ὑπεύθυνοι ἀπέναντι στήν ἀλήθεια τοῦ συνόλου. Ἡ ἡρωΐδα τοῦ ἔργου νιώθει σάν ἀποστολή νά ξεπεράσει τά ἀτομικά ὅρια καί νά φτάσει στήν ἑνότητα, μέ ἀθωότητα, φαντασία καί ὄνειρο. Μέ ποιητική ἀντίληψη τοῦ κόσμου, γιά την ὀμορφιά, τήν εὐαισθησία καί τήν ὑπευθυνότητα. Γιά Οἰκουμενικό πολιτισμό.

Ἀνάμεσα στήν φορτισμένη ἀτμόσφαιρα τῆς διήγησης μεσολαβοῦν ἔντονες ρεαλιστικές ἐρωτικές στιγμές καί φαντασιώσεις διαφυγῆς. Εἶναι τό ἱερόν πάθος τῆς ζωῆς, ἡ ἐπιθυμία τῆς ὕπαρξης γιά αἰωνιότητα. Τό Διονυσιακό ἔνστικτο, πού σηκώνεται σάν ἄνεμος καί σαρώνει τά πάντα. Ἑνώνει καί συγχωνεύει τίς ὑπάρξεις. Ὁ Ἔρωτας σάν ἔννοια γενική ἀνατείνει κι ἀνυψώνει. Εἶναι ὁ ριζικός νόμος πού κυβερνᾶ τή Δημιουργία στό σύνολό της.

Σέ στιγμές μεταφυσικῆς ἀναζήτησης ἀναρωτιέται: «Τί ὑπάρχει περ’ ἀπό ἐδῶ; ποῦ θά πάω;» Ὁ Hiedegger θά πεῖ, πώς στήν ἐποχή μας ζοῦμε τήν ἀπουσία τοῦ «Ὄντος». Οἱ φιλόσοφοι ἀναζητοῦν τό «ἐόν», πού κρύβεται καί φανερώνεται στούς ποιητές καί στούς προφῆτες…

Νιώθει πιό κοντά στήν πίστη της. Παρακαλεῖ Ἐκείνη γιά λίγο χρόνο ἀκόμα, γιά νά παλέψει καί νά τήν πλησιάσει. Νά κερδίσει, ἴσως, τήν αἰωνιότητα τῆς στιγμῆς, δίνοντάς της τό ἠθικό καί πνευματικό βάρος πού τῆς ἀξίζει.

Ἐπιμένει: «γόνατο μπροστά, παλάμη μπροστά… Ἐπείγεται, γιατί «θά σκοτεινιάσει ὁ Οὐρανός καί θά κάνει κρύο…», ὅπως γράφει. Ὑπαινίσσεται, ἴσως, τήν ἠθική ἔκπτωσης τῆς ἐποχῆς μας. Τήν ἀπουσία νοήματος, πού σιγά-σιγά παίρνει καθολική μορφή.

Εἶναι συγκλονιστικές οἱ τελευταῖες σελίδες τοῦ βιβλίου: «…ἕνα βῆμα Σοῦ ζητῶ καί θά τά καταφέρω νά φτάσω στήν εἴσοδο. Ἕνα βλέμμα ἀπ’ εὐθείας στόν Οὐρανό, καί νά σοῦ εἰπῶ, πώς εἶμαι ἐδῶ ἀναβάτης καί ὑπερβάτης, μ’ ἕνα κλαδί ἐλιᾶς στό στόμα γιά τό θαῦμα, γιά τή φώτιση, γιά τό μερίδιο τῆς εὐθύνης, γιά τό ἀδύνατο πού φαντάζει ἐφικτό. Χάρισέ μου ἕνα ξημέρωμα, λίγο νερό, λίγο ψωμί, ζάχαρη, στήν ἄκρη ἐδῶ στό νύχι…».

Ἀνθρώπινα συναισθήματα, πού πραγματώνουν τή ζωή καί τήν αἰσθητική τῆς Τέχνης μέ ἀμεσότητα. Ἐδῶ, μετασχειώνεται ἡ ὀδύνη καί φθάνει στήν ἁπλότητα, στήν ἐγκαρτέρηση. Σιωπή καί δέος γιά τό μέγιστο καί τό ἐλάχιστο, πού ἐμπεριέχει τό μέγιστο. Κατάφαση τῆς ὕπαρξης. Μαρτυρία. Ἄρση τῆς λησμονιᾶς: Μία πορεία πρός τήν «Ἀρχή». Στήν ἀ-λήθεια πέρα ἀπό τήν ἐπιφάνεια τῶν πραγμάτων.

Περ’ ἀπ’ τόν τυφλό κύκλο τῆς τυχαιότητας καί τῆς αἰτιατῆς πραγματικότητας. Καί ἡ ἡρωΐδα, τῆς Νουβέλας «Γονυπετεῖς» τῆς Τζ. Γκ., τραγικά κι’ ἐκστατικά πορεύεται ἐνδεδυμένη τό ἀρχέγονο τίμημα: ἀπόλυτα δυστυχής, ἀπόλυτα νικηφόρος. Οὔτε ἧττα, οὔτε νίκη.

Οἱ ἔννοιες, τά νοήματα, τά ἐρωτηματικά κι οἱ ἀμφισβητήσεις εἶναι καταιγιστικά στούς «Γονυπετεῖς». Δέν θά μποροῦσαν νά συμπεριληφθοῦν στήν ἔκταση ἑνός μικροῦ Δοκιμίου.

Κάποτε ὁ Δημιουργός τραβᾶ τόν δρόμο τῆς ἁπλότητας. Ἐκεῖ ξανακούει κάθε σάλεμα ζωῆς, πού ἔρχεται ἀπό μακριά καί τό ἐκφράζει.

Ἡ γλῶσσα κάνει τόν ἄνθρωπο νά ἔχει κόσμο, κι ἡ Τέχνη εἶναι ὁ καθρέφτης τοῦ πνεύματος. Ἡ συγγραφέας Τζούλια Γκανάσου ἔχει μέσα της κόσμο πνευματικό:

Πίστη στόν Θεῖον, στήν ζωή, στίς ἠθικές ἀξίες, στήν ἐπιστημονική ἔρευνα μέ συνείδηση γιά τόν ἄνθρωπο. Στόν ἔρωτα, πού γίνεται ἀγάπη. Σέ ὅ,τι συμβάλλει γιά τό κατόρθωμα τοῦ λογικῶς Ζείν… Ἐν τέλει.

Θεωρῶ, πώς, μέ τήν Τζούλια Γκανάσου, ὡριμάζει μιά νέα σημαντική παρουσία στήν Λογοτεχνία. Μιά τολμηρή φωνή προβληματισμοῦ καί ἀγωνίας, γιά τήν ἀδιαφορία τῆς ἔκπτωτης ἐποχῆς μας.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα «αριστερά» περιοδικά και το θέατρο
Στο βιβλίο της Ε. Χασάπη-Χριστοδούλου παρουσιάζεται η θεατρική πραγματικότητα της πρώτης τριακονταετίας του 20ού αιώνα μέσα από τις σελίδες των «αριστερών» περιοδικών της εποχής.
Τα «αριστερά» περιοδικά και το θέατρο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα στοιχειά της μνήμης του
Στο βιβλίο του «Η Σήραγγα των περιστεριών» ο Τζων Λε Καρέ εξομολογείται προσωπικές του στιγμές πίσω από την κοινή θέα.
Τα στοιχειά της μνήμης του
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το πλοίο της ελπίδας στα κύματα της εξορίας
Το βιβλίο της Ιζαμπέλ Αλιέντε είναι ένα πληθωρικό, επικό μυθιστόρημα, με καταιγιστική ροή και ανατροπές, μακρόσυρτο σαν το «μακρύ πέταλο από θάλασσα» που περιβάλλει τη Χιλή.
Το πλοίο της ελπίδας στα κύματα της εξορίας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η αμφισημία της μάνας
Το βιβλίο του Χαβιέρ Θέρκας με τίτλο «Ο μονάρχης των σκιών» κινείται ανάμεσα σε προσωπική μαρτυρία με την πραγματική ψυχρή ιστορία του εμφυλίου πολέμου.
Η αμφισημία της μάνας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο Καραγκιόζης πάντα θα σηκώνεται να πιάσει τον ήλιο
Ο συγγραφέας και μάχιμος ακόμη καραγκιοζοπαίχτης Γιάννης Χατζής μιλά στην «Εφ.Συν» για το νέο του βιβλίο, την ιστορία του Καραγκιόζη και την τέχνη του θεάτρου σκιών.
Ο Καραγκιόζης πάντα θα σηκώνεται να πιάσει τον ήλιο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας