Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η «Διαθήκη» του Λένιν και τα επίσημα έγγραφα

Η «Διαθήκη» του Λένιν και τα επίσημα έγγραφα

  • A-
  • A+

Σήμερα δημοσιεύουμε τα σχετικά με την πολιτική διαθήκη του Λένιν κείμενα του Χρήστου Αναστασιάδη​.

Στο 20ό Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της ΕΣΣΔ, η ιστοριογράφος Πανκράτοβα ζήτησε τη δημοσίευση ακόμα ανέκδοτων κειμένων του Λένιν.

Στο ίδιο Συνέδριο ο Μικογιάν, στο τέλος της έκθεσής του, αναφέρθηκε στους φόβους του Λένιν, λίγο πριν πεθάνει, για ένα ενδεχόμενο σχίσμα στο κόμμα.

Αυτές οι δύο απόψεις έχουν το εξής κοινό χαρακτηριστικό, ότι αναφέρονται στο ντοκουμέντο του 1923 που είναι γνωστό στην ιστορία του εργατικού κινήματος με το όνομα «Διαθήκη του Λένιν». Στις 13 του Μάη 1956 η «Κομσομόλσκαγια Πράβδα» («Νεολαιίστικη Αλήθεια») δημοσίευσε μερικά αποσπάσματα της Διαθήκης αυτής –ό,τι αναφερόταν στον Στάλιν– παραλείποντας τα σχετικά με τον Τρότσκι και τους άλλους ηγέτες του Μπολσεβίκικου Κόμματος. Ετσι, η «Διαθήκη του Λένιν», στο πλήρες κείμενο, είναι άγνωστη μέχρι σήμερα στον σοβιετικό λαό και στους οπαδούς των Κ.Κ. σε όλο τον κόσμο.

Η «Διαθήκη» αποτελείται από δύο κείμενα, ένα χρονολογούμενο από τον Δεκέμβρη του 1922 και ένα υστερόγραφο γραμμένο τον Γενάρη του 1923.

Αυτό το ντοκουμέντο λοιπόν υπαγορεύτηκε λίγο μετά τη δεύτερη προσβολή της αρρώστιας που επρόκειτο από τότε να εμποδίσει τον Λένιν να ξαναβρεί την πολιτική του δραστηριότητα ώς τον θάνατό του, που επήλθε έναν χρόνο αργότερα (στις 21 του Γενάρη 1924).

Από την εποχή εκείνη ο Λένιν υπαγόρευσε ακόμα μερικές σημειώσεις και το άρθρο «Καλύτερα λιγότερα και καλύτερα», που στρεφόταν εναντίον της ανερχόμενης γραφειοκρατίας και της Εργατικής και Αγροτικής Επιθεώρησης, επιτροπάτου που διηύθυνε ο Στάλιν.

Η «Διαθήκη» αναφέρεται προπάντων στις προσωπικές σχέσεις των κυριότερων ηγετών της εποχής εκείνης και στον κίνδυνο του σχίσματος στο Κ.Κ.

Διαφυλάχθηκε από τη γυναίκα του Λένιν και τους γραμματείς του μέχρι τον θάνατό του. Για πρώτη φορά το έγγραφο αυτό έγινε γνωστό στην Ολομέλεια της Κ.Ε. τον Μάη του 1924. Μα από τα τέλη του 1922 στην Κ.Ε. κυριαρχούσε πια η «τρόικα» Ζινόβιεφ-Κάμενεφ-Στάλιν. Αυτή αποφάσισε να κρατήσει τον Στάλιν στο πόστο του και να μην ανακοινώσει το ντοκουμέντο στο επόμενο συνέδριο του Κ.Κ. Η «Διαθήκη» δεν άργησε να κυκλοφορήσει παράνομα στην ΕΣΣΔ από την Αριστερή Αντιπολίτευση του Τρότσκι.

Στο εξωτερικό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από τον Μαξ Ιστμαν στα 1925-26 με πρωτοβουλία του.

Ο Στάλιν δεν αμφισβήτησε ποτέ την ύπαρξη της «Διαθήκης» και σε μερικές περιπτώσεις χρησιμοποίησε ορισμένες φράσεις της στην κατοπινή πάλη του εναντίον του Ζινόβιεφ και του Μπουχάριν. Ωστόσο απαγόρευσε αυστηρά την κυκλοφορία του εγγράφου αυτού στην ΕΣΣΔ, όσοι δε από τους αντιπολιτευόμενους της Αριστεράς (τροτσκιστές) συλλαμβάνονταν για στην κυκλοφορία του, εκτοπίζονταν στη Σιβηρία ή και τουφεκίζονταν.

Δίνοντας σήμερα στη δημοσιότητα ολόκληρο το κείμενο της «Διαθήκης» του Λένιν, νομίζουμε ότι βοηθάμε στην αποκατάσταση της τόσο ταλαιπωρημένης αλήθειας μέσα στο εργατικό κίνημα.

(Σελίδες 5-6)
 
Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ

Ας δούμε τώρα τι απέγινε με τη «Διαθήκη» του Λένιν στην Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής τον Μάη του 1924. Κυριαρχούσε τότε μέσα στην Κ.Ε. και σ’ ολόκληρο το κόμμα η τρόικα Ζινόβιεφ-Κάμενεφ-Στάλιν. Ο καθένας τους χωριστά ήταν κατώτερος από τον Τρότσκι (σύμφωνα με την αξιολόγηση του Λένιν στη «Διαθήκη» του). Αλλά και οι τρεις μαζί αποτελούσαν μια δύναμη υπολογίσιμη.

Ο Ζινόβιεφ, πολιτικός, ρήτορας, λαϊκός δημεγέρτης και πρόεδρος του Σοβιέτ της Πετρούπολης. Ο Κάμενεφ, στρατηγικός νους, θεωρητικός εγκέφαλος της τρόικας και πρόεδρος του Σοβιέτ της Μόσχας.

Ο Στάλιν, τακτικός και οργανωτής της τριανδρίας, που είχε κάτω από τον έλεγχό του ως γενικός γραμματέας όλες τις επαρχιακές οργανώσεις. Και οι τρεις είχαν το ιδιαίτερο πλεονέκτημα ότι ήτανε «παλιοί μπολσεβίκοι», ενώ ο Τρότσκι ήταν καινούργιος στο κόμμα, αν και κατά την εκτίμηση του Λένιν είχε γίνει πια ο καλύτερος μπολσεβίκος.

Οι μεγάλες εσωτερικές δυσκολίες, η αφαίμαξη του Κ.Κ. από χιλιάδες προλεταριακά στελέχη του που έπεσαν στον εμφύλιο πόλεμο και στον αγώνα για την απόκρουση της ξένης επέμβασης, η διάψευση των ελπίδων που είχαν στηριχτεί στην ευρωπαϊκή και ιδιαίτερα στη γερμανική επανάσταση σκορπίσανε την κούραση και την απογοήτευση στους μπολσεβίκους και μείωσαν την πολιτική δραστηριότητα του προλεταριάτου, ενώ αντίθετα ενίσχυσαν την αποκλειστική διαχείριση των ζητημάτων από τον γραφειοκρατικό μηχανισμό. Μέσα σ’ αυτές τις γενικές και ειδικές συνθήκες, η θέση της Αριστερής Αντιπολίτευσης του Τρότσκι ήταν φοβερά μειονεκτική.

Στην Ολομέλεια αυτή –γράφει ο Β. Βαζάνοφ, τότε μέλος της Κ.Ε.– «ο Στάλιν, καθισμένος στο σκαλοπάτι του βήματος, φαινόταν μικρός και ασήμαντος. Τον παρακολουθούσα προσεκτικά. Παρά την ψυχραιμία και την ηρεμία που προσπαθούσε να δείξει, έβλεπε κανείς ότι το πεπρωμένο του παιζόταν κορόνα-γράμματα».

Στην κρίσιμη ατμόσφαιρα που δημιούργησε το διάβασμα της «Διαθήκης» του Λένιν, εκείνοι που τον έσωσαν υπήρξαν οι Ζινόβιεφ και Κάμενεφ, τα κατοπινά θύματά του στη διαβόητη δίκη του 1936. Πρώτος πήρε τον λόγο ο Ζινόβιεφ: «Σύντροφοι, κάθε λόγος του Λένιν αποτελεί νόμο για μας. Ορκιστήκαμε να κάνουμε κάθε τι που ο Λένιν πεθαίνοντας μας παράγγειλε να κάνουμε. Ξέρετε πολύ καλά πως θα σεβαστούμε αυτή την υπόσχεση. Αλλά είμαστε ευτυχείς να πούμε ότι σ’ ένα σημείο οι φόβοι του Λένιν αποδείχτηκαν αβάσιμοι. Θέλω να πω για την περίπτωση του γενικού γραμματέα μας. Παρακολουθήσατε όλοι την αρμονική συνεργασία μας των τελευταίων μηνών. Και, όπως κι εγώ, θα είσαστε ευτυχείς να πείτε ότι οι φόβοι του Λένιν αποδείχνονται αβάσιμοι».

Ο Κάμενεφ πήρε κι αυτός τον λόγο για να ζητήσει να διατηρηθεί ο Στάλιν στο πόστο του. Με 40 ψήφους εναντίον 10 πάρθηκε απόφαση να μη δημοσιευτεί ούτε να ανακοινωθεί στο 12ο Συνέδριο η «Διαθήκη» του Λένιν, παρά μόνο εμπιστευτικά σε ορισμένους αντιπροσώπους του. Η Κρουπσκάγια, χήρα του Λένιν, διαμαρτυρήθηκε για την απόφαση αυτή, αλλά μάταια.

Ο Τρότσκι, που βρισκόταν στην Ολομέλεια, είχε κρατήσει σιωπή, η υπερηφάνεια του δεν του επέτρεψε να επέμβει σ’ ένα ζήτημα που τον αφορούσε προσωπικά. Ο Στάλιν είχε βγει κερδισμένος στη σύγκρουσή του με τον πιο προικισμένο αντίπαλό του, χάρη στην αποφασιστική βοήθεια που του έδωσαν οι Ζινόβιεφ και Κάμενεφ, που δεν υποπτεύονταν καθόλου ότι θα ερχόταν η μέρα που ο Στάλιν θα τους παραμέριζε από τη συλλογική (τριαδική) διαδοχή του Λένιν.

Ωστόσο πολύ γρήγορα (1925) ο Στάλιν τους παραμέρισε από την εξουσία και στα 1936 τους παραμέρισε και από τη ζωή, δολοφονώντας τους δικαστικά με τη διαβόητη «δίκη των 16» της Μόσχας. Στην πάλη του εναντίον των Ζινόβιεφ και Κάμενεφ, ο Στάλιν στηρίχτηκε στη δεξιά πτέρυγα των Μπουχάριν-Ρίκοφ-Τόμσκι στην περίοδο 1925-1928. Στα 1928 ο γενικός γραμματέας στράφηκε ενάντια και στους νέους συμμάχους του, φροντίζοντας να τους «εκκαθαρίσει» από τη ζωή με τη δίκη της Μόσχας του 1938 (ο Τόμσκι πρόλαβε να αυτοκτονήσει).

Ετσι επαληθεύτηκε με τον πιο αιματηρό τρόπο η αγωνιώδης ανησυχία του Λένιν στα 1922-23 για τον τρόπο που θα χρησιμοποιούσε ο Στάλιν την τεράστια δύναμη που συγκέντρωσε στα χέρια του ως γενικός γραμματέας του κόμματος.

(Σελίδες 14-16)

Αθήνα, 8.01.2018

* Ο Βαγγέλης Σακκάτος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος

ΝΗΣΙΔΕΣ
«Ερωτεύτηκα το αρχαίο ελληνικό ήθος»
Ο ιστορικός και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Γουόργουικ, Τζέιμς Ντάβιντσον, δηλώνει «ερωτευμένος» με το αρχαίο ελληνικό πνεύμα και όλες του οι μελέτες είναι πάνω σ' αυτό. Η πρόσφατη, που μόλις κυκλοφόρησε...
«Ερωτεύτηκα το αρχαίο ελληνικό ήθος»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Και οι αρχαίοι το... έτσουζαν
Τα αμπελοτόπια και η οινοπαραγωγή στον ελλαδικό χώρο είναι μέρος της Ιστορίας, της κουλτούρας και του πολιτισμού, με την ιστορία του ελληνικού κρασιού να εκτείνεται από τον 7ο π.Χ. αιώνα μέχρι σήμερα.
Και οι αρχαίοι το... έτσουζαν
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το άγνωστο κάστρο της Δυτικής Αττικής
Κατηφορίζοντας από το όρος Κιθαιρώνα, τόπο φιλοξενίας των Ερινύων, το αττικό τοπίο σε αιχμαλωτίζει. Προορισμός, το Πόρτο Γερμενό και το αρχαίο κάστρο του. Σε μικρή απόσταση από τον γιαλό, βρίσκεται το Φρούριο...
Το άγνωστο κάστρο της Δυτικής Αττικής
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ενα μνημείο υπό κατάρρευση
Κατασκευάστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα και δεν ήταν το πρώτο αλλά το πιο πολυτελές ξενοδοχείο της Αθήνας. Στους πρώτους επώνυμους πελάτες του συγκαταλέγονται ο Οθωνας και, σύμφωνα με ορισμένους αστικούς...
Ενα μνημείο υπό κατάρρευση
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
Η αγέλη μας, κυρίες και κύριοι, κρατάει από πολύ παλιά, απ' τα χρόνια της Μάχης του Μαραθώνα - και ειδικά από κάποιους ηρωικούς σκύλους που πολέμησαν στο πλευρό του Μιλτιάδη και των Αθηναίων.
Της Αλλοπάρ*
ΝΗΣΙΔΕΣ
Εσωσαν τους κλασικούς με κίνδυνο της ζωής τους
Η επιστήμη της Βυζαντινής Κωδικολογίας, επικεντρωμένη στη μελέτη των χιλιάδων χειρογράφων της εξεταζόμενης εποχής, έχει αρχίσει να ανασυνθέτει, σε κάποιο βαθμό, την ιστορία της μετάδοσης και διάσωσης ενός...
Εσωσαν τους κλασικούς με κίνδυνο της ζωής τους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας