Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Να πού θα ερχόμαστε για βόλτα!»

«Να πού θα ερχόμαστε για βόλτα!»

  • A-
  • A+

Την πρώτη φορά που βρέθηκα στον Βοτανικό Κήπο Αλεξάνδρου και Ιουλίας Διομήδους όπως είναι η πλήρης ονομασία του και περιδιάβηκα τα μονοπάτια που σε οδηγούν σε έξι διαφορετικές θεματικές ενότητες πλούσιας βλάστησης, όχι μόνο ελληνικής ταυτότητας αλλά από όλο τον κόσμο, έφυγα καταγοητευμένη αλλά και με μια ερώτηση στο μυαλό μου.

Γιατί οι άνθρωποι δεν έρχονται εδώ για να ξεκουραστούν, να χαρούν την ομορφιά της άγριας φύσης, να πετάξουν από πάνω τους το μαύρο χρώμα των προβλημάτων της ζωής, έστω και για λίγο, να πάρουν κουράγιο και δύναμη αναπνέοντας την ανάσα των δέντρων και των φυτών;

Ομως η επίσκεψή μου τη δεύτερη φορά διέψευσε αυτή μου τη σκέψη, καθώς τώρα οι κάτοικοι της Αττικής δεν είχαν ως προορισμό τη θάλασσα.

Αν και το ραντεβού με τον δασολόγο, προϊστάμενο διοικητικού, υπεύθυνο πυροπροστασίας του Βοτανικού Κήπου, Στέλλιο Σούλιο, ήταν νωρίς το πρωί, το ξύλινο σπιτάκι που λειτουργεί σαν κυλικείο στην είσοδο του κήπου ήταν πολύβουο.

Τριγύρω τα ξύλινα τραπέζια και οι καρέκλες και η παιδική χαρά φιλοξενούσαν ήδη αρκετές οικογένειες και τα παιδιά τρεχοβολούσαν και περιεργάζονταν μια μικρή χελώνα που διέσχιζε τη δική τους περιοχή.

Οι πρώτες πληροφορίες που μου έδωσε ξεκινώντας τη συζήτηση και περιήγησή μου πιστοποίησαν το λάθος μου.

«Στον κήπο, που αναπτύσσεται σε περίπου 1.800 στρέμματα γης όπου φιλοξενούνται περί τα τέσσερις χιλιάδες είδη φυτών, έχουμε περίπου σαράντα χιλιάδες επισκέψεις μαθητών τον χρόνο για εκπαιδευτικούς λόγους.
Κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί και η επισκεψιμότητα για αναψυχή και περίπατο.
Δηλαδή, τις Κυριακές, όταν είναι καλός ο καιρός όπως σήμερα, έχουμε φτάσει να έχουμε και δύο χιλιάδες άτομα, ανοίγοντας από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση του.
Βέβαια τον χειμώνα μειώνεται ο αριθμός των επισκεπτών.
Τώρα όσον αφορά τον κήπο, σε όλη του την έκταση, καλύπτεται από φυσική βλάστηση, εκτός από διακόσια πενήντα στρέμματα που καλλιεργούνται και όπου έχει διαμορφωθεί ένας βοτανικός κήπος, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.
Εδώ επιβιώνει ένα από τα μεγαλύτερα σε ηλικία δάση –πάνω από εκατόν πενήντα χρόνων– χαλέπιου πεύκης της Αττικής.
Μια ακόμη, αρκετά μεγάλη έκταση έχει αναδασωθεί κι έχει εμπλουτιστεί με τραχεία πεύκη και κυπαρίσσια.
Ο κήπος, δηλαδή, κρατά τον ρόλο της διατήρησης κι ενός κομματιού της αττικής χλωρίδας ως έχει και η οποία είναι ιδιαίτερα πλούσια, αφού περιλαμβάνει περί τα πεντακόσια είδη από μόνη της».

Μπήκαμε στο αυτοκίνητο και ξεκινήσαμε την περιήγηση.

«Ο βοτανικός κήπος είναι ένας πνεύμονας πρασίνου που έχει μεταμορφώσει την περιοχή της δυτικής Αττικής.
Ομως πέραν της αναψυχής που προσφέρει, στην ουσία είναι ένα καταφύγιο άγριας ζωής, γι’ αυτό και δεν επιτρέπεται στους επισκέπτες να φέρνουν μαζί τους οικόσιτα ζώα ή στα παιδιά να έχουν μπάλες»
.

Πράγματι, εντύπωση μου έκαναν οι ενημερωτικές πινακίδες στην είσοδο, ιδιαίτερα αυτή που προειδοποιεί ότι απαγορεύεται το κάπνισμα σε όλα τα τμήματα του κήπου πέραν του αναψυκτηρίου.

Ας ελπίσουμε ότι γίνεται σεβαστό, μια και δεν είναι τίποτα να μπει φωτιά στα ξερόκλαδα.

Το σχολίασα και έμαθα ότι «έχουμε πολύ καλή πυροπροστασία και όσες φορές κινδυνεύσαμε –πριν από περίπου μια δεκαετία– ήταν από φωτιές εκτός των ορίων μας. Οι βιότοποι του κήπου φιλοξενούν χαρακτηριστικά είδη της μεσογειακής πανίδας. Ο επισκέπτης μπορεί να δει σκαντζόχοιρους, χελώνες, λαγούς, κουνάβια, έχουμε μέχρι και αλεπούδες. Αλλά και λόγω της έντονης παρουσίας υδάτινων στοιχείων –τις πάμπολλλες τεχνητές λιμνούλες δηλαδή που έχουμε δημιουργήσει– φιλοξενούμε αλκυόνες αλλά και ερωδιούς. Εκτός βέβαια από τα διάφορα αμφίβια που ζουν σε αυτές, όπως π.χ. τα βατράχια. Εδώ ζουν αρπακτικά πουλιά, γεράκια, κουκουβάγιες, γκιώνηδες και φυσικά έχουμε και ερπετά –οχιές, δεντρογαλιές–, αλλά ευτυχώς δεν έχουμε αντιμετωπίσει ποτέ κανένα πρόβλημα με τους πολλούς περιπατητές του κήπου. Παρ' όλα αυτά, κάθε χρόνο προμηθευόμαστε τα απαραίτητα φάρμακα (αντιοφικούς ορούς) για κάθε ενδεχόμενο».

Φτάσαμε σε ένα κομμάτι, όπου δάσος σύστηναν τεράστιες πικροδάφνες, που όμοιές τους σε μέγεθος δεν είχα ξαναδεί.

Με οδήγησε στο δάσος με σεκόγιες –«είναι από τα μεγαλύτερα κωνοφόρα στον κόσμο και παρότι τα φιλοξενούμε περίπου σαράντα χρόνια –από σπόρο, να φανταστείτε– έχουν ξεπεράσει σε ύψος τα δικά μας, αιωνόβια και πλέον, κωνοφόρα», καμάρωσε δείχνοντάς μου την ξύλινη γέφυρα που έφτιαξαν από το κουφάρι ενός δέντρου που έπεσε. Ανακύκλωση με τον πιο όμορφο τρόπο.

«Το φτιάξαμε έτσι, με τη λογική ότι ακόμα και πεσμένο μπορεί να προσφέρει χαρά στους ανθρώπους.
Οπως θα παρατηρήσατε, όλα τα οικήματα που βρίσκονται εντός του κήπου και λειτουργούν σαν φυτώριο, κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, τράπεζα σπερμάτων, τα γραφεία μας ή το σπιτάκι του κηπουρού που μένει μόνιμα εδώ με την οικογένειά του είναι αποκλειστικά από φυσικά υλικά».

Ακόμη και οι φράχτες είναι ξύλινοι, τίποτα παράταιρο με τη φύση.

Περάσαμε από σφενδάμια, συστάδες αθάνατου, πυράκανθους, κοκορεβιθιές, χαρουπιές, πεύκα, αριές, βελανιδιές, σχίνα, μυρτιές, ευκαλύπτους. Κι άλλα πολλά που δεν μπορούσα να αναγνωρίσω.

«Αυτό το κομμάτι δεν το επισκέπτονται πολλοί. Μόνο ένα μάτι που γνωρίζει καταλαβαίνει την ομορφιά αυτού του τμήματος του δενδρώνα», είπε παίρνοντας το μονοπάτι προς την κορυφή, απ’ όπου θα μπορούσαμε να δούμε αντίκρυ το όρος Αιγάλεω (Ποικίλο όρος).

Ο τόπος ήταν γεμάτος ξεροφρύγανα και θάμνους. Σταματήσαμε για αγνάντι. Μου έδωσε κι έτριψα στις παλάμες μου θυμάρι. Μοσχοβόλησε ο τόπος.

Εψαχνα να βρω το φιτιλάκι, αυτό το φυτό που οι παλιοί χρησιμοποιούσαν σαν καντηλήθρα στο καντήλι. Είχε περάσει όμως ο καιρός του.

Τον θαυμασμό μου έκλεψαν τα μικρά μοβ κυκλάμινα που ξεπετάγονταν από την ξερή γη, με μια αυθάδικη ομορφιά.

«Παρότι δεν έχει βρέξει ακόμα, τα κυκλάμινα έκαναν δυναμική εμφάνιση. Εδώ τώρα θα δείτε την κηπουρική της άγριας φύσης» και δείχνει ένα φυτό εφέδρας που έχει αγκαλιάσει μια αγριελιά.

Και παρόλο που ήμασταν μακριά και από την καρδιά του κήπου, τον ανθώνα, εδώ, συναντήσαμε τους περισσότερους περιπατητές, όλης της ηλικιακής γκάμας.

Στα όρια με τον Δήμο Κορυδαλλού, έναν από τους τρεις δήμους (Χαϊδαρίου και Αγ. Βαρβάρας) με τους οποίους συνορεύει ο κήπος, είδα τι ασφάλεια μπορεί να προσφέρει η εννέα χιλιομέτρων περίφραξη που προστατεύει τον κήπο σε όλη του την έκταση. Τοίχοι κατοικιών ακουμπούσαν σχεδόν πάνω στο συρματόπλεγμα.

Περάσαμε το μνημείο πεσόντων, τιμή στις ψυχές των εβδομήντα δύο αντιστασιακών που μεταφέρθηκαν εδώ από το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου και εκτελέστηκαν, ανάμεσά τους η Λέλα Καραγιάννη. Αλλά και απομεινάρια πολέμου, ένα παλιό πολυβολείο και ένα εγγλέζικο τολ.

Περάσαμε ένα ένα από τα θεματικά κομμάτια του κήπου. Το τμήμα με τα ιστορικά φυτά, που όμοιό του δεν υπάρχει σε κανέναν άλλο βοτανικό κήπο του κόσμου, φιλοξενεί φυτά που έχουν συνδεθεί με μύθους της ελληνικής μυθολογίας ή ήταν αφιερωμένα στους θεούς, φυτά που αναφέρονται στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη αλλά και όσα χρησιμοποιούνταν για θεραπείες.

Μου έδειξε τις υπεραιωνόβιες αγριελιές που διασώθηκαν από την ΕΡΓΟΣΕ και μετεγκαταστάθηκαν στον κήπο κι έναν ανοιχτό κακτόκηπο.

Στο κομμάτι των οικονομικών φυτών, είδα φυτά που δεν ήξερα την ύπαρξή τους: φελλόδεντρο, βερνικόδενδρο, ενώ νόμιζα ότι η καμφορά ήταν αποτέλεσμα χημικής ένωσης.

Ομως όχι, είναι φυτό και το συνάντησα εδώ, ανάμεσα σε φυτά λιναριού και καπνού. Οποιο φυτό έχει συνδεθεί με την οικονομική ανάπτυξη της χώρας (π.χ. στην κλωστοϋφαντουργία ή στη βιομηχανία για την παραγωγή χρωμάτων, βερνικιών, αρωμάτων) υπάρχει εδώ.

Οπως και όλες οι ελληνικές παραδοσιακές ποικιλίες αμπελιού. Δεν λείπουν διάφορα οπωροφόρα απ’ όλο τον κόσμο. Αλλά και δυο λίμνες καταπράσινες από τα γιγάντια νούφαρα που δίνουν καταφύγιο σε βατράχια.

Λίγο πιο κάτω, μου δείχνει μια πέτρινη δεξαμενή:

«Σε αυτήν έχουμε συγκεντρώσει τις νεροχελώνες με τα κόκκινα μάγουλα, ένα είδος που προκαλεί βλάβες στο οικοσύστημα του κήπου καθώς είναι ξενόφερτο.
Ξέρετε, πολλοί άνθρωποι παίρνουν στα σπίτια τους διάφορα είδη ως κατοικίδια ζώα και κατόπιν όταν μεγαλώνουν και δεν ξέρουν τι να τα κάνουν ή τα βαρεθούν ή δεν αντέχουν πια το κόστος συντήρησής τους, τα αμολάνε όπου βρουν.
Ετσι έγινε και σε μας εδώ. Κάποιος έφερε κρυφά και άφησε στον κήπο, χωρίς να ρωτήσει, μερικά νεροχελωνάκια που όμως ήταν η αμερικανική νεροχελώνα (trachemys scripta).
Η εισαγωγή όμως αυτού του είδους στο δικό μας οικοσύστημα προκάλεσε ανισορροπία: καθώς δεν είχε φυσικούς εχθρούς κι όπως είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό και εισβλητικό είδος, υψηλής μάλιστα επιθετικότητας, εξαπλώθηκε και επεβλήθη στα δικά μας ιθαγενή είδη. Φανταστείτε ότι έχει απαγορευτεί και η κατοχή της. Τώρα, ακολουθώντας τη νόμιμη διαδικασία, περιμένουμε την άδεια για την επαναπροώθησή τους στην αμερικανική ήπειρο.
Το συγκεκριμένο είδος χαρακτηρίζεται από περιπτώσεις κανιβαλισμού και είναι τόσο επιθετικό που οι πληθυσμοί βατράχων και ψαριών μπορούν να συρρικνωθούν, με αποτέλεσμα να πληθαίνουν τα κουνούπια, αφού οι φυσικοί τους θηρευτές μειώνονται.
Φυσικά αυτός που τα άφησε δεν μπορούσε να γνωρίζει ή να σκεφτεί τον αντίκτυπο της πράξης του στην άγρια ζωή του κήπου.
Γι’ αυτό, μέσα από τα προγράμματα των εκπαιδευτικών μας ξεναγήσεων, προσπαθούμε να μεταδώσουμε στον κόσμο την αναγκαιότητα να παραμείνει αλώβητος ο χαρακτήρας του βοτανικού κήπου ως καταφυγίου άγριας ζωής.
Να μη διαταραχθεί το υπάρχον φυσικό οικοσύστημα, γιατί εδώ κατοικούν όλα τα είδη που ανήκουν στη φύση της Αττικής.
Γιατί έχουμε και μερικούς ιδιοκτήτες σκυλιών που έχουν προσπαθήσει να εγκαταλείψουν μέσα στον κήπο τα ζώα τους και κάποιους οι οποίοι συγκεντρώνουν και ταΐζουν αδέσποτα σκυλιά, οριακά με την περίφραξη του κήπου, που δεν είναι δύσκολο να παραβιαστεί. Ομως δεν μπορούμε να αφήσουμε να συμβεί κάτι τέτοιο, γιατί είναι σαφές ότι τα σκυλιά θα αναπτύξουν αγελαία συμπεριφορά και είναι δεδομένο ότι θα λειτουργήσουν ανταγωνιστικά έναντι των ιθαγενών ειδών».

Στη βόλτα μας, συναντήσαμε χελώνες, πεταλούδες, τσαλαπετεινούς, κοτσύφια. Η παρουσία τους, οι ήχοι, η γαλήνη των εικόνων της φύσης γέμισαν την ψυχή μου χαρά.

Ξεκουράστηκα και η αίσθηση που είχα ήταν σαν να βρισκόμουν σε ένα βουνό, στο Μαίναλο ας πούμε, μακριά από την Αθήνα.

Μία ώρα μετά, φτάσαμε στον ανθώνα, το πιο πολυσύχναστο κομμάτι του κήπου. Η λέξη ομορφιά βρίσκει εδώ την υπόστασή της.

Μονοπάτια, λίμνες, αίθρια, παρτέρια φιλοξενούν συστάδες δέντρων μπαμπού, γαζίες, εχίνωπες, γλαυκά κυπαρίσσια, αγιοκλήματα, πασιφλόρες, τσιντόνιες, μανόλιες, χειμωνανθούς, ένας ροδώνας με πάνω από εκατό ποικιλίες αρωματικής τριανταφυλλιάς, ένα ατέλειωτο πράσινο χαλί από γκαζόν πλουμιστό με χρώματα από άνθη δημιουργούν γωνιές και εικόνες που προκαλούν μονάχα θαυμασμό.

Ημουν τυχερή γιατί πρόλαβα να παρακολουθήσω και το πρόγραμμα ευαισθητοποίησης που αφορά αρπακτικά πτηνά και που πραγματοποιείται στον ανθώνα κάθε Σαββατοκύριακο, το μεσημέρι, από τον εκπαιδευτή γερακιών Σταύρο Αθανασίου.

Χάιδεψα, μαζί με τα πάμπολλα παιδικά χεράκια, το φτέρωμα της λευκής χιονοκουκουβάγιας, που ήταν ένα νεαρό αρσενικό με μεγάλη όρεξη.

Φωτογραφίες, γέλια, ικανοποίηση αποτυπωμένη στα πρόσωπά τους.

Κάθισα να ξαποστάσω στο παγκάκι κάτω από τη σκιά των δένδρων και αφέθηκα να απολαμβάνω.

Θυμήθηκα τα λόγια του κ. Σούλιου: «Είναι ένας βοτανικός κήπος που δεν έχει αλλοιώσει τον φυσικό χώρο».

Πράγματι έτσι είναι, σκέφτηκα αναλογιζόμενη τη συνολική εικόνα του που είχα σήμερα. Κοίταξα μακριά, πέρα από τις κορφές των δέντρων, τα κτίρια της πόλης, αλλά ο θόρυβός της δεν έφτανε στα αυτιά μου.

Κίνησα να φύγω με ένα βαθύ αίσθημα ευχαρίστησης. «Είχα μια υπέροχη ημέρα. Σας ευχαριστώ».

 Info:

Βοτανικός Κήπος Διομήδους, Ιερά οδός 401, Χαϊδάρι, Τηλ.: 210- 5811557, 210-5812582

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ανοίγει τις πύλες της η έκθεση ανθοκομικής στο Άλσος Κηφισιάς
Ένα ανθοκομικό γεγονός που εδώ και δεκαετίες προσελκύει δικαίως χιλιάδες επισκεπτών πραγματοποιείται και φέτος στο Άλσος Κηφισιάς «Δημήτρης Ζωμόπουλος».
Ανοίγει τις πύλες της η έκθεση ανθοκομικής στο Άλσος Κηφισιάς
ΝΗΣΙΔΕΣ
Κόκκινη κάρτα στην τσιμεντοποίηση των ρεμάτων
Μια δυνατή βροχόπτωση στις 21 Οκτώβρη 1994 προκαλεί την υπερχείλιση του ρέματος του Ποδονίφτη, οδηγώντας στο πέρασμά του στον θάνατο 17 ανθρώπους.Είκοσι τρία χρόνια μετά, μια ισχυρή βροχόπτωση προκαλεί τον...
Κόκκινη κάρτα στην τσιμεντοποίηση των ρεμάτων
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σε άμεσο κίνδυνο εξαφάνισης οι τελευταίοι υγροβιότοποι της Αττικής
Δυστυχώς, ο νόμος περί βιοποικιλότητας για την προστασία των εναπομεινάντων υγροβιοτόπων της πολύπαθης Αττικής δεν εφαρμόζεται και δεν αξιοποιούνται έτοιμες μελέτες που έχει στη διάθεσή του το υπουργείο...
Σε άμεσο κίνδυνο εξαφάνισης οι τελευταίοι υγροβιότοποι της Αττικής
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ζωές και πολιτισμός είναι δεμένα με τα φυτά μας
Καταναλωτές και πρωτογενής τομέας είναι δύο σημεία στην ίδια κυκλική τροχιά. Η δρ Φωτεινή Μυλωνά, ερευνήτρια και υπεύθυνη της Τράπεζας Γενετικού Υλικού στο Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης & Φυτογενετικών Πόρων...
Ζωές και πολιτισμός είναι δεμένα με τα φυτά μας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γιορτή απελευθέρωσης!
Ακόμη μια χρονιά, αύριο Κυριακή 1η Απριλίου 2018 (Κυριακή των Βαΐων), δύο από τους σημαντικότερους συλλόγους προστασίας του περιβάλλοντος θα βρεθούν μαζί στο Αισθητικό Δάσος Καισαριανής Υμηττού, γιορτάζοντας...
Γιορτή απελευθέρωσης!
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Είμαστε μέρα - νύχτα στο χωράφι»
«Εφυγα συνειδητοποιημένη από την Αθήνα για το τι θα έρθω να κάνω εδώ. Δεν με έπιασαν τα ψυχολογικά μου ή δεν είχα κάτι άλλο να κάνω. Απλά βαρέθηκα τη ζωή, το τρέξιμο, το άγχος της Αθήνας» λέει η Ελένη...
«Είμαστε μέρα - νύχτα στο χωράφι»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας