• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.8°C / 14.1°C
    4 BF
    56%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.5°C / 9.9°C
    5 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 5.0°C / 11.5°C
    3 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 3.9°C / 7.7°C
    2 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 10.7°C
    2 BF
    57%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 6.0°C / 9.4°C
    2 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 5.1°C
    4 BF
    65%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 6.3°C / 6.3°C
    2 BF
    70%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.3°C / 15.8°C
    4 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    2 BF
    81%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.7°C / 14.8°C
    4 BF
    48%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 9.7°C
    6 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Θύελλα
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    51%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.4°C / 8.9°C
    3 BF
    66%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 6.5°C / 7.7°C
    3 BF
    75%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    2 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.2°C / 12.5°C
    4 BF
    59%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 10.5°C
    2 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.7°C / 9.4°C
    2 BF
    50%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.5°C / 5.5°C
    1 BF
    79%

Οι αυθεντικοί Κρητικοί και η «πρεπιά του τόπου»

  • A-
  • A+

Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι πέρασαν σχεδόν δύο δεκαετίες από τότε που ο συγγραφέας του βιβλίου «Ανάδρομος Περίπατος» Στυλιανός Χριστονάκης ολοκλήρωσε ευδοκίμως τη μακρά και λαμπρή δικαστική σταδιοδρομία του, καθώς οι Γνώμες, που συνέταξε από την ανώτατη θέση του Γενικού Επιτρόπου Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, αλλά και οι αποφάσεις επί υποθέσεων που εισηγήθηκε υπό την πρότερη ιδιότητά του του δικαστή της καθημένης δικαιοσύνης, είναι πάντα επίκαιρες και κοσμούν ακόμη και σήμερα αυτή την ιδιαίτερη κατηγορία του σύγχρονου γραπτού ελληνικού λόγου, το νομικό.

Πέραν, όμως, της δικαστικής του κληρονομιάς, στην οποία αποτυπώνεται η συγγραφική και η νομική του δεινότητα, ο Στ. Χριστονάκης είναι πάντα παρών με τον ευγενή, ευφρόσυνο και καίριο προφορικό του λόγο, στον οποίο αντηχούν τα κρητικά ακούσματα από τα χρόνια της παιδικής του ηλικίας και της νεότητάς του στα πατρογονικά εδάφη.

Είναι αυτές οι αναμνήσεις της νεότητάς του από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια στην Κρήτη που αποτυπώνονται στο βιβλίο του.

Ενα βιβλίο που δεν γίνεται κουραστικό, γιατί δεν είναι διδακτικό, που δεν γίνεται μελοδραματικό, γιατί παρακάμπτει το ζοφερό παρελθόν, χωρίς να το εξωραΐζει τεχνητά, και παρουσιάζει την ωραία πλευρά της Κρήτης και του λαού της: αυτήν που δεν αναζητεί δεκανίκια σε όπλα και άσκοπους πυροβολισμούς, σε πολυτελή αυτοκίνητα και γρήγορες μηχανές, αλλά στον πολιτισμό και στην ανθρωπιά.

Στο χρόνο και στο σήμερα

Πολιτισμός είναι οι χοροί της Κρήτης που συνοπτικά, αλλά εξαντλητικά και με μαεστρία περιγράφονται σε μια παράγραφο του βιβλίου.

Αυτοί οι χοροί, στους οποίους εξακολουθούν να επιδίδονται με μαεστρία νέοι και ωριμότεροι Κρητικοί και Κρητικές, όχι σε φολκλόρ θεάματα, αλλά στα πανηγύρια και στις γιορτές τους «ώστε να κερδίσουν τον θαυμασμό των άλλων για τις ανάλαφρες, ψηλολυγιστές περιστροφές και τις νυχοπερπατητές φιγούρες τους», όπως με τον γλωσσοπλαστικό του οίστρο επισημαίνει ο συγγραφέας.

Πολιτισμός είναι η μουσική και η ποίηση της Κρήτης, όπως αποτυπώνεται κυρίως στις μαντινάδες, τις οποίες συνθέτουν όχι μόνο επαγγελματίες μουσικοί, αλλά και απλοί Κρητικοί, που διδάχτηκαν την ποίηση ακούγοντας και απαγγέλλοντας τον Ερωτόκριτο.

Σε αυτή τη ζωντανή μορφή της σύγχρονης δημοτικής ποίησης της Κρήτης, τις μαντινάδες, είναι αφιερωμένα αρκετά κεφάλαια του βιβλίου, όπως το φιλοσοφικό «Χρόνος και Ζωή», το ομότιτλο «Μαντιναδόκηπος», το θεολογικό «Δένδρον Αγλαόκαρπον».

Πολιτισμός είναι η αγάπη που επιδεικνύουν οι Κρητικοί για τα γράμματα και τη γνώση, η τιμή και ο σεβασμός για τους πνευματικούς και μορφωμένους συντοπίτες τους.

Οχι τόσο γι’ αυτούς που σπούδασαν και με το πτυχίο τους θα μπορούσαν να έχουν κοινωνική και οικονομική εξέλιξη, αλλά κυρίως για τους αληθινά καλλιεργημένους, για τους διανοούμενους.

Τούτο γίνεται φανερό σε ολόκληρο το βιβλίο που διαπνέεται από τον θαυμασμό, τη λατρεία των Κρητικών για τη γνώση, αλλά κυρίως στο κεφάλαιο που είναι αφιερωμένο στα αδέλφια Μανόλη και Λούλα Αναγνωστάκη, τους «αγαπημένους απόντες», αλλά και σε πολλά από τα κεφάλαια του δεύτερου μέρους του βιβλίου, στα οποία παρουσιάζονται διακεκριμένες μορφές του Αμαρίου, της ιδιαίτερης πατρίδας του συγγραφέως, όπως γιατροί με ανιδιοτέλεια, δάσκαλοι με πλούσια βιβλιοθήκη στη διάθεση των μικρών μαθητών, πράοι ή ηρωικοί ιερείς, αλλά και προοδευτικοί γαιοκτήμονες.

Με έναυσμα την περιγραφή αυτών των σημαντικών προσωπικοτήτων, ο συγγραφέας καταπιάνεται στο κομβικό κεφάλαιο του βιβλίου του που έχει τον τίτλο «Συνάντηση», με τρόπο άλλοτε υπαινικτικό και άλλοτε ευθύ, με σοβαρά θέματα, που απασχολούν το σύγχρονο αναγνώστη, όπως η αρμονία μεταξύ φύσεως και ανθρώπου, ο παραγοντισμός στην πολιτική ζωή, τα αίτια της ανάπτυξης του κοινωνικού φαινομένου της βεντέτας, αλλά και με ιστορικά θέματα, όπως ο ρόλος που είχε ανατεθεί στους Γερμανούς αρχαιολόγους – κατασκόπους (;), οι οποίοι ταξίδεψαν στην Κρήτη, πριν από την κήρυξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο ρόλος της γυναίκας

Ομως δεν ξεχνά τη συμβολή των γυναικών της Κρήτης στην κοινωνική ζωή και εξέλιξη του νησιού.

Πράγματι, στο δεύτερο μέρος του βιβλίου του περιέχεται το κεφάλαιο με τίτλο «Η ομορφιά της καλοσύνης» αφιερωμένο στις «καλές [του] συντοπίτισσες και πάντα φίλες».

Είναι ένας ύμνος στη Γυναίκα, που σπάνια συναντά κανείς στη σύγχρονη ηθογραφία, αλλά και ένα λαμπρό δείγμα όχι μόνο της λογοτεχνικής του δεινότητας, αλλά και μιας σπάνιας ανδρικής ευαισθησίας και ευγένειας που χαρακτηρίζει τους αυθεντικούς Κρητικούς.

Και ποιοι είναι αυτοί; Ο ίδιος ο συγγραφέας τούς χαρακτηρίζει ως την «πρεπιά του τόπου».

Είναι όσοι απέκτησαν τη χαρακτηριστική κρητική λεβεντιά -που δεν είναι άλλο παρά αξιοπρέπεια και αυτοσεβασμός- μέσα από τις κρητικές παραδόσεις (τους χορούς, τα θρησκευτικά πανηγύρια, τις μαντινάδες, ακόμη και τις συντροφιές και τα κεράσματα στα καφενεία), όπως περιγράφονται τόσο αριστοτεχνικά στο πρώτο μέρος του βιβλίου με τον τίτλο «Ψιλή Φωτιά».

Δεν είναι αυτές οι παραδόσεις παρά τελετές μύησης που παρόμοιες εντοπίζει κανείς σε όλους τους πολιτισμούς και σε όλες τις εποχές.

Μέσω αυτών γίνονταν σταδιακά αποδεκτοί οι νεότεροι, η «Ψιλή Φωτιά», όπως τους αποκαλούσαν, στις τάξεις των ωρίμων, και μέσα από αυτές έπαιρνε (και παίρνει) η νέα γενιά τη σκυτάλη από τους πρεσβύτες σε ό,τι θετικό έχουν να της κληροδοτήσουν.

Αυτή την αέναη συνέχεια υπηρετεί εντέλει ο «Ανάδρομος Περίπατος», στον οποίο ο συγγραφέας αντλεί από τη νεότητά του, για να μας προσφέρει την αισιοδοξία του για το μέλλον. Τον ευχαριστούμε.

Αθήνα, Φθινόπωρο 2017

*Αντιπρόεδρος Ελεγκτικού Συνεδρίου

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΝΗΣΙΔΕΣ
Όταν ο Βαγγέλης Παπαθανασίου ξετύλιγε το νήμα απ’ την αρχή
Με αφορμή την αναβίωση, στις 31 Αυγούστου στο Ηρώδειο, της παράστασης που σε χορογραφία του διάσημου Ράσελ Μάλιφαντ είχε κάνει πρεμιέρα το 2019.
Όταν ο Βαγγέλης Παπαθανασίου ξετύλιγε το νήμα απ’ την αρχή
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Η υφάντρα που υφαίνει και ξεφαίνει»
Παρουσιάζεται στο Ηράκλειο το βιβλίο με την ποιητική συλλογή του Κωστή Μουδάτσου, με τίτλο: «Η υφάντρα που υφαίνει και ξεφαίνει».
Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Η υφάντρα που υφαίνει και ξεφαίνει»
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Σε Ηράκλειο και Ρέθυμνο το 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Κρήτης
Το τετραήμερο 18-22 Μαΐου θα πραγματοποιηθεί το 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Κρήτης, φιλοξενώντας 15 σημαντικούς Έλληνες και ξένους ποιητές από 12 χώρες.
Σε Ηράκλειο και Ρέθυμνο το 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Κρήτης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο άνθρωπος Αίγαγρος
Το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα κρατώντας το «Αίγαγρος» του Διονύση Τεμπονέρα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Θίνες» ήταν ένα απόσπασμα από το σημαντικό ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου «Αίγαγρος».
Ο άνθρωπος Αίγαγρος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας