Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γεράκια στην υπηρεσία των πόλεων

Γεράκια στην υπηρεσία των πόλεων

  • A-
  • A+

Η φύση έχει πάντα λύσεις, αρκεί να στραφούμε σε αυτήν και να διδαχτούμε από τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 η πόλη και οι κάτοικοι της Λάρισας αντιμετώπισαν ένα πρόβλημα ιδιαίτερο.

Οι πλατείες, τα πάρκα της πόλης, αλλά και τα κτίρια, μόλις έπεφτε το σκοτάδι, γίνονταν καταφύγιο για διάφορα κορακοειδή, και δη κουρούνες ή σταχτοκουρούνες (Corvus corone) και κάργιες (Corvus monedula), οι οποίες μαζεύονταν και κούρνιαζαν κατά πολυπληθή σμήνη, όπως μας ενημέρωσε ο αντιδήμαρχος Πρασίνου, Γεώργιος Ζαούτσος.

«Τα προβλήματα, ποικίλα. Εντονη ηχορύπανση, αφού τα κρωξίματά τους δεν είχαν σταματημό, αλλά και εκτεταμένη ρύπανση των χώρων της πόλης (δρόμοι, πλατείες, οικήματα, αυτοκίνητα) από τα περιττώματά τους, τα οποία, πέραν του ότι λόγω της σύστασής τους καταστρέφουν τις επιφάνειες στις οποίες προσγειώνονται, είναι και φορείς πολλών ασθενειών και παθογόνων βακτηρίων. Η υγεία των πολιτών προείχε βέβαια, όπως καταλαβαίνετε. Ετσι πήραμε τη Χαρούλα, το γεράκι μας, και τα αποτελέσματα ήταν θεαματικά. Γι’ αυτό και τώρα θα πάρουμε και δεύτερο γεράκι».

Πώς έφτασαν σε αυτή τη λύση; Ενημερωμένοι υπάλληλοι και ευήκοα ώτα από μεριάς δημοτικής αρχής, σε συνδυασμό με ολίγη απόγνωση για το άλυτο του θέματος.

«Η δυσοσμία ήταν τόσο έντονη που το να περάσει κανείς από τα σημεία όπου κούρνιαζαν τα πουλιά ήταν μια απολύτως δυσάρεστη εμπειρία όχι μόνο για τους κατοίκους αλλά και για τους επισκέπτες της Λάρισας» μας εξήγησε ο Γιώργος Χριστοδούλου, ο άνθρωπος που έδωσε λύση στο πρόβλημα, δασοπόνος, υπάλληλος της Διεύθυνσης Πρασίνου του δήμου, με πάνω από είκοσι χρόνια εμπειρίας στη μελέτη και διαχείριση της άγριας πανίδας.

Ο κ. Χριστοδούλου λοιπόν, αφού κανένα από τα μέτρα που είχαν υιοθετηθεί (παλλόμενα φώτα, έντονοι και απότομοι ήχοι, ηχογραφημένες φωνές αρπακτικών, υπέρηχοι, laser κ.ά.) δεν είχε αποδώσει, ξεκίνησε να παρατηρεί το πρόβλημα που χρόνο με τον χρόνο διογκωνόταν και έκανε την ανάγκη για την επίλυσή του επιτακτικότερη, όπως λέει, προκειμένου να αναγνωρίσει τους λόγους που δημιούργησαν αυτή την ασυνήθιστη κατάσταση στην πόλη.

«Αναγνωρίζοντας το αίτιο θα βρισκόταν και η κατάλληλη λύση».

● Οι καλλιέργειες σιτηρών στον Θεσσαλικό Κάμπο λειτουργούν προσελκυστικά γι' αυτά τα πουλιά; Ποιοι λόγοι δημιούργησαν αυτή τη δύσκολη κατάσταση στον Δήμο της Λάρισας;

Ακριβώς αυτό. Στις μεγάλες γεωργικές μας εκτάσεις βρίσκουν σταθερά άφθονη τροφή. Φτάσαμε όμως στον υπερπληθυσμό αυτών των πουλιών εξαιτίας της απουσίας των φυσικών εχθρών τους μέσα στην πόλη, αλλά και λόγω της μη θήρευσής τους από τους κυνηγούς τα τελευταία χρόνια. Αυτό είχε αποτέλεσμα τα συγκεκριμένα πουλιά να έχουν χάσει κάθε φόβο προς τον άνθρωπο, σε αντίθεση με το παρελθόν - και μιλώ για τα μέσα περίπου της δεκαετίας του '80, αλλά και για πολλά ακόμη χρόνια πιο πριν, που η Δασική Υπηρεσία είχε επικηρύξει τα συγκεκριμένα κορακοειδή έναντι αμοιβής.

Τότε λοιπόν που οι άνθρωποι τα κυνηγούσαν για οικονομικό όφελος, ο πληθυσμός τους ήταν ελεγχόμενος, σε φυσιολογικά όρια, και τα πουλιά αντιλαμβάνονταν τον άνθρωπο ως απειλή.

Υπάρχει όμως ακόμη ένας λόγος για την εισβολή τους στην πόλη. Το φαινόμενο της «θερμικής νησίδας» που παρουσιάζουν οι μεγαλουπόλεις τούς εξασφαλίζει ανετότερη και ασφαλέστερη επιβίωση τους μήνες του χειμώνα. Το φαινόμενο αυτό αφορά τις υψηλότερες θερμοκρασίες που αναπτύσσονται μέσα στην πόλη σε σχέση με το περιβάλλον της υπαίθρου.

Ετσι, όλοι αυτοί οι παράγοντες οδήγησαν στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος εξαιρετικά φιλικού για τα κορακοειδή, εξ ου και η συσσώρευσή τους κατά χιλιάδες κάθε βράδυ μέσα στην πόλη της Λάρισας.

Αν το βλέπατε, δεν θα το πιστεύατε. Οταν έρχονται είναι σαν σκηνή από την ταινία «Τα πουλιά» του Χίτσκοκ. Και χειρότερα μπορώ να σας πω.

● Και η λύση που λέγεται «Χαρούλα» πώς γεννήθηκε;

Για να δώσουμε λύση στο πρόβλημα, έπρεπε να καταστήσουμε το περιβάλλον της πόλης αφιλόξενο γι' αυτά τα πουλιά και να τα κατευθύνουμε προς το φυσικό τους περιβάλλον.

Και το καταφέραμε φέρνοντας μέσα στην πόλη έναν φυσικό τους εχθρό. Καταλήξαμε στην αγορά ενός εκπαιδευμένου γερακιού, της Χαρούλας όπως την ονομάσαμε, προκειμένου, με τις στοχευμένες πτήσεις της, να διώξει και να δημιουργήσει αίσθημα ανασφάλειας στα σμήνη αυτών των πουλιών.

Η ιδέα ήταν δική μου, καθώς σας είπα έχω ειδικευτεί στη διαχείριση άγριας πανίδας, την κατέθεσα στον προϊστάμενό μου, την παρουσιάσαμε στην τότε αντιδήμαρχο Πρασίνου και φυσικά στον δήμαρχο Λαρισαίων, Απόστολο Καλογιάννη, και αποφασίστηκε η αγορά ενός φυσικού θηρευτή.

● Πώς οδηγηθήκατε στην επιλογή αυτής της μεθόδου;

Κοιτάξτε, το hawking δεν είναι κάτι καινούργιο. Είναι μια αρκετά διαδεδομένη μέθοδος στο εξωτερικό για την απομάκρυνση και εκδίωξη πουλιών, κυρίως από αεροδρόμια -πολιτικά και στρατιωτικά-, αλλά και από μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, ιστορικά μνημεία, πόλεις, παραλίες κτλ.

Ετσι, ήρθαμε σε επαφή με τον ιδιοκτήτη του εκτροφείου αρπακτικών Δράμας, κ. Κωνσταντίνο Ελευθεριάδη. Μετά από εκτεταμένη έρευνα -καθώς η περίπτωση της πόλης μας με τα χιλιάδες κορακοειδή ήταν ιδιάζουσα και δύσκολη- καταλήξαμε στην επιλογή του κατάλληλου είδους γερακιού, που πράγματι θα μπορούσε να δουλέψει αποτελεσματικά στο συγκεκριμένο αντικείμενο.

Επιλέχθηκε, λόγω μεγέθους, ένα θηλυκό γεράκι (τα θηλυκά είναι μεγαλύτερα από τα αρσενικά) Harris hawk.

Η Χαρούλα είναι τεσσεράμισι ετών και όταν συναντηθήκαμε είχε ήδη πάρει από τον κ. Ελευθεριάδη τη βασική εκπαίδευση για τη συνεργασία με τον εκπαιδευτή της, την κοινωνικοποίησή της με τους ανθρώπους και το περιβάλλον της πόλης (θόρυβοι, άνθρωποι, αυτοκίνητα, φώτα κ.λπ.), καθώς και τις βασικές εντολές της επανάκλησης-εφόρμησης.

Κατόπιν, αφού εγώ θα ήμουν ο εκπαιδευτής και χειριστής της, εκπαιδευτήκαμε μαζί πια για ένα μικρό χρονικό διάστημα -τον Αύγουστο του 2016 - στο εκπαιδευτήριο του εκτροφείου και τον Οκτώβριο, η Χαρούλα εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Λάρισα σε έναν ειδικά σχεδιασμένο χώρο γι’ αυτήν, στην Υπηρεσία Πρασίνου.

Βέβαια, όταν οι κλιματικές συνθήκες είναι ιδιαίτερα δύσκολες, σε καύσωνα π.χ., την παίρνω στο σπίτι μου και μένει μαζί μου, στη δροσιά τού κλιματιστικού.

Οταν φεύγω για διακοπές, έρχεται μαζί μου, γιατί το γεράκι δέχεται μονάχα έναν εκπαιδευτή, άρα η φροντίδα του είναι κυρίως δική μου ευθύνη.

Φέτος το καλοκαίρι, για να δείτε τι καλά αποτελέσματα έχουμε, που έφυγα για διακοπές και την είχα μαζί μου, η πόλη επανακατακτήθηκε από τα πουλιά.

Ομως όταν γυρίσαμε, η Χαρούλα και πάλι καθάρισε την πόλη από την παρουσία τους.

● Μετά την εγκατάστασή της, ξεκινήσατε αμέσως τις πτήσεις;

Ναι, όμως το αρχικό σχέδιο, να γίνονται δηλαδή εστιασμένες εφορμήσεις της Χαρούλας κατά τη διάρκεια της ημέρας, άλλαξε στην πορεία.

Διαπίστωσα ότι οι κουρούνες και οι κάργιες αντιδρούσαν με μεγαλύτερο φόβο όταν η επίθεση γινόταν την ώρα που κούρνιαζαν. Οπότε αποφασίστηκε οι επεμβάσεις να γίνονται κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Επρεπε όμως η Χαρούλα να επανεκπαιδευτεί, γιατί το γεράκι είναι ημερόβιο πτηνό. Επρεπε να μάθει να πετά τη νύχτα άφοβα μέσα στο περιβάλλον της πόλης και πάντα καθ' υπόδειξίν μου να εφορμά στα κουρνιασμένα πουλιά.

Το βράδυ είναι πάρα πολλά τα φώτα, υπάρχει κόσμος και θόρυβοι, είναι ένα δύσκολο περιβάλλον για να κυνηγήσει.

Και όμως, μέσα σε σχεδόν μία εβδομάδα είχε καθαρίσει η πόλη από τα πουλιά.

● Είναι λεκτική η εντολή που δίνετε;

Οχι, χρησιμοποιώ το φως ενός φακού. Η εκπαίδευση της Χαρούλας κράτησε περίπου δύο μήνες και η ουσιαστική δουλειά άρχισε μετά τις γιορτές των Χριστουγέννων.

Ξεκινήσαμε τις πτήσεις αρχικά από την κεντρική πλατεία και συνεχίσαμε στην πλατεία Ταχυδρομείου που παρά τη δυσκολία που αντιμετωπίσαμε εκεί, λόγω των πολλών δέντρων με πυκνή μάλιστα φυλλωσιά, το αποτέλεσμα ήταν άμεσα ορατό και εξαιρετικό.

Μετά από δύο βραδιές πτήσεων της Χαρούλας, από τα χίλια πεντακόσια πουλιά που κούρνιαζαν εκεί, απέμειναν λιγότερα από σαράντα. Και μετά από δύο εβδομάδες επιχειρήσεων, άντε να έβλεπε κανείς καμιά δεκαριά πουλιά να τριγυρνούν.

● Τα σκοτώνει ή απλά διώχνει τις κάργιες και τις κουρούνες το γεράκι σας;

Οχι, σκοπός μας δεν είναι η σύλληψη και θανάτωση των άλλων πουλιών, αλλά ο εκφοβισμός και η επαναδιευθέτησή τους στο φυσικό τους περιβάλλον.

Ε, τώρα καμιά φορά συμβαίνουν και ατυχήματα, κάποιες στιγμές μπορεί να υπάρξει και σύλληψη. Αλλά επειδή αυτό μπορεί να παρεξηγηθεί από κάποιους ανθρώπους ή ομάδες, εμείς έχουμε και άδεια σύλληψης από το υπουργείο.

Αλλά όχι, δεν θα σκοτώσει για να φάει. Μάλιστα η Χαρούλα είναι εκπαιδευμένη να έχει ενδιαφέρον μονάχα για τα συγκεκριμένα κορακοειδή και να αδιαφορεί για τα άλλα είδη πουλιών που ζουν στην πόλη, όπως οι δεκοχτούρες, τα περιστέρια, τα σπουργίτια κτλ. Είναι δε απόλυτα εξοικειωμένη με το περιβάλλον της πόλης και πολύ φιλική με τους ανθρώπους.

● Πέρασε καιρός για να καταφέρετε να αλλάξει η εικόνα της πόλης;

Από τις πρώτες επιχειρήσεις φάνηκε ξεκάθαρα η μεγάλη επιτυχία του σχεδίου που υιοθέτησε ο δήμος μας.

Μάλιστα, ήταν τέτοια η επιτυχία που σε περίπου δεκαπέντε μέρες θα παραλάβουμε και το δεύτερο γεράκι, ενάμισι έτους, πάλι θηλυκό, γιατί όπως σας είπα, λόγω μεγέθους, τα θηλυκά προκαλούν μεγαλύτερο φόβο στα πουλιά.

Στην αρχή θα βγαίνουν διαδοχικά να εργαστούν. Ομως σκοπός μας είναι, με τον καιρό, να γίνουν ομάδα -ίσως περάσουμε σε αγορά και τρίτου γερακιού- και να κυνηγούν ομαδικά.

● Εσείς θα ελέγχετε και τα δύο γεράκια;

Τα γεράκια είναι όπως οι αστυνομικοί σκύλοι. Εχουν έναν εκπαιδευτή, έναν συνεργάτη. Από τη στιγμή που θα το εκπαιδεύσω εγώ, είναι πολύ δύσκολο να συνεργαστεί με κάποιον άλλο.

Υπάρχει κίνδυνος σε κάποια περιπολία να το χάσει. Περιπολούμε πάντα μετά το σούρουπο, που αρχίζουν κι έρχονται τα κορακοειδή, καθημερινά, στους δρόμους της πόλης.

Απέχουμε μονάχα τα Σαββατοκύριακα και τις βροχερές ημέρες, γιατί τα γεράκια δεν πετούν με βροχή. Η Χαρούλα ζυγίζει 900 γραμμάρια και το καινούργιο γεράκι είναι λίγο μεγαλύτερο.

● Πώς αντέδρασαν οι κάτοικοι στην ένταξη ενός γερακιού στην υπηρεσία του δήμου; Πώς είναι να περιπολείς με ένα γεράκι στο χέρι;

Στην αρχή, ακούσαμε ό,τι δεν βάζει ανθρώπου νους. Ξέρετε τα σχόλια των ανθρώπων που τα ξέρουν όλα και έχουν άποψη για τα πάντα.

Οταν όμως είδαν τι μπορούσε να κάνει η Χαρούλα, όλοι αυτοί κατάπιανε τη γλώσσα τους.

Στην αρχή, όσοι με έβλεπαν να περπατώ με ένα γεράκι στο χέρι -ακόμη και τώρα αυτοί που δεν γνωρίζουν, οι επισκέπτες- με κοιτούσαν σαν εξωγήινο. Περπατούσα και άκουγα από πίσω μου βουή, «το γεράκι, το γεράκι».

Τώρα περνάμε και ακούω, «η Χαρούλα, η Χαρούλα».

● Πόσα χρόνια ζουν αυτά τα γεράκια;

Γύρω στα τριάντα με τριάντα πέντε χρόνια.

● Οπότε θα γεράσετε μαζί.

Το ελπίζω.

ΝΗΣΙΔΕΣ
Γιορτή απελευθέρωσης!
Ακόμη μια χρονιά, αύριο Κυριακή 1η Απριλίου 2018 (Κυριακή των Βαΐων), δύο από τους σημαντικότερους συλλόγους προστασίας του περιβάλλοντος θα βρεθούν μαζί στο Αισθητικό Δάσος Καισαριανής Υμηττού, γιορτάζοντας...
Γιορτή απελευθέρωσης!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Γιορτάζουμε τη φθινοπωρινή μετανάστευση
Αυτή η Κυριακή θα είναι ξεχωριστή. Για δίποδους αλλά και φτερωτούς φίλους. Πρόκειται για μια ανοιχτή γιορτή, μια ξεχωριστή μέρα στη φύση με παρατήρηση πουλιών και άλλες δράσεις αφιερωμένες στη φθινοπωρινή...
Γιορτάζουμε τη φθινοπωρινή μετανάστευση
ΝΗΣΙΔΕΣ
Είναι θεμιτές οι επεμβάσεις από δήμους;
Με αφορμή την κίνηση του Δήμου Ηρακλείου Αττικής να περάσει σε πιλοτικό εμβολιασμό εκατό δέντρων νεραντζιάς που στολίζουν τα πεζοδρόμια της πόλης προκειμένου να τα μετατρέψει σε λεμονιές, για να καλύψει έτσι...
Είναι θεμιτές οι επεμβάσεις από δήμους;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ναι στη ζωή με τη δύναμη της τέχνης!
Πόσο έχει αλλάξει το περιβάλλον μας τα τελευταία 200 χρόνια και πόσο πρόκειται να αλλάξει από την κλιματική κρίση; Την απάντηση δίνουν τέσσερα έργα τέχνης που επιστράτευσε το Μουσείο Prado σε σύμπραξη με το...
Ναι στη ζωή με τη δύναμη της τέχνης!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ο πλανήτης μας κινδυνεύει, ας το συνειδητοποιήσουμε!
Μια μεγάλη αναδρομική έκθεση του σπουδαίου Δανοϊσλανδού δημιουργού-οικολόγου παρουσιάζεται στις αίθουσες και στον περιβάλλοντα χώρο της μεγάλης πινακοθήκης Tate Modern δίπλα στη ροή του Τάμεση.
Ο πλανήτης μας κινδυνεύει, ας το συνειδητοποιήσουμε!
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σιγά μην κλάψω, σιγά μη φοβηθώ
Η ιστορία που ακολουθεί αποτυπώνει ανάγλυφα την απόπειρα φίμωσης ενός ανθρώπου που υπέδειξε μια κατ' εξακολούθηση παρανομία σε μία από τις πλέον τουριστικές περιοχές της Πάρου.
Σιγά μην κλάψω, σιγά μη φοβηθώ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας