Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Καλλιεργώντας με... χειρουργική ακρίβεια

Αεροφωτογραφία από drone του Πειραματικού Σταθμού του Καλοχωρίου του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ

Καλλιεργώντας με... χειρουργική ακρίβεια

  • A-
  • A+

«Το αγρόκτημα του Καλοχωρίου -περίπου 500 στρέμματα- που ανήκει στον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό (ΕΛΓΟ) ΔΗΜΗΤΡΑ, είναι από τα μεγαλύτερα πειραματικά αγροκτήματα της Ευρώπης, αφιερωμένο αποκλειστικά στον πειραματισμό του ρυζιού, σε απόλυτα ελεγχόμενες συνθήκες. 

»Είναι ο χώρος όπου δημιουργήθηκαν όλες οι ελληνικές ποικιλίες ρυζιού, ενώ τα τελευταία χρόνια δοκιμάζουμε άλλες επτά νέες ποικιλίες προκειμένου να εγγραφούν στον Εθνικό Κατάλογο Ποικιλιών Καλλιεργουμένων Φυτικών Ειδών και να διατεθούν στην αγορά».

Με αυτά τα λόγια ξεκινά η συζήτησή μας με τον Δημήτρη Κατσαντώνη, αναπληρωτή ερευνητή στο Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων - ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, υπεύθυνο για το ερευνητικό πρόγραμμα ERMES.

Μιλάμε για το έργο του οργανισμού αλλά και τη σχέση του με τους αδερφούς Πλαστήρα, καλλιεργητές ορυζώνων, με τους οποίους συνεργάζονται δύο δεκαετίες και πλέον, και είναι υπεύθυνοι για όλες τις καλλιεργητικές εργασίες που εξυπηρετούν τις πειραματικές ανάγκες των ερευνητικών προγραμμάτων.

«Η σποροπαραγωγή της ποικιλίας “Ολυμπιάδα”, που είναι δημιουργία του Ινστιτούτου μας και πραγματοποιείται εδώ και δεκαπέντε χρόνια αποκλειστικά στο αγρόκτημα του Καλοχωρίου, καλύπτει περισσότερο από το 20% της εγχώριας καλλιέργειας ρυζιού. Αυτό γίνεται και με τη βοήθεια των παραγωγών Πλαστήρα, με τους οποίους συνεργαζόμαστε για περισσότερο από είκοσι χρόνια. Και θέλω να τονίσω ότι είναι οι πρώτοι που θέλουν να δοκιμάσουν στους ορυζώνες τους ό,τι καινούργιο προκύπτει μέσα από τον πειραματισμό και τη βελτίωση, είτε αφορά νέες ποικιλίες, νέα φυτοφάρμακα είτε νέες καλλιεργητικές τεχνικές.

»Το πρόγραμμα ERMES, στο οποίο συνεργαζόμαστε μαζί τους, αφορά την ανάπτυξη ενός συστήματος πληροφόρησης, με τη χρήση δορυφόρων και drones, μέσω της δημιουργίας μοντέλων στην καλλιέργεια ρυζιού. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι συλλέγονται πληροφορίες από τα δορυφορικά ραντάρ τηλεπισκόπησης -μέσω φωτογραφιών υψηλής ανάλυσης- αλλά και με τα drones. Αυτές αναλύονται σε σχέση με τα δεδομένα πεδίου, δηλαδή τις πληροφορίες που συλλέγονται από τα πεντακόσια στρέμματα του αγροκτήματος του Ινστιτούτου.

»Τέτοιες πληροφορίες αφορούν: α. τη διαχείριση των ορυζώνων (χρόνο σποράς, άρδευσης, ψεκασμών) και κυρίως τη λίπανση, μέσω τηλεπισκοπικών δεδομένων πολύ υψηλής ευκρίνειας, β. περισσότερα από δέκα χαρακτηριστικά σχετικά με τη φυσιολογία αλλά και την ποιότητα του ρυζιού (ύψος, βιομάζα, φωτοσύνθεση, φυλλική επιφάνεια, υγρασία) και γ. την παραγωγή (δηλ., τις στρεμματικές αποδόσεις κάθε αγροτεμαχίου του αγροκτήματος).

»Για να υπάρχει η όσο το δυνατόν αρτιότερη πληροφόρηση των μοντέλων, χρειαζόμαστε πληροφορίες, μέσω του δορυφόρου, απ’ όσο γίνεται περισσότερα στρέμματα. Ετσι, το 2016, οι παραγωγοί Πλαστήρα, πέρα από τη συνεργασία μας στο αγρόκτημα, μας παρέδωσαν δεδομένα διαχείρισης και τελικές αποδόσεις από άλλα εξακόσια αποκλειστικά δικά τους στρέμματα, για τα οποία κρατούν λεπτομερέστατα ημερολόγια καταγραφής εργασιών και αποδόσεων, εδώ και πολλά χρόνια.

»Δεν είναι όμως αυτή η μοναδική μας συνεργασία. Συμμετέχουν σε πολλά ερευνητικά έργα. Σε ένα από αυτά προσφέρουν υπηρεσίες δοκιμών νέων ποικιλιών για σποροπαραγωγικούς οίκους και εταιρείες εμπορίας ρυζιού, υπό την επίβλεψη φυσικά του Ινστιτούτου, το οποίο ελέγχει και πιστοποιεί την κατάσταση και την ποιότητα της καλλιέργειας, ως προς είκοσι πέντε αγροκομικά και τεχνολογικά χαρακτηριστικά.

»Επίσης, από φέτος ξεκινήσαμε συνεργασία που αφορά τον συνδυασμό τηλεπισκόπησης μέσω drones και τεχνολογίας λίπανσης μεταβαλλόμενου ρυθμού (Variable Rate Technologies, VRT). Το Ινστιτούτο μας αυτή την εποχή διαθέτει δύο μη επανδρωμένα ελικόπτερα και ένα αεροπλάνο μεγάλης εμβέλειας (fixed wing), το οποίο μπορεί να καλύψει αεροφωτογράφηση έως και 2.000 στρέμματα ανά πτήση.

»Οπως καταλαβαίνετε, έχουμε εξειδικευτεί στην τηλεπισκόπηση και τη χαρτογράφηση των αγρών και μέσω του προγράμματος ERMES έχουμε αναπτύξει και μοντέλο λίπανσης, οπότε κάθε αναγκαία λίπανση, μέσω της τεχνολογίας VRT, θα εφαρμόζεται πλέον με χειρουργική ακρίβεια. Ο βασικός στόχος του καινοτόμου αυτού μοντέλου λίπανσης είναι η ικανότητά μας να παραδίδουμε δεδομένα στους αγρότες, τα οποία θα απαντούν σε τρία βασικά ερωτήματα: πότε (ποια χρονική στιγμή), πόσο (τι ποσότητα) και πού (σε ποια σημεία του αγρού) θα πρέπει να διαφοροποιείται η ποσότητα λίπανσης.

»Τέλος, οι αδερφοί Πλαστήρα έχουν ενταχθεί επίσημα στο πρόγραμμα ERMES και, στο πλαίσιο αυτού, ο κ. Χρήστος Πλαστήρας έχει συμμετάσχει στις τρεις συναντήσεις του κονσόρτσιουμ του προγράμματος, που πραγματοποιήθηκαν: η πρώτη στο Μιλάνο της Ιταλίας το 2014, η δεύτερη στη Βαλένθια της Ισπανίας το 2015, αλλά και στην τελική παρουσίαση των ελληνικών αποτελεσμάτων σε Ιταλούς ορυζοπαραγωγούς, τον Δεκέμβριο του 2016.

»Μάλιστα, εξ αρχής, η συμβολή τους στο πρόγραμμα κρίθηκε πολύ επιτυχημένη, με αποτέλεσμα και οι υπόλοιποι εταίροι μας, σε Ιταλία και Ισπανία, να ακολουθήσουν το ίδιο σύστημα συνεργασιών, με την ένταξη μοντέρνων παραγωγών στο πρόγραμμα, διευρύνοντας έτσι τη διείσδυση του ERMES στην παραγωγική βάση, γεγονός που πρόσφατα παρουσιάστηκε στην Κομισιόν, αποκομίζοντας πολύ θετικές εντυπώσεις».

Πόσοι καταναλωτές άραγε γνωρίζουμε ότι το 20% της εγχώριας καλλιέργειας ρυζιού γίνεται με σπόρο της ποικιλίας «Ολυμπιάδα», που είναι ιδιοκτησίας -δηλαδή αποτέλεσμα των ερευνητικών προγραμμάτων που εκτελούνται από Ελληνες ερευνητές-, του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ;

Γιατί να ενδιαφέρει έναν απλό καταναλωτή η καταγωγή ενός σπόρου; θα μπορούσε να πει κανείς. Εγώ ένα ρυζάκι -εν προκειμένω- θέλω να φάω, δεν θα το κάνω θέμα ποιανού και από πού ήρθε. Κι όμως, ό,τι καταναλώνουμε θα πρέπει να είναι πιστοποιημένο, αξιόλογο προϊόν.

Πόσω μάλλον όταν ερευνητές μας μάς εγγυώνται την ποιότητα όχι μόνο σε θέμα γεύσης αλλά κυρίως σε θέμα ασφάλειας της υγείας μας από τη χρήση του, ταυτόχρονα με τα υψηλά οργανοληπτικά του χαρακτηριστικά.

Ανάγκη που διαφαίνεται και στους δύο βασικούς πυλώνες πολιτικής της ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική) για την περίοδο 2014-2019. Τι αφορούν; Αφορούν την παραγωγή ποιοτικών αγροτικών προϊόντων στον πρωτογενή και δευτερογενή αγροτικό τομέα, ταυτόχρονα με την προστασία του περιβάλλοντος στο αγρο-οικοσύστημα.

Οπότε και οδηγούμαστε στην ερώτηση:

Ποια είναι τα νέα μοντέλα καλλιέργειας που διασφαλίζουν πολυεπίπεδα την προστασία του περιβάλλοντος, κι αφορούν εξίσου τον παραγωγό όσο και τον καταναλωτή;

Η απάντηση βρίσκεται σε δύο, πάλι, λέξεις. Γεωργία ακριβείας.

Λίγα χρόνια πριν, έφταναν στα αυτιά μας σαν οργουελικές αποτυπώσεις ενός άγνωστου, άρα κι επικίνδυνου, αχαρτογράφητου μέλλοντος της γεωργίας.

Ομως κάθε άλλο παρά έτσι είναι. Ο Δημήτρης Κατσαντώνης, αναπληρωτής ερευνητής του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ ανέλαβε να μας εξηγήσει όχι μόνο τι σημαίνει γεωργία ακριβείας και πώς αυτή μπορεί να ασκηθεί, αλλά και τα οφέλη που έχει να προσφέρει τόσο στο περιβάλλον όσο και σε εμάς ως καταναλωτές, παρουσιάζοντάς μας τα αποτελέσματα των εφαρμογών της στους ορυζώνες του αγροκτήματος του Ινστιτούτου, στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης.

Πρόκειται για αποτελέσματα των ερευνητικών προγραμμάτων των οποίων είναι επιστημονικός υπεύθυνος στην Ελλάδα. Ας δούμε τι έχει να μας πει.

«Η Γεωργία Ακριβείας (Precision Agriculture) είναι η σύγχρονη μέθοδος γεωργικής πρακτικής που στηρίζεται στη χρήση πληροφοριών (ως προς τον χώρο και τον χρόνο) που αφορούν τις πραγματικές ανάγκες της καλλιέργειας σε εισροές (λίπανση, άρδευση, ψεκασμοί, κ.λπ.), προκειμένου να μεγιστοποιήσει την αποδοτικότητά τους και να ελαχιστοποιήσει τις περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις.

»Σημαντική διαφορά συγκρινόμενη με τη συμβατική γεωργία είναι ότι η δεύτερη αντιμετωπίζει το αγροτεμάχιο σαν ολότητα και αγνοεί την παραλλακτικότητα. Με τη γεωργία ακριβείας επιτυγχάνουμε την παραγωγή αξιόλογων ποιοτικά προϊόντων, ασφαλέστερων για χρήση από τον καταναλωτή αλλά και με μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα για την παραγωγή τους».

•Πώς αυτή ασκείται;

Εργαλεία της γεωργίας ακριβείας είναι η τηλεπισκόπηση, οι δορυφόροι υψηλής ανάλυσης, τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS), τα Παγκόσμια Συστήματα Υπολογισμού θέσης (GPS), οι εφαρμογές έξυπνων κινητών τηλεφώνων, οι ειδικοί αισθητήρες και πολλά ακόμη.

•Γιατί είναι σημαντική η χρήση της τεχνολογίας στην αγροτική παραγωγή για τον παραγωγό;

Γιατί με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών επιτυγχάνουμε την παραγωγή ποιοτικών αγροτικών προϊόντων, έχουμε μείωση του κόστους παραγωγής και αύξηση του αγροτικού εισοδήματος που επιτυγχάνεται μέσα από τη διασφαλισμένη ζήτηση της παραγωγής του προϊόντος.

•Τα αποτελέσματα των ερευνητικών προγραμμάτων που αφορούν τη γεωργία ακριβείας στην καλλιέργεια ρυζιού τι έχουν να δείξουν;

Το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών πόρων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ συμμετέχει από το 2011 στα ερευνητικά προγράμματα της Ε.Ε. που αφορούν τις σύγχρονες τεχνολογίες της γεωργίας ακριβείας, για το ρύζι SMARTPADDY, ERMES και RICEGUARD.

Μέσα από αυτά τα προγράμματα επιτύχαμε τόσο τη μείωση του κόστους καλλιέργειας, καθώς και τη δημιουργία προϊόντων ρυζιού, που εξασφαλίζουν ταυτοχρόνως την προστασία της ανθρώπινης υγείας αλλά και του περιβάλλοντος. Κι αυτό γιατί η γεωργία ακριβείας ουσιαστικά απαντά σε τρεις ερωτήσεις: πότε, πόσο και σε ποιο σημείο πρέπει να επέμβεις. Και βέβαια αφορά όλη τη διαδικασία παραγωγής.

Μας αναφέρει τι έχουν επιτύχει:

● Μείωση της κατανάλωσης ενέργειας αλλά και αρδευτικού νερού, με τη χρήση αισθητήρα μέτρησης της αλατότητας σε ορυζώνα, άρα μιλάμε για πραγματική μείωση κόστους παραγωγής όπως και μείωση εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου. Αυτό αφορά το πρόγραμμα SMARTPADDY.

● Ανάπτυξη μοντέλου που αφορά την έγκαιρη πρόγνωση της παραγωγής ρυζιού ανά στρέμμα για τον παραγωγό, τον συνεταιρισμό, τις ομάδες παραγωγών και για ολόκληρη την περιοχή π.χ. της Χαλάστρας, των Μαλγάρων, του Καλοχωρίου, περιοχών της Κεντρικής Μακεδονίας και άλλες.

● Εγκαιρη πρόβλεψη της ασθένειας της πυρικουλάριας, με τη βοήθεια μοντέλων και κλιματικών δεδομένων πεδίου και τηλεπισκόπησης. Γεγονός που βοηθά στη μείωση του αριθμού ψεκασμών άρα και του κόστους παραγωγής και στη βελτίωση της ποιότητας του τελικού προϊόντος, αφού θα εκτελούνται οι πραγματικά αναγκαίοι ψεκασμοί.

● Επιπρόσθετα, αναπτύσσεται μετεωρολογικός σταθμός επιπέδου αγρού -μέσω του προγράμματος RICEGUARD-, ο οποίος καταγράφει τις συνθήκες και είναι σε θέση, μέσω του μοντέλου πρόγνωσης, να προβλέψει πότε είναι οι περίοδοι υψηλού κινδύνου εμφάνισης της ασθένειας της πυρικουλάριας.

● Μείωση της ποσότητας της αζωτούχου λίπανσης ανά στρέμμα, όχι μόνο με βάση την ορθολογική λίπανση αλλά και με βάση την παραλλακτικότητα στο χωράφι, οπότε και πάλι επιτυγχάνουμε μείωση του κόστους παραγωγής αλλά και διαφυλάσσεται η ευρωστία του περιβάλλοντος και διασφαλίζεται η υγεία των καταναλωτών.

«Ομως, προϋποθέσεις για την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στη γεωργία της χώρας μας είναι η εκπαίδευση των αγροτών μέσω πιλοτικών αγρών, αλλά και η θέσπιση κινήτρων μέσω επιχορηγήσεων ή επιδοτήσεων. Τότε το αποτέλεσμα που θα έχουμε θα είναι η ενσωμάτωση των νέων σύγχρονων τεχνικών στην πρωτογενή αγροτική παραγωγή.

»Ετσι ώστε να μειωθούν τα κοστολόγια του παραγωγού, να αυξηθεί το εισόδημά του αφού θα έχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα το προϊόν του και ταυτόχρονα να μειωθεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των καλλιεργειών, έχοντας στόχο μας την εκμετάλλευση του μεγαλύτερου μέρους των φυσικού μας πλούτου (αυτό που ονομάζεται, δηλαδή, κυκλική οικονομία) αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων, όχι μόνο της διατροφής του».

Η επιστημονική γνώση πάντα διαλύει κάθε σύννεφο παραπληροφόρησης και πιστοποιεί ολοένα και περισσότερο ως αναγκαιότητα την αειφορική κατεύθυνση που θα πρέπει να έχει κάθε μας πράξη. Είτε ως επαγγελματίες είτε ως απλοί(;) καταναλωτές.

►Η Ελλάδα κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως σε μέση στρεμματική απόδοση.

►Σύνολο στρεμμάτων Ελλάδας (2015): 278.549

►Παραγόμενη ποσότητα ανά την επικράτεια (2015): 243.469 τόνοι

►Μέση στρεμματική απόδοση επικράτειας ανά στρέμμα (2015): 874 κιλά (μ.ό. όλων των ποικιλιών).

►Μέση στρεμματική απόδοση Θεσσαλονίκης ανά στρέμμα (2015): 960 κιλά (μ.ό. όλων των ποικιλιών).

* Τα παραπάνω στοιχεία έχουν παραχωρηθεί από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης

  

ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι τολμηροί ρυζοπαραγωγοί που επένδυσαν στην έρευνα
Θεριζοαλωνιστικές με GPS, τρακτέρ με λέιζερ και μοντέρνα αυτοκινούμενα ψεκαστικά εξειδικευμένα για το ρύζι και λιπασματοδιανομείς με GPS. Ποτέ άλλοτε δεν είχα δει τέτοια μηχανήματα, αλλά ούτε και ορυζώνες....
Οι τολμηροί ρυζοπαραγωγοί που επένδυσαν στην έρευνα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σύγχρονοι αλχημιστές
Την ώρα που χιλιάδες νέοι επιστήμονες από την Ελλάδα υπολογίζονται στο κεφάλαιο ανθρώπινου δυναμικού της Διεθνούς Καινοτομίας, εδώ στη Θεσσαλονίκη, το Κέντρο Νανοτεχνολογίας LTFN του ΑΠΘ κάνει τη διαφορά μη...
Σύγχρονοι αλχημιστές
ΝΗΣΙΔΕΣ
Επόμενη στάση: Διεθνής Διαστημικός Σταθμός
Σε μια προσπάθεια να αποκτήσει νέα έσοδα, η NASA θα επιτρέψει σε ιδιώτες να περάσουν ένα αξέχαστο 24ωρο στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), με το απλό, χωρίς επιπλέον χρεώσεις, «εισιτήριο» να κοστίζει...
Επόμενη στάση: Διεθνής Διαστημικός Σταθμός
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι Γερμανοί ξανάρχονται
Ενα δύσκολο ερώτημα που συνίσταται στο πώς θα επιτευχθεί η ισορροπία μεταξύ της δράσης για το κλίμα και της κοινωνικής ισότητας επιχειρεί να απαντήσει το τεχνολογικό περιοδικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Cordis»
Οι Γερμανοί ξανάρχονται
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αυτή είναι η εικόνα της Μαύρης Τρύπας
Πριν από λίγες μέρες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκάλυψε την πρώτη φωτογραφία Μαύρης Τρύπας, την οποία κατέγραψε το τηλεσκόπιο Event Horizon, που συνιστά μια παγκόσμια επιστημονική συνεργασία στην οποία μετέχουν...
Αυτή είναι η εικόνα της Μαύρης Τρύπας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι σπόροι της ελπίδας
Τη Συρία την είχα επισκεφθεί πολλά χρόνια πριν ξεσπάσει αυτός ο ανηλεής πόλεμος. Εκείνο που μου είχε κάνει εντύπωση σ’ αυτό το ανέμελο ταξίδι στο σταυροδρόμι των πολιτισμών δεν ήταν μόνο τα αρχαία ερείπια στην...
Οι σπόροι της ελπίδας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας