Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι τολμηροί ρυζοπαραγωγοί που επένδυσαν στην έρευνα

Ο ρυζοπαραγωγός Νίκος Πλαστήρας πάνω σε μηχάνημα με σιδερένιες ρόδες

Οι τολμηροί ρυζοπαραγωγοί που επένδυσαν στην έρευνα

  • A-
  • A+

Θεριζοαλωνιστικές με GPS, τρακτέρ με λέιζερ και μοντέρνα αυτοκινούμενα ψεκαστικά εξειδικευμένα για το ρύζι και λιπασματοδιανομείς με GPS. Ποτέ άλλοτε δεν είχα δει τέτοια μηχανήματα, αλλά ούτε και ορυζώνες. Μέχρι που ήρθα στους ορυζώνες των αδερφών Νίκου και Τάκη Πλαστήρα, στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης, και μπήκα στις αποθήκες τους όπου βρίσκεται ο στόλος των μηχανημάτων τους.

Οι αδερφοί Πλαστήρα ξεχωρίζουν ανάμεσα σε τόσους αξιόλογους ρυζοπαραγωγούς που έχουμε στην Ελλάδα γιατί καινοτομούν, πολυεπίπεδα.

Αγρότες δεύτερης γενιάς, από οικογένεια ρυζοπαραγωγών, κατάλαβαν πολύ νωρίς το όφελος που θα είχαν τόσο στα κοστολόγια της παραγωγής τους όσο και στην ποιότητα των ποικιλιών ρυζιού που καλλιεργούν επενδύοντας στα αποτελέσματα των ερευνών, στις οποίες συμμετέχουν από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και αφορούν το ερευνητικό πρόγραμμα ERMES.

Γι’ αυτό έχουν μηχανήματα υψηλής τεχνολογίας για την προετοιμασία των εδαφών αλλά και τη σπορά, την καλλιέργεια και τη συγκομιδή των καρπών τους.

Τι είναι το ερευνητικό πρόγραμμα ERMES; Είναι πρόγραμμα που εντάσσεται στην κατηγορία των προγραμμάτων της γεωργίας ακριβείας και διεξάγεται στο πειραματικό αγρόκτημα -περίπου πεντακοσίων στρεμμάτων- του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού (ΕΛΓΟ) ΔΗΜΗΤΡΑ, στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης.

Οι αδερφοί Πλαστήρα είναι υπεύθυνοι για όλες τις καλλιεργητικές εργασίες που εκτελούνται εκεί, έτσι ώστε να εξυπηρετούνται όλες οι πειραματικές ανάγκες των ερευνητικών προγραμμάτων, που τελούνται υπό την εποπτεία του αναπληρωτή ερευνητή του Ινστιτούτου Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, Δημήτρη Κατσαντώνη.

Μάλιστα, τον Δεκέμβριο του 2016, ως επίσημα συνεργαζόμενος παραγωγός του ευρωπαϊκού προγράμματος, ο Χρήστος Πλαστήρας ταξίδεψε με τους ερευνητές στη Βόρεια Ιταλία, που είναι το μεγαλύτερο κέντρο παραγωγής ρυζιού στην Ευρώπη, όπου και μίλησε για την εμπειρία που απέκτησε από τη συγκεκριμένη έρευνα. Φυσικά, ακολούθησαν και οι ενημερώσεις των Ελλήνων παραγωγών.

•Δεν μπορώ παρά να ρωτήσω αν είχαν ήδη αυτόν τον εξοπλισμό όταν ξεκίνησαν τη συνεργασία τους με τον ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ.

«Οχι, η συνεργασία μας μαζί τους ήταν η αιτία. Εμείς πώς να τις έχουμε αυτές τις γνώσεις;» καταθέτει ο Νίκος Πλαστήρας που είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση των κτημάτων τους - ο Χρήστος Πλαστήρας είναι υπεύθυνος για το κομμάτι που αφορά τα οικονομικά και την προώθηση της παραγωγής. «Είμαστε πλήρεις από μηχανικής απόψεως, ό,τι χρειάζεται το έχουμε. Είδες το σπαρτικό μηχάνημα με τις σιδερένιες ρόδες;» ρωτά γεμάτος χαρά. «Εχουμε τρία τέτοια τρακτέρ για τη σπορά, τη λίπανση. Για το ράντισμα έχουμε δύο καινούργια αυτοκινούμενα μηχανήματα με λαστιχένιες ρόδες. Τα σπαρτικά έχουν GPS. Σε τι μας βοηθά αυτό; Τα GPS μάς προστατεύουν, π.χ., να μην ξαναπερνάμε από τα ίδια σημεία του χωραφιού, να μη γίνεται εναπόθεση πολλών σπόρων στο ίδιο σημείο και να είμαστε σωστοί στις γραμμές σποράς».

Πότε ξεκινάνε οι σπορές;

«Η σπορά αρχίζει το πρώτο δεκαήμερο του Μαΐου. Μέχρι τότε προέχει η προετοιμασία του εδάφους. Οργώματα, ισοπέδωση, λίπανση. Το λέιζερ, από τότε που βγήκε, μας έσωσε. Παλαιότερα ισοπεδώναμε τα εδάφη με μηχανήματα παλιάς τεχνολογίας, με αποτέλεσμα να έχουμε μεγάλη ανομοιομορφία στην επιφάνεια του εδάφους. Τότε, ήταν δυνατό να έχουμε ακόμα και τέσσερις πόντους υψομετρική διαφορά εδάφους, από το ένα σημείο του χωραφιού στο άλλο. Τώρα, προσαρμόζεται στο τρακτέρ ένα κομπιούτερ και λαμβάνοντας εντολή από το λέιζερ η ισοπέδωση πραγματοποιείται με ακρίβεια και χαρακτηριστική ευκολία. Αν θέλεις, μπορείς να το προγραμματίσεις να δώσει στο έδαφος μία ή και δύο κλίσεις, ανάλογα με τις απαιτήσεις.

»Στους ορυζώνες συνήθως δίνουμε μηδενική κλίση ή πολύ μικρή (περίπου 1 εκατοστό ανά 100 μέτρα χωραφιού). Αλλά στις άλλες μας καλλιέργειες, που είναι καλαμπόκι και τριφύλλια, δίνουμε κλίση για να φεύγει το νερό. Να μη νεροκρατούν τα χωράφια. Με τον ίδιο τρόπο το λέιζερ μας βοηθά και στη λίπανση και στο ράντισμα. “Διαβάζει” το χωράφι και σε καθοδηγεί».

•Και πότε ξεκινά η συγκομιδή;

«Α, εσύ έφτασες κιόλας στη συγκομιδή», λέει γελώντας. «Κι εγώ θα το ήθελα. Τώρα είμαστε στο φόρτε των ραντισμάτων κι αρχίζουμε τις λιπάνσεις. Συγκομιδή, αν όλα πάνε καλά, τα πρώτα πρώιμα θα τα ξεκινήσουμε από τέλος Σεπτεμβρίου. Εχουμε καιρό ακόμη για μπάνια... (σ.σ.: και φυσικά εννοεί στους ορυζώνες). Αρχές Νοεμβρίου συνήθως έχουμε τελειώσει με τη συγκομιδή όλων των ποικιλιών. Αν ο καιρός όμως είναι δύσκολος, έχουμε βροχή ή άνεμο, μας πάει πίσω. Αμα έχει βροχές, είναι σακατιλίκι. Και μειώνεται η παραγωγή και τυραννιούνται τα μηχανήματα μέσα στις λάσπες, προκειμένου να συγκομιστεί το ρύζι που έχει πλαγιάσει. Ε, όλο αυτό, που κάποιος θα έλεγε “θα τυραννηθούν λίγο παραπάνω”, σημαίνει αύξηση του κόστους παραγωγής.

»Και μια και μιλάμε για το κόστος, να σου πω ότι με το πρόγραμμα ERMES καταφέραμε στις πρώτες δομικές στον ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ να μειώσουμε το λίπασμα μέχρι και 15%, με αποτέλεσμα φέτος να αγοράσουμε αυτόματο λιπασματοδιανομέα. Για να μειώσουμε το συνολικό κόστος. Αν δε μειωθεί και δεν πουλήσουμε σε καλή τιμή, είμαστε τελειωμένοι», εξομολογείται.

•Και σε τι τιμές πουλήσατε πέρυσι; τολμώ να ρωτήσω.

«Για τις τιμές παίζονται πολλά, λέγονται πολλά· είναι νωρίς ακόμη· δεν μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα. Πέρυσι δώσαμε από 26,5 μέχρι 27 λεπτά το κιλό. Οταν υπάρχει έλλειψη, ξέρουμε ότι έχει τιμή· όταν έχουμε υπερπαραγωγή, χτυπιόμαστε. Ο Ευρωπαίος ορυζοπαραγωγός, όμως, πρέπει να ξέρεις, “χτυπιέται” και από τις αθρόες εισαγωγές ρυζιού, χαμηλής ποιότητας, από τις ασιατικές χώρες. Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες η τιμή, έτσι είναι, τι να κάνουμε! Δεν μπορούν όλοι οι παραγωγοί να κρατήσουν τα ρύζια τους στις αποθήκες και να τα δώσουν μετά από πέντε-έξι μήνες. Αν έχουμε πολλές οικονομικές δυσκολίες, δεν μπορώ να τα αφήσω για πούλημα τον Αύγουστο. Εχω πουλήσει και Μάιο και Μάρτιο. Ασ' τα, πονοκεφαλάμε νύχτα τη νύχτα».

Στα λόγια του, βέβαια, κρύβεται και όλος ο μηχανισμός δημιουργίας της τιμής πώλησης, που βασίζεται στο ποιος έχει ανάγκη και θα «σπάσει» πουλώντας νωρίτερα και σε ό,τι τιμή τού προσφερθεί, για να αντεπεξέλθει στις ανάγκες του -όχι για να ταΐσει τη φαμελιά, αλλά για να αγοράσει σπόρο και εφόδια για να μπορέσει να σπείρει την επόμενη καλλιεργητική χρονιά-, και ποιος έχει την αντοχή να περιμένει να πιάσει τιμή ή ποιος έχει σταθερές εμπορικές διεξόδους που εδράζονται σε συμφωνίες κυρίων, δηλαδή προκαθορισμένης τιμής, που να δίνει στον αγρότη έστω ένα λεπτό κέρδος στο κιλό.

•Εσείς, έχετε δικές σας αποθήκες;

«Ούτε εγώ έχω αποθήκες. Συνήθως τα πάμε στους ορυζόμυλους και στους συνεταιρισμούς της Χαλάστρας, όπου τα δίνουμε για ξήρανση και φύλαξη, αλλά και σε κάθε εταιρεία που πουλάμε».

Εχω δει το όνομά σας ως παραγωγό στις συσκευασίες της εταιρείας Agrino.

«Ναι, η Agrino βάζει τα ονόματα των παραγωγών απ’ όπου προέρχεται το προϊόν, στις συσκευασίες που αφορούν ελληνικά προϊόντα που παράγονται με ορθή γεωργική πρακτική ή σύστημα ολοκληρωμένης διαχείρισης, όπως αλλιώς λέγεται.

»Είναι σταθερός προορισμός μας. Κάθε χρονιά δεν τους δίνουμε βέβαια την ίδια ποσότητα. Γιατί και αυτοί επιλέγουν συγκεκριμένες ποικιλίες που θέλουν κάθε φορά».

Κάνω προβοκατόρικη ερώτηση, που όμως βρίσκεται στο μυαλό πολλών ανθρώπων. Και πώς ξέρω ότι δεν ανακατεύονται τα ρύζια στις αποθήκες με ό,τι άλλο εισάγουν ή αγοράζουν;

Εξανίσταται. «Εδώ είμαστε τζάμι και τρομάζουμε να επιβιώσουμε, όχι να κάνεις και μπαγαποντιές. Δεν χτίζεις μια ζωή ένα όνομα για να το χάσεις σε λίγες μέρες. Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα».

Μακάρι να μπορούσα να αποδώσω με ζωντανό ήχο τα λόγια του -που καταδεικνύει το παράλογο της σκέψης αυτής-, σκέφτομαι και περνάμε στην επόμενη ερώτηση.

•Τι ετήσια παραγωγή έχετε;

«Τα χωράφια μας, δεν έχουν όλα τις ίδιες αποδόσεις. Οι ορυζώνες -ανάλογα με το πόσο καλή είναι η χρονιά- μπορεί να αποδώσουν από πεντακόσια κιλά το στρέμμα μέχρι και χίλια εκατό κιλά, απόδοση βέβαια που έχουν τα καλύτερα χωράφια μας. Γιατί σε μερικά από τα κτήματά μας αντιμετωπίζουμε προβλήματα, χρόνια τώρα, από ανεξέλεγκτες πλημμύρες νερού. Να σου εξηγήσω να καταλάβεις.

Στους ορυζώνες το νερό πρέπει να διατηρείται όλη την καλλιεργητική περίοδο σε ένα ύψος από πέντε έως δέκα εκατοστά. Οχι όμως κατά τη διάρκεια των ψεκασμών, που κατεβάζουμε τη στάθμη στα περίπου δύο εκατοστά. Φαντάσου, λοιπόν, τι σημαίνει για εμάς να πλημμυρίζουν οι ορυζώνες ανεξέλεγκτα. Επίσης, το καλαμπόκι θα το ποτίσεις και σε τέσσερις-πέντε ημέρες πρέπει να στραγγίσει. Οταν στις επόμενες τέσσερις-πέντε ημέρες, ξαναπλημμυρίζει για άλλες δέκα ημέρες, κι αυτό δεν συμβαίνει μόνο μία φορά αλλά συνεχόμενα· πώς να κρατηθεί η παραγωγή;»

•Από τι προκαλούνται οι ανεξέλεγκτες πλημμύρες;

«Ο Τοπικός Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ) Χαλάστρας-Καλοχωρίου αρδεύει 63.000 στρέμματα ετησίως. Αυτός είναι υπεύθυνος για ολόκληρη την πεδιάδα. Αλλά τα έργα υποδομής έγιναν το 1950, και τώρα, που οι καλλιέργειες αυξήθηκαν κατά πολύ, δημιουργούνται προβλήματα πλημμυρών, κυρίως στη δική μας περιοχή, του Καλοχωρίου, που βρίσκεται τελευταία στο αρδευτικό δίκτυο και χαμηλότερα από τη θάλασσα (κόλπος της Θεσσαλονίκης).

»Ιδιαίτερα υποφέρουν τα χωράφια μας που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα. Σε αυτά αντιμετωπίζουμε και το σοβαρότατο πρόβλημα της αλατότητας του εδάφους λόγω της υπόγειας διείσδυσης θαλασσινού νερού, που προκαλείται από την ανομβρία. Εκεί, η παραγωγή πέφτει στα 400 με 500 κιλά ανά στρέμμα. Στα άλλα κτήματα ξεκινάμε από τα 700 κιλά ανά στρέμμα».

•Αναρωτιέμαι, τα κτήματά τους είναι όλα ιδιόκτητα;

«Αν είχα εγώ τόσα στρέμματα, θα τα έσπερνα;» απαντά με χιούμορ και σπεύδει να μου εξηγήσει. «Τα έξοδα είναι πολλά. Τα ενοίκια αυξήθηκαν. Το ενοίκιο αρχίζει από 70 ευρώ και φτάνει τα 100 ανά στρέμμα. Το αρδευτικό 20 ευρώ και άλλα τόσα, λειτουργικά έξοδα. Τα κοστολόγια πάντα αυξάνονται. Κατά μέσο όρο, το κόστος εγκατάστασης ανά στρέμμα ενός ορυζώνα είναι πάνω από 200 ευρώ».

•Και τι ποικιλίες ρυζιού καλλιεργείτε;

«Οι ποικιλίες που σπέρνουμε είναι καρολίνες, τύπου bonnet, τύπου Japonica, Claudio, Luna, ενώ οι μεγαλύτερες καλλιέργειές μας είναι με την ποικιλία Ronaldo και Ολυμπιάδα, που είναι αποκλειστικά ποικιλία του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ».

•Πώς πάει φέτος η χρονιά;

«Μέχρι στιγμής τα πάμε καλά, τα ρύζια φύτρωσαν καλά και προχωράνε καλά για την ώρα. Αύριο, μεθαύριο, δεν ξέρω τι θα γίνει· όπως ξέρεις κι εσύ και όλοι, όλα πάνε σύμφωνα με τον καιρό. Αν πάει καλά ο καιρός και μας βοηθήσει στην ανθοφορία, θα έχουμε παραγωγή».

Αμήν, όλα με το καλό.

 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Καλλιεργώντας με... χειρουργική ακρίβεια
«Το αγρόκτημα του Καλοχωρίου που ανήκει στον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό (ΕΛΓΟ) ΔΗΜΗΤΡΑ, είναι από τα μεγαλύτερα πειραματικά αγροκτήματα της Ευρώπης, αφιερωμένο αποκλειστικά στον πειραματισμό του ρυζιού, σε...
Καλλιεργώντας με... χειρουργική ακρίβεια
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σύγχρονοι αλχημιστές
Την ώρα που χιλιάδες νέοι επιστήμονες από την Ελλάδα υπολογίζονται στο κεφάλαιο ανθρώπινου δυναμικού της Διεθνούς Καινοτομίας, εδώ στη Θεσσαλονίκη, το Κέντρο Νανοτεχνολογίας LTFN του ΑΠΘ κάνει τη διαφορά μη...
Σύγχρονοι αλχημιστές
ΝΗΣΙΔΕΣ
Επόμενη στάση: Διεθνής Διαστημικός Σταθμός
Σε μια προσπάθεια να αποκτήσει νέα έσοδα, η NASA θα επιτρέψει σε ιδιώτες να περάσουν ένα αξέχαστο 24ωρο στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), με το απλό, χωρίς επιπλέον χρεώσεις, «εισιτήριο» να κοστίζει...
Επόμενη στάση: Διεθνής Διαστημικός Σταθμός
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι Γερμανοί ξανάρχονται
Ενα δύσκολο ερώτημα που συνίσταται στο πώς θα επιτευχθεί η ισορροπία μεταξύ της δράσης για το κλίμα και της κοινωνικής ισότητας επιχειρεί να απαντήσει το τεχνολογικό περιοδικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Cordis»
Οι Γερμανοί ξανάρχονται
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αυτή είναι η εικόνα της Μαύρης Τρύπας
Πριν από λίγες μέρες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκάλυψε την πρώτη φωτογραφία Μαύρης Τρύπας, την οποία κατέγραψε το τηλεσκόπιο Event Horizon, που συνιστά μια παγκόσμια επιστημονική συνεργασία στην οποία μετέχουν...
Αυτή είναι η εικόνα της Μαύρης Τρύπας
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι σπόροι της ελπίδας
Τη Συρία την είχα επισκεφθεί πολλά χρόνια πριν ξεσπάσει αυτός ο ανηλεής πόλεμος. Εκείνο που μου είχε κάνει εντύπωση σ’ αυτό το ανέμελο ταξίδι στο σταυροδρόμι των πολιτισμών δεν ήταν μόνο τα αρχαία ερείπια στην...
Οι σπόροι της ελπίδας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας