Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Ελληνική Επανάσταση διακόσια χρόνια μετά

Η Ελληνική Επανάσταση διακόσια χρόνια μετά

  • A-
  • A+

Σε τέσσερα χρόνια οι Ελληνες θα γιορτάσουν την επέτειο των διακοσίων χρόνων από την Επανάσταση του 1821.

Τέτοιες επέτειοι, όπως ήταν για τους Αμερικανούς ο εορτασμός των διακοσίων χρόνων της Αμερικανικής Επανάστασης το 1976 και για τους Γάλλους τα διακόσια χρόνια από τη Γαλλική Επανάσταση το 1989, έχουν αναμφισβήτητα πανηγυρικό χαρακτήρα.

Ταυτόχρονα όμως οφείλουν να λειτουργούν ως πρόσκληση προς την επιστημονική κοινότητα να αποτιμήσει με νηφαλιότητα τα έως σήμερα ευρήματα, να αναστοχαστεί και να διατυπώσει νέες ερευνητικές κατευθύνσεις και ερωτήματα .

Το Κέντρο Eρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (ΚΕΑΕ) διευθύνει εδώ και έναν χρόνο ένα πολυεπίπεδο ερευνητικό πρόγραμμα με τίτλο «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821: Ψηφιακό Αρχείο», που στοχεύει να δώσει νέα ώθηση στη σχετική ιστοριογραφία.

Βεβαίως υπάρχουν σημαντικές μελέτες που είναι αποτέλεσμα ενδελεχούς έρευνας πολλών καταξιωμένων επιστημόνων.

Ωστόσο οι ειδικοί ερευνητές επισημαίνουν ότι τα τελευταία χρόνια έχει υποχωρήσει η σχετική έρευνα, παρά την ανάδειξη νέων ερωτημάτων και προσεγγίσεων σε εγχώριο και σε διεθνές επίπεδο.

Επιπλέον στον δημόσιο λόγο το σπουδαίο αυτό φαινόμενο παρουσιάζεται αποστεωμένο από τον πλούτο που το χαρακτηρίζει.

Απώτερος στόχος του προγράμματος είναι να συμβάλει ώστε οι επερχόμενοι εορτασμοί να μην τελεστούν στο συνηθισμένο έως σήμερα κλίμα τυμπανοκρουσίας και αυτοθαυμασμού.

Αντιθέτως, σκοπεύει να ενισχύσει την κριτική επανεξέταση παλαιότερων ζητημάτων, να θέσει με τόλμη νέα ερωτήματα, να διευρύνει τον κύκλο των ήδη γνωστών τεκμηρίων, να ενθαρρύνει διεπιστημονικές έρευνες, προσκαλώντας στο πεδίο εκτός από ιστορικούς και άλλους επιστήμονες όπως μουσικολόγους, ιστορικούς τέχνης, μουσειολόγους, δημογράφους κ.ά.

Τέλος, να υποστηρίξει έναn δημόσιο διάλογο που θα στέκεται αναστοχαστικά και μακριά από στείρους εθνικιστικούς αναχρονισμούς απέναντι στο μείζον αυτό γεγονός, που υπήρξε η ιδρυτική πράξη του σύγχρονου ελληνικού κράτους.

Οι ερευνητικές αναζητήσεις των Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών ή αλλιώς δουλεύοντας συνεργατικά

Τους παραπάνω στόχους το πρόγραμμα φιλοδοξεί να υπηρετήσει μέσα από την προβληματική των Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών.

Για τούτο έχει δημιουργήσει ένα ψηφιακό οργανωτικό σύστημα, κατάλληλο για την καταχώριση, οργάνωση, ταξινόμηση, διασύνδεση, ανάδειξη και εν τέλει ενιαία διαχείριση διαφορετικού τύπου υλικού για το 1821, όπως δημοσιευμένα και αδημοσίευτα τεκμήρια, μαρτυρίες, εικονογραφικό υλικό, οπτικό, ακουστικό, αντικείμενα.

Στόχος του συστήματος αυτού είναι διευκολύνει την πρόσβαση σε υλικό που μέχρι πρότινος ήταν δύσκολα προσβάσιμο, κατακερματισμένο σε διαφορετικούς φυσικούς χώρους ή ήταν μεν ψηφιοποιημένο, αλλά δίχως τον απαραίτητο σχολιασμό, με αποτέλεσμα να μην είναι προσιτό στην έρευνα. Επιπλέον η εφαρμογή θα είναι δίγλωσση, ελληνική και αγγλική, και ανοιxτή στην πρόσβαση όλων των πολιτών διεθνώς.

Παράλληλα το πρόγραμμα προτείνει ένα πλέγμα ερευνητικών ερωτημάτων που αφορούν: το οικιστικό δίκτυο στα χρόνια της Επανάστασης· τη συγκρότηση κρατικού μηχανισμού· την επανάσταση στα πολλαπλά της πλαίσια: οθωμανικό, μεσογειακό, ευρωπαϊκό/ρωσικό, παγκόσμιο· τη συγκρότηση αρχειακής μνήμης για το 1821· την τέχνη και τις οπτικοποιήσεις της Ελληνική Επανάστασης· την καθημερινή ζωή στον καιρό της Επανάστασης· τα τραγούδια και τη μουσική του Αγώνα.

Στο πρόγραμμα συνεργάζονται πολλοί και διαφορετικοί αρχειακοί και επιστημονικοί φορείς, οι οποίοι συμβάλλουν με το διαφορετικό είδος των συλλογών τους αλλά και με τα ιδιαίτερα επιστημονικά τους ενδιαφέροντα.

Μέσα από αυτές τις συνεργασίες φιλοδοξεί να συγκροτήσει ένα διεπιστημονικό δίκτυο ανθρώπων (ιστορικών, αρχειονόμων, πληροφορικών, καλλιτεχνών κ.ά.), με κοινά ερευνητικά ενδιαφέροντα γύρω από το 1821 αλλά και τις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες.

Η λειτουργία αυτού του δικτύου ανθρώπων, συλλογών, ενδιαφερόντων, μέσα από τις δυνατότητες που προσφέρει το πρόγραμμα, αποτελεί την προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός δυναμικού πεδίου διαλόγου και έρευνας που θα παραμένει ανοιχτό σε νέους προβληματισμούς και μετά τη λήξη του προγράμματος.

Η ταυτότητα του προγράμματος

► Συνεργαζόμενοι φορείς: Γενικά Αρχεία του Κράτους, Εθνική Βιβλιοθήκη, Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, Μορφωτικό ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, Μουσείο Μπενάκη, Ελληνικό Λογοτεχνικό Ιστορικό Αρχείο-Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Ιδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακοπούλου, Σωματείο Φίλων Μουσείου Λαϊκών Μουσικών Οργάνων-Φοίβου Ανωγειανάκη, Κέντρο Νέου Ελληνισμού του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου, Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών, ΑΣΚΤ, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

► Ακαδημαϊκή Επιτροπή (με αλφαβητική σειρά): Δημήτρης Δημητρόπουλος, ΕΙΕ, Αντα Διάλλα, ΑΣΚΤ, Ελλη Δρούλια, Βιβλιοθήκη Βουλής των Ελλήνων, Κωνσταντίνα Ζάνου, Πανεπιστήμιο Columbia, Γιάννης Κονταράτος, ΑΣΚΤ, Χρήστος Λούκος, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού, Thomas W. Gallant, Πανεπιστήμιο UC San Diego, Mark Mazower, Πανεπιστήμιο Columbia

► Επιστημονική Επιτροπή (με αλφαβητική σειρά): Επιστημονική υπεύθυνη έργου: Αντα Διάλλα. Δέσποινα Βαλατσού, δρ Ιστορίας ΕΚΠΑ (ειδίκευση Digital Humanities-Digital History), Γιώργος Καλαούζης, μηχανικός Η/Υ, Παν. Θεσσαλίας, Ιουλία Πεντάζου, ιστορικός, δρ Αρχιτεκτονικής Παν. Θεσσαλίας, Ελένη Σταμπόγλη, ιστορικός, Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο

ΝΗΣΙΔΕΣ
Τα ξύλινα τείχη έσωσαν τον αγώνα
Καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία του πρώτου χρόνου της Επανάστασης του 1821 είχε η άμεση επέκτασή της στη θάλασσα. Βέβαια, και τα επόμενα χρόνια οι επαναστατημένοι Ελληνες πέτυχαν σημαντικές νίκες στη θάλασσα...
Τα ξύλινα τείχη έσωσαν τον αγώνα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η συμμαχία που δεν έγινε
Στις 12 Απριλίου 1820 ανέλαβε την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας ο Αλέξανδρος Υψηλάντης που ασχολήθηκε με τη στρατηγική της επανάστασης. Η εξασφάλιση συμμάχων ήταν απαραίτητη. Το σχέδιο ήταν να πειστούν οι...
Η συμμαχία που δεν έγινε
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Xάνι της Γραβιάς: To «κάστρο» που πέρασε σε ιδιώτες
Μια μάντρα αποδείχτηκε ο κυματοθραύστης στην επέλαση της περίφημης στρατιάς του Ομέρ Βρυώνη, χαρίζοντας τη μεγάλη νίκη σε μια καθοριστική στιγμή για την Επανάσταση των Ελλήνων κατά του τουρκικού ζυγού. Η...
Xάνι της Γραβιάς: To «κάστρο» που πέρασε σε ιδιώτες
Διεθνές συνέδριο για τα δικαιώματα της γυναίκας στην Ακαδημία Αθηνών το 1924
ΝΗΣΙΔΕΣ
Tο φεμινιστικό κίνημα στην Ελλάδα
Με την κυκλοφορία του περιοδικού «Η Εφημερίς των Κυριών», στις 8 Μαρτίου 1887, σηματοδοτείται το ξεκίνημα του φεμινιστικού κινήματος στην Ελλάδα.
Tο φεμινιστικό κίνημα στην Ελλάδα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ταξίδι στην Αλεξάνδρεια του χθες και του σήμερα
Ο τίτλος «Αλεξάνδρεια, από τον Καβάφη στον Μ. Αλέξανδρο: Ιστορία και αρχιτεκτονική – Δυο ελληνικά τετράγωνα» του δρ Νικόλα Σφήκα, αποδίδει με ακρίβεια το περιεχόμενο του βιβλίου. Η εξιστόρηση της διαδρομής...
Ταξίδι στην Αλεξάνδρεια του χθες και του σήμερα
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σαράντα χρόνια επικίνδυνες αποστολές
Η ζωή και η επαγγελματική πορεία του Αριστοτέλη Σαρρηκώστα του πρώτου Ελληνα φωτορεπόρτερ ξένου διεθνούς πρακτορείου, μοιάζει με… παραμύθι. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο του βιβλίο «Ζην επικινδύνως – 40 χρόνια...
Σαράντα χρόνια επικίνδυνες αποστολές

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας